|
ÖZET: Başvuru, İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından denetlenen bir işletmenin çevre kirliliğine neden olduğu iddialarını içermektedir. Başvuran, 2013 yılından beri aynı adreste faaliyet gösteren Ltd. Şti. isimli işletmenin çevreye zarar verdiğini ve bu konuda daha önce yapılan başvurulara rağmen herhangi bir çözüm üretilmediğini belirtmiştir. Başvuru, işletmenin denetlenmesi, ruhsatının askıya alınması ve cezai yaptırımlar uygulanması talepleriyle birlikte yapılmıştır.
İlgili idareler, başvuruya yanıt vererek işletmenin ruhsat ve izin belgelerine sahip olduğunu, yapılan denetimlerde çevresel olumsuzlukların tespit edilmediğini ifade etmiştir. İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, 2023 ve 2024 tarihlerinde yapılan denetimlerde, işletmenin gerekli önlemleri aldığını ve çevre izni kapsamı dışında olduğunu belirtmiştir. Ancak, atık yönetim planının eksik olduğu ve bu durumun düzeltilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. İlgili idarelerin işlemlerinin hukuka uygun olduğu, çevre kirliliği ile ilgili iddiaların ise denetimlerde doğrulanmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/2658-S.24.4259
BAŞVURU NO : 2023/17267
KARAR TARİHİ : 08.03.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İL
MÜDÜRLÜĞÜ
PENDİK BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İşletmenin çevreye verdiği kirliliğin önlenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 29.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan başvuran özetle, Ltd. Şti. isimli işletmenin 2013 yılından beri aynı adreste çevre kirliliğine neden olduğunu, pek çok kez başvuruda bulunmalarına rağmen herhangi bir çözüm üretilemediğini, başvuruların ve konuya ilişkin resimlerin ekte yer aldığını, filtrelerin değişim faturalarının gösterildiğinden bahsedildiğini, kimyasallar ile ilgili faaliyet gösteren işletmenin bulunduğu adreste olmasının uygun olmadığını, ancak Pendik Belediyesi tarafından yaklaşık 4 yıl önce ruhsat verildiğini belirterek ilgili işletmeninin denetlenmesini, çalışma ruhsatının askıya alınmasını, işletmenin mühürlenerek cezai yaptırım uygulanmasını, ilgili adresten farklı bir adrese taşınarak faaliyetine kimyasal organize sanayi bölgelerinde devam etmesinin sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz 20/11/2023 tarihli ve S. sayılı yazısı ile ilgili idarelerden bilgi ve belge talep edilmiş olup Pendik Belediye Başkanlığı’nın 05/12/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; Mahallesi, Caddesi, No: Pendik/İstanbul adresinde faaliyet gösteren Ltd. Şti.” ünvanlı işletmenin 2. Gayri
Sıhhi Müesseselere ait 04/11/2016 tarihli ve sayılı elektrostatik toz boyama atölyesi faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunduğu, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı İstanbul Su ve
Kanalizasyon İdaresi’nden alınma no.lu Deşarj İzin Belgesinin olduğu, 2872 sayılı Çevre
/
Kanunu hükümlerine istinaden İstanbul Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nden alınma 02/12/2014 tarihli ve sayılı ÇED Kapsam Dışı yazısının bulunduğu, 15/05/2023 tarihli ve sayılı Çevre İzni Kapsam Dışı Yazısının olduğu, imar planlarında sanayi alanında kaldığı, işletmenin sebebiyet vermiş olduğu çevresel olumsuzlukların değerlendirilmesinin 2872 sayılı Çevre
Kanunu hükümleri ve Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine istinaden
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü uhdesinde bulunduğu belirtilmiştir.
3. İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 07/12/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; “… Bahse konu kirliliğe istinaden, tekerrür eden şikayetler incelemeye alınmış olup Müdürlüğümüz teknik personellerince bahse konu adreste nihai denetimimiz 22/08/2023 tarihinde gerçekleşmiş ve Seri Numaralı tutanak ile kayıt altına alınmıştır. Bu kapsamda, denetim esnasında tespit edilen kirlilik kaynaklarıyla alakalı firma tarafından önlemler alınmıştır. …” ifadelerine yer verilmiştir.
4. İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 19/01/2024 tarihli ve cevabi yazı ve eklerinde özetle; “… Müdürlüğümüz teknik personellerince 17/01/2024 tarihinde yapılan kontrol denetiminde ilgi (c) Çevre Denetim Tutanağı ile tespit edilen hususlar kayıt altına alınmıştır. Bu kapsamda; a) Tesiste elektrostatik toz boya işleminin yapıldığı, b) Tesisin çalışır vaziyette olduğu, torba filtrelerin etrafının tozumaya sebebiyet vermeyecek şekilde kapalı olduğu, torba filtre değişimi yaparken zemine (kapalı alanda) bir miktar elektrostatik toz boya döküldüğünün tesis yetkilisince beyan edildiği, c) Tesisin 07.03.2022 tarih ve Rapor No’lu Güncel Kapasite Raporunun görüldüğü, ç) Tesisin belge düzeyindeki evrakının güncel olarak Müdürlüğümüze ibraz edildiği, 15.05.2023 tarih ve sayılı Çevre İzni Kapsamdışı görüşünün bulunduğu, d) Tesisin atık yönetim planının ve güncel sigortanın ibraz edildiği ancak tadilat işlemi sırasında atık alanının kaldırıldığının beyan edildiği, denetim esnasında atık alanının bulunmadığı, kontamine boya kutularının tesis sınırları içerisinde bulunduğu hususları tespit ve beyan edilmiştir.
Bu kapsamda tesiste şikayete konu durumu rastlanılmadığı saptanmış ancak atık alanının (Tehlikeli/Tehlikesiz) 10 (on) gün içerisinde oluşturulup görsel kayıtlarla İl Müdürlüğümüze sunulup bilgi verilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde işletmenize 2872 sayılı Çevre Kanunu (5491 sayılı Kanunla değişik)
20. Maddesi gereğince idari para cezası uygulanacağı …” belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, 5.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2. maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”, 5.2. “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinde; “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.”,
5.3. “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40. maddesinde; “Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır. Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.”, 5.4. “Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması” başlıklı 56. maddesinde; “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir.
Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir. …”, 5.5. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. …”, 6. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 7. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun, 7.1. “Amaç” başlıklı 1. maddesinde; “Bu Kanunun amacı, bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını sağlamaktır.”, 7.2. “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinde; “Bu Kanunda geçen terimlerden; Çevre: Canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları biyolojik, fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamı, Çevre korunması: Çevresel değerlerin ve ekolojik dengenin tahribini, bozulmasını ve yok olmasını önlemeye, mevcut bozulmaları gidermeye, çevreyi iyileştirmeye ve geliştirmeye, çevre kirliliğini önlemeye yönelik çalışmaların bütününü, Çevre kirliliği: Çevrede meydana gelen ve canlıların sağlığını, çevresel değerleri ve ekolojik dengeyi bozabilecek her türlü olumsuz etkiyi, …
Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddeyi, …
Tehlikeli atık: Fiziksel, kimyasal ve/veya biyolojik yönden olumsuz etki yaparak ekolojik denge ile insan ve diğer canlıların doğal yapılarının bozulmasına neden olan atıklar ve bu atıklarla kirlenmiş maddeleri, …
Çevresel etki değerlendirmesi: Gerçekleştirilmesi plânlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaları, …
Hava kalitesi: İnsan ve çevresi üzerine etki eden hava kirliliğinin göstergesi olan, çevre havasında mevcut hava kirleticilerin artan miktarıyla azalan kalitelerini, … ifade eder.”, /
7.3. “Kirletme yasağı” başlıklı 8. maddesinde; “Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.
Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler.”, 7.4. “Çevresel etki değerlendirilmesi” başlıklı 10. maddesinde; “Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki
Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler.
Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. …”, 8. 10/08/2005 tarihli ve 25902 sayılı İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in
“Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden; … b) Gayrisıhhî müessese:
Faaliyeti sırasında çevresinde bulunanlara biyolojik, kimyasal, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden az veya çok zarar veren veya vermesi muhtemel olan ya da doğal kaynakların kirlenmesine sebep olabilecek müesseseleri, … d) İkinci sınıf gayrisıhhî müessese: Konutlardan ve insan ikametine mahsus diğer yerlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gerekmeyen, bununla birlikte müessesenin faaliyetinin gerektirdiği durumlarda izin verilmeden önce civarında ikamet edenlerin esenlik ve istirahati hususunda konumu, tesisatı ve vaziyeti itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşması için inceleme yapılması gerekli müesseseleri, … n) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı: Yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni, … ifade eder.”, 9. 10/09/2014 tarihli ve 29115 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çevre İzin Ve Lisans
Yönetmeliği’nin “Çevre iznine tabi olmayan işletmeler” başlıklı 17. maddesinde; “(1) Yönetmeliğin
EK-1 ve EK-2 listelerinde yer aldığı halde alıcı ortama herhangi bir hava emisyonu ve atıksu deşarjı olmayan işletmelerin çevre izin muafiyetine ilişkin değerlendirilmesi il müdürlüğü tarafından yapılır.
(2) Kuruldukları yerde bir yıldan az faaliyet gösterecek geçici işletmeler, bulundukları İlin (Değişik ibare:
RG-23/2/2023-32113) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne çalışma süreleri ile ilgili bildirimde bulunmaları halinde, çevre izni kapsamı dışında değerlendirilir.
(3) EK-1 ve EK-2 listelerinde yer almayan işletmeler ile kuruldukları yerde bir yıldan az faaliyet gösterecek işletmeler ilgili mevzuatta belirlenen esas, hüküm ve sınır değerlere uymak zorundadır.”, 10. 03/07/2009 tarihli ve 27277 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği’nin, 10.1. “İzne tabi olmayan tesislerin kurulması, yapısal özellikler ve işletilmesinde aranacak şartlar” başlıklı 19. maddesinde; “(1) İzne tabi olmayan tesisler için aşağıdaki şartlara uyulur. a) Bu tesislerden yayılan emisyonlar bu Yönetmelikte belirtilen hüküm ve sınır değerlerin üzerinde olamaz. b) Türk
Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından Resmî Gazete’de yayımlanmış standartlar ile ilgili mevzuatta yer alan hüküm ve teknik özelliklere uyulur. Hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde Valilikçe alınan kararlara uyulur. c) Yetkili merci tarafından gerekli görülmesi durumunda tesisten kaynaklanan emisyonların ve hava kalitesinin ölçtürülmesi istenebilir. Bu ölçümler için yapılacak harcamaların karşılanması, 27 nci maddede
/
belirtilen şekilde yapılır.”, 10.2. “İzne tabi olmayan tesisleri işletenlerin yükümlülükleri” başlıklı 20. Maddesinde; “(1) İzne tabi olmayan tesislerin kurulması ve işletilmesinde aşağıdaki şartlara uyulur. a) Tesisin çevreye zararlı etkilerinin mevcut en iyi üretim ve/veya arıtım teknikleri uygulanarak azaltılmak suretiyle kirlilik oluşturmaması sağlanır. b) İşletmede bulunan tesislerin işletilmesi, bakımı aşamalarında ve sonunda açığa çıkan atıklar ve artıklar uygun metotlarla bertaraf edilir.”, 10.3. “İzne tabi olmayan tesislerin denetlenmesi” başlıklı 21. maddesinde; “(1) İzne tabi olmayan tesislerin 19 uncu maddede belirtilen esaslara uygun olarak faaliyet gösterip göstermediği Valilikçe bu
Yönetmelik hükümlerine uygun olarak denetlenebilir.”, 10.4. “İzne tabi olmayan tesisler için ek düzenlemeler” 22. maddesinde; “(1) Yetkili merci 19 uncu maddedeki hususların uygulanması için ek düzenlemeler getirebilir.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan başvuran, 1 no.lu paragrafta ayrıntılı açıklandığı üzere, Ltd. Şti. isimli işletmenin 2013 yılından beri aynı adreste çevre kirliliğine neden olduğunu, pek çok kez başvuruda bulunmalarına rağmen herhangi bir çözüm üretilemediğini, başvuruların ve konuya ilişkin resimlerin ekte yer aldığını, filtrelerin değişim faturalarının gösterildiğinden bahsedildiğini, kimyasallar ile ilgili faaliyet gösteren işletmenin bulunduğu adreste olmasının uygun olmadığını, ancak Pendik Belediyesi tarafından yaklaşık 4 yıl önce ruhsat verildiğini belirterek ilgili işletmeninin denetlenmesini, çalışma ruhsatının askıya alınmasını, işletmenin mühürlenerek cezai yaptırım uygulanmasını, ilgili adresten farklı bir adrese taşınarak faaliyetine kimyasal organize sanayi bölgelerinde devam etmesinin sağlanmasını talep etmektedir.
13. Başvuranın 26/08/2023 tarihinde Kurumumuza başvuruda bulunduğu, 14/09/2023 tarihli ve S.
sayılı Gönderme Kararı verildiği; bu kapsamda Pendik Belediye Başkanlığı tarafından ilgili işletmeye 25/09/2023 tarihinde denetim gerçekleştirildiği görülmüştür.
14. . Ltd. Şti. isimli işletmenin ada parsel üzerinde elektrostatik toz boya üretimi gerçekleştirdiği, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü’nden alınan no.lu Deşarj İzin Belgesinin olduğu, Pendik Belediye Başkanlığı tarafından verilen 04/11/2016 tarihli ve sayılı 2. Sınıf Gayrisıhhi Müessese “elektrostatik toz boyama atölyesi” faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunduğu, İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği İl Müdürlüğü’nden alınan 02/12/2014 tarihli ve E. sayılı Çed Kapsamdışı yazısının, 24/06/2015 tarihli ve sayılı, 15/05/2023 tarihli ve sayılı Çevre İzni Kapsamdışı yazısının olduğu görülmüştür.
15. . Ltd. Şti. isimli işletmeye ilişkin 22/08/2023 tarihinde İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından denetim
/
gerçekleştirildiği, bu kapsamda tutulan tutanakta, tesiste elektrostatik toz boyama işlemlerinin yapıldığı, boya kabininin bacasında toplanmış toz boya (siyah renkte) olduğu, görsel kayıtlarla kayıt altına alındığı, tozumaya sebep olabilecek kapıda açıkların görüldüğü, İTO 07/03/2022 tarihli ve güncel rapor no.lu kapasite raporunun görüldüğü, tesisisin filtre değişimlerine ait faturaların denetim esnasında ibraz edilmediği, 15/05/2023 tarihli ve sayılı çevre izni kapsam dışı görüşünün bulunduğu, tehlikeli madde ve tehlikeli atık mali sorumluluk poliçesinin güncel olmadığı, torba filtrelerin etrafının sac levha ile kapatıldığı tespit edilmiştir. Bunun üzerine, ilgili işletmeninin, 25/01/2023-25/01/2024 tarihli tehlikeli madde ve tehlikeli atık mali sorumluluk katılım sigorta poliçesini, kapı fotoğraflarını, baca fotoğraflarını ve baca temizliği faturasını eklenerek denetim neticesinde eksik görülen hususların tamamlandığını İl
Müdürlüğü’ne bildirdiği; ayrıca, Bimm Havalandırma ve Baca Sistemlerine ait 09/11/2022 tarihli belgede
. Ltd. Şti. işletmesine ait elyaf filtre ve ünite işlerinin taraflarınca yapıldığının belirtildiği, adı geçen işletmenin 28/08/2023 tarihli atık alındı belgesinin de bulunduğu görülmüştür. Öte yandan, 17/01/2024 tarihinde İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından kontrol denetimi yapıldığı, bu kapsamda, tesiste elektrostatik toz boya işleminin yapıldığı, tesisin çalışır vaziyette olduğu, torba filtrelerin etrafının tozumaya sebebiyet vermeyecek şekilde kapalı olduğu, torba filtre değişimi yaparken zemine (kapalı alanda) bir miktar elektrostatik toz boya döküldüğünün tesis yetkilisince beyan edildiği, tesisin 07/03/2022 tarihli ve rapor no’lu güncel kapasite raporunun görüldüğü, tesisin belge düzeyindeki evrakının güncel olarak
Müdürlüğe ibraz edildiği, 15/05/2023 tarihli ve sayılı Çevre İzni Kapsamdışı görüşünün bulunduğu, tesisin atık yönetim planının ve güncel sigortanın ibraz edildiği ancak tadilat işlemi sırasında atık alanının kaldırıldığının beyan edildiği, denetim esnasında atık alanının bulunmadığı, kontamine boya kutularının tesis sınırları içerisinde bulunduğu hususlarının tespit edildiği görülmüş olup tesiste şikayete konu durumu rastlanılmadığı, ancak atık alanının (Tehlikeli/Tehlikesiz) 10 (on) gün içerisinde oluşturulup görsel kayıtlarla İl Müdürlüğüne bilgi verilmesi gerektiği, aksi takdirde 2872 sayılı Çevre Kanunu (5491 sayılı Kanunla değişik) 20. maddesi gereğince idari para cezası uygulanacağı ifade edilmiştir. Bunun üzerine, tehlikeli/tehlikesiz atık alanı ilgili işletme tarafından oluşturularak İl Müdürlüğü’ne bildirilmiştir.
16. . Ltd. Şti. isimli işletmeye ilişkin olarak; İstanbul
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 02/12/2014 tarihli ve E. sayılı yazısında, işletmenin faaliyeti 25/11/2014 tarihli ve 29186 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki
Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında olmakla birlikte, söz konusu tesiste fosfatlı su ile yıkama yapılan sprey hattının yüzey temizleme tankının 2 metreküp hacminde olması nedeniyle ÇED Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasına gerek görülmediği belirtilmiştir. Yine, İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 24/06/2015 tarihli ve sayılı yazısı ile 15/05/2023 tarihli ve sayılı yazısında, 10/09/2014 tarihli ve 29115 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çevre İzin ve Lisans
Yönetmeliği kapsamında, tesisin toplam ısıl gücünün 0.128 mW ve tesiste kullanılan toz boya miktarının
6.05 kg/saat olarak beyan edilmesi sebebiyle Yönetmelik sınır değerlerinin altında kaldığından çevre iznine
tabi olmadığı (hava emisyon, çevresel gürültü, atıksu deşarjı konuları) kararı verildiği görülmüştür.
17. 2872 sayılı Çevre Kanununda, bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunması amaçlanmış olup; çevrenin korunması, çevresel değerlerin ve ekolojik dengenin tahribini, bozulmasını ve yok olmasını önlemeye, mevcut bozulmaları gidermeye, çevreyi iyileştirmeye ve geliştirmeye, çevre kirliliğini önlemeye yönelik çalışmaların bütünü olarak tanımlanmıştır. Bu bağlamda, çevre kirliliği, çevrede meydana gelen ve canlıların sağlığını, çevresel değerleri ve ekolojik dengeyi bozabilecek her türlü olumsuz etki olarak; herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddenin atık olarak ifade edildiği; fiziksel, kimyasal ve/veya biyolojik yönden olumsuz etki yaparak ekolojik denge ile insan ve diğer canlıların doğal yapılarının bozulmasına neden olan atıkların ve bu atıklarla kirlenmiş maddelerin tehlikeli atık olarak tanımlandığı
görülmüştür. Öte yandan, Kanunun 8. maddesinde, her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermenin, depolamanın, taşımanın, uzaklaştırmanın ve benzeri faaliyetlerde bulunmanın yasak olduğu; kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililerin kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirletenin, kirlenmeyi durdurma, kirlenmenin etkilerini giderme veya azaltma amacıyla gerekli tedbirleri almakla yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
18. Çevre İzin Ve Lisans Yönetmeliği’nde, EK-1 ve EK-2 listelerinde yer aldığı halde alıcı ortama herhangi bir hava emisyonu ve atıksu deşarjı olmayan işletmelerin çevre izin muafiyetine ilişkin değerlendirmesinin il müdürlüğü tarafından yapılacağı; ayrıca EK-1 ve EK-2 listelerinde yer almayan işletmeler ile kuruldukları yerde bir yıldan az faaliyet gösterecek işletmelerin ilgili mevzuatta belirlenen esas, hüküm ve sınır değerlere uymak zorunda olduğu düzenlenmiştir.
19. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nde, izne tabi olmayan tesislerden yayılan emisyonların bu Yönetmelikte belirtilen hüküm ve sınır değerlerin üzerinde olamayacağı, Türk Standartları
Enstitüsü (TSE) tarafından Resmî Gazete’de yayımlanmış standartlar ile ilgili mevzuatta yer alan hüküm ve teknik özelliklere uyulacağı, hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde Valilikçe alınan kararlara uyulacağı, yetkili merci tarafından gerekli görülmesi durumunda tesisten kaynaklanan emisyonların ve hava kalitesinin ölçtürülmesi istenebileceği; öte yandan izne tabi olmayan tesislerin çevreye zararlı etkilerinin mevcut en iyi üretim ve/veya arıtım teknikleri uygulanarak azaltılmak suretiyle kirlilik oluşturmaması sağlanacağı, işletmede bulunan tesislerin işletilmesi, bakımı aşamalarında ve sonunda açığa çıkan atıkların ve artıkların uygun metotlarla bertaraf edileceği; izne tabi olmayan tesislerin belirtilen esaslara uygun olarak faaliyet gösterip göstermediğinin Valilikçe bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak denetlenebileceği, yetkili merci tarafından ek düzenlemeler getirebileceği hükme bağlanmıştır.
20. İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’te, faaliyeti sırasında çevresinde bulunanlara biyolojik, kimyasal, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden az veya çok zarar veren veya vermesi muhtemel olan ya da doğal kaynakların kirlenmesine sebep olabilecek müesseselerin gayrisıhhi müessese olarak tanımlandığı; ikinci sınıf gayrisıhhî müesseselerin, konutlardan ve insan ikametine mahsus diğer yerlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gerekmeyen, bununla birlikte müessesenin faaliyetinin gerektirdiği durumlarda izin verilmeden önce civarında ikamet edenlerin esenlik ve istirahati hususunda konumu, tesisatı ve vaziyeti itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşması için inceleme yapılması gerekli müesseseler olduğu ifade edilmiştir.
21. Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı çerçevesinde; Ltd. Şti. isimli işletmenin elektrostatik toz boya üretimi gerçekleştirdiği, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nden alınan no.lu Deşarj İzin Belgesinin olduğu, Pendik Belediye Başkanlığı tarafından verilen 04/11/2016 tarihli ve
573 sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunduğu, 2. Sınıf Gayrisıhhi Müessese olması nedeniyle
konutlardan ve insan ikametine mahsus diğer yerlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gerekmediği, ayrıca işletmenin imar planlarında sanayi alanında kaldığı; İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğü’nün 02/12/2014 tarihli ve E. sayılı yazısı ile, işletmenin faaliyeti Çevresel Etki
Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında olmakla birlikte, söz konusu tesiste fosfatlı su ile yıkama yapılan sprey hattının yüzey temizleme tankının 2 metreküp hacminde olması nedeniyle ÇED Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasına gerek görülmediği; yine, İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
İl Müdürlüğü’nün 24/06/2015 tarihli ve sayılı yazısı ile 15/05/2023 tarihli ve sayılı yazısında, Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında, tesisin toplam ısıl gücünün 0.128 mW olarak ve tesiste kullanılan toz boya miktarının 6.05 kg/saat olarak beyan edilmesi sebebiyle Yönetmelik sınır
/
değerlerinin altında kaldığından çevre iznine tabi olmadığı (hava emisyon, çevresel gürültü, atıksu deşarjı konuları) kararı verildiği; ilgili idare tarafından işletmeye 22/08/2023 tarihinde denetim gerçekleştirildiği, bu bağlamda, tesiste elektrostatik toz boyama işlemlerinin yapıldığı, boya kabininin bacasında toplanmış toz boya (siyah renkte) olduğu, tozumaya sebep olabilecek kapıda açıkların görüldüğü, İTO 07/03/2022 tarihli ve güncel rapor no.lu kapasite raporunun görüldüğü, tesisisin filtre değişimlerine ait faturaların denetim esnasında ibraz edilmediği, tehlikeli madde ve tehlikeli atık mali sorumluluk poliçesinin güncel olmadığı, torba filtrelerin etrafının sac levha ile kapatıldığının tespit edildiği, ancak ilgili işletmenin denetim neticesinde eksik görülen hususları tamamlayarak İl Müdürlüğüne bildirdiği; 17/01/2024 tarihinde İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından tekrardan kontrol denetimi yapıldığı, denetim esnasında tesisin çalışır vaziyette olduğu, torba filtrelerin etrafının tozumaya sebebiyet vermeyecek şekilde kapalı olduğu, torba filtre değişimi yaparken zemine (kapalı alanda) bir miktar elektrostatik toz boya döküldüğünün tesis yetkilisince beyan edildiği, tesisin belge düzeyindeki evrakının güncel olarak Müdürlüğe ibraz edildiği, tesisin atık yönetim planının ve güncel sigortanın ibraz edildiği, ancak tadilat işlemi sırasında atık alanının kaldırıldığının beyan edildiği, denetim esnasında atık alanının bulunmadığı, kontamine boya kutularının tesis sınırları içerisinde bulunduğu hususlarının tespit edildiği, tesiste şikayete konu duruma rastlanılmadığı, ancak atık alanının (tehlikeli/tehlikesiz) 10 gün içerisinde oluşturulup görsel kayıtlarla İl Müdürlüğüne bilgi verilmesi gerektiği, aksi takdirde 2872 sayılı Kanunun 20. maddesi gereğince idari para cezası uygulanacağının belirtildiği, bunun üzerine tehlikeli/tehlikesiz atık alanının ilgili işletme tarafından oluşturularak İl
Müdürlüğü’ne bildirildiği dikkate alındığında . Ltd.
Şti. isimli işletmede 2871 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddesi, İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına
İlişkin Yönetmelik, Çevre İzin Ve Lisans Yönetmeliği, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü
Yönetmeliği hükümlerine aykırı herhangi bir duruma rastlanılmadığı anlaşılmış olup ilgili idarelerin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyet aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre içinde İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA, PENDİK BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA ve İSTANBUL ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine, /
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi