İşsizlik ödeneğinin 300 gün üzerinden ödenmesi talebi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuru, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü’ne (İŞKUR) yapılan işsizlik ödeneği talebinin reddi üzerine yapılmıştır. Başvuran, 07/12/2017 tarihinde işe başlamış ve 17/08/2022 tarihinde işten çıkarılmıştır. İşten çıkarılmadan önceki süreçte kısa çalışma ödeneği aldığı belirtilmiş ve bu nedenle işsizlik ödeneğinin yalnızca altı ay olarak ödenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Başvuran, 300 gün işsizlik ödeneği alması gerektiğini savunarak, İŞKUR’un kararının hukuka aykırı olduğunu iddia etmiştir.

İŞKUR, başvuranın işsizlik ödeneği hak sahipliğini belirlerken, son üç yıl içinde 809 gün sigortalı çalışma süresinin bulunduğunu ve bu nedenle yalnızca 180 gün süreyle işsizlik ödeneği verildiğini açıklamıştır. Kısa çalışma ödeneği süresinin, işsizlik ödeneği süresinden düşüldüğü belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit etmemiştir. Başvuranın talebinin reddine ilişkin karar, Kamu Başdenetçisi tarafından onaylanmıştır.

Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi, İŞKUR’un uygulamalarının yasal çerçevede uygun olduğu ve başvuranın işsizlik ödeneği süresinin belirlenmesinde herhangi bir hata yapılmadığı sonucuna dayanmaktadır. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/10031-S.23.16144

BAŞVURU NO : 2023/2552

KARAR TARİHİ : 10/08/2023

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : İşsizlik ödeneğinin 300 gün esas alınarak ödenmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 21/02/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda; başvuran çalışmış olduğu firmada işe giriş tarihinin 07/12/2017 işten çıkarılma tarihinin ise 17/08/2022 olduğunu, bu süre zarfında hiç bir boş günü olmadığını, yasa gereği işsizlik maaşını on ay süreyle alması gerekirken, İŞKUR tarafından pandemide kısa çalışma ödeneği aldığı gerekçesiyle altı ay işsizlik ödeneği ödendiğini, Cumhurbaşkanlığı

Kararnamesinde kısa çalışma ödeneği alan kişilerin işsizlik maaşından ücretleri mahsup edilemez kararına rağmen İŞKUR tarafından söz konusu düzenlemenin dikkate alınmadığını ifade ederek, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 03/03/2023 tarihli ve tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben

Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü (İŞKUR) İşsizlik Sigortası Daire Başkanlığı tarafından

gönderilen 24/03/2023 tarihli ve sayılı yazıda özetle:

2.1. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunun; 50 nci maddesinin birinci fıkrasında “Günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde kırkıdır. Bu şekilde hesaplanan işsizlik ödeneği miktarı, 4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesine göre onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde seksenini geçemez.” hükmü ile işsizlik ödeneği ödeme miktarının hesaplanma usulünün belirlendiği, 2.2. 50 nci maddesinin İkinci fıkrasında “Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olanlardan, son üç yıl içinde a) 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün, b) 900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı

işsizlere 240 gün, c) 1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere

300 gün, süre ile işsizlik ödeneği verilir. ” hükmüne yer verilerek işsizlik ödeneği hak sahipliği süresinin

belirlendiği, 2.3. 50 nci maddesinin dördüncü fıkrasında “Sigortalı, işsizlik ödeneğinden yararlanma süresini doldurmadan tekrar işe girer ve işsizlik sigortası ödeneğinden yararlanmak için bu Kanunun öngördüğü şartları yerine getiremeden yeniden işsiz kalırsa, daha önce hak ettiği işsizlik ödeneği süresini dolduruncaya kadar bu haktan yararlanmaya devam eder. Bu Kanunun öngördüğü şartları yerine getirmek suretiyle yeniden işsiz kalınması halinde ise sadece bu yeni hak sahipliğinden doğan süre kadar işsizlik ödeneği ödenir. ” hükmüne yer verilerek işsizlik ödeneği hak sahipliğinde kullanılan prim süresinin tekrar kullanılamayacağının belirlendiği, 2.4. Ek 2 nci maddesinin üçüncü fıkrasında “Kısa çalışma halinde İşsizlik Sigortası Fonundan kısa çalışma ödeneği ödenir. İşçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için, hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi gerekir. ” hükmü, dördüncü fıkrasında “Günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının % 60 ‘ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, 4857 sayılı Kanunun 39 uncu maddesine göre 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının % 150

‘sini geçemez. Kısa çalışma ödeneğinden yararlananlara ait sigorta primlerinin aktarılması ve sağlık hizmetlerinin sunulmasına ilişkin işlemler 5510 sayılı Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde yürütülür.

Kısa çalışma ödeneği olarak yapılan ödemeler başlangıçta belirlenen işsizlik ödeneği süresinden düşülür.

” hükmü ile geçici 23 üncü maddesinde “30/6/2020 tarihine kadar geçerli olmak üzere, yeni koronaviriis (Covid-19) kaynaklı zorlayıcı sebep gerekçesiyle yapılan kısa çalışma başvuruları için, ek 2 nci maddenin üçüncü fıkrasında işçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için öngörülen hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi hükmü, kısa çalışma başlama tarihinden önceki son 60 gün hizmet akdine tabi olanlardan son üç yıl içinde 450 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödenmiş olması şeklinde uygulanır. Bu koşulu taşımayanlar, kısa çalışma süresini geçmemek üzere son işsizlik ödeneği hak sahipliğinden kalan süre kadar kısa çalışma ödeneğinden yararlanmaya devam eder. ” hükümlerine yer verilerek kısa çalışma ödeneğine hak kazanma şartları ve ödeme miktarının hesaplanmasının belirlendiği, 2.5. Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmeliğin Kısa çalışma ödeneğinden yararlanma koşulları başlıklı 6 ncı maddesinde “b) işçinin kısa çalışmanın başladığı tarihte, 4447 sayılı Kanunun 50 nci maddesine göre çalışma süreleri ve işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik ödeneğine hak kazanmış olması gerekmektedir.” hükmüne yer verilerek kısa çalışma ödeneği hak sahipliğine ilişkin esaslara açıklık getirildiği, Yönetmeliğin 7 nci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan

“Kısa çalışma ödeneğinden yararlanan işçi, işsizlik sigortasından yararlanmak için 4447 sayılı Kanunda öngörülen koşullar gerçekleşmeden işsiz kalırsa, kısa çalışma ödeneği aldığı süre düşüldükten sonra, daha önce hak ettiği işsizlik ödeneği süresini dolduruncaya kadar işsizlik ödeneğinden yararlanır.” hükmü ile ise kısa çalışma ödeneği hak sahipliği oluştuktan sonra işten ayrılan ve yeni bir ödeneğe hak kazanamayan sigortalı işsizlere daha önce hak ettiği işsizlik ödeneğinin ödenebileceğinin hüküm altına alındığı, 2.6. 30.06.2020 tarih ve 31171 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 30.06.2020 tarih ve

2706 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararında “Yeni koronavirüs (Covid19) nedeniyle dışsal etkilerden

kaynaklanan dönemsel durumlar kapsamında zorlayıcı sebep gerekçesiyle yapılan ödemeler başlangıçta belirlenen işsizlik ödeneği süresinde düşülmez” hükmü ile yeni koronavirüs (Covid- 19) nedeniyle kısa çalışma ödeneğinden yararlanıp daha sonra, işsizlik sigortası ödeneğinden yararlanmak için bu Kanunun

öngördüğü şartları yerine getiremeden işsiz kalınması durumunda kısa çalışma ödeneği ödeme gün sayısı süresince ödenekten yararlanılabileceğinin belirlendiği, 2.7. 4447 sayılı Yasa gereği özetle, işsizlik sigortası kapsamında bir işyerinde çalışırken, çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen, kendi istek ve kusuru dışında işini kaybedenlerden; hizmet akdinin feshinden önceki 120 gün hizmet akdine tabi olmak üzere son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş ve fesih tarihini izleyen günden başlayarak 30 gün içinde şahsen veya elektronik ortamda başvurarak (mücbir nedenler dışında başvuruda gecikilen süre toplam hak sahipliği süresinden düşülür) yeni bir iş almaya hazır olduklarını kaydettirmiş olanların işsizlik sigortası hizmetlerinden yararlandığı, 2.8. Bununla birlikte; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun ek 1 inci maddesi kapsamında, 21 Temmuz 2009 tarihli ve 27295 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Sosyal Güvenlik

Kurumuna Yapılan Sigortalı ve İşyeri Bildirimlerinin Bazı Kurumlara Yapılması Gereken Bildirimler

Yerine Geçmesine Dair Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik Hükümleri gereği 01/08/2009 tarihinden sonra (bu tarih dâhil) iş sözleşmesi sona eren sigortalı işsizlerin işten çıkış bildirimlerinin Sosyal Güvenlik

Kurumuna (SGK) yapıldığı, söz konusu bildirimlerin aynı zamanda da İŞKUR’a yapılmış sayıldığı, 2.9. İşveren tarafından SGK’ya yapılmış olan bildirimler esas alınarak işsizlik ödeneği hak sahipliğinin belirlendiği, her hangi bir itiraz alınması halinde itiraza konu hususun ilgililerce somut bir belge ile kanıtlanmasının beklendiği, 2.10. İŞKUR’a ibraz edilen somut belgeden fesih nedeninin 4447 sayılı Kanunun 51 inci maddesi kapsamında olduğunun anlaşılması halinde işsizlik ödeneği hak sahipliğinin belirlendiği, 2.11. Başvuranın 17.08.2022 tarihli işten çıkışı kapsamında işsizlik ödeneği talebi ile 23.08.2022 tarihinde

İŞKUR’a başvuruda bulunduğu, 4447 sayılı Kanunun yukarıda yer alan hak etme koşullarına haiz olması, son 3 yıl prim kontrollerinde 809 işsizlik sigortası prim günü bulunması nedeniyle 01.09.2022 tarihinde yapılan onay işleminden sonra 180 gün süre ile işsizlik ödeneği hak sahipliğinin belirlendiği, 2.12. Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri doğrultusunda; hak sahipliğinin belirlendiği son 3 yıl prim gün sayısı, hizmet akdi sona ermeden önceki son 3 yıl içerisinde yer alan ve içinde işsizlik sigortası primi olan prim gün sayılarının hesaplanmak sureti ile belirlendiği, ancak, son 3 yıl prim gün hesabının yapıldığı dönem içerisinde, işsizlik ödeneği veya kısa çalışma ödeneği hak sahipliği belirlenmiş ise hak sahipliğinin belirlendiği tarihten önceki primlerin, yeni hak sahipliğine ilişkin prim gün sayısı hesabında dikkate alınmadığı, 2.13. İlgilinin işvereni tarafından 01.04.2020 tarihinde kısa çalışma ödeneği başvurusunda bulunulduğu, son 3 yıl prim gün sayısının 835 gün olması nedeni ile 180 gün süre ile kısa çalışma ödeneği hak sahipliğinin belirlendiği, toplamda 47 gün süre ile kısa çalışma ödeneğinden yararlandığı, 17.08.2022 tarihli işten çıkışı kapsamında yapılan talebinin hak sahipliği incelenirken son 3 yıl prim gün sayısının 02.04.2020/17.08.2022 tarihleri arasındaki prim gün sayıları dikkate alınmak sureti ile hesaplandığı ve bu tarihler arasında işsizlik sigortası primi bulunan 809 gün olduğunun tespit edildiği,

2.14. Cumhurbaşkanlığı Kararı ile yeni koronavirüs (Covit-19) nedeniyle kısa çalışma ödeneğinden yararlanıp daha sonra, işsizlik ödeneğinden yararlanmak için Kanunun öngördüğü şartları yerine getiremeden işsiz kalınması durumunda, kısa çalışma başlama tarihi itibariyle belirlenen hak sahipliği süresinden kısa çalışma ödenen gün sayısı mahsup edilmeden işsizlik ödeneğinden yararlanılabileceğinin belirlendiği, Cumhurbaşkanlığı Kararında hak sahipliğinin belirlendiği son 3 yıl prim gün hesabı hususunda herhangi bir hüküm bulunmadığı, 2.15. 4447 sayılı Kanunun 50 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü kapsamında son 3 yıl prim gün sayısının

809 gün olması nedeniyle 180 gün işsizlik ödeneği hak sahipliğinin belirlendiği,

2.16. Bu kapsamda ilgilinin işsizlik ödeneği ödeme gün sayısının 180 gün olarak belirlendiği ve kişiye ödemelerin yapıldığı, İŞKUR tarafından yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğu herhangi bir hata olmadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.

5. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun; 5.1. “İşsizlik ödeneğinin; miktarı, ödeme süreleri ve zamanı ile sigorta primleri” başlıklı 50.

maddesinin birinci, ikinci ve dördüncü fıkralarında; “Günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde kırkıdır. Bu şekilde hesaplanan işsizlik ödeneği miktarı, 4857 sayılı

İş Kanununun 39 uncu maddesine göre onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde seksenini geçemez.”

“Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olanlardan, son üç yıl içinde; a) 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün, b) 900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün, c) 1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 gün, süre ile işsizlik ödeneği verilir.

Sigortalı, işsizlik ödeneğinden yararlanma süresini doldurmadan tekrar işe girer ve işsizlik sigortası ödeneğinden yararlanmak için bu Kanunun öngördüğü şartları yerine getiremeden yeniden işsiz kalırsa, daha önce hakettiği işsizlik ödeneği süresini dolduruncaya kadar bu haktan yararlanmaya devam eder. Bu

Kanunun öngördüğü şartları yerine getirmek suretiyle yeniden işsiz kalınması halinde ise, sadece bu yeni hak sahipliğinden doğan süre kadar işsizlik ödeneği ödenir.” 5.2. “İşsizlik ödeneğine hak kazanmanın şartları” başlıklı 51. maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanun uyarınca sigortalı sayılanlardan hizmet akitleri aşağıda belirtilen hallerden birisine dayalı olarak sona erenler, Kuruma süresi içinde şahsen başvurarak yeni bir iş almaya hazır olduklarını kaydettirmeleri ve bu Kanunda yer alan prim ödeme koşullarını sağlamış olmaları kaydıyla işsizlik ödeneği almaya hak kazanırlar.” 5.3. “Kısa çalışma ve kısa çalışma ödeneği” başlıklı ek 2. maddesinin üçüncü fıkrasında; “Kısa çalışma halinde İşsizlik Sigortası Fonundan kısa çalışma ödeneği ödenir. İşçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için, hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi gerekir.” 5.4. Geçici 23. maddesinin birinci fıkrasında; “30/6/2020 tarihine kadar geçerli olmak üzere, yeni koronavirüs (Covid-19) kaynaklı zorlayıcı sebep gerekçesiyle yapılan kısa çalışma başvuruları için, ek 2 nci maddenin üçüncü fıkrasında işçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için öngörülen hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi hükmü, kısa çalışma başlama tarihinden önceki son 60 gün hizmet akdine tabi olanlardan son üç yıl içinde 450 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödenmiş olması şeklinde uygulanır. Bu koşulu taşımayanlar, kısa çalışma süresini geçmemek üzere son işsizlik ödeneği hak sahipliğinden kalan süre kadar kısa çalışma ödeneğinden yararlanmaya devam eder.” 6. 30/4/2011 tarihli ve 27920 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma

Ödeneği Hakkında Yönetmeliği’nin “Kısa çalışma ödeneğinden yararlanma koşulları” başlıklı 6.

maddesinde; “İşçinin kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilmesi için; a) İşverenin kısa çalışma talebinin (…) uygun bulunması, b) İşçinin kısa çalışmanın başladığı tarihte, 4447 sayılı Kanunun 50 nci maddesine göre çalışma süreleri ve işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik ödeneğine hak kazanmış olması, gerekmektedir.” 6.1. Aynı Yönetmeliğin “Kısa çalışma ile kısa çalışma ödeneğinin miktarı ve ödenmesi” başlıklı 7.

maddesinin 8. fıkrası; “Kısa çalışma ödeneğinden yararlanan işçi, işsizlik sigortasından yararlanmak için 4447 sayılı (Değişik ibare:RG-9/11/2018-30590) Kanunda öngörülen koşullar gerçekleşmeden işsiz kalırsa, kısa çalışma ödeneği aldığı süre düşüldükten sonra, daha önce hak ettiği işsizlik ödeneği süresini dolduruncaya kadar işsizlik ödeneğinden yararlanır.” 7. 30.06.2020 tarih ve 2706 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararında “Yeni koronavirüs (Covil19) nedeniyle dışsal eklilerden kaynaklanan dönemsel durumlar kapsamında zorlayıcı sebep gerekçesiyle yapılan ödemeler başlangıçla belirlenen işsizlik ödeneği süresinden düşülmez.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Türkiye İş Kurumu tarafından yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuranın, 07/12/2017 tarihinde çalışmaya başladığı iş yerinde, işvereni tarafından 01/04/2020 tarihinde kısa çalışma ödeneği başvurusu yapıldığı, başvuranın 01/04/2020 ile 16/06/2020 tarihleri arasında kısa çalışma ödeneğinden faydalandığı, 16/06/2020 tarihi itibariyle mevcut iş yerinde çalışmaya devam ettiği, 17/08/2022 tarihinde ise haksız fesih sebebiyle işten çıkarıldığı, 23/08/2022 tarihinde işsizlik ödeneğine başvuruda bulunduğu, İŞKUR tarafından hizmet akdinin sona ermesinden önceki son üç yıl prim ödeme gün sayısının 809 gün olması nedeniyle 180 gün süre ile işsizlik ödeneği verildiği, başvuranın ise

300 gün süre ile işsizlik ödeneği talep ettiği, buna karşın İŞKUR tarafından, hizmet akdi sona ermeden

önceki son 3 yıl prim gün sayısının incelenmiş olduğu dönem içerisinde işsizlik ödeneği veya kısa çalışma ödeneği hak sahipliği var ise hak sahipliği olan ödenekten önceki primler, hak sahipliği olan ödeneğin belirlenmesinde kullanıldığından son 3 yılın hesabına dahil edilemediği gerekçesiyle talebinin reddedildiği, bunun üzerine başvuranın işsizlik ödeneğinin 300 gün üzerinden yapılması hususunda Kurumumuza başvuruda bulunduğu görülmektedir.

10. Başvuruya konu uyuşmazlığın; İŞKUR tarafından başvurana yapılan işsizlik ödeneğinin kaç gün süre ile ödeneceği noktasında toplandığı görülmektedir.

11. İŞKUR tarafından, başvuranın 17/08/2022 tarihinde iş akdi feshi sonrası işsizlik ödeneği hak sahipliği belirlenirken; hizmet akdi sona ermeden önceki son 3 yıl prim gün sayısının incelenmiş olduğu dönem içerisinde kısa çalışma ödeneği hak sahipliğinin olduğu, kısa çalışma ödeneği için hesaba katılan prim günleri daha önce hak sahipliği bakımından kullanıldığı gerekçesiyle işsizlik ödeneği hak sahipliğinde hesaba katılmadığı, yanı sıra kısa çalışma ödeneği kullandığı tarih ile iş akdinin feshedildiği tarih arasında başvuranın prim gün sayısı 809 gün olarak tespit edildiğinden işsizlik ödeneğinin 180 gün üzerinden ödendiği, tespit edilmiştir.

12. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu 47 inci maddesinde “İşsizlik Ödeneği”; 12.1. Sigortalı işsizlere yasada belirtilen şartları taşımaları halinde işsiz kaldıkları dönem için belirli süre ve miktarda yapılan parasal ödeme olarak tanımlanmıştır.

12.2. Mezkur kanunun 50 inci maddesinde ise, işsizlik ödeneğinin; miktarı, ödeme süreleri ve zamanı ile sigorta primlerine ilişkin koşulların hüküm altına alındığı görülmektedir. Şöyle ki; günlük işsizlik ödeneğinin, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde kırkı olarak belirlendiği, ödeneğe hak kazanma koşullarının ise; hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olanlardan, 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün, 900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün,1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 gün, süre ile işsizlik ödeneği verileceğinin hüküm altına alındığı görülmektedir.

13. Diğer yandan; “Kısa Çalışma Ödeneği”ne ilişkin düzenlemelere de 4447 sayılı İşsizlik Sigortası

Kanunun Ek-2 nci maddesinde yer verildiği görülmektedir. Buna göre ; 13.1. Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak önemli ölçüde azaltılması veya işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen geçici olarak durdurulması hallerinde, işyerinde üç ayı aşmamak üzere kısa çalışma yapılabileceği, 13.2. Kısa çalışma halinde İşsizlik Sigortası Fonundan kısa çalışma ödeneği ödeneceği, işçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için, hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

13.3. Öte yandan; kısa çalışma ödeneği miktarı ve ödeme süreleri ile ilgili şu düzenlemelere yer verilmiştir.

Günlük kısa çalışma ödeneğinin; sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının % 60’ı, bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarının, 4857 sayılı Kanunun 39 uncu maddesine göre 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının % 150’sini geçemeyeceği, kısa çalışma ödeneğinden yararlananlara ait sigorta primlerinin aktarılması ve sağlık hizmetlerinin sunulmasına ilişkin işlemlerin 5510 sayılı Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde yürütüleceği de hüküm altına alınmıştır.

14. Bu bilgiler ışığında; kısa çalışma ödeneği prim gün sayısına ilişkin koşul belirlenirken işsizlik ödeneğine ilişkin prim ödeme koşulu kriterinin esas alındığı, kısa çalışma ödeneğine ilişkin diğer şartlar yönünden ise yasada ayrıca düzenlemeye gidildiği görülmektedir.

15. Somut olayda, başvuranın işvereni tarafından 01/04/2020 tarihinde kısa çalışma ödeneği başvurusunda bulunulduğu, son 3 yıl prim ödeme gün sayısı dikkate alınarak kısa çalışma ödeneği hak sahipliğinin belirlendiği, toplamda 47 gün süre ile kısa çalışma ödeneğinden yararlandığı, 23/08/2022 tarihli işsizlik ödeneği talebine istinaden, son üç yıl prim ödeme gün sayısı dikkate alınarak ödeme planının ve ödeme miktarının belirlendiği anlaşılmıştır.

16. Bununla birlikte, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunun 50 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; sigortalının, işsizlik ödeneğinden yararlanma süresini doldurmadan tekrar işe girmesi ve işsizlik sigortası ödeneğinden yararlanmak için bu Kanunun öngördüğü şartları yerine getiremeden yeniden işsiz kalması halinde daha önce hak ettiği işsizlik ödeneği süresini dolduruncaya kadar bu haktan yararlanmaya devam edeceği, bu Kanunun öngördüğü şartları yerine getirmek suretiyle yeniden işsiz kalınması halinde ise sadece bu yeni hak sahipliğinden doğan süre kadar işsizlik ödeneği ödeneceği, hükmüne yer verilerek işsizlik ödeneği hak sahipliğinde kullanılan prim süresinin tekrar kullanılamayacağı ve kesilen ödeneğin başlatılması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

17. Mezkur kanunun ek 2 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan; kısa çalışma halinde kısa çalışma ödeneğinin İşsizlik Sigortası Fonundan ödeneceği, işçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için, hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi gerektiği, hükmü ile dördüncü fıkrasında yer alan, kısa çalışma ödeneği olarak yapılan ödemelerin başlangıçta belirlenen işsizlik ödeneği süresinden düşüleceği hükmü ile kısa çalışma ödeneği hak kazanma koşulları ve kısa çalışma ödeneği olarak belirlenen ödemelerin işsizlik ödeneği süresinden düşeceğinin hüküm altına alındığı görülmektedir.

18. Ancak, 30.06.2020 tarih ve 31171 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 30.06.2020 tarih ve 2706 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararında “Yeni koronavirüs (Covid19) nedeniyle dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumlar kapsamında zorlayıcı sebep gerekçesiyle yapılan ödemeler başlangıçta belirlenen işsizlik ödeneği süresinden düşülmez” hükmü ile yeni koronavirüs (Covid- 19) nedeniyle kısa çalışma ödeneğinden yararlanıp daha sonra, işsizlik sigortası ödeneğinden yararlanmak için bu Kanunun öngördüğü şartları yerine getiremeden işsiz kalınması durumunda kısa çalışma ödeneği ödeme gün sayısı süresince ödenekten yararlanılabileceğinin belirlendiği, görülmektedir.

19. Ayrıca Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmeliğin 7 nci maddesinin sekizinci fıkrasında; kısa çalışma ödeneğinden yararlanan işçinin, işsizlik sigortasından yararlanmak için 4447 sayılı

Kanunda öngörülen koşullar gerçekleşmeden işsiz kalması halinde, kısa çalışma ödeneği aldığı süre düşüldükten sonra, daha önce hak ettiği işsizlik ödeneği süresini dolduruncaya kadar işsizlik ödeneğinden yararlanacağı hükmü yer almaktadır.

20. Yukarıdaki paragraflarda detaylı bir şekilde yer verilen işsizlik ödeneğine ve kısa çalışma ödeneğine ilişkin hükümler dikkate alındığında, başvuranın kısa çalışma ödeneği kullanmasıyla birlikte işsizlik ödeneği hak sahipliğinin de gerçekleştirilmesine yönelik İŞKUR tarafından yapılan işlemelerde kanuna aykırılık olmadığı, başvuranın 01/04/2020 tarihinde kısa çalışma ödeneği kullanmasıyla birlikte işsizlik ödeneği hak sahipliğini de kullandığı, işsizlik ödeneği gün sayısı şartı belirlenirken bu tarih itibariyle hesap yapılması gerektiği, dolayısıyla bu tarih itibariyle 809 günü bulunan işçiye İşsizlik Sigortası Kanunu’nun

50 nci maddesi uyarınca 180 gün esas alınarak ödeme yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.

21. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; işsizlik ödeneği ve kısa çalışma ödeneğine ilişkin düzenlemeler ve yapılan açıklamalar ışığında; başvuranın kısa çalışma ödeneğine hak kazandığı tarihte işsizlik ödeneğine ilişkin hak sahipliğinin de ortaya çıktığı, dolayısıyla kısa çalışma ödeneği kullandığı tarih ile işten çıkarıldığı tarih arasında 809 günü bulunan işçiye Kanunun ilgili maddesine göre 180 gün üzerinden işsizlik ödeneği bağlanması hususunda İŞKUR tarafından yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenen bilgi ve belgelerin idare tarafından gerekçeli olarak gönderildiği, bu yönüyle “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davranıldığı; diğer taraftan idarece başvurana verilen cevabi yazıda ilgili işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup idarenin söz konusu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA HÜRRİYETİNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

23. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret

Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden artakalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Başvurunun REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi