|
ÖZET: Başvuran, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü’nden aldığı işsizlik ödeneği süresi ve miktarının yeniden hesaplanması ile ödenmeyen kısa çalışma ödeneği taleplerini içeren bir başvuru yapmıştır. 2019 yılında işsizlik maaşı için yalnızca bir gün ödeme aldığını ve 2020 yılında kısa çalışma ödeneğinin işsizlik maaşı üzerinden ödendiğini belirten başvuran, mevcut geçim standartları ile 2019’daki işsizlik maaşı oranının karşılaştırılmasını talep etmiştir.
İdare, başvuranın işsizlik ödeneği ile ilgili geçmiş başvurularını ve ödenek haklarını incelemiş, başvuranın son üç yıl içinde 210 gün prim ödeme gün sayısına sahip olduğunu ve bu nedenle kısa çalışma ödeneği için hak sahibi olamayacağını belirtmiştir. Ayrıca, işsizlik ödeneği miktarının 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na göre hesaplandığı ve başvuranın talep ettiği yeniden hesaplama işleminin hukuka aykırı olmadığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerinin reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir. İdarenin işlemlerinde hukuka aykırılık tespit edilmediği ve başvuranın hak arama özgürlüğünün de göz önünde bulundurulduğu değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/8750-S.21.14096
BAŞVURU NO : 2021/183
KARAR TARİHİ : 10/06/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Tarafına ödenen işsizlik ödeneğinin süresi ve miktarının tekrar
BAŞVURUNUN KONUSU :
hesaplanması ile kendisine ödenmeyen kısa çalışma ödeneğine ilişkin talepler hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuru ile başvuran özetle; 2019 yılında işsizlik maaşı için başvuru yaptığını, sadece 1 gün işsizlik maaşı aldığını, 2020 yılında da kısa çalışma ödeneğinin işsizlik maaşı üzerinden ödendiğini, tarafına aynı işsizlik ödemesinin yapıldığını, neden tekrar hesaplama yapılmadığını, 2019 yılında aldığı işsizlik maaş oranı ile şimdiki geçim standartlarının aynı mı olduğunu, kendisinden kesinti yapılırken vergi, fon ücretlerinin anında güncel olduğunu, ancak kendisi alacaklı olduğunda neden eski oranların devam ettiğini, bu sebeple konunun araştırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 18/01/2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü İşsizlik Sigortası Dairesi Başkanlığından alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle; 2.1. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunun 50 nci maddesinin birinci fıkrası ile işsizlik ödeneği ödeme miktarının belirlendiği, Anılan Kanunun 50 nci maddesinin ikinci fıkrası ile işsizlik ödeneği hak sahipliği süresinin belirlendiği, Anılan Kanunun 50 nci maddesinin dördüncü fıkrası ile de işsizlik ödeneği hak sahipliğinde kullanılan prim süresinin tekrar kullanılamayacağı ve kesilen ödeneğin başlatılmasının belirlendiği, 2.2. 4447 sayılı Kanunun 52 nci maddesinde; “İşsizlik ödeneği almakta iken; b) (İşsizlik ödeneği aldığı sürede gelir getirici bir işte çalıştığı veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı aldığı
tespit edilen, Sigortalı işsizlerin işsizlik ödenekleri kesilir.” hükmü ile işsizlik ödeneği ödenmesinde hak düşürücü nedenlerin belirlendiği, 2.3. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunun Ek 2 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile kısa çalışma ödeneğine hak kazanma şartlarının belirlendiği, Anılan Kanunun Ek 2 nci maddesinin dördüncü fıkrası ile kısa çalışma ödeneği ödeme miktarının belirlendiği, 2.4. Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmeliğin Kısa çalışma ödeneğinden yararlanma koşulları başlıklı 6 ıncı maddesinde; “b) İşçinin kısa çalışmanın başladığı tarihte, 4447 sayılı
Kanunun 50 nci maddesine göre çalışma süreleri ve işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik ödeneğine hak kazanmış olması gerekmektedir.” hükmü ile kısa çalışma ödeneği hak sahipliğine ilişkin esaslara yer verildiği, 2.5. Kurum kayıtlarının tetkiki sonucunda; başvuranın 10/03/2014 tarihli işten çıkışı kapsamında işsizlik ödeneği talebi ile 13/03/2014 tarihinde Kuruma başvuruda bulunduğu, 240 gün süre ile ödenek hak ettiği, ödeneğin 12/05/2014 tarihinde yeni işe girmiş olması nedeni ile kesildiği, 23/03/2016 tarihli işten çıkış kapsamında işsizlik ödeneği talebi ile 25/03/2016 tarihinde Kuruma başvuruda bulunduğu, 180 gün süre ile ödenek hak ettiği, ödeneğin 08/04/2016 tarihinde yeni işe girmiş olması nedeni ile kesildiği, 02/10/2017 tarihli işten çıkış kapsamında işsizlik ödeneği talebi ile 03/10/2017 tarihinde başvuruda bulunduğu işsizlik ödeneği hak sahipliğinin olması nedeni kesilen ödeneğin başvuru tarihi ile başlatıldığı, 10/10/2017 tarihinde başvurucunun işe girmesi nedeni ile bu tarih itibari ile ödeneğin tekrar kesildiği, 14/03/2018 tarihli işten çıkışı kapsamında işsizlik ödeneği talebi ile 16/03/2018 tarihinde başvuruda bulunduğu işsizlik ödeneği hak sahipliğinin olması nedeni kesilen ödeneğin başvuru tarihi ile başlatıldığı kalan ödeneğin tamamını aldığı, 31/08/2019 tarihli işten çıkışı kapsamında işsizlik ödeneği talebi ile 02/09/2019 tarihinde Kuruma başvuruda bulunduğu 180 gün süre ile ödenek hak ettiği 02/09/2019 tarihinde yeni işe girmesi nedeni ile ödeneğinin kesildiği, 2.6. Koronavirüs (Covid-19) kaynaklı zorlayıcı sebep gerekçesiyle işvereni tarafında Kuruma 01/04/2020 tarihinde başvuruda bulunduğu, son 3 yıl prim gün sayısının 210 gün olması nedeni ile ödenek hak edemediği, kesilmiş olan işsizlik ödeneği hak sahipliği üzerinden (kalan süre kadar ve 12 ay prime esas kazanç ortalaması üzerinden) ödenek aldığı, Cumhurbaşkanlığı tarafında yapılan uzatmalardan yararlandığı, 2.7. Başvuranın son 3 yıl prim gün sayısının 210 gün olması nedeni ile kısa çalışma ödeneği hak sahipliği bulunmadığı, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunun 50 nci maddesinin dördüncü fıkrası hükmü gereği kesilmiş olan işsizlik ödeneği hak sahipliği üzerinden (kalan süre kadar ve 12 ay prime esas kazanç ortalaması üzerinden) ödenek aldığı, Açıklamalarına yer verildiği anlaşılmıştır.
III.İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4.14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun ‘‘İşsizlik sigortası ile ilgili tanımlar’’ başlıklı 47 nci maddesinde; “…
c) İşsizlik sigortası: Bir işyerinde çalışırken, çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen, herhangi bir kasıt ve kusuru olmaksızın işini kaybeden sigortalılara işsiz kalmaları nedeniyle uğradıkları gelir kaybını belli süre ve ölçüde karşılayan, sigortacılık tekniği ile faaliyet gösteren zorunlu sigortayı, …
h) İşsizlik ödeneği: Sigortalı işsizlere bu Kanunda belirtilen süre ve miktarda yapılan parasal ödemeyi, …
İfade eder.” 6.1. 4447 sayılı Kanunun “İşsizlik ödeneğinin; miktarı, ödeme süreleri ve zamanı ile sigorta primleri” başlıklı 50 nci maddesinde; “Günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde kırkıdır. Bu şekilde hesaplanan işsizlik ödeneği miktarı, 4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesine göre on altı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde seksenini geçemez.
Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olanlardan, son üç yıl içinde; a) 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün, b) 900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün, c) 1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 gün, Süre ile işsizlik ödeneği verilir…
Sigortalı, işsizlik ödeneğinden yararlanma süresini doldurmadan tekrar işe girer ve işsizlik sigortası ödeneğinden yararlanmak için bu Kanunun öngördüğü şartları yerine getiremeden yeniden işsiz kalırsa, daha önce hak ettiği işsizlik ödeneği süresini dolduruncaya kadar bu haktan yararlanmaya devam eder.
Bu Kanunun öngördüğü şartları yerine getirmek suretiyle yeniden işsiz kalınması halinde ise sadece bu yeni hak sahipliğinden doğan süre kadar işsizlik ödeneği ödenir …” 6.2. 4447 sayılı Kanununun “ İşsizlik ödeneği ödenmesinde hak düşürücü nedenler” başlıklı 52 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; “İşsizlik ödeneği aldığı sürede gelir getirici bir işte çalıştığı veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı aldığı tespit edilen”, 6.3. 4447 sayılı Kanununun “Kısa çalışma ve kısa çalışma ödeneği” başlıklı Ek 2 nci Maddesinde; “…
Kısa çalışma halinde İşsizlik Sigortası Fonundan kısa çalışma ödeneği ödenir. İşçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için, hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi gerekir.
Günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının % 60’ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, 4857 sayılı Kanunun 39 uncu maddesine göre 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının % 150’sini geçemez. Kısa çalışma ödeneğinden yararlananlara ait sigorta primlerinin aktarılması ve sağlık hizmetlerinin sunulmasına ilişkin işlemler 5510 sayılı Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde yürütülür. Kısa çalışma ödeneği olarak yapılan ödemeler başlangıçta belirlenen işsizlik ödeneği süresinden düşülür…”, 6.4. 4447 sayılı Kanununun Geçici 23 üncü Maddesinde; “30/6/2020 tarihine kadar geçerli olmak üzere, yeni koronavirüs (Covid-19) kaynaklı zorlayıcı sebep gerekçesiyle yapılan kısa çalışma başvuruları için, ek 2 nci maddenin üçüncü fıkrasında işçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için öngörülen hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi hükmü, kısa çalışma başlama tarihinden önceki son 60 gün hizmet akdine tabi olanlardan son üç yıl içinde 450 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödenmiş olması şeklinde uygulanır. Bu koşulu taşımayanlar, kısa çalışma süresini geçmemek üzere son işsizlik ödeneği hak sahipliğinden kalan süre kadar kısa çalışma ödeneğinden yararlanmaya devam eder…”, 7. 30/04/2011 tarihli ve 27920 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma
Ödeneği Hakkında Yönetmeliğin “Kısa çalışma ödeneğinden yararlanma koşulları” başlıklı 6 ncı
Maddesinde; “(1) İşçinin kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilmesi için; a) İşverenin kısa çalışma talebinin uygun bulunması, b) İşçinin kısa çalışmanın başladığı tarihte, 4447 sayılı Kanunun 50 nci maddesine göre çalışma süreleri ve işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik ödeneğine hak kazanmış olması, gerekmektedir.”, 8. 4857 sayılı İş Kanununun “Asgari ücret” başlıklı 39 uncu maddesinde; “İş sözleşmesi ile çalışan ve bu Kanunun kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı ile ücretlerin asgari sınırları en geç iki yılda bir belirlenir.
Komisyon kararları kesindir. Kararlar Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girer.
Komisyonun toplanma ve çalışma şekli, asgari ücretlerin tespiti sırasında uygulanacak esaslar ile başkan, üye ve raportörlere verilecek huzur hakları Maliye Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığının birlikte hazırlayacakları yönetmelikte belirtilir.
Asgari Ücret Tespit Komisyonunun sekretarya hizmetleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı tarafından yerine getirilir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. 1 no.lu paragrafta da açıklandığı üzere başvuran 2019 yılında işsizlik maaşı için başvuru yaptığını, sadece 1 gün işsizlik maaşı aldığını, 2020 yılında da kısa çalışma ödeneğinin işsizlik maaşı üzerinden ödendiğini, tarafına aynı işsizlik ödemesinin yapıldığını, neden tekrar hesaplama yapılmadığını, 2019 yılında aldığı işsizlik maaş oranı ile şimdiki geçim standartlarının aynı mı olduğunu belirterek, konunun araştırılmasını talep etmektedir.
11. İdarenin Kurumumuza gönderdiği belgelerin incelenmesi neticesinde; 11.1. Başvuranın; 10/03/2014 tarihli işten çıkışı kapsamında işsizlik ödeneği talebi ile 13/03/2014 tarihinde Kuruma başvuruda bulunduğu, 240 gün süre ile ödenek hak ettiği, ödeneğin 12/05/2014 tarihinde yeni işe girmiş olması nedeni ile kesildiği, -23/03/2016 tarihli işten çıkış kapsamında işsizlik ödeneği talebi ile 25/03/2016 tarihinde Kuruma başvuruda bulunduğu, 180 gün süre ile ödenek hak ettiği, ödeneğinin 08/04/2016 tarihinde yeni işe girmiş olması nedeni ile kesildiği, -02/10/2017 tarihli işten çıkış kapsamında işsizlik ödeneği talebi ile 03/10/2017 tarihinde başvuruda bulunduğu işsizlik ödeneği hak sahipliğinin olması nedeni kesilen ödeneğin başvuru tarihi ile başlatıldığı, 10/10/2017 tarihinde başvurucunun işe girmesi nedeni ile bu tarih itibari ile ödeneğin tekrar kesildiği, -14/03/2018 tarihli işten çıkışı kapsamında işsizlik ödeneği talebi ile 16/03/2018 tarihinde başvuruda bulunduğu işsizlik ödeneği hak sahipliğinin olması nedeni kesilen ödeneğin başvuru tarihi ile başlatıldığı kalan ödeneğin tamamını aldığı, -31/08/2019 tarihli işten çıkış kapsamında işsizlik ödeneği talebi ile 02/09/2019 tarihinde Kuruma başvuruda bulunduğu, 180 gün süre ile ödenek hak ettiği, 02/09/2019 tarihinde yeni işe girmesi nedeni ile ödeneğinin kesildiği anlaşılmaktadır.
11.2. Başvuranın son 3 yıl prim gün sayısının 210 gün olması nedeni ile kısa çalışma ödeneği hak sahipliği bulunmadığı, işvereni tarafında İŞKUR’a 01/04/2020 tarihinde başvuruda bulunduğu, son 3 yıl prim gün sayısının 210 gün olması nedeni ile ödenek hak edemediği, işsizlik ödeneği ödeme miktarının
4447 sayılı Kanuna göre hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde kırkından binde 7.59
oranında damga vergisi düşülmek sureti ile hesaplandığı, bu şekilde hesaplanan işsizlik ödeneği miktarı,
4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesine göre on altı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık
asgari ücretin brüt tutarının yüzde seksenini geçemeyeceği belirtilmiştir.
12. İşsizlik sigortası 4447 sayılı Kanunda tanımlanmış olup, işsizlik ödeneğinin hangi şartlarda kimlere ödeneceği mezkûr yasanın ilgili hükümlerinde belirtilmiştir. İşsizlik sigortasına hak kazanılmasında yasada belirtilen şartlarla birlikte kişilerin işten ayrılmalarının işsizlik sigortasını hak edecek şekilde gerçekleşmesi önem arz etmektedir. Ayrıca, 4447 sayılı Kanunun Ek 2 nci maddesinde, genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak
önemli ölçüde azaltılması veya işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen geçici olarak durdurulması hallerinde, işyerinde üç ayı aşmamak üzere kısa çalışma yapılabileceği öngörülmekte olup kısa çalışma halinde İşsizlik Sigortası Fonundan kısa çalışma ödeneği ödeneceği, işçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için, hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi gerektiği kurala bağlanmaktadır.
13. Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesi uyarınca işçinin kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilmesi için kısa çalışmanın başladığı tarihte, 4447 sayılı Kanunun 50 nci maddesine göre çalışma süreleri ve işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik ödeneğine hak kazanmış olması gerekmektedir. Diğer bir ifadeyle son 120 gün hizmet akdine tabi olup son üç yıl içinde en az 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olmak gerekmektedir.
14. Ancak Covid-19 adlı salgın hastalık sebebiyle 4447 sayılı Kanunun Geçici 23 üncü maddesi uyarınca kısa çalışma ödeneğinden yararlanmak için öngörülen çalışma süresi ve prim ödeme gün sayısı şartlarında değişiklik yapılmıştır. Bu doğrultuda kısa çalışma başlama tarihinden önceki son 60 gün hizmet akdine tabi olanlardan son üç yıl içinde 450 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödenmiş olanlar kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilmektedirler.
15. İdareden alınan bilgi ve belgelerin ve ek ödeme planlarının incelenmesinde neticesinde; 15.1. Başvuranın, 10/03/2014 tarihli işten çıkış ve işsizlik ödeneği talebi ile 13/03/2014 tarihinde
İŞKUR’a başvuruda bulunduğu, 240 gün süre ile ödenek hak ettiği, ödeneğin 12/05/2014 tarihinde yeni işe girmiş olması nedeni ile kesildiği, 23/03/2016 tarihli işten çıkış kapsamında işsizlik ödeneği için 25/03/2016 tarihinde idareye başvuruda bulunduğu, 180 gün süre ile ödenek hak ettiği, ödeneğinin 08/04/2016 tarihinde yeni işe girmiş olması nedeni ile kesildiği, 02/10/2017 tarihli işten çıkması ve işsizlik ödeneği için 03/10/2017 tarihinde idareye başvuruda bulunduğu işsizlik ödeneğin başvuru tarihi ile başlatıldığı, 10/10/2017 tarihinde başvurucunun işe girmesi nedeni ile bu tarih itibari ile ödeneğin tekrar kesildiği, 14/03/2018 tarihli işten çıkışması ile işsizlik ödeneği için 16/03/2018 tarihinde idareye başvuruda bulunduğu, başvuru tarihi ile başlatıldığı kalan ödeneğin tamamını aldığı, 31/08/2019 tarihli işten çıkış kapsamında işsizlik ödeneği talebi ile 02/09/2019 tarihinde Kuruma başvuruda bulunduğu, 180 gün süre ile ödenek hak ettiği, 02/09/2019 tarihinde işe girmesi nedeni ile ödeneğinin kesildiği belirtilmiştir.
15.2. Başvuran hakkında 1/04/2020 tarihli fesih ve yine aynı tarihli başvuru ile ”
.” ünvanlı firma tarafından kısa çalışma talebi için ilgili idareye başvuruda bulunulduğu, 01/04/2020 tarihli kısa çalışma ödeneği hak sahipliğinin belirlendiği (son 3 yıl prim gün sayısının 31/08/2019-01/04/2020 tarihleri arasındaki prim gün sayıları olarak hesaplanmakta olduğu), dolayısıyla, ilgilinin son 3 yıl prim ödeme gün sayısının 210 gün olması nedeni ile kısa çalışma ödeneği hak sahipliği bulunmadığı, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunun 50 nci maddesinin dördüncü fıkrası hükmü gereği kesilmiş olan işsizlik ödeneği hak sahipliği üzerinden kalan süre kadar ve 12 ay prime esas kazanç ortalaması üzerinden ödenek aldığı anlaşılmaktadır.
16. 5510 sayılı Yasanın “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci maddenin birinci fıkrasına göre 4/1-a kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançların hesabında; hak edilen ücretlerin, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların ve idare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamının esas alınmakta olduğu belirtilmektedir. Diğer taraftan, işsizlik
ödeneği ödeme miktarı 4447 sayılı Kanunun 50 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanmakta olup, işsizlik ödeneği miktarı, 4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesine göre on altı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde seksenini geçemeyeceği hükmüne yer verilmiştir. Dolayısıyla, yukarıda yer verilen mevzuat açıklamalarına istinaden işsizlik ödeneği ödeme miktarında yıllara göre artış sağlanması ile ilgili bir hükme yer verilmediği, ancak hesaplanan işsizlik ödeneği ödeme miktarının asgari ücret miktarının artması durumunda yeni asgari ücretin % 80’nini geçmemek üzere yeniden değerlendirmeye tabi tutulacağı belirtilmiştir.
17. Bu sebeple, başvurucunun 2019 yılında işsizlik maaşı için başvuru yaptığı ve sadece 1 gün işsizlik maaşı aldığını, 2020 yılında da kısa çalışma ödeneğinin işsizlik maaşı üzerinden ödendiği, tarafına aynı işsizlik ödemesinin yapıldığı, tekrar hesaplama yapılmadığını, 2019 yılında aldığı işsizlik maaş oranı ile şimdiki geçim standartlarının aynı mı olduğu hususlarının yer aldığı başvurusu ile ilgili olarak İŞKUR tarafından başvurucuya ödenen işsizlik ödeneği miktarları ve diğer talepleri ile ilgili olarak anılan idare tarafından yapılan işlemlerde ve açıklamalarda hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.
18. İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin işleminde hukuka aykırılık tespit edilmemiş olup, başvurucunun talebinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde karara karşı başvuru yolunu gösterdiği, idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme” ve
“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davrandığı değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Bursa İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi