Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, İstanbul iline bağlı bazı İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri tarafından 2015-2016, 2016-2017 ve 2017-2018 eğitim dönemlerinde gerçekleştirilen öğrenci taşıma ve özel eğitim öğrencilerinin taşıma hizmet alımına yönelik ihalelere ilişkindir. Başvuran, bu ihalelerde usulsüzlük yapıldığını ve rekabetin engellendiğini iddia etmektedir. Özellikle, ihale şartnamelerinde yer alan kriterlerin yalnızca mevcut firmaların karşılayabileceği şekilde düzenlendiği, bu durumun da ihalelerde tekelleşmeye yol açtığı belirtilmiştir. Ayrıca, taşıma hizmetleri için gerekli olan araç ve personel sayısının gereğinden fazla talep edildiği, bu durumun da maliyetleri artırdığı ifade edilmiştir.

İlgili İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri, yapılan ihalelerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na uygun olarak açık ihale usulüyle gerçekleştirildiğini ve başvuranın iddialarının hukuki dayanağı olmadığını savunmuştur. İhalelere katılımın sağlanması amacıyla gerekli şartların belirlendiği ve bu şartların rekabeti engelleyici nitelikte olmadığı vurgulanmıştır. Ancak, bilirkişi raporunda, A sınıfı yetki belgesi talebinin diğer ilçe müdürlüklerinde farklılık gösterdiği ve bu konuda bir standart belirlenmesi gerektiği tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, başvuranın iddiaları genel olarak reddedilmiş, ancak A sınıfı yetki belgesi ile ilgili belirsizliklerin giderilmesi için İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne tavsiyede bulunulmuştur. Bu kararın uygulanması için ilgili idarenin 30 gün içinde gerekli işlemleri bildirmesi gerekmektedir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

: 36311982-101.07.06-E.

SAYI

BAŞVURU NO

KARAR TARİHİ

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURAN

–

BAŞVURU VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ

İstanbul Milli Eğitim bağlı; BAŞVURUYA KONU İDARE il Müdürlüğü’ne

Bağcılar ilçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Sarıyer ilçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Kağıthane ilçe Milli Eğitim Müdürlüğü ve

Küçükçekınece İlçe Milli Eğitim

Müdürlüğü.

BAŞVURUNUN KONUSU İstanbul iline bağlı bazı İlçe Milli Eğitim

Müdürlüklerinin; 2015-2016, 2016-2017 ve 2017-2018 eğitim dönemini kapsayan öğrenci taşıma ve özel eğitim öğrencilerinin taşıma hizmet alımı işleri ihaleleri hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ 23.10.2017

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Şikayetçi, Kmuınumuza verdiği dilekçesinde özetle; taşımacılık sektöıiinde faaliyet gösteren finnası ile öğrenci ve personel taşıma sektöıiinde faaliyet gösterdiğini, ülkeınizde her sene yapılan öğrenci ve özel eğitim öğrencisi taşıma işi ihalelerine katıldığını, İstanbul İl Milli Eğitim

Müdürlüğü’ne bağlı olan Bağcılar ilçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Sarıyer ilçe Milli Eğitim

Müdürlüğü, Kağıthane İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ve Küçükçekınece İlçe Milli Eğitim

Müdürlükleri’nin 2015-2016, 2016-2017 ve 2017-2018 yıllan arasında yapılmış ve yapılan öğrenci taşıma ve özel eğitim öğrencisi taşıma işi ihalelerinde usulsüzlükler yapıldığını, 1.1. Bahsi geçen İlçe Mili Eğitim Müdürlüklerinin ihale şartnamelerinde yapmış olduğu düzenlemelerle sadece işi devam ettiren fınnanın karşılayabileceği ki-iterler oluştunılduğunu, işi devam ettiren fııma dışında bu kı-iterleri karşılayacak bir fııma bulunamayacağını, bu dmuınun ihalede tekellik oluşturacağını, bunun ihale kmuınun 3. kişi özel sektör da şaıinamesini düzenleyen

1 / 21 finnalanna haksız kazanç elde etme imkanı sunacağını, zira ihaleye rekabet edecek şekilde başkaca

katılan olmayacağı için ihaleyi kazanan fınnanın fahiş kazançlar elde ederken bu işi yapabileceğini, 1.2. Söz konusu İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerince son yıllarda yapılan ihaleleri ve işbu ihalelerin sözleşme bedeli ve yaklaşık maliyetleri incelendiğinde usulsüzlüklerin ve haksız kazançların oıiaya çıkacağını, işbu ihalelere örnek verilmesi gerekirse; a- İhale Kayıt No: ; ihale adı Kağıthane İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı

İlkokulunun ücretsiz taşıma işi, yaklaşık maliyet 352.014,12 ve sözleşme bedeli 351.800,00 TL’sı, b- İhale Kayıt No: ; İhale Adı- İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Okul ve Kunımlarında okuyan 2016-2017 özel eğitim ö ünü birlik taşınması işinde yaklaşık maliyet 3.4 9.585,90 TL’sı ve 3.350. 7 ,80 TL’sı, d li

. . _ ..

c- ihale Kayıt No: ihale sahıbı kuıuın Küçükçekmece ilçe Mıllı Egıtım

– Müdürlüğü; ihale adı 2015-2016 Eğıtım-Öğretim yılı engelli öğrencilerin ücretsiz taşınması işinde yaklaşık maliyet 1.971.234,52 TL’sı ve sözleşme bedeli 1.516.374,62 TL’sı, olduğunu.

1.3. Adı geçen İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerince düzenlenen şaıinamelerde rekabeti azaltacak ve dolaylı olaı·ak da kaınu yaraı-ı ilkesine aykırılık teşkil edecek hususlardan bir diğerinin de Kağıthane

İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından istenen ‘A sınıfı servis taşımacılığı yetki belgesine sahip olunması gerektiği’ hususu olduğunu, servis taşımacılığı yetki belgesi asıl olarak fıımalaı·ın alabileceği yol belgelerinin sayısının belirlenmesinde uygulanan bir kriter olmakla birlikte İstanbul

Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi ‘Genel Esaslaı·’ başlıklı 5 nci maddesinde beliıiilen “(J) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi Genel Esasları; a) Kapsam içerisindeki servis taşımacılığı İBB TUHİM tarafından verilen Servis Taşımacılığı Yetki Belgesiyle yapılacaktır. . . . h) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi sahibi tüzel kişiler bünyelerinde Servis

Taşımacılığı Yetki Belgesine sah;p gerçek ve tüzel kişileri sözleşmeli taşımacı olarak çalıştırabilir.

Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi sahibi tüzel kişile,; sahip oldukları öz mal taşıtları haricinde tamamı Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi sahibi gerçek veya tüzel kişilerin sahip olduğu öz mal taşıtlardan olmak şartıyla sözleşmeli taşımacılardan aşağıdaki sayıda Güzergah Kullanım İzin

Belges yle servis taşımacılık hizmeti alabileceklerdir.

1) A grubu tüzel kişiler öz mal taşıtının 19 katı kadar,

2) B grubu tüzel kişiler öz mal taşıtının 15 katı kadar,

3) C grubu tüzel kişiler öz mal taşıtının 12 katı kada1;

4) D grubu tüzel kişiler öz mal taşıtının 8 katı kadar,

gnıbu kişi işbu

… ” hususun dikkate alındığında, sadece A yetki belgesi olan tüzel finnalaı-ın ihaleye katılabilmesi yönünde biı· kriter konulmasının, rekabeti engelleyici bir dunun teşkil edeceğini, zira yetki belgesinin asıl amacının fıımanın yol belgesi alabilmesi olup diğer gnıp yetki belgelerinden birine sahip olan fıımalaı·da işbu yol belgesi kriterini sağlayabildiğini, 1.4. Kağıthane İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün Numaralı ihalesinin şaıinamesi, Kağıthane İlçe Milli Eğitiın Müdürlüğü’nün Ka ıt Numaı·alı ihalesinin şaıinamesi, Küçükçekmece İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün İhale Kayıt

Numaı·alı ihalesinin şaıinaınesi, Bağcılaı· İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün İhale Kayıt

Numaı·alı ihalesinin şaıinamesi, Saı-ıyer İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün İhale kayıt numaralı ihale şaıinamesi ile ihale kapsamında istenen hizmet işi incelendiğın e; o arın mesafesi giı·iş-çıkış alındığında çok aı·aç ile ve saatleri dikkate daha az kapasitede taınarnlanınası mümkün olduğunu, bu sebep ile istenilen araç ve rehber personel sayısının iş ihtiyacının çok üstünde olması sebebi ile maliyeti aıitırdığını ve kaınu zaı·aı·ının doğmasına sebebiyet verdiğini,

2 / 21 1.5. Aynca ilgili idareler tarafından istekli finnalarda bulundmulması istenen engelli erişimine uygun

‘öz mal’ı aracın daha somadan isteklilerce kolaylıkla (tadilat veya kiralama sureti ile)

karşılanabilecek bir kriter olduğunu, ihaleye katılım için yeterlilik kriteri olarak bulundmulmasının sadece istekli sayısının azalmasına sebebiyet verecek olduğunu ve nihai olarak kamu yaran ilkesine aykırılık teşkil ettiğini, zira ihaleye ne kadar az fiıına katılırsa rekabet azalacağını ve bu dunımun da hizmet işinin daha yüksek maliyet ile gerçekleştirilınesine sebebiyet vereceğini, 1.6. Bu hususa ilişkin olarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetıneliği’nin 4 üncü maddesinde

” (1) İdarele1; yapacakları ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”, Yönetıneliğin 16 ncı maddesinde “(J) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir.

Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik k iterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engell ici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için firsat eşitliği sağlaması ey zorunludur.”, aynı Yönetıneliğin 28 nci maddesinde” (1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez.” hükümlerine yer verildiğini, bu düzenlemeler dikkate alındığında Yönetıneliğin ve kamu ihaleleıinin asıl amacının kamu yaran olduğu ve bunun için de mevcut ihalelerde ihaleyi düzenleyen km1ımun ihale için yeterlilik kriterlerini işe uygun olarak bir düzenlemesi ve katılımı azaltacak ve iş için gereklilik arz etıneyen kriterleri banndııınayan katılım şaıinamesi düzenlemesi gerektiğini, ancak bu şekilde kamınlın ve usulün gerektirdiği şekilde bir kamu ihalesi yapılabileceğini, 1. 7. İhaleleri her türlü usul ve yasaya uyglın olaı·ak yapılan bütün kamu kmum ve kmuluşlaı·ında ihaleyi kazananın fiyatlaı-ı gerçek değerler üzerinden belirlendiğini, bu dmumda devletin ekonomik olarak zarara uğramasının önlendiğini, örneğin Tuzla ilçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 2017-2018 dönemini kapsayan özel eğitim öğrencilerinin taşınması hizmet alımı işinde yaklaşık maliyetinin 2.097.895,67 TL iken ihaleyi kazanan fiıma bu işi 1.371.314,37 TL bedel kaı·şılığında yerine getireceğini, 1.8. Bahsi geçen İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerinin katılım şaıinamelerinde belirlenen yeterlilik kriterleri dikkate alındığında söz konusu şaıinamelerin ilgili kamın ve mevzuata. aykırı ve kamlınlın zaraı·ına sebebiyet vereceğinin anlaşılacağını, bu nedenlerle, mağduriyetin önüne geçilebilmesi ve adil bir rekabet ortamının oluştmulabilmesi için ihaleleri gerçekleştiren kamu kmum ve kmuluşlaımda devam eden uyglılamanın durdunılınası gerektiğini iddia ederek, Kmumumuza başvmuda bulunınuştm·.

il. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2. Kurumumuzun 17/11/2017 tarihli -sayı e isteme yazısına istinad n Milli

Eğitim Bakanlığı’ndan alınan 14/12/2017 tarih ve- sayılı yazı ekinde alınan Istanbul

İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı olan Bağcılar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Sarıyer İlçe Milli

Eğitim Müdürlüğü, Kağıthane İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ve Küçükçekınece İlçe Milli Eğitim

Müdürlükleri’nin cevabi yazılan aşağıda özetlenmiştir; 2.1. Bağcılar Milli Eğitim Müdürlüğünün 05/12/2017 tarih ve- sayılı yazısında

_İlçe taşımacılığı Sayılı Kamu özetle, ” … ilçemize yapılan öğrenci ve {özel eğitimi ihalelerinde 4734

İhale Kanununun mevzuat hükümleri ve yönetmelikleri emredici hususlar çerçevesinde ihal e daha ey fazla isteklinin katılabilmesi için AÇIK ihale usulü ile yapılmıştır.

3 / 21 İlçemizin ihalelerinde şikâyetçinin, şikâyet dilekçesinde ileri sürdüğü iddiaları mesnetsiz ve

hukuki dayanakta yoksun olduğu gibi, 4734 Sayılı Kamu İhale Yasanın (İhalelere Yönelik

Başvurular Hakkında Yönetmelik) hükümlerinde haberdar olmadığı ortadadır Şöyle ki;

İlçemizin 2017/ 348603 İKN .Iu ihalenin 14.07.2017 tarihinde ilan edildiği ve 28.08.2017 tarihinde saat 10:00 da ihalesi yapıldığı EKAP platformu üzerinde incelenmesi ile görülecektir .

Söz konusu ihale Kamu İhale Kanun’un 19.Maddesi gereğince AÇIK ihale usulü ile ilan edilerek, ilan edilen ihalelere yönelik ise ihaleye istekli olabilecek/istekliler İhalelere Yönelik

Başvurular Hakkında Yönetmeliğinin; 4, 5, 6, 7, 8, 9 uncu maddesi hükümleri ile yine aynı yönetmenliğinin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1.maddesinin temeli ise “Bu Yönetmeliğin amacı; 4/ 1/ 2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelerde; aday, istekli veya istekli olabileceklerin ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla yapacakları şikayet ve itirazen şikayet başvurulan ile bu başvuruların incelenmesi vs karara bağlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir, hükmü amirdir .

Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler .” hükmü yer almaktadır .

Bu nedenle ilçemizin ilan edilen ihalelerine yönelik hiçbir itirazlarının olmadığı, ihale sürecinde hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler ihalelerimize bulunmamıştır .

2017/ 348603 İKN .Iu söz konusu ihaleye 59 (ellidokuz) isteklinin ekaptan şartname indirdiğini, ihaleye 8 (sekiz) isteklinin teklif verdiği, ihalenin YAKLAŞIK MALİYETİ ( 4.867.554,20

TL olduğu) ve ihale; Güven Turizm Taşımacılık Otomotiv İnşaat Temizlik Hizmetleri San. ve Ltd .

Şirketine SÖZLEŞME BEDELİ ( 4.804.916,00 TL olduğu) yaklaşık maliyeti altında ( 62.638,20 TL altında) bir bedel ile ihale edilmesi Devleti zarar uğratılması söz konusu olmadığı gibi gerekli rekabet ortamı sağlayarak söz konusu ihalede gerekli saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumluluğu Müdürlüğümüzce yerine getirilmiştir .

Buradan da anlaşılacağı gibi şikâyet konusu olan ihalenin İdaremizce belirlenen yaklaşık maliyeti üstünde hiçbir şekilde ihale edilmediği gibi, keza belirlenen yaklaşık maliyetin 62.638,20

TL altında ihale edilmiştir . Bu nedenle yaklaşık maliyeti incelendiğinde usulsüzlüklerin ve haksız kazançlarının ortaya çıkmadığı gibi, belirlenen yaklaşık maliyetin altında ihale edilmesi ile ihale süreci işletildiği ortadadır .

Şikayet dilekçesinde A grubu yetki belgesinin istenildiğini belirtmesine rağmen; İlçemiz sadece A grubu yetki belgesi değil B, C,D grubu yetki belgelerinden dc her hangi bir tanesinin yeterli olacağım belirtmiştir . Bu husus Hizmet alımında Uygulanacak İdari Şartnamenin İhaleye katılmaya İlişkin Hususlar Kısmının 7.1 h maddesinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı

Ulaşım Koordinasyon Merkezinin 02.03.2017 tarih ve 2017/ 2- 6 sayılı Kararı ile İstanbul

Büyükşehir Belediyesi (İBB) Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesinin ( 5.ç)

maddesinde ; “İstanbul geneli öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti alan veya alacak tüm resmi ve özel kurum, kuruluş, dernek ve vakıflar konuyla alakalı ihale ve sözleşme yapılmadan önce taşımacıdan Servis Taşımacılığı Yetki Belgesini istemek zorundadır” şeklinde belirtildiğinden isteklilerin (A), (B), (C), (D) sınıfı servis taşımacılığı yetki belgelerinden herhangi bir tanesine sahip olması gerekmektedir . Şeklinde belirtilmiştir .

4 / 21hazırlanmakta olup, bu sebeple araç ve rehber personel sayısı belirlenmektedir . Her okul servis

aracının rehber personelin özel eğitim öğrencilerinin eğitim/öğretim saatleri arasında öğrencilerinin temizlik, yemek ve vs . genel ihtiyaçlarının karşılaması için görev almakla birlikte okul müdürlerinin vermiş oldukları diğer görevlerini yerine getirmektedirler . Buradan da anlaşılacağı üzere özel eğitim öğrencilerinin personel sayısının iş ihtiyacına fazla belirlenmesi mümkün olmamasına rağmen her bir rehber personelinin yaklaşık 10 ile 15 özel eğitim öğrencisini gözlenmesi ile mükelleftir .

İlçemizde özel eğitim öğrencilerinin arasında yürüme güçlüğü yaşayan ve tekerlekli sandalye ile eğitim almak zorunda kalan öğrencilerinin bulunması sebebi ile ihalenin tamamı nitelik olarak farklı olduğu, özellikle ihale konusu işin ifasının, farklı donanımda araç ve uzaman personel gerektiği de dikkate alınarak;

HİZMET ALIMI İHALELERİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİ Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler ve kapasite raporu MADDE 41 – ( 1) İşin yapılabilmesi için gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipmanın sayısına ve niteliğine dokümanda yer verilir . Makine, teçhizat ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır . Ancak idare, işin niteliğinin gerektirdiği hallerde, ihale konusu işin yapılabilmesi için adaya veya istekliye ait olmasını gerekli gördüğü makine, teçhizat ve diğer ekipmanı yeterlik kriteri olarak belirleyebilir . Bu durumda, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın, teknik kriterlerine yönelik olarak dokümanda düzenleme yapılmış ise, bu niteliğe yönelik belgelerin de başvuru veya teklif kapsamında sunulması zorunludur, hükmü gereğince, özmal araç istenmiştir .

Şikayetçi şikayet dilekçesinde atıfta bulunduğu engelli erişimine uygun olan aracın özel araç olduğu ve tadilat gerektiği beyan etmiştir, fakat söz konusu aracın yeterli kriter olarak belirlenmesi ise, özel donanıma sahip (engelli donanıma sahip, lift, rampa, ve diğer emniyet gereksinimler içeren aracın) fabrikasyon seri imalatı bir araç olmadığı, söz konusu engelli okul servis aracının engelli öğrencilerinin taşınabilmesi için özel donanımlarına ihtiyaç olduğu, bu donanımlarının bir araca uygulanmasının, araç proje değişikliğine, uygulanan değişikliğinin özel izin ve muayene tabii tutulduğu, özetle söz konusu aracın özel ve kapsamlı araç olduğunda ilan edilen ihalenin hizmet aşamasında aksamaması için engelli öğrenci taşıyabilecek olana aracının ihale uhdesinde kalan isteklinin özmal araç olması şartının kriter olarak belirlenmesine İdaremizce talep edilmiştir .

Ayrıca her ihalenin ilan edilmesi aşamasında Kamu İhale Kurulu (EKAP) üzerinde ihalenin tüm ihtiyaç raporları ile ihaleye katılma şartlarının belirlenmesinin kamu denetim ve uygunluğunun

Kamu İhale Kurumu tarafından yapılmakta olup . Kamu İhale Mevzuatına uygun olmayan hiçbir rekabeti engelleyici unsur olmaması ile ihale ilanın ilan edilmektedir .

İlçemizin şikayet konusu edilen ihalenin T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Strateji

Geliştirme Başkanlığınca ihale işlem dosyası tamamı incelenmiş ön mali kontrol yapılarak uygun görülerek yapılan ihaleler uygunluğu verilerek hizmete başlanmıştır .

Yukarıda izah edilen İlçemizin öze! eğitim taşımacılığı ihalesine yönelik yapılan başvuruya karşı; Kanun hükümleri çerçevesinde ihalenin ilan edildiği, usul ve esaslar mevzuat hükümlerine göre ihale sürecin işletildiği, başvuran tarafında ihalenin iddia edilen hiçbir unsuru taşımadığı gibi, ihalenin Kamu İhale Kanun’un 5.Maddesinin Temel İlkeler Başlıklı maddesine uygun olarak yapıldığı ortadadır .” 2.2. Sarıyer İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 05/ 12/ 2017 tarih ve sayılı yazısında özetle, “…İlçemizde yapılan öğrenci ve özel eğitim öğrenci taşımacılığı ihaleleri, 4734 Sayılı Kamu

İhale Kanununun mevzuat hükümleri ve yönetmelikleri çerçevesinde ihaleye daha fazla isteklinin katılabilmesi için AÇIK ihale usulü ile yapılmıştır . 2015- 2016, 2016- 2017 ve 2017- 2018 Eğitim

Öğretim yıllarında yapılmış olan taşıma ve özel eğitim taşıma ihalelerine katılanlara ve ihale dokümanı satın alanlara ait evraklar ekte sunulmuş olup; belirtilen tarihlere ait yargı organlarına ve EKAP’a yapılan herhangi bir şikayet başvurusu bulunmamaktadır .

İlçemizde yapılan taşıma ihaleleri ile ilgili, şikayetçinin şikayet dilekçesinde ileri sürdüğü

5 / 21iddialar hukuki dayanaktan yoksun olduğu gibi, 4734 Sayılı Kamu İhale Yasası ve İhalelere Yönelik

Başvurular Hakkında Yönetmelik hükümlerine de uygun değildir. Şöyle ki,· İlçemizin

İKN.lı ihalenin 24.07.2017 tarihinde ilan edildiği ve 21.08.2017 tarihinde ihalesi yapıldığı EKAP platformu üzerinde incelenmesi ile görülecektir.

Söz konusu ihaleler Kamu İhale Kanun ‘un 19.Maddesi gereğince AÇIK ihale usulü ile ilan edilerek, ilan edilen ihalelere yönelik İhal e İstekli Olabilecek/İstekliler İhalelere Yönelik ey

Başvurular Hakkında Yönetmeliğin; 4, 5, 6, 7, 8, 9 uncu maddesi hükümleri ile yine aynı yönetmenliğinin “Amaç ve kapsam” başlıklı ].maddesinin temeli ise “Bu Yönetmeliğin amacı,· 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelerde; aday, istekli l l ri aykırılığı veya istekli olabileceklerin ihale sürecindeki işlem veya em e n hukuka iddiasıyla ey bu yapacakları şikayet ve itirazen şikayet başvurulan ile başvuruların incelenmesi vs karara bağlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir, hükmü amirdir.

Kamu İhale Kanununun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54 üncü maddesinde; “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem v a eylemler nedeniyle bir hak kaybına v a zarara uğradığını ey ey v a zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday v a istekli ile istekli olabilecekle1; bu ey ey usul uygun şikayet şikayet

Kanunda belirtilen şekil ve kurallarına olmak şartıyla ve itirazen başvurusunda bulunabilirler. ” hükmü yer almaktadır.

Bu nedenle ilçemizin ilan edilen ihalesine yönelik hiçbir itirazlarının olmadığı, ihale sürecinde hukuka aykırı işlem v a eylemler nedeniyle bir hak kaybına v a zarara uğramasının ey ey aday ile muhtemel olduğunu iddia eden veya istekli istekli olabilecekler ihalelerimize itirazda bulunmamıştır.

İKN.lı söz konusu ihal e isteklinin teklif verdiği, i alenin YAKLAŞIK_

?017(358359 ey kiz)

MALIYETI (1.655.077,01 TL olduğu) ve ihale Turizm Ltd. Şti. şirketine SOZLEŞME BEDEL!

1.645.090,36 TL olduğu) yaklaşık maliyeti altında bir bedel ile ihale edilmesi Devleti zarar uğratılması söz konusu olmadığı söz konusu gibi gerekli rekabet ortamı sağlayarak ihalede gerekli saydamlığı, rekabeti, eşit muamel i, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, iht yaçların uygun ey şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumluluk

Müdürlüğümüzce yerine getirilmiştir.

Bııradan da anlaşılacağı gibi şikayet konıısıı olan ihalelerde İdaremizce belirlenen yaklaşık maliyeti üstünde hiçbir şekilde ihale edilmediği gibi, keza belirlenen yaklaşık maliyeti altında ihale edilmiştir. Bıı nedenle yaklaşık maliyeti incelendiğinde ıısıılsüzlüklerin ve haksız kazançlarının ortaya çıkmadığı gibi, belirlenen yaklaşık maliyeti altında ihale edilmesi ile ihale süreci işletildiği ortadadır.

Şikayet dilekçesinde A grubu yetki belgesinin istenilmesinin rekabeti engelleyici bir durum teşkil etmediği gibi, söz konusu belgenin İBB TUHİM tarafinda verilen belge olduğu ve verilen bu belge ile imzalanacak sözleşmenin ifası sırasında taşınacak olan öğrencilerinin zorunlu eğitim diğer hizmetlerini bu kapsamındaki okul öncesi ve öğrenci taşıma düzenli ve güvenli hale getirmek, amaçla taşıma yapacak gerçek ve tüzel kişilerin yeterlilik ve çalışma şartlarını belirlemek, gerekli kıldığı denetim hizmetlerini yapmak amacıyla “Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliği “nin yürürlüğe girdiği.

Anılan Yönetmelikle belirtildiği şekliyle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 5216 sayılı

Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, Karayolları Trafik Yönetmeliği ve bu

Yönetmelik ile il-ilçe trafik komisyonu kararlarına uygunluğu anlaşılan okul servis araçlarına ir yerlerde ilgili büyükşehirlerde büyük eh belediyelerince, diğer ise belediyelerce verilen ve okul

.ş servis aracının işletenini, şoförünü, rehber personelini, taşıtın plakasını, cinsini, taşıma sınırını ve izleyeceği güzergahı belirtir “Özel İzin Belgesi” verildiği, buna ek olarak,· okul servis araçlarını kullanan şoförler ile rehber personelin, sorumlu ve yetkili olduğu hizmetin niteliklerine sah;p olmak arandığı ve şartların için kendilerinde birtakım şartlar bu Yönetmelik’in 5 ‘inci maddesinde düzenlendiği. Özelikle engelli/özel öğrencilerinin taşımanın nitelikli bir iş olduğu, özellikle ihale konusu işin ifasının, farklı donanımda araç ve uzman personel gerektiği de dikkate alınarak,

6 / 21 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi’nin 02.03.2017 tarih ve

2017/ 2- 6 sayılı Kararı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Öğrenci ve Personel Servis

Taşımacılığı Yönergesi’nin ( 5.ç) maddesinde ; “İstanbul geneli öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti alan veya alacak tüm resmi ve özel kurum, kuruluş, demek ve vakıflar konuyla alakalı ihale ve sözleşme yapılmadan önce taşımacıdan Servis Taşımacılığı Yetki Belgesini istemek zorundadır .” hükmü gereğince talep edilmesi zorunluluğu doğmuş ve yetki belgesinin İlçemizin engelli/özel eğitime muhtaç olan öğrenci ve velilerinin taşınması işinin niteliğinden dolayı, özellikli donanımlı araç ve uzman personel gerektirdiğinden, ihalemize katılacak olan aday/isteklilerden

Öğrenci Taşıma Yönergesinin A sınıfı servis taşımacılığı yetki belgesi talep edilmiştir .

İlçemizin engelli/özel eğitim öğrencilerinin taşınması ihalesinde ihtiyaç raporlarının hazırlanması eğitim-öğrenim gördükleri okullardaki öğrenci ve velilerinin sayıları ve ikametgâh ettikleri adreslerinin okula uzaklıklarının mesafelerinin de öğrencilerin sabahçı/öğlenci tam gün eğitim almaları dikkate alınarak, komisyon marifetiyle komisyonda RAM Müdürü ve Zihinsel

Engelliler Okul Müdürü ile bünyesinde özel eğitim sınıfı bulunan 3 (üç) okul müdürü ve iki şube müdürü görevlendirilerek hazırlanmakta olup bu şekilde araç ve rehber personel sayısı belirlenmektedir . Her okul servis aracının rehber personeli; özel eğitim öğrencilerinin eğitim/öğrenim saatleri arasında öğrencilerinin temizlik, yemek ve vs . genel ihtiyaçlarının karşılaması için görev almakla birlikte okul müdürlerinin vermiş oldukları diğer görevlerini yerine getirmektedirler . Buradan da anlaşılacağı üzere özel eğitim öğrencilerinin personel sayısının iş ihtiyacından fazla belirlenmesi mümkün değildir .

İlçemizde özel eğitim öğrencilerinin arasında yürüme güçlüğü yaşayan ve tekerlekli sandalye ile eğitim almak zorunda kalan öğrencilerinin bulunması sebebi ile ihalenin nitelikli işin özelliği gereği, ihale konusu işin ifasının, farklı donanımda araç ve uzaman personel gerektiği de dikkate alınarak;

HİZMET ALIMI İHALELERİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİ Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler ve kapasite raporu MADDE 41 -( 1) İşin yapılabilmesi için gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipmanın sayısına ve niteliğine dokümanda yer verilir . Makine, teçhizat ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır . Ancak idare, işin niteliğinin gerektirdiği hallerde, ihale konusu işin yapılabilmesi için adaya veya istekliye ait olmasını gerekli gördüğü makine, teçhizat ve diğer ekipmanı yeterlik kriteri olarak belirleyebilir . Bu durumda, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın, teknik kriterlerine yönelik olarak dokümanda düzenleme yapılmış ise, bu niteliğe yönelik belgelerin de başvuru veya teklif kapsamında sunulması zorunludur, hükmü gereğince, özmal araç istenmiştir .

Şikayetçi, şikayet dilekçesinde atıfla bulunduğu engelli erişimine uygun olan aracın, özel araç olduğunu ve tadilat gerektirdiğini beyan etmiştir, fakat söz konusu aracın yeterli kriter olarak belirlenmesi ise, özel donanıma sahip (engelli donanıma sahip, lift, rampa, ve diğer emniyet gereksinimler içeren aracın) fabrikasyon seri imalatı bir araç olmadığı, söz konusu engelli okul servis aracının engelli öğrencilerinin taşınabilmesi için özel donanımlarına ihtiyaç olduğu, bu donanımlarının bir araca uygulanmasının, araç proje değişikliğine, uygulanan değişikliğinin özel izin ve muayene tabii tutulduğu, özetle söz konusu aracın özel ve kapsamlı araç olması dolayısıyla ilan edilen ihalenin hizmet aşamasında aksamaması için engelli öğrenci taşıyabilecek aracın ihale uhdesinde kalan isteklinin özmal araç olması şartı kriter olarak belirlenmiştir .

Ayrıca her ihalenin ilan edilmesi aşamasında Kamu İhale Kurulu (EKAP) üzerinde ihalenin tüm ihtiyaç raporları ile ihaleye katılma şartlarının belirlenmesinin kamu denetim ve uygunluğunun

Kamu İhale Kurumu tarafından yapılmakta olup . Kamu İhale Mevzuatına uygun olmayan hiçbir rekabeti engelleyici unsur olmaması halinde ihale ilanı ilan edilmektedir .

İlçemizin şikayet konusu edilen ihaleleri T .C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Strateji

Geliştirme Başkanlığınca ihale işlem dosyası tamamı incelenmiş ön mali kontrol yapılarak uygun görülerek yapılan ihalelere uygunluğu verilerek hizmete başlanmıştır

Yukarıda izah edilen İlçemizin özel eğitim taşımacılığı ihalesine yönelik yapılan başvuruya

7 / 21karşı; Kanun hükümleri çerçevesinde ihalenin ilan edildiği, usul ve esaslar mevzuat hükümlerine

göre ihale sürecin işletildiği, başvuran tarafında ihalenin iddia edilen hiçbir unsuru taşımadığı gibi, ihalenin Kamu İhale Kanun’un 5.Maddesinin Temel İlkeler Başlıklı maddesine uygun olarak yapıldığı ortadadır .” 2.3. Kağıthane İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 05/ 12/ 2017 tarih ve sayılı yazısında özetle, “…İlçemizde yapılan öğrenci ve (özel eğitim) taşımacılığı ihalelerinde 4734 Sayılı

Kamu İhale Kanununun mevzuat hükümleri ve yönetmelikleri çerçevesinde ihaleye daha fazla isteklinin katılabilmesi için AÇIK ihale usulü ile yapılmıştır

İlçemizin ihalelerinde şikayetçinin şikayet dilekçesinde ileri sürdüğü iddiaları hukuki dayanaktan yoksun olduğu gibi, 4734 Sayılı Kamu İhale Yasası ve İhalelere Yönelik Başvurular

Hakkında Yönetmelik hükümlerine de uygun değildir . Şöyle ki; a) İlçemizin İKN .lı ihalenin 15.08.2016 tarihinde ilan edildiği ve 05.09.2016 tarihinde ihalesi yapıldığı, b) İKN .lı ihalenin 24.07.2017 tarihinde ilan edildiği ve 21.08.2017 tarihinde ihalesi yapıldığı, c) İKN .lı ihalenin 01.08.2017 tarihinde ilan edildiği ve 22.08.2017 tarihinde ihalesi yapıldığı EKAP platformu üzerinde incelenmesi ile görülecektir .

Söz konusu ihaleler Kamu İhale Kanun’un 19.Maddesi gereğince AÇIK ihale usulü ile ilan edilerek, ilan edilen ihalelere yönelik ise ihaleye istekli olabilecek/istekliler İhalelere Yönelik

Başvurular Hakkında Yönetmeliğin; 4, 5, 6, 7, 8, 9 uncu maddesi hükümleri ile aynı yönetmenliğinin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1.maddesinin temelinde ise “Bu Yönetmeliğin amacı; 4/ 1/ 2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelerde; aday, istekli veya istekli olabileceklerin ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla yapacakları şikayet ve itirazen şikayet başvurulan ile bu başvuruların incelenmesi vs karara bağlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir, hükmü amirdir .

Kamu İhale Kanununun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54 üncü maddesinde; “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler .” hükmü yer almaktadır .

a)- 2016/ 309379 İKN .Iı söz konusu ihaleye 32 (otuziki) isteklinin şartname alındığı, ihaleye 8 (sekiz) isteklinin teklif verdiği, ihalenin YAKLAŞIK MALİYETİ ( 352.014,12 TL olduğu) ve ihale

Yücel Turizm Ltd . Şti . şirketine SÖZLEŞME BEDELİ ( 351.800,00 TL olduğu) yaklaşık maliyeti altında bir bedel ile ihale edilmesi Devleti zarar uğratılması söz konusu olmadığı gibi gerekli rekabet ortamı sağlayarak söz konusu ihalede gerekli saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumluluğu Müdürlüğümüz yerine getirilmiştir .

b)- 2017/ 358200 İKN .lu söz konusu ihaleye 38 (otuzsekiz) isteklinin şartname alındığı, ihaleye

8 (sekiz) isteklinin teklif verdiği, ihalenin YAKLAŞIK MALİYETİ ( 1.911.047,42 TL olduğu) ve ihale

Turizm Ltd . Şti . şirketine SÖZLEŞME BEDELİ ( 1.903.065,84 TL olduğu) yaklaşık maliyeti altında bir bedel ile ihale edilmesi Devleti zarar uğratılması söz konusu olmadığı gibi gerekli rekabet ortamı sağlayarak söz konusu ihalede gerekli saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumluluğu Müdürlüğümüzce yerine getirilmiştir .

c) İKN .lu söz konusu ihaleye 36 (otuzaltı) isteklinin şartname alındığı, ihaleye

8 / 218 (sekiz) isteklinin teklif verdiği, ihalenin YAKLAŞIK MALİYETİ ( 723.775,50 TL olduğu) ve ihale

Turizm Ltd . Şti . şirketine SÖZLEŞME BEDELİ ( 718.020,00 TL olduğu) yaklaşık maliyeti altında bir bedel ile ihale edilmesi Devleti zarar uğratılması söz konusu olmadığı gibi gerekli rekabet ortamı sağlayarak söz konusu ihalede gerekli saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumluluğu Müdürlüğümüz yerine getirilmiştir .

Buradan da anlaşılacağı gibi şikayet konusu olan ihalelerde İdaremizce belirlenen yaklaşık maliyeti üstünde hiçbir şekilde ihale edilmediği gibi, keza belirlenen yaklaşık maliyeti altında ihale edilmiştir . Bu nedenle yaklaşık maliyeti incelendiğinde usulsüzlüklerin ve haksız kazançlarının ortaya çıkmadığı gibi, belirlenen yaklaşık maliyeti altında ihale edilmesi ile ihale süreci işletildiği ortadadır .

İlçemizin İKN .Iı ve İKN : lu ihalelerinde şikayet dilekçesinde belirtilen özmalı engelli araç ile A grubu yetki belgesinin istenmemiştir .

İlçemizin İKN .Iı engelli/özel eğitime muhtaç öğrencilerinin taşınması ihalesinde özmal araç ve yetki belgesi istenmiştir . Söz konusu belgelerinin yeterli kriter olarak istenmesinin aşağıda açıkladığımız gerekçeleri ile istenmiştir .

Şikayet dilekçesinde A grubu yetki belgesinin istenilmesinin rekabeti engelleyici bir durum teşkil etmediği gibi, söz konusu belgenin İBB TUHİM tarafında verilen belge olduğu ve verilen bu belge ile imzalanacak sözleşmenin ifası sırasında taşınacak olan öğrencilerinin zorunlu eğitim kapsamındaki okul öncesi ve diğer öğrenci taşıma hizmetlerini düzenli ve güvenli hale getirmek, bu amaçla taşıma yapacak gerçek ve tüzel kişilerin yeterlilik ve çalışma şartlarını belirlemek, gerekli kıldığı denetim hizmetlerini yapmak amacıyla “Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliği’nin yürürlüğe girdiği .

Anılan Yönetmelikle belirtildiği şekliyle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 5216 sayılı

Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, Karayolları Trafik Yönetmeliği ve bu

Yönetmelik ile il-ilçe trafik komisyonu kararlarına uygunluğu anlaşılan okul servis araçlarına büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerince, diğer yerlerde ise ilgili belediyelerce verilen ve okul servis aracının işletenini, şoförünü, rehber personelini, taşıtın plakasını, cinsini, taşıma sınırını ve izleyeceği güzergâhı belirtir “Özel İzin Belgesi” verildiği, buna ek olarak; okul servis araçlarını kullanan şoförler ile rehber personelin, sorumlu ve yetkili olduğu hizmetin niteliklerine sahip olmak için kendilerinde birtakım şartlar arandığı ve bu şartların Yönetmelik’in 5’inci maddesinde düzenlendiği .

Özelikle engelli/özel eğitim öğrencilerinin taşımasının nitelikli bir iş olduğu, özellikle ihale konusu işin ifasının, farklı donanımda araç ve uzaman personel gerektiği de dikkate alınarak, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi’nin 02.03.2017 tarih ve 2017/ 2- 6 sayılı Karan ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Öğrenci ve Personel Servis

Taşımacılığı Yönergesi’nin ( 5.ç) maddesinde ; “İstanbul geneli öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti alan veya alacak tüm resmi ve özel kurum, kuruluş, demek ve vakıflar konuyla alakalı ihale ve sözleşme yapılmadan önce taşımacıdan Servis Taşımacılığı Yetki Belgesini istemek zorundadır .” hükmü gereğince talep edilmesi zorunluluğu doğmuş ve yetki belgesinin İlçemizin engelli/özel eğitim öğrencilerinin ve velilerinin sayısın çok fazla olması nedeniyle ihale edilen işin farklı donanımlı araç ve uzman personel gerektiğinden, ihalemize katılacak olan aday/isteklilerden

Öğrenci Taşıma Yönergesinin A sınıfı servis taşımacılığı yetki belgesi talep edilmiştir .

İlçemizin engelli/özel eğitim öğrencilerinin taşınması ihalesinde ihtiyaç raporlarının hazırlanması eğitim-öğrenim gördükleri okullardaki öğrenci ve velilerinin sayıları dikkate alınarak ve ikametgah ettikleri adreslerinin okula uzaklıklarının mesafelerinin öğrencilerin sabahçı/öğlenci/tamgün eğitim almaları da dikkate alınarak komisyon marifetiyle hazırlanmakta olup, bu şekilde araç ve rehber personel sayısı belirlenmektedir . Her okul servis aracının rehber personelin özel eğitim öğrencilerinin eğitim/öğretim saatleri arasında öğrencilerinin temizlik, yemek ve vb . genel ihtiyaçlarının karşılaması için görev almakla birlikte okul müdürlerinin vermiş oldukları

9 / 21diğer görevlerini yerine getirmektedirler . Burada da anlaşılacağı üzere özel eğitim öğrencilerinin

personel sayısının iş ihtiyacından fazla belirlenmesi mümkün değildir .

İlçemizde özel eğitim öğrencilerinin arasında yürüme güçlüğü yaşayan ve tekerlekli sandalye ile eğitim almak zorunda kalan öğrencilerinin bulunması sebebi ile ihalenin lamamı nitelik olarak farklı olduğu, özellikle ihale konusu işin ifasının, farklı donanımda araç ve uzaman personel gerektiği de dikkate alınarak;

Ayrıca her ihalenin ilan edilmesi aşamasında Kamu İhale Kurulu (EKAP) üzerinde ihalenin tüm ihtiyaç raporları ile ihaleye katılma şartlarının belirlenmesinin kamu denetim ve uygunluğunun

Kamu İhale Kurumu tarafından yapılmakta olup, Kamu İhale Mevzuatına uygun olmayan hiçbir rekabeti engelleyici unsur olmaması ile ihale ilanın ilan edilmektedir .

İlçemizin şikayet konusu edilen ihaleleri T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Strateji

Geliştirme Başkanlığınca ihale işlem dosyası tamamı incelenmiş ön mali kontrol yapılarak uygun görülerek yapılan ihaleler uygunluğu verilerek hizmete başlanmıştır .

Yukarıda izah edilen İlçemizin özel eğitim taşımacılığı ihalesine yönelik yapılan başvuruya karşı : Kanun hükümleri çerçevesinde ihalenin ilan edildiği, usul ve esaslar mevzuat hükümlerine göre ihale sürecin işletildiği, başvuran tarafında ihalenin iddia edilen hiçbir unsuru taşımadığı gibi, ihalenin Kamu İhale Kanun’un 5.Maddesinin Temel İlkeler Başlıklı maddesine uygun olarak yapıldığı ortadadır .” 2.4. Küçükçekmece İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 05/ 12/ 2017 tarih ve sayılı yazısında özetle, “…İlçemizde yapılan öğrenci ve (özel eğitim) taşımacılığı ihalelerinde 4734 Sayılı

Kamu İhale Kanun’un mevzuat hükümleri ve yönetmelikleri emredici hususlar çerçevesinde ihaleye daha fazla isteklinin katılabilmesi için AÇIK ihale usulü ile yapılmıştır .

İlçemizin ihalelerinde şikayetçi şikayet dilekçesinde ileri sürdüğü iddiaları mesnetsiz ve hukuki dayanakta yoksun olduğu gibi, 4734 Sayılı Kamu İhale Yasanın (İhalelere Yönelik Başvurular

Hakkında Yönetmelik) hükümler şöyledir; a) İlçemizin İKN .Iu ihalenin 04.08.2015 tarihinde ilan edildiği ve

08.09.2015 tarihinde ihalesi yapıldığı,

b) İKN .Iu ihalenin 12.08.2016 tarihinde ilan edildiği ve 19.09.2016 tarihinde ihalesi yapıldığı, c) İKN .Iu ihalenin 26.07.2017 tarihinde ilan edildiği ve 24.08.2017 tarihinde ihalesi yapıldığı EKAP platformu üzerinde incelenmesi ile görülecektir .

10 / 21Söz konusu ihaleler Kamu İhale Kanun’un 19.Maddesi gereğince AÇIK ihale usulü ile ilan

edilerek, ilan edilen ihalelere yönelik ise ihaleye istekli olabilecek/istekliler İhalelere Yönelik

Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler .” hükmü yer almaktadır .

a)- iKN .lu söz konusu ihaleye 31 (otuzbir) isteklinin şartname alındığı, ihaleye 15 ( onbeş) isteklinin teklif verdiği, ihalenin YAKLAŞIK MALİYETİ ( 1.971.234,52 TL olduğu) ve ihale

Turizm Ltd . Şti . şirketine SÖZLEŞME BEDELİ ( 1.516.374,62 TL olduğu) yaklaşık maliyeti

%30 daha aşağı bir bedel ile ihale edilmesi Devleti zarar uğratılması söz konusu olmadığı gibi gerekli rekabet ortamı sağlayarak söz konusu ihalede gerekli saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumluluğu Müdürlüğümüzce yerine getirilmiştir .

b)- İKN .lu söz konusu ihaleye 32 (otuziki) isteklinin şartname alındığı, ihaleye

11 (onbir) isteklinin teklif verdiği, ihalenin YAKLAŞIK MALİYETİ ( 3.409.585,90 TL olduğu) ve ihale

Turizm Ltd . Şti . şirketine SÖZLEŞME BEDELİ ( 3.350.071,80 TL olduğu) yaklaşık maliyeti %5 daha aşağı bir bedel ile ihale edilmesi Devleti zarar uğratılması söz konusu olmadığı gibi gerekli rekabet ortamı sağlayarak söz konusu ihalede gerekli saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumluluğu Müdürlüğümüzce yerine getirilmiştir .

c)- İKN .lu söz konusu ihaleye 39 (otuzdokuz) isteklinin şartname alındığı, ihaleye 9 (dokuz) isteklinin teklif verdiği, ihalenin YAKLAŞIK MALİYETİ ( 5.322.030,35 TL olduğu)

ve ihale Turizm Ltd . Şti . şirketine SÖZLEŞME BEDELİ ( 5.222.117,68 TL olduğu) yaklaşık maliyeti %3 daha aşağı bir bedel ile ihale edilmesi Devleti zarar uğratılması söz konusu olmadığı gibi gerekli rekabet ortamı sağlayarak söz konusu ihalede gerekli saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumluluğu Müdürlüğümüzce yerine getirilmiştir .

Şikayet dilekçesinde A grubu yetki belgesinin istenilmesinin rekabeti engelleyici bir durum teşkil etmediği gibi, söz konusu belgenin İBB TUHİM tarafında verilen belge olduğu ve verilen bu belge ile imzalanacak sözleşmenin ifası sırasında taşınacak olan öğrencilerinin zorunlu eğitim kapsamındaki okul öncesi ve diğer öğrenci taşıma hizmetlerini düzenli ve güvenli hale getirmek, hu amaçla taşıma yapacak gerçek ve tüzel kişilerin yeterlilik ve çalışma şartlarını belirlemek, gerekli kıldığı denetim hizmetlerini yapmak amacıyla “Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliği’nin yürürlüğe girdiği .

11 / 21Anılan Yönetmelik’te belirtildiği şekliyle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 5216 sayılı

Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, Karayolları Trafik Yönetmeliği ve bu

Özelikle engelli/özel eğitime muhtaç duyan öğrenci taşıma işinde nitelik olarak farklı olduğu, özellikle ihale konusu işin ifasının, farklı donanımda araç ve uzaman personel gerektiği de dikkate alınarak, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi’nin 02.03.2017 tarih ve 2017/ 2- 6 sayılı Kararı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Öğrenci ve Personel Servis

Taşımacılığı Yönergesi’nin ( 5.ç) maddesinde ; “İstanbul geneli öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti alan veya alacak tüm resmi ve özel kurum, kuruluş, demek ve vakıflar konuyla alakalı ihale ve sözleşme yapılmadan önce taşımacıdan Servis Taşımacılığı Yetki Belgesini istemek zorundadır .” hükmü gereğince talep edilmesi zorunluluğu doğmuş ve yetki belgesinin İlçemizin engelli/özel eğitime muhtaç olan öğrencilerinin ve velilerinin sayısın çok fazla olması nedeniyle ihale edilen işin farklı donanıma araç ve uzman personel gerektiğinden dolayı, ihalemize katılacak olan aday/isteklilerden Öğrenci Taşıma Yönergesinin A sınıfı servis taşımacılığı yetki belgesi talep edilmiştir .

İlçemizin engelli/özel eğitim öğrencilerinin taşınması ihalesinde ihtiyaç raporlarının hazırlanması eğitim-öğrenim gördükleri okullardaki öğrenci ve velilerinin sayıları dikkate alınarak ve ikametgah ettikleri adreslerinin okula uzaklıklarının mesafelerinin dc dikkate alınarak hazırlanmakta olup, bu sebeple araç ve rehber personel sayısı belirlenmektedir . Her okul servis aracının rehber personelin özel eğitim öğrencilerinin eğitim/öğrenin saatleri arasında öğrencilerinin temizlik, yemek ve vs . genel ihtiyaçlarının karşılaması için görev almakla birlikte okul müdürlerinin vermiş oldukları diğer görevlerini yerine getirmektedirler . Burada da anlaşılacağı üzere özel eğitim öğrencilerinin personel sayısının iş ihtiyacına fazla belirlenmesi mümkün olmamasına rağmen her bir rehber personelinin yaklaşık 10 ile 15 özel eğitim öğrencisine gözlenmesi ile mükelleftir .

İlçemizde özel eğitim Öğrencilerinin arasında yürüme güçlüğü yaşayan ve tekerlekli sandalye ile eğitim almak zorunda kalan öğrencilerinin bulunması sebebi ile ihalenin tamamı nitelik olarak farklı olduğu, özellikle ihale konusu işin ifasının, farklı donanımda araç ve uzaman personel gerektiği de dikkate alınarak;

HİZMET ALIMI İHALELERİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİ Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler ve kapasite raporu MADDE 41 -( 1) İşin yapılabilmesi için gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipmanın sayısına ve niteliğine dokümanda yer verilir . Makine, teçhizat ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır . Ancak idare, işin niteliğinin gerektirdiği hallerde, ihale konusu işin yapılabilmesi için adaya veya istekliye ait olmasını gerekli gördüğü makine, teçhizat ve diğer ekipmanı yeterlik kriteri olarak belirleyebilir . Bu durumda, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın, teknik kriterlerine yönelik olarak dokümanda düzenleme yapılmış ise, bu niteliğe yönelik belgelerin dc başvuru veya teklif kapsamında sunulması zorunludur, hükmü gereğince, ‘özmal’ araç istenmiştir .

12 / 21aşamasında aksamaması için engelli öğrenci taşıyabilecek olana aracının ihale uhdesinde kalan

isteklinin özmal araç olması şartının kriter olarak belirlenmesine İdaremizce talep edilmiştir . İhale sonrasında temin edilmesi yoluna gidildiğinde istenilen tadilatın yapılması yaklaşık 45 gün sürdüğü bilgisi alındığından öğrencilerimizin mağduriyet yaşamaması için İdaremizce talep edilmiştir .

Ayrıca her ihalenin ilan edilmesi aşamasında Kamu İhale Kurulu (EKAP) üzerinde ihalenin tüm ihtiyaç raporları ile ihaleye katılma şartlarının belirlenmesinin kamu denetim ve uygunluğunun

Kamu İhale Kurumu tarafından yapılmakta olup, Kamu İhale Mevzuatına uygun olmayan hiçbir rekabeti engelleyici unsur olmaması ile ihale ilanın ilan edilmektedir .

İlçemizin şikayet konusu edilen ihaleleri Bakanlığımız Strateji Geliştirme Başkanlığınca ihale işlem dosyası tamamı incelenmiş ön mali kontrol yapılarak uygun görülerek yapılan ihaleler uygunluğu verilerek hizmete başlanmıştır .

Yukarıda izah edilen İlçemizin özel eğitim taşımacılığı ihalesine yönelik yapılan başvuruya karşı; Kanun hükümleri çerçevesinde ihalenin ilan edildiği, usul ve esaslar mevzuat hükümlerine göre ihale sürecin işletildiği, başvuran tarafında ihalenin iddia edilen hiçbir unsuru taşımadığı gibi, ihalenin Kamu İhale Kanun’un 5.Maddesinin Temel İlkeler Başlıklı maddesine uygun olarak yapıldığı ortadadır .” açıklamalarına yer verilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük

Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” , “Bilirkişi görevlendirilmesi ve tanık dinlenmesi ” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası ; “İnceleme ve araştırma konusu ile ilgili olarak Başdenetçi veya denetçiler bilirkişi görevlendirebilir .”, 5. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun; 5.1. “Temel ilkeler” başlıklı 5 nci maddesinin birinci fıkrasında “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur”, 5.2. “Şartnameler” başlıklı 12 nci maddesinde birinci ve ikinci fıkralarında , “ İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır . Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir .

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir . Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır .” ,

13 / 215.3. “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “İhale

sürecindeki hukuka ayları işlem v a eylemler nedeniyle bir hak kaybına v a zarara uğradığını ey ey v a zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday v a istekli ile istekli olabilecekle1; bu ey ey

Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.” 5.4. “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya lemlerin hukuka ay/arılığı iddiasıyla bu işlem ey i v a lemler n far/ana varıldığı v a far/ana varılmış olması gereken tarihi izl en günden itibaren ey ey ey ey

21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün

içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

r yeterlik fık d i

İlan, ön v a ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci a ak süreleri aşmamak ey üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Bu yöndeki başvuruların idarelerce ihale v a son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır. Şikayet ey üzerine yapılan incelemede tekliflerin hazırlanmasını v a işin gerçekleştirilmesini etkil ebilecek ey ey teknik maddi v a hataların veya eksikliklerin bulunması ve idarece ihale dokümanında düzeltme ey yapılmasına karar verilmesi halinde, gerekli düzeltme yapılarak 29 uncu maddede belirtilen usule göre son başvuru veya ihale tarihi bir defaya mahsus olmak üzere ertelenir. Ancak belirlenen maddi v a teknik hataların v a eksikliklerin ilanda da bulunması halinde 26 ncı maddeye göre işlem tesis ey ey edilir.” , 6. Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında “İdareler, yapacakları ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muamel i, ey güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” ; Teknik şartname” başlıklı 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur.” ; “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 28 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engell ecek şekilde belirlenemez. ” ; “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin ey yapılabilmesi belgeler ve kapasite raporu” başlıklı 41 inci maddesinin birinci fıkrasında “İşin için gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipmanın sayısına ve niteliğine dokümanda yer verilir. Makine, teçhizat ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır. Ancak idare, işin niteliğinin gerektirdiği hallerde, ihale konusu işin yapılabilmesi için adaya v ya istekl ye ait olmasını gerekli gördüğü makine, teçhizat ve diğer ekipmanı yeterlik kriteri olarak belirl ebilir. Bu ey durumda, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın, teknik kriterlerine yönelik olarak dokümanda düzenleme yapılmış ise, bu niteliğe yönelik belgelerin de başvuru v a teklif kapsamında sunulması ey zorunludur. ” 7. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi ‘Genel

Esaslar’ başlıklı 5 nci maddesinde; “(1) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi Genel Esasları; Kapsam içerisindeki servis taşımacılığı İBB TUHİM tarafindan verilen Servis Taşımacılığı a)

14 /

21 Yetki Belgesiyle yapılacaktır .

b) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi; hali hazırda (mevcut) öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapanlar ve yapmış olanlar ile bu Yönerge’nin yürürlüğünü müteakip ilk kez öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapacakları kapsayacaktır .

c) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi, Servis Taşımacılığı Kartı ve Güzergâh Kullanım İzin

Belgesine sahip olmayan gerçek veya tüzel kişiler hiçbir şekilde öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti veremeyeceklerdir .

ç) İstanbul geneli öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti alan veya alacak tüm resmi ve özel kurum, kuruluş, dernek ve vakıflar konuyla alakalı ihale ve sözleşme yapmadan önce taşımacıdan

Servis Taşımacılığı Yetki Belgesini istemek zorundadır .

d) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi sahibi tüzel kişilerde yeterliliklerine göre aşağıdaki şartlar aranılacaktır .

1) A Grubu Tüzel Kişiler : Üst Düzey Yönetici (ÜDY 2) Mesleki Yeterlilik Belgesine haiz en az 1

(bir), Orta Düzey Yönetici (ODY 2) Mesleki Yeterlilik Belgesine haiz en az 3 (üç) personele sahip, ilgili ISO 9001, OHSAS 18001, ISO 14001 ve TSE 12257 belgelerine sahip olacaktır .

2) B Grubu Tüzel Kişiler : Üst Düzey Yönetici (ÜDY 2) Mesleki Yeterlilik Belgesine haiz en az 1

(bir) personele sahip, Orta Düzey Yönetici (ODY 2) Mesleki Yeterlilik Belgesine haiz en az 1 (bir)

personele sahip, ilgili ISO 9001, OHSAS 18001 ve TSE 12257 belgelerine sahip olacaktır .

3) C Grubu Tüzel Kişiler : Orta Düzey Yönetici (ODY 2) Mesleki Yeterlilik Belgesine haiz en az 1

(bir) personele sahip, ilgili ISO 9001 ve TSE 12257 belgelerine sahip olacaktır .

4) D Grubu Tüzel Kişiler : TSE 12257 belgesine sahip olacaklardır .

e) Kalite yeterlilik ve diğer şartları yerine getiren tüzel kişiler, A, B, C ve D grubu arasında geçiş yapabilirler .

f) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi verildiği günden itibaren 10 yıl süreyle geçerlidir .

g) Her bir gerçek ve tüzel kişi adına yalnızca bir tane Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi düzenlenebilecektir .

ğ) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi sahibi tüzel kişiler bünyelerinde Servis Taşımacılığı Yetki

Belgesine sahip gerçek ve tüzel kişileri sözleşmeli taşımacı olarak çalıştırabilir . Servis Taşımacılığı

Yetki Belgesi sahibi tüzel kişiler, sahip oldukları öz mal taşıtları haricinde tamamı Servis

Taşımacılığı Yetki Belgesi sahibi gerçek veya tüzel kişilerin sahip olduğu öz mal taşıtlardan olmak şartıyla sözleşmeli taşımacılardan aşağıdaki sayıda Güzergâh Kullanım İzin Belgesiyle servis taşımacılık hizmeti alabileceklerdir .

1) A grubu tüzel kişiler öz mal taşıtının 19 katı kadar,

2) B grubu tüzel kişiler öz mal taşıtının 15 katı kadar,

3) C grubu tüzel kişiler öz mal taşıtının 12 katı kadar,

4) D grubu tüzel kişiler öz mal taşıtının 8 katı kadar,

…” hüküm ve açıklamaları yer almaktadır .

15 / 21IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ‘Birikişi Raporu’nda yer verilen tespit ve değerlendirmeler, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte hazırlanan “Kısmen Tavsiye

Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 9. Şikayetçi tarafından İstanbul İli, Bağcılar, Kağıthane, Küçükçekmece ve Sarıyer İlçe Milli Eğitim

Müdürlüklerinin (MEM) 2015- 2016, 2016- 2017, 2017- 2018 yılları arasında yapmış olduğu öğrenci taşıma ve özel eğitim öğrencisi taşıma işi ihaleleri ile bahsi geçen ilçe MEM’lerin katılım şartnamelerinde belirlenen yeterlilik kriterleri dikkate alındığında söz konusu şartnamelerin ilgili kanun ve mevzuata aykırı olduğu ve kamunun zararına sebebiyet vereceği iddia edilmektedir .

10. Başvuranın aynı şikayet konusu hakkında 26/ 10/ 2017 tarihinde Kurumumuza başvuruda bulunduktan sonra, 05/ 09/ 2017 tarihli e-posta dilekçesinde özetle ‘Başvurusu hakkında ilgili idare tarafından başlatılan inceleme sonucuna göre yeniden Kurumumuza başvuruda bulanabileceğini belirterek, bu aşamada şikayetinden vazgeçtiğini’, 23/ 10/ 2107 tarihli dilekçesinde ise özetle

‘Kurumumuza yaptığı ilk başvurusunun tekrar işleme konulmasını ve işbu yeni dilekçesiyle birlikte gereğinin yapılması’ talebinde bulunduğu, 03/ 01/ 2018 tarihinde ise şikayet konusu hakkında ilgili idarelere yapmış olduğu başvuruları içeren ek dilekçesini Kurumumuza sunduğu anlaşılmıştır .

11. Şikayetçinin, 03/ 01/ 2018 tarihli ek dilekçesi ekinde, başvuru konusu hakkında idareler tarafından şikayetçiye hitaben verilen cevabi bir yazının bulunmadığı, bununla birlikte ilgili ihaleler hakkında şikayetçi tarafından adı geçen İlçe MEM’lere hitaben verilen şikayet başvurularına karşın adı geçen ilçe MEM’lerin şikayet konusu hakkında Kurumumuza ulaşan cevabi yazılarında “Bu nedenle ilçemizin ilan edilen ihalelerine yönelik hiçbir itirazlarının olmadığı, ihale sürecinde hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler ihalelerimize bulunmamıştır .” açıklamasına yer verildiği, dosya kapsamında şikayetçinin mezkur iddiaları hakkında Kamu İhale Kurumuna başvuru yaptığına ilişkin bir bilgi ya da belge bulunmadığı hususu dikkate alındığında, adı geçen İlçe MEM’lere yapılan söz konusu başvuruların ihale mevzuatında belirlen usullere uygun şekilde yapılıp yapılmadığı hususu açık olarak tespit edilememiştir .

12. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Başvuru ve usulü” başlıklı 17 nci maddesinin dördüncü fıkrasında, Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunulabilmesi için, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda öngörülen idari başvuru yolları ile özel kanunlarda yer alan zorunlu idari başvuru yollarının tüketilmesinin gerekli olduğu , şikâyetçinin adı geçen MEM’lerin 2015- 2106, 2016- 2017 dönemlerinde yaptığı ihalelere ilişkin şikayetinin, süresi içinde yapılmadığı tespit edildiğinden inceleme dışı bırakılmıştır .

13. Bununla birlikte, şikayetçinin başvuru dilekçesinde inceleme konusu iddiasına binaen “ihaleleri gerçekleştiren kamu kurum ve kuruluşlarında devam eden usulsüzlüğün durdurulması” talebinde bulunduğu hususu dikkate alındığında, adı geçen MEM’lerin 2017- 2018 döneminde yaptığı ihalelere ilişkin yapılan başvuru, idare hukukunun ve idari yargının “süregelen etki” prensibi kapsamında incelemeye alınmış ve şikayetçinin 26/ 10/ 2017 tarihli başvurusunda ‘Kimlik

Bilgilerinin Şikayet Ettiği İdare İle Paylaşılmamasını’ belirtmesi nedeniyle, Kurumumuzca gizlilik kaydına riayet edilerek 17/ 11/ 2017 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı’ndan şikayet konusu hakkında

16 / 21bilgi belge talebinde bulunulmuştur .

14. Şikayet konusu hakkında, özel ve teknik bilgiye ihtiyaç duyulması nedeniyle, Yıldırım

Beyazıt Üniversitesi Rektörlüğü’nden bilirkişi görevlendirilmesi talep edilmiş olup, Üniversitenin 01/ 03/ 2018 tarih sayılı yazısı ile görevlendirilen

Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi ve İşletme Fakültesi Öğretim Üyesinden oluşan bilirkişi heyeti tarafından 23/ 03/ 2018 tarihli ‘Bilirkişi Raporu’ hazırlanmıştır .

15. Bilirkişi Raporunun “2.2. Esas Açısından Değerlendirme” başlıklı bölümünde;

“ … Bahsi geçen şikâyet dilekçesinde, 2015- 2106, 2016- 2017 ve 20017- 2018 yıllarını kapsayan ihaleler ve katılım şartnamelerine itiraz edildiği görülmektedir . Ancak, Kamu İhale Kanunu’nun

İhalelere yönelik başvuruları düzenleyen 54. Maddesinde; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabileceği ifade edilmektedir . İdareye şikayet başvurusunu düzenleyen 55. Maddede ise, şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır . İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar denilmektedir .

Ayrıca 55. Maddenin 2. Bendinde yer alan hükme göre “ilan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir” denilmektedir . Bu noktadan hareketle, şikayet konusu dosya kapsamında ilgilinin idareye 2015- 2016, 2016- 2017 yıllarını kapsayan dönemler için mevzuatta öngörülen düzenlemelere uygun bir şikayetinin olmadığı ve şikayet olmaması hasebiyle, ilgilinin

Kamu İhale Kurumu’na itirazen şikayet başvurusunda bulunmadığı görülmektedir . İlave olarak,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17/ 4. Maddesinde Kuruma başvuruda

bulunulabilmesi için, 6/ 1/ 1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda öngörülen idari başvuru yolları ile özel kanunlarda yer alan zorunlu idari başvuru yollarının tüketilmesi gereklidir . İdari başvuru yolları tüketilmeden yapılan başvurular ilgili kuruma gönderilir . Ancak

Kurum, telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ihtimali bulunan hâllerde, idari başvuru yolları tüketilmese dahi başvuruları kabul edebilir . 17/ 7. Madde hükmüne göre ise Kuruma, dördüncü fıkra uyarınca yapılacak başvuruya idare tarafından verilecek cevabın tebliği tarihinden, idare başvuruya altmış gün içinde cevap vermediği takdirde bu sürenin bitmesinden itibaren altı ay içinde başvurulabilir . Başvuru tarihi, dilekçenin Kuruma, valilik veya kaymakamlıklara verildiği, diğer hâllerde başvurunun Kuruma ulaştığı tarihtir . Bu kapsamda 6328 sayılı Kanun’un 17/ 4 ve 17/ 7. Maddeleri hükümlerine göre, gerek idari başvuru yollarının tüketilmemesi, gerekse Kamu

Denetçiliği Kurumu’na başvuru süresinin geçirilmesi nedeniyle, ilgili kişinin 2015- 2016 ve 2016- 2017 yıllarına ilişkin itirazları değerlendirme dışı tutulmuştur .” açıklamalarına yer verilmiştir .

16. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, ilgili mevzuat hükümleri ve ilgili ihale dokümanları kapsamında; şikayet dilekçesinde belirtilen 2017 yılında adı geçen ilçe MEM’ler tarafından yapılan ihalelere ilişkin olarak Bilirkişi Raporunda yer verilen değerlendirmeler

özetle aşağıda yer almaktadır :

17 / 2116.1. Bağcılar İlçe MEM tarafından ihalesi yapılan kayıt numaralı 2017- 2018 eğitim-

öğretim yılında Bağcılar ilçe MEM’e bağlı resmi özel eğitim kuramlarında ve özel eğitim sınıflarındaki 1263 özel eğitim öğrenci/velinin 115 araçla taşınması işi hizmet alımı işi ihalesinin

14.07.2017 tarihinde ilan edildiği, 28.08.2017 tarihinde saat 10:00 ’da ihalenin yapıldığı ve

şikayetçi tarafından, idareye şikayet başvurusu yapıldığının görüldüğü, söz konusu hizmet alımı işi ihalesinde istenen ‘özmal’ araç sayısı ve bedensel engelli, tekerlekli sandalye kullanan öğrenciler için liftli asansör donanım özelliği bulunan araç koşullan 4734 sayılı Kanun’un temel ilkeleri ve teknik şartnameyi düzenleyen maddesi ile Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 4,16 ve

28 nci maddeleri hükümleri bağlamında değerlendirildiğinde ihale dokümanında belirtilen

kriterler gerek 4734 sayılı Kanunun temel ilkeleri ve teknik şartnameler ile ilgili düzenlemeleri, gerekse de Hizmet Alım Uygulamaları Yönetmeliği’nin 4., 16. ve 28 nci maddesi hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, bu nedenle şikayetçi tarafından yapılan şikayetin, takdiri Kurumumuza ait olmak üzere, bilirkişi heyetince uygun bulunmadığı, 16.2. Kağıthane ilçe MEM tarafından ihalesi yapılan kayıt numaralı 478 öğrenci ve velisinin 54 araç ve 54 rehber personel ile Kağıthane’deki okullara taşınması işi hizmet alım ihalesinin 21.08.2017 tarihinde yapıldığı ve şikayetçi tarafından idareye yapılan şikayet başvurusunda ihale dokümanında ihaleye katılmaya ilişkin hususların düzenlendiği h maddesinde yer alan A sınıfı servis taşımacılığı yetki belgesine ve ‘özmal’ araç kısmına itiraz ettiği, ancak 4734 sayılı Kanun’un idareye şikayet başvurusunu düzenleyen 55 nci maddesi hükmüne istinaden süre açısından sakatlık içerdiği, bu nedenle şikayetçinin idareye yapmış olduğu şikayet başvurusunun usulüne uygun olmadığının ifade edilebileceği, ancak şikayetçinin Kurumumuza yapmış olduğu başvuru 6328 sayılı Kanun’un 17/ 4 ve 17/ 7. maddeleri hükmü çerçevesinde değerlendirildiğinde, idare tarafından ihale dokümanının ihaleye katılmaya ilişkin hususların düzenlendiği h maddesinde öngörülen hususlardan A sınıfı servis taşımacılığı yetki belgesine sahip olma şartının benzer ihaleleri yapan diğer ilçe MEM’lerin ihale dokümanlarında A,B,C ve D sınıfı yetki belgelerinden herhangi birine sahip olma hususu şeklinde düzenlendiği ve bu konuda bir standardın olmadığının görüldüğü, bu bağlamda, söz konusu yeterlilik koşulunun belirlenmesinde yetkili mercilerce bir standarda ihtiyaç olduğunun ifade edilebileceği, 16.3. Kağıthane ilçe MEM tarafından kayıt numaralı ilkokulunun 873 öğrencisinin ücretsiz taşınma işi hizmet alımı ihalesinin 22.08.2017 tarihinde yapıldığı şikayetçinin idareye yapmış olduğu şikayet başvurusunda ihale dokümanında ihaleye katılmaya ilişkin hususların düzenlendiği h maddesinde yer alan A ve B sınıfı servis taşımacılığı yetki belgesine, özmal araç kısmına ve ihale kapsamında istenen evraklara itiraz ettiği, ancak 4734 sayılı Kanun’un idareye şikayet başvurusunu düzenleyen 55 nci maddesi hükmüne istinaden süre açısından sakatlık içerdiği, bu nedenle şikayetçinin idareye yapmış olduğu şikayet başvurusunun usulüne uygun olmadığının ifade edilebileceği, ancak şikayetçinin Kurumumuza yapmış olduğu başvuru 6328 sayılı Kanun’un 17/ 4 ve 17/ 7. maddeleri hükmü çerçevesinde değerlendirildiğinde, idare tarafından ihale dokümanının ihaleye katılmaya ilişkin hususların düzenlendiği h maddesinde öngörülen hususlardan

A ve B sınıfı servis taşımacılığı yetki belgesine sahip olma şartının benzer ihaleleri yapan diğer ilçe

MEM’lerin ihale dokümanlarında A,B,C ve D sınıfı yetki belgelerinden herhangi birine sahip olma hususu şeklinde düzenlendiği ve bu konuda bir standardın olmadığının görüldüğü, bu bağlamda, söz konusu yeterlilik koşulunun belirlenmesinde yetkili mercilerce bir standarda ihtiyaç olduğunun ifade edilebileceği , 16.4. kayıt numaralı Küçükçekmece ilçe MEM’e bağlı okul ve kurumlarda öğrenim gören özel eğitim öğrencilerinin 180 işgünü 113 araçla günübirlik taşınması işi ihalesi 24.08.2014 tarihinde yapıldığı, şikayetçinin idareye yapmış olduğu şikayet başvurusunda ihale dokümanında ihaleye katılmaya ilişkin hususların düzenlendiği h maddesinde yer alan A sınıfı servis taşımacılığı

18 / 21yetki belgesine ve özmal araç kısmına itiraz ettiği, 4734 sayılı Kanun’un idareye şikayet

başvurusunu düzenleyen 55 nci maddesi hükmüne istinaden süre açısından bir sakatlık içermediği, bu nedenle şikayetçinin idareye yapmış olduğu şikâyet başvurusunun usulüne uygun olduğunun ifade edilebileceği, şikayetçinin Kurumumuza yapmış olduğu başvuru 6328 sayılı Kanun’un 17/ 4 ve 17/ 7. maddeleri hükmü çerçevesinde değerlendirildiğinde, söz konusu madde hükümlerinin karşılandığının görüldüğü, şikayetçinin başvurusu şikayet konusu bağlamında değerlendirildiğinde, idare tarafından ihale dokümanının ihaleye katılmaya ilişkin hususların düzenlendiği h maddesinde öngörülen hususlardan A sınıfı servis taşımacılığı yetki belgesine sahip olma şartının benzer ihaleleri yapan diğer ilçe MEM’lerin ihale dokümanlarında A,B,C ve D sınıfı yetki belgelerinden herhangi birine sahip olma hususu şeklinde düzenlendiği ve bu konuda bir standardın olmadığının görüldüğü, bu bağlamda, söz konusu yeterlilik koşulunun belirlenmesinde yetkili mercilerce bir standarda ihtiyaç olduğunun ifade edilebileceği, 16.5. Sarıyer ilçe MEM tarafından ihalesi yapılan kayıt numaralı 410 özel eğitim öğrencisinin 41 servis aracıyla 41 rehber personel eşliğinde evlerinden okullarına günübirlik taşınması işi hizmet alımı işi ihalesinin 21.08.2017 tarihinde yapıldığı, şikayetçinin idareye yapmış olduğu şikayet başvurusunda; ihale dokümanında ihaleye katılmaya ilişkin hususların düzenlendiği h maddesinde yer alan A sınıfı servis taşımacılığı yetki belgesine ve özmal araç kısmına itiraz ettiği, , ancak 4734 sayılı Kanun’un idareye şikayet başvurusunu düzenleyen 55 nci maddesi hükmüne istinaden süre açısından sakatlık içerdiği, bu nedenle şikayetçinin idareye yapmış olduğu şikayet başvurusunun usulüne uygun olmadığının ifade edilebileceği, ancak şikayetçinin Kurumumuza yapmış olduğu başvuru 6328 sayılı Kanun’un 17/ 4 ve 17/ 7. maddeleri hükmü çerçevesinde değerlendirildiğinde, idare tarafından ihale dokümanının ihaleye katılmaya ilişkin hususların düzenlendiği h maddesinde öngörülen hususlardan A sınıfı servis taşımacılığı yetki belgesine sahip olma şartının benzer ihaleleri yapan diğer ilçe MEM’lerin ihale dokümanlarında A,B,C ve D sınıfı yetki belgelerinden herhangi birine sahip olma hususu şeklinde düzenlendiği ve bu konuda bir standardın olmadığının görüldüğü, bu bağlamda, söz konusu yeterlilik koşulunun belirlenmesinde yetkili mercilerce bir standarda ihtiyaç olduğunun ifade edilebileceği, yönünde değerlendirmelere yer verilmiştir .

17. Bilirkişi raporunun “SONUÇ” başlıklı bölümünde : “Yapılan değerlendirmede özmala ilişkin itirazların yerinde olmadığı, ancak A sınıfı yetki belgesi konusunda aynı türden ihale yapan ilçe

MEM’Ier tarafından A,B, C ve D sınıfı yetki belgesinden herhangi biri/birilerinin yeterli görülebildiği , bu konuda bir standart olmadığı ve söz konusu hususta belirsizliklerin giderilmesi için yetkili mercilerce Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumlarda taşımacılık işi ile gerçekleştirilen hizmet alım ihalelerine katılacak firmalardan istenen yetki belgesi hususunda bir gerektiği tespit edilmiştir .” standart belirlenmesi yönünde tespit ve açıklamalara yer verilmiştir .

18. Şikayetçinin adı geçen İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerinin 2015- 2016, 2016- 2017 ve 2017- 2018 yıllarında yapılan öğrenci taşıma ve özel eğitim öğrencisi taşıma işi ihalelerinde usulsüzlükler yapıldığına ilişkin genel mahiyetteki şikayet başvurusu hakkında, ilgili İlçe MEM’lerin cevabi yazılarının tetkiki neticesinde özetle; söz konusu ihalelerin Kamu İhale Kanun’un mevzuat hükümleri ve yönetmelikleri emredici hususlar çerçevesinde ihaleye daha fazla isteklinin katılabilmesi için açık ihale usulü ile yapıldığı, ilan edilen ihalelere yönelik hiçbir itirazın olmadığı, özel eğitim öğrencilerinin arasında yürüme güçlüğü yaşayan ve tekerlekli sandalye ile eğitim almak zorunda kalan öğrencilerinin bulunması sebebi ile ihalenin tamamı nitelik olarak farklı olduğu, özellikle ihale konusu işin ifasının, farklı donanımda araç ve uzaman personel gerektiği de dikkate

19 / 21alınarak; Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği 41 inci maddesinin birinci yer verilen

hüküm gereğince, özmal araç istendiği, ayrıca her ihalenin ilan edilmesi aşamasında Kamu İhale

Kurulu (EKAP) üzerinde ihalenin tüm ihtiyaç raporları ile ihaleye katılma şartlarının belirlenmesinin kamu denetim ve uygunluğunun Kamu İhale Kurumu tarafından yapılmakta olduğu, Kamu İhale

Mevzuatına uygun olmayan hiçbir rekabeti engelleyici unsur olmaması ile ihale ilanının ilan edildiği yönünde yapılan açıklamalar dikkate alındığında, şikayetçinin genel mahiyetteki söz konusu iddiasının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir .

19. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ‘Birikişi Raporu’nda yer verilen tespit ve değerlendirmeler, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusu hakkında adı geçen İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerinin Kurumumuza ulaşan cevabi yazılarında yer verilen açıklamalar kapsamında, şikayetçinin adı geçen İlçe Milli Eğitim

Müdürlüklerinin 2015- 2016, 2016- 2017 ve 2017- 2018 yılları yapılan öğrenci taşıma ve özel eğitim öğrencisi taşıma işi ihalelerinde usulsüzlükler yapıldığına ilişkin genel mahiyetteki şikayetinin yerinde olmadığı, bununla birlikte A sınıfı yetki belgesi konusunda aynı türden ihale yapan adı geçen

İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri tarafından A, B, C ve D sınıfı yetki belgesinden herhangi biri/birilerinin yeterli görülebildiği, bu hususta belirsizliklerin giderilmesine ihtiyaç olduğu, bu bağlamda İstanbul İlinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumlarda taşımacılık işi ile gerçekleştirilen hizmet alım ihalelerine katılacak firmalardan istenen yetki belgesi hususunda bir standart belirlenmesinin gerekli olduğu, tespit edilmiştir .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; Milli Eğitim Bakanlığı’ndan istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza gerekçeli ve süresi içinde gönderildiği, gönderildiği bu bağlamda makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davranıldığı tespit edilmiştir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

21. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . Buna göre; ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede İstanbul İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

1) Şikayet dilekçesinde adı geçen İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerinin 2015- 2016, 2016- 2017 ve

2017- 2018 yılları yapılan öğrenci taşıma ve özel eğitim öğrencisi taşıma işi ihalelerinde usulsüzlükler yapıldığına ilişkin genel mahiyetteki şikayetin REDDİNE,

20 / 212) A sınıfı yetki belgesi konusunda aynı türden ihale yapan İstanbul ilçe MEM’ler tarafından A, B, C

ve D sınıfı yetki belgesinden herhangi biri/birilerinin yeterli görülebildiği, bu hususta belirsizliklerin giderilmesine ihtiyaç olduğu, bu bağlamda İstanbul İlinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumlarda taşımacılık işi ile gerçekleştirilen hizmet alım ihalelerine katılacak firmalardan istenen yetki belgesi hususunda bir standart belirlenmesi hususunda İSTANBUL İL MİLLİ EĞİTİM

MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,

6328 sayılı Kanun’un 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İstanbul İl Milli Eğitim

Müdürlüğü’nce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi