İşsizlik ödeneği hesaplamasında prim gün sayısının dikkate alınması talebi (KDK)

ertesi yılın 15 Ocak tarihine kadar geçen, diğer sigortalılar için ise 1 Ocak ilâ 31 Aralık tarihleri arasında geçen ve 360 gün olarak değerlendirilen süreyi,” şeklinde tanımlandığı, 2.1. Bu itibarla işsizlik sigortası hak sahipliğinin belirlenmesinde bir ayda 30 günden fazla, bir yıl içinde ise 360 günden fazla bildirilen primler ile aynı gün içinde farklı işverenler tarafından bildirilen mükerrer primlerin dikkate alınmadığı, 2.2. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’un 50’nci maddesinde “Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün prim ödeyerek sürekli çalışmış olanlardan, son üç yıl içinde; a) 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün, b) 900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün, c) 1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 gün, Süre ile işsizlik ödeneği verilir .” hükmünün yer aldığı, 2.3. Bu itibarla hizmet akdinin feshinden önceki son üç yıl içerisinde; 1079 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olanlar 240 gün süreyle işsizlik ödeneği almaya hak kazanmakta olup, 1080 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmayanların 300 gün süre ile işsizlik ödeneğinden faydalanmasının mümkün olmadığı, 2.4. Başvuranın 23/ 03/ 2016 tarihinde işten çıkarıldığı, 25/ 03/ 2016 tarihinde işsizlik ödeneğinden yararlanmak üzere Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğüne başvurduğu, 24/ 03/ 2013- 23/ 03/ 2016 tarihleri arasında ayların tam bildirildiği, ancak 2015 yılı Ekim ayında 29 gün prim bildiriminde bulunulduğu, dolayısıyla son üç yıl içinde 1079 gün prim ödemesi yapan başvuranın mevzuat uyarınca 240 gün işsizlik ödeneğinden yaralanabileceği, ifade edilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesi “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır… ”, 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . (Ek fıkra : 7/ 5/ 2010- 5982/ 8 md .) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükümlerini haizdir .

4. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 50’nci maddesi “Günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde kırkıdır . Bu şekilde hesaplanan işsizlik ödeneği miktarı, 4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesine göre onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde seksenini geçemez . Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün prim ödeyerek sürekli çalışmış olanlardan, son üç yıl içinde; a) 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün, b) 900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün, c) 1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi

.

2 / 4ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 gün, Süre ile işsizlik ödeneği verilir…

İşsizlik ödeneği başvuruları izleyen ayın sonuna kadar sonuçlandırılır . İşsizlik ödeneği, her ayın beşinde aylık olarak işsizin kendisine ödenir . (Ek cümle : 28/ 11/ 2017- 7061/ 55 md .) Ödeme tarihini öne çekmeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yetkilidir . İşsizlik ödeneği damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz . İşsizlik ödeneği, nafaka borçları dışında haciz veya başkasına devir ve temlik edilemez . Sigortalının kusurundan kaynaklandığı belirlenen fazla ödemeler yasal faizi ile birlikte geri alınır .(Ek cümle : 15/ 5/ 2008- 5763/ 15 md .) Ölen sigortalı işsizlere ait fazla ödemeler geri tahsil edilmez . (Ek cümle : 10/ 9/ 2014- 6552/ 25 md .) 22/ 5/ 2003 tarihli ve 4857 sayılı İş

Kanununun 21 inci maddesi gereği işe iade davası nedeniyle yatırılan primlerin son günü esas alınarak işsizlik ödeneği hak sahipliği belirlenir ve işsiz geçen dönem için ödeme yapılır . ( 1)

Sigortalı, işsizlik ödeneğinden yararlanma süresini doldurmadan tekrar işe girer ve işsizlik sigortası ödeneğinden yararlanmak için bu Kanunun öngördüğü şartları yerine getiremeden yeniden işsiz kalırsa, daha önce hakettiği işsizlik ödeneği süresini dolduruncaya kadar bu haktan yararlanmaya devam eder . Bu Kanunun öngördüğü şartları yerine getirmek suretiyle yeniden işsiz kalınması halinde ise sadece bu yeni hak sahipliğinden doğan süre kadar işsizlik ödeneği ödenir…” hükmünü haizdir .

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

5. Kamu Denetçisi, tarafından idarelerden gelen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde başvuranın işsizlik ödeneğinden yararlanma şartlarının ilgili mevzuatta düzenlenen hükümlere uygun olduğu, bu itibarla idarenin işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığından başvurunun

Reddedilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 6. Başvuranın, işsizlik ödeneğinden yararlanma talebiyle Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü’ne başvuru yaptığı, kendisinin 300 gün üzerinden işsizlik ödeneğinden yararlanması gerekirken 240 gün işsizlik ödeneğinden yararlandırıldığı, bu durumun hukuka aykırı olduğunu ve düzeltilmesini talep ettiği anlaşılmıştır .

7. 4447 sayılı Kanun uyarınca işsizlik ödeneğinden yararlanmak için, sözleşmeni feshedilmesinden üç yıl önce belirli sürelerde prim ödemesinin yapılması gerekmektedir . 1080 gün prim ödemesi yapanlar 300 gün, 900 gün prim ödemesi yapanlara ise 240 gün işsizlik ödeneğinden yararlanma hakkı verilmektedir . Bir ayda 30 günden fazla ve bir yılda 360 günden fazla ödenen ve bir günde farklı işverenlerce yatırılan primlerin işsizlik ödeneğinin belirlenmesinde dikkate alınmadığı ifade edilmiştir .

8. Başvuranın iş akdi 23/ 03/ 2016 tarihinde feshedilmiş olup, 23/ 03/ 2014- 23/ 03/ 2016 tarihleri arasında ödediği primler incelendiğinde, 2015 yılı Ekim ayı hariç tüm aylarda 30 gün prim ödendiği

Ekim ayında ise 29 gün prim ödemesi yapıldığı, toplamda ise 1079 gün prim ödemesinin yapıldığı anlaşılmıştır .

9. Başvuranın mükerrer primlerinin toplamı 1080 günden fazla etse de, işsizlik ödeneğinin

.

3 / 4hesaplanmasında mükerrer prim ödemelerinin dikkate alınmayacağı esasından ötürü başvuranın

işsizlik priminden 300 gün yararlanmasının mümkün olmadığı, bir alt basamak olan 240 gün üzerinden işsizlik sigortasından yararlanabileceği anlaşılmıştır .

10. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın ödediği primlerin toplamının

1079 gün olması sebebiyle 240 gün işsizlik ödeneğinden yararlanabileceği bu itibarla başvuranın

işsizlik ödeneğinden yararlandırma işleminde idarenin hukuka aykırı bir işlemi bulunmadığı, başvurunun reddi yönünde karar verilmesi sonuç ve kanaatine varılmıştır .

B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Şikâyete konu olan sorunun çözümü amacıyla Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü’nün istenilen belgelerin zamanında ve eksiksiz ve gerekçeli olarak gönderilmesi ile şeffaflık ilkesine uygun davrandığı, idarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verebilirlik, gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği, görülmüştür .

V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

12. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .

VI. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvurana, TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi