istekliler, tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin oturuma katılabilir mi (KİK)

28.01.2010 tarih ve I.H.29.85.G027/2010-01E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından 01.12.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Genel Temizlik Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Gaptem Gıda Tem. Özel Güv. Tekst. Elkt. İnş. Tur. Otom. Paz. San. ve Tic. Ltd Şti.’nin 23.12.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 24.12.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 31.12.2009 tarih ve 26058 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.12.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1) Şirket merkezleri Diyarbakır ilinde olmasına ve bunun da teklif zarfı dahil içindeki bir çok belgede yer almasına rağmen sehven yapılmış gibi gösterilerek kesinleşen ihale kararının gönderildiği postadaki adres kısmına Ankara ili yazılarak posta idaresine teslim edildiği, sehven görüntüsü verilmeye çalışılan bu işlemle kesinleşen ihale kararının firmalarına tebliği engellenerek taraflarınca yapılacak şikayet ve itirazen şikayet başvurularının süre yönünden reddinin sağlanarak etkisizleştirilmesinin amaçlandığı, 18.12.2009 tarihine kadar ellerine geçmesi engellenen kesinleşen ihale kararı yazısının firmalarının takibi ve yoğun çabaları sonucu anılan tarihte elden teslim yöntemiyle tebellüğ edilebildiği,

2) 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36 ncı maddesinde ihale komisyonlarının bu aşamada yapması gerekenler hüküm altına alınarak belirlenmiş olmasına rağmen, ihale komisyonunca bu hükümler dışına çıkılarak istekli temsilcilerinin hazır bulunduğu oturumda Ankara Gençlik ve Spor İl Müdürünün de bizzat katılımıyla teklif dosyalarının detaylı değerlendirmeye tabi tutularak, ticari sır kapsamında olan tüzel kişilik bilgilerinin diğer istekli temsilcilerine ifşa edildiği, idarenin Kanuna aykırı uygulama ile ihaleyi sonuçlandırmaya çalıştığı,

3) Firmalarının ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler için ihale dosyasında sunduğu “kurumlar vergisi beyannamesini” imzalayan serbest muhasebeci mali müşavir imzası ile “makine teçhizata ait rapordaki” serbest muhasebeci mali müşavir imzası arasında fark olduğu gerekçesiyle SMMM Fatih Çinan’ın komisyon tarafından çağırılarak, söz konusu evrak üzerindeki imzaların kendisine ait olup olmadığının sorulduğu, Fatih Çinan tarafından imzaların kendisine ait olduğunun beyan edilmesine rağmen aynı imzaları atmasının talep edildiği, atılan imzalar ile evraktaki imzalar arasında farklılıklar olduğu ve komisyonun evrakların geçerliliği açısından tereddüde düştüğü gerekçesiyle imzalar konusunda uzman bir bilirkişi raporuna ihtiyaç duyulduğu ileri sürülerek, bilirkişi raporu almak üzere, idare tarafından nasıl tespit edildiği binmeyen grafoloji uzmanına özel olarak yazılan yazı ile bilirkişi raporu istendiği, SMMM Fatih Çinan’ın söz konusu imzaların kendisine ait olduğunu dilekçe ile de idareye bildirdiği, buna rağmen herhangi bir resmi kurumla yazışmadan, idarenin tek taraflı olarak belirlediği özel bilirkişiden alınan özel inceleme raporuna istinaden “kurumlar vergisi beyannamesi” ve “makine teçhizata ait rapordaki” imzaların SMMM Fatih Cinan’a ait olmadığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak firmaları hakkında yasaklama işlemi başlatıldığı, alınan karar ve yapılan işlemlerin mevzuata aykırı olduğu,

4) İhaleye teklif veren Pozitif Ltd. Şti. ve Bakış Ltd. Şti.’nin aynı gruba ait şirketler olduğu, bu şirketlerin ihaleyi alabilmek için alternatif teklif vererek ihaleye katıldıkları, idarenin de yıllardır ihaleleri bu grubun şirketlerine verdiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5 inci maddesi ve 17 nci maddesinin (d) bendine aykırı hareket edildiği,

5) Yaklaşık maliyetin tespitinde çok yüksek kar oranları belirleyerek, yüklenici adları değişse de bütün bu yüklenicilerin arkasındaki ismin değişmeyerek fahiş fiyatlarla ihalelerin sonuçlandırıldığı, daha düşük teklifte bulunan isteklilerin hukuki olmayan gerekçeler öne sürülerek değerlendirme dışı bırakıldığı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

09.12.2009 tarih ve 297 sayılı yazı ile kesinleşen ihale kararı, Selahattin Eyyubi Mah. Turgut Özal Bulvarı 315. Sk. Şelale Evleri 5. Blok Kat:6 No:11 Bağlar/ANKARA adresi yazılarak Gaptem Gıda Tem. Özel Güv. Tekst. Elkt. İnş. Tur. Otom. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne tebliğe çıkarılmıştır. Gaptem Gıda Tem. Özel Güv. Tekst. Elkt. İnş. Tur. Otom. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin idareye başvurusu ile, kesinleşen ihale kararı yazısının adres bilgisinde Bağlar/DİYARBAKIR yerine sehven Bağlar/ANKARA yazıldığının anlaşıldığı belirtilerek kesinleşen ihale kararı 18.12.2009 tarihinde firma yetkilisine elden teslim edilmiştir. Şikayet konusu işlemde adres bilgisinin sehven yanlış yazıldığı ve istekli firmanın idareye başvurusu ile yanlışlığın düzeltilerek kesinleşen ihale kararının tebliğ edildiği anlaşılmış olup, başvuru sahibi herhangi bir hak kaybına uğramadığından birinci iddiası yerinde görülmemiştir.

2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36 ncı maddesinde; “Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü,

“Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; “İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.

Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuruların ve tekliflerin alınması, açılması ve belgelerdeki bilgi eksikliklerinin tamamlatılması” başlıklı 56 ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “(2) Zarf Açma ve Belge Kontrol Tutanağı, başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan belgelerin her biri için ayrı sütun içerecek şekilde düzenlenir.

(3) Hazır bulunanlar önünde yapılan ilk oturumda, sunulan zarflardan uygun olanların açılması ve belge kontrolünün yapılması aşamasında, aday veya isteklilerce sunulan belgeler tek tek kontrol edilerek hangi belgelerin sunulduğu Zarf Açma ve Belge Kontrol Tutanağında her belge için açılmış bulunan sütunlara kaydedilerek gösterilir. İhale usulüne göre ilgili oturumda istekliler ve teklif ettikleri fiyatlar ile işin yaklaşık maliyeti duyurularak tutanak düzenlenir. Bu tutanakların komisyon başkanınca onaylanmış suretleri, isteyenlere imza karşılığı verilmeden oturum kapatılamaz.” hükmü yer almaktadır.

01.12.2009 tarihinde yapılan inceleme konusu ihaleye 3 (üç) istekli tarafından teklif verildiği ve ihale komisyonu tarafından “Teklif Zarfı Açma ve Belge Kontrol Tutanağı” düzenlendiği anlaşılmıştır.

Gaptem Gıda Tem. Özel Güv. Tekst. Elkt. İnş. Tur. Otom. Paz. San. ve Tic. Ltd Şti.’nin tekliflerin objektif kurallara uygun olarak değerlendirilmesi talebine ilişkin 12.12.2009 tarihli dilekçesine, idare tarafından cevaben yazılan 14.12.2009 tarih ve 12582 sayılı yazısında; “…2- 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 36 ncı maddesindeki iş ve işlemlerin yapılmasında ise, istekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı tüm katılımcılar, komisyon ve emniyet memuru huzurunda açıklanmıştır. Hatta teklifinizin ekonomik açıdan en uygun teklif olduğu aleni deklare edilmiştir. Bu aşamada vekaleten katılımcınız İsa Bolat’ın talebi “Belge kontrol tutanağı” olmuştur. Komisyonumuzca kendisine detaylı inceleme yapılacağı, bizimle birlikte oturuma devam edebileceği belirtilmiştir. İnceleme esnasında tespit edilen “Kurumlar Vergi Beyannamesindeki” SMMM imzası ile “Makine ve Teçhizata Ait” rapordaki SMMM’e ait imza arasındaki farklılıklardan kaynaklı açıklamalarınızdaki yetersizlikler firma yetkililerinizin oturuma iştirak etmeyerek ihaleyi terk etmeleri neticesinde talebiniz olan belge kontrol tutanağı tarafınıza verilememiştir. İhale komisyonumuz 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu, Hizmet Alımları Uygulama Yönetmeliğinin “Madde: 19 ihale komisyonlarının kurulma ve çalışma esasları” başlıklı kısmının 6. Maddesindeki; “ihale komisyonu teklif veya başvuru kapsamında yer alan belgelerin doğruluğunu teyit için gerekli gördüğü belge ve bilgileri isteyebilir. Komisyon tarafından bu doğrultuda yapılan talepler ilgililerce ivedilikle yerine getirilir” hükmü doğrultusunda hareket etmiş ve asla kendine yakışmayacak bir tutum içerisine girmemiştir…” ifadelerine yer verilmiştir.

İdarenin 14.12.2009 tarihli anılan yazısının içeriğinden; ihalenin ilk oturumunun sonunda Gaptem Gıda Tem. Özel Güv. Tekst. Elkt. İnş. Tur. Otom. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili İsa Bolat’ın “Teklif Zarfı Açma ve Belge Kontrol Tutanağı” talep ettiği, ihale komisyonu tarafından “tekliflerin değerlendirilmesi” aşamasına geçilmiş olmasına rağmen, talep edilen “Teklif Zarfı Açma ve Belge Kontrol Tutanağının” istekli vekiline verilmediği anlaşılmaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 56 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında; “(3)Hazır bulunanlar önünde yapılan ilk oturumda, sunulan zarflardan uygun olanların açılması ve belge kontrolünün yapılması aşamasında, aday veya isteklilerce sunulan belgeler tek tek kontrol edilerek hangi belgelerin sunulduğu Zarf Açma ve Belge Kontrol Tutanağında her belge için açılmış bulunan sütunlara kaydedilerek gösterilir. İhale usulüne göre ilgili oturumda istekliler ve teklif ettikleri fiyatlar ile işin yaklaşık maliyeti duyurularak tutanak düzenlenir. Bu tutanakların komisyon başkanınca onaylanmış suretleri, isteyenlere imza karşılığı verilmeden oturum kapatılamaz.” hükmünde açık bir şekilde; “Bu tutanakların komisyon başkanınca onaylanmış suretleri, isteyenlere imza karşılığı verilmeden oturum kapatılamaz.” hükmü yer almasına rağmen, Gaptem Gıda Tem. Özel Güv. Tekst. Elkt. İnş. Tur. Otom. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili İsa Bolat’ın “Teklif Zarfı Açma ve Belge Kontrol Tutanağı” talebi yerine getirilmeden, ihale komisyonu tarafından ilk oturumun kapatıldığı ve tekliflerin değerlendirilmesi aşamasına geçildiği anlaşılmaktadır.

Yine İdarenin 14.12.2009 tarihli anılan yazısının içeriğinden; ihale ilk oturumunun kapatılarak tekliflerin değerlendirilmesi aşamasına geçildiği, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında Gaptem Gıda Tem. Özel Güv. Tekst. Elkt. İnş. Tur. Otom. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili İsa Bolat’ın da ihale komisyonunun çalışmasına katıldığı, SMMM imzasına ilişkin tereddüt üzerine şifahi olarak SMMM’in komisyon toplantısına çağırıldığı anlaşılmaktadır. Yukarıda belirtilen mevzuat hükmünce istekli veya vekilleri ancak teklif zarfı açma ve belge kontrolünün yapıldığı ilk oturumda komisyon çalışmasına katılacak olup, bu oturum kapatıldıktan sonra istekli veya vekillerinden herhangi biri tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin oturuma katılmayacağından, ihale komisyonunun bu işleminin de mevzuata aykırı olarak gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.

İhale komisyonunun, Gaptem Gıda Tem. Özel Güv. Tekst. Elkt. İnş. Tur. Otom. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili İsa Bolat tarafından istenen “Teklif Zarfı Açma ve Belge Kontrol Tutanağı”nı istekli vekiline ilk oturum sonunda vermeyerek ve adı geçen istekli vekilinin tekliflerin değerlendirilmesi oturumuna da katılımını sağlayarak mevzuata aykırı hareket ettiği anlaşıldığından, başvuru sahibinin ikinci iddiası yerinde görülmüştür.

3) Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdari şartnamenin “Bilanço ve eşdeğer belgeler” başlıklı 7.4.2 nci maddesi ve “İş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 7.4.3 üncü maddesi uyarınca sunulması zorunlu bulunan, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait “kurumlar vergisi beyannamesi” ve “makine teçhizata ait raporun” Gaptem Gıda Tem. Özel Güv. Tekst. Elkt. İnş. Tur. Otom. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif dosyasında sunulduğu, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmede anılan belgelerde SMMM Fatih Çinan adına atılmış olan imzaların birbirine benzemediği gerekçesiyle, ihaleye katılan firma yetkilisinden SMMM Fatih Çinan’ın ihaleye davet edilmesinin istendiği, SMMM Fatih Çinan’ın iştirak etmesi üzerine kendisinden komisyon huzurunda imza atmasının istendiği, komisyon huzurunda 3 (üç) imza attığı, atılan imzalar ile ihale dosyasında sunulan evrak üzerindeki imzalar arasında farklılık olduğu gerekçesiyle imzaların incelenmesi amacıyla bilirkişiye başvurma kararı alındığı, 02.12.2009 tarih ve 285 sayılı yazı ile Grafoloji Uzmanı ve Bilirkişi Mehmet Tatlı’dan, SMMM Fatih Çinan’ın komisyon huzurunda attığı imzalar ile ihale dosyası içinde sunulan belgeler üzerindeki imzaların karşılaştırılarak düzenlenecek bilirkişi raporunun idare adresine gönderilmesinin istendiği, Bilirkişi Grafoloji ve Sahtecilik Uzmanı unvanı ile düzenlediği “Özel İnceleme Raporu” başlıklı ve 04.12.2009 tarihli raporu idareye gönderen Mehmet Tatlı’nın raporunda; “…SMMM Fatih Çinan içerikli kaşe izi üzerinde atılı bulunan imzaların Fatih Çinan elinden çıkmayıp, Fatih Çinan’ın hakiki imzalarının model alınması suretiyle adına takliden atılmış sahte imzalar olduğu kanaatine varılmıştır.” ifadesine yer verildiği, 08.12.2009 tarihli ihale komisyonu kararıyla, söz konusu bilirkişi raporu doğrultusunda, Gaptem Gıda Tem. Özel Güv. Tekst. Elkt. İnş. Tur. Otom. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan “kurumlar vergisi beyannamesi” ve “makine teçhizata ait rapor” üzerindeki imzaların SMMM Fatih Çinan’a ait olmadığı, bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak firma hakkında yasaklama işlemi başlatılmasına ve Cumhuriyet Savcılığı’na suç duyurusunda bulunulmasına karar verildiği, 08.12.2009 tarih ve “İhale Komisyonu Kararı-4” başlıklı komisyon kararında; “…08.12.2009 günü saat 14.00’da SMMM Fatih Çinan’ın randevu talep ederek ihale komisyonu ile görüşmek istediği, talebin uygun görülmesi üzerine yapılan görüşmede SMMM Fatih Çinan’ın, evrak üzerindeki imzaların kendisine ait olmadığı, kendisinin yokluğunda bürosunda çalışan personel tarafından imzalandığı, kendisi ve ailesinin firmadan tehdit aldığı, mümkünse ihale için düzeltici işlem talep ettiği, ancak komisyonun bu görüşmeyi dikkate almadan ihale sürecinin devamı kararı aldığı” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 8 inci maddesinin 8.4 üncü alt maddesinde; “ İhale dokümanında istenen ve serbest muhasebeci mali müşavir tarafından düzenlenerek ya da onaylanarak başvuru veya teklif kapsamında idareye sunulan belgelerde, 15/11/2002 tarihli ve 24937 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde temin edilen özel kaşenin kullanılması gerekmektedir.”

“Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 9 uncu maddesinin 9.1 inci alt maddesinde; “…İdareler tarafından bazı tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman için aday veya isteklinin kendi malı olma şartının aranması durumunda; kendi malı olması istenen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın teknik kriter ve özelliklerine ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilecek, aday veya istekliler de kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanı; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir (YMM) raporu veya serbest muhasebeci mali müşavir (SMMM) raporu ile tevsik edeceklerdir…”

“Bilanço ve eşdeğer belgeler ile iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 10 uncu maddesinin 10.1 inci alt maddesinde; “Bilanço ve eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosunun veya bilançonun gerekli görülen bölümlerinin yoksa bunlara eşdeğer belgelerin sunulması gereklidir. Bu kapsamda; aday veya isteklilerin ilgili mevzuatı gereğince, bilançolarını yayımlamaları zorunlu ise başvuru veya tekliflerinde bilançolarını veya bilançonun gerekli görülen bölümlerini sunmaları zorunludur. İlgili mevzuatı gereğince bilançolarını yayımlama zorunluluğu bulunmayan aday ve istekliler ise bilançolarını veya bilançonun gerekli görülen bölümlerini sunabilecekleri gibi, bilanço rasyolarına ilişkin kriterleri sağladıklarına dair YMM veya SMMM onaylı belgeleri de başvuru veya teklifleri kapsamında sunabileceklerdir…” açıklamasına yer verilmiştir.

Gaptem Gıda Tem. Özel Güv. Tekst. Elkt. İnş. Tur. Otom. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif dosyası içinde “kurumlar vergisi beyannamesi” ve “makine ve ekipmanların tespitine ait serbest muhasebeci mali müşavirlik raporu” sunulmuştur. Anılan belgeler üzerinde SMMM kaşesi ve imza bulunduğu görülmüştür. SMMM Fatih Çinan tarafından 10.12.2009 tarihinde Ankara Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’ne hitaben yazılan dilekçede; “…Her ne kadar ihalenin yapıldığı gün ihale komisyonu oturumuna davet edilerek imza örneklerimin alınıp sunulan belgelerde bulunan imza örnekleri ile karşılaştırılması yoluna gidildiği ve kaşe ile imzanın tarafıma ait olduğunu şifahen ihale komisyonu, İl Gençlik Spor Müdürü ve diğer yetkililer huzurunda beyan etmişsem de; kaşe ve imzanın tarafımca bozuk satıh üzerine ivedilikle atıldığına dair beyanımı bir kez de yazılı olarak vermekte yarar görmekteyim.

Bilindiği üzere, imzayla onaylanan her türlü belge, her türlü tartışmaya kapatılmıştır. Bu sebeple,imzalanan içerik imza sahibi tarafından her türlü sonucuyla kabul edilmiş sayılır ve bunun aksinin başka şeylerle, örneğin tanık anlatımıyla ispat etmenin imkanı yoktur. Bu nedenle, tarafımca kabul ve beyan edilen imza hakkında yeniden imza örneğim alınarak imza araştırması yapılması usul ve yasaya da açıkça aykırıdır.” ifadelerine yer verilerek, anılan belgeler üzerindeki imzanın kendisine ait olduğu SMMM Fatih Çinan tarafından kabul edilmiştir. İdare tarafından Fatih Çinan’a hitaben yazılan 14.12.2009 tarih ve 302 sayılı yazıyla başvurusunun reddedildiği bildirilmiştir.

Gaptem Gıda Tem. Özel Güv. Tekst. Elkt. İnş. Tur. Otom. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif dosyası içinde “kurumlar vergisi beyannamesi” ve “makine ve ekipmanların tespitine ait serbest muhasebeci mali müşavirlik raporu” sunulmuş ve anılan belgeler üzerindeki imzaların kendisine ait olduğu SMMM Fatih Çinan tarafından kabul edilmiştir. Yargıtay içtihatlarında ve Kurulumuz kararlarında da kabul edilen; “imzası inkar olunmayan belgenin geçerli olduğunun kabulü gerekir.” görüşü göz önünde bulundurulduğunda, kişilerin kabul ettiği imzanın başka bir idari müessese tarafından kabul edilmemesi mümkün görünmemektedir. Atılan imzanın kendisine ait olduğunu iddia eden SMMM Fatih Çinan’ın “kurumlar vergisi beyannamesi” ve “makine ve ekipmanların tespitine ait serbest muhasebeci mali müşavirlik raporu” üzerindeki imzayı reddetmemesi nedeniyle yasak bir işlem oluşmadığından başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında hukuka uyarlık olmadığı sonucuna varılmıştır.

4) Başvuru sahibinin 4 üncü iddiasına ilişkin olarak:

Özel Pozitif Temizlik, Turizm, Servis Taşımacılığı, Yemek, Tekstil, İnşaat, Bilgisayar, Hayvancılık, San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan 06.05.2009 tarih ve 7305 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 412, 1051 ve 1052 nci sayfalarından, şirket ortaklarının Metin Bakış ve Senem Bakış olduğu ve şirket adına vekili Bilge Soyumgüler’in ihaleye katıldığı; Bakış Temizlik, Taşımacılık, Eğitim, Bilgisayar, Gıda, İlaçlama, Turizm Hizmetleri Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan 17.07.2008 tarih ve 7107 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 7 nci sayfasından ise anılan şirket ortaklarının İsmail Bakış ve Habip Aksungur olduğu ve şirket adına vekili Sadık Bozkurt’un ihaleye katıldığı anlaşılmıştır.

Özel Pozitif Temizlik, Turizm, Servis Taşımacılığı, Yemek, Tekstil, İnşaat, Bilgisayar, Hayvancılık, San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Bakış Temizlik, Taşımacılık, Eğitim, Bilgisayar, Gıda, İlaçlama, Turizm Hizmetleri Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ortaklarının farklı şahıslardan oluştuğu, dolayısıyla Kamu İhale Kanunu 17 nci maddesinin d bendinde yer alan; “d) Alternatif teklif verebilme halleri dışında, ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif vermek.” hükmüne aykırı hareket edildiği iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

5) Başvuru sahibinin 5 inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; “(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü yer almaktadır.

İnceleme konusu ihalede idare tarafından belirlenen yaklaşık maliyette %25 oranında firma karı öngörülmüştür. İhaleye üç istekli tarafından teklif verilmiş olup, 1 inci avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin teklif fiyatının, idarenin belirlediği karsız yaklaşık maliyetten %19,44 oranında fazla olduğu, 2 nci avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin teklif fiyatının ise idarenin belirlediği karsız yaklaşık maliyetten % 23,22 oranında fazla olduğu, sunduğu belgelerdeki SMMM imzası birbirine benzemediği gerekçesiyle teklifi değerlendirme dışı bırakılan isteklinin teklif fiyatının ise karsız yaklaşık maliyetten %1,79 oranında fazla olduğu tespit edilmiştir.

İdare tarafından belirlenen yaklaşık maliyette, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin yukarıda belirtilen hükmüne aykırı olarak %25 oranında firma karı öngörülerek, karsız yaklaşık maliyetten %19,44 oranında fazla fiyat teklif eden isteklinin 1 inci avantajlı teklif sahibi, karsız yaklaşık maliyetten % 23,22 oranında fazla fiyat teklif eden isteklinin 2 nci avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmış olup; yaklaşık maliyetin mevzuata uygun olarak tespit edilmemesinin, tekliflerin yaklaşık maliyetin altında görünmesinde etkili olması nedeniyle başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1) Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

2) Yaklaşık maliyetin yanlış hesaplanması ve zarf açma ve belge kontrol tutanağının başvuru sahibine verilmemesi hususlarının Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’ne bildirilmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

FARKLI GEREKÇE

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin 3. iddiasına ilişkin olarak; “Firmalarının ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler için ihale dosyasında sunduğu “kurumlar vergisi beyannamesini” imzalayan serbest muhasebeci mali müşavir imzası ile “makine teçhizata ait rapordaki” serbest muhasebeci mali müşavir imzası arasında fark olduğu gerekçesiyle SMMM Fatih Çinan’ın komisyon tarafından çağırılarak, söz konusu evrak üzerindeki imzaların kendisine ait olup olmadığının sorulduğu, Fatih Çinan tarafından imzaların kendisine ait olduğunun beyan edilmesine rağmen aynı imzaları atmasının talep edildiği, atılan imzalar ile evraktaki imzalar arasında farklılıklar olduğu ve komisyonun evrakların geçerliliği açısından tereddüde düştüğü gerekçesiyle imzalar konusunda uzman bir bilirkişi raporuna ihtiyaç duyulduğu ileri sürülerek, bilirkişi raporu almak üzere, idare tarafından nasıl tespit edildiği binmeyen grafoloji uzmanına özel olarak yazılan yazı ile bilirkişi raporu istendiği, SMMM Fatih Çinan’ın söz konusu imzaların kendisine ait olduğunu dilekçe ile de idareye bildirdiği, buna rağmen herhangi bir resmi kurumla yazışmadan, idarenin tek taraflı olarak belirlediği özel bilirkişiden alınan özel inceleme raporuna istinaden “kurumlar vergisi beyannamesi” ve “makine teçhizata ait rapordaki” imzaların SMMM Fatih Cinan’a ait olmadığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak firmaları hakkında yasaklama işlemi başlatıldığı, alınan karar ve yapılan işlemlerin mevzuata aykırı olduğu” iddia edilmektedir.

İdari şartnamenin 7.4.2 maddesi ve 7.4.3 maddesi uyarınca sunulması zorunlu bulunan, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait “kurumlar vergisi beyannamesi” ve “makine teçhizata ait raporun” Gaptem Gıda Tem. Özel Güv. Tekst. Elkt. İnş. Tur. Otom. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif dosyasında sunulduğu, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmede anılan belgelerde SMMM Fatih Çinan adına atılmış olan imzaların birbirine benzemediği gerekçesiyle, ihaleye katılan firma yetkilisinden SMMM Fatih Çinan’ın ihaleye davet edilmesinin istendiği, SMMM Fatih Çinan’ın iştirak etmesi üzerine kendisinden komisyon huzurunda imza atmasının talep edildiği, komisyon huzurunda 3 (üç) imza attığı, atılan imzalar ile ihale dosyasında sunulan evrak üzerindeki imzalar arasında farklılık olduğu gerekçesiyle imzaların incelenmesi amacıyla bilirkişiye başvurma kararı alındığı, 02.12.2009 tarih ve 285 sayılı yazı ile Grafoloji Uzmanı ve Bilirkişi Mehmet Tatlı’dan, SMMM Fatih Çinan’ın komisyon huzurunda attığı imzalar ile ihale dosyası içinde sunulan belgeler üzerindeki imzaların karşılaştırılarak düzenlenecek bilirkişi raporunun idare adresine gönderilmesinin istendiği, Bilirkişi Grafoloji ve Sahtecilik Uzmanı unvanı ile düzenlediği “Özel İnceleme Raporu” başlıklı ve 04.12.2009 tarihli raporu idareye gönderen Mehmet Tatlı’nın raporunda; “…SMMM Fatih Çinan içerikli kaşe izi üzerinde atılı bulunan imzaların Fatih Çinan elinden çıkmayıp, Fatih Çinan’ın hakiki imzalarının model alınması suretiyle adına takliden atılmış sahte imzalar olduğu kanaatine varılmıştır.” ifadesine yer verildiği, 08.12.2009 tarihli ihale komisyonu kararıyla, söz konusu bilirkişi raporu doğrultusunda, Gaptem Gıda Tem. Özel Güv. Tekst. Elkt. İnş. Tur. Otom. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan “kurumlar vergisi beyannamesi” ve “makine teçhizata ait rapor” üzerindeki imzaların SMMM Fatih Çinan’a ait olmadığı, bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak firma hakkında yasaklama işlemi başlatılmasına ve Cumhuriyet Savcılığı’na suç duyurusunda bulunulmasına karar verildiği,

08.12.2009 tarih ve “İhale Komisyonu Kararı-4” başlıklı komisyon kararında; “…08.12.2009 günü saat 14.00’da SMMM Fatih Çinan’ın randevu talep ederek ihale komisyonu ile görüşmek istediği, talebin uygun görülmesi üzerine yapılan görüşmede SMMM Fatih Çinan’ın, evrak üzerindeki imzaların kendisine ait olmadığı, kendisinin yokluğunda bürosunda çalışan personel tarafından imzalandığı, kendisi ve ailesinin firmadan tehdit aldığı, mümkünse ihale için düzeltici işlem talep ettiği, ancak komisyonun bu görüşmeyi dikkate almadan ihale sürecinin devamı kararı aldığı” ifadelerine yer verildiği,

Ancak, SMMM Fatih Çinan tarafından 10.12.2009 tarihinde Ankara Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’ne hitaben yazılan dilekçede; “…Her ne kadar ihalenin yapıldığı gün ihale komisyonu oturumuna davet edilerek imza örneklerimin alınıp sunulan belgelerde bulunan imza örnekleri ile karşılaştırılması yoluna gidildiği ve kaşe ile imzanın tarafıma ait olduğunu şifahen ihale komisyonu, İl Gençlik Spor Müdürü ve diğer yetkililer huzurunda beyan etmişsem de; kaşe ve imzanın tarafımca bozuk satıh üzerine ivedilikle atıldığına dair beyanımı bir kez de yazılı olarak vermekte yarar görmekteyim.

Bilindiği üzere, imzayla onaylanan her türlü belge, her türlü tartışmaya kapatılmıştır. Bu sebeple,imzalanan içerik imza sahibi tarafından her türlü sonucuyla kabul edilmiş sayılır ve bunun aksinin başka şeylerle, örneğin tanık anlatımıyla ispat etmenin imkanı yoktur. Bu nedenle, tarafımca kabul ve beyan edilen imza hakkında yeniden imza örneğim alınarak imza araştırması yapılması usul ve yasaya da açıkça aykırıdır.” ifadelerine yer verilerek, anılan belgeler üzerindeki imzanın kendisine ait olduğunun SMMM Fatih Çinan tarafından kabul edildiği, idare tarafından Fatih Çinan’a hitaben yazılan 14.12.2009 tarih ve 302 sayılı yazıyla başvurusunun reddedildiği anlaşılmıştır.

Somut olayda, ihale sürecinde sunulan belgelerdeki imzanın gerçeği yansıtmadığı hususunda tereddüt olması halinde, Adli Tıp Kurumu veya Emniyet Genel Müdürlüğü Polis Kriminal Laboratuvarından ekspertiz raporu alınması ve sonucuna göre işlem tesis edilmesinin uygun olacağı açıktır. Başvuru sahibi tarafından sunulan belgeler üzerinde yapılan incelemeden, “kurumlar vergisi beyannamesi” ve “makine ve ekipmanların tespitine ait serbest muhasebeci mali müşavirlik raporu” üzerindeki imzanın farklı olduğunun görülmesi üzerine, Adli Tıp Kurumundan ya da Emniyet Genel Müdürlüğü Polis Kriminal Laboratuvarı yerine Grafoloji Uzmanı ve Bilirkişi tarafından düzenlenen rapor esas alınarak işlem tesis edilmesi uygun olmamakla beraber, anılan yetkili Kurumlara yaptırılacak inceleme sonrası imzanın yetkili kişinin el ürünü olmadığının tespiti halinde kişi tarafından imzanın sonradan kabul edilmesinin dikkate alınamayacağı açıktır.

Öte yandan,

4734 sayılı Kanun’un 5. maddesinin 1. fıkrasında; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmüne yer verilmiş, 17. maddesinin (c) fıkrasında ise; “Sahte belge veya sahte teminat düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek” yasak fiil ve davranışlar arasında sayılmış, anılan Yasa’nın 58. maddesinde de; “17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2 nci ve 3 üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise İçişleri Bakanlığı tarafından verilir.

Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması halinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları halinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir.

İhale sırasında veya sonrasında bu fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler, idarelerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi yasaklama kararının yürürlüğe girdiği tarihe kadar aynı idare tarafından yapılacak sonraki ihalelere de iştirak ettirilmezler.

Yasaklama kararları, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırkbeş gün içinde verilir. Verilen bu karar Resmi Gazetede yayımlanmak üzere en geç onbeş gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Bu kararlar Kamu İhale Kurumunca izlenerek, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklı olanlara ilişkin siciller tutulur.

İhaleyi yapan idareler, ihalelere katılmaktan yasaklamayı gerektirir bir durumla karşılaştıkları takdirde, gereğinin yapılması için bu durumu ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.” hükmü yer almıştır.

Danıştay Onüçüncü Dairesinin 28.10.2004 tarihli ve E:2005/5989, K:2005/4730 sayılı kararı ile; şirket yetkilisi adına atılan imzanın sahte olması belgenin sahteliği sonucunu doğuracağından ve bu belgedeki bilgilerin doğru olmasının belgenin sahte bir belge olarak nitelendirilmesini ortadan kaldırmayacağından böyle bir belgenin kullanılması 4734 sayılı Yasanın 17. maddesinin (c) bendi kapsamında kalması nedeniyle davacı şirket hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığına hükmedilmiştir.

Bu itibarla, gerek yargı kararları, gerekse de kamu hukuku açısından, başvuru sahibi tarafından idareye sunulan söz konusu belgelerin anılan mevzuat hükmüne uygun olup olmadığı hususunda, bu konuda yetkilendirilmiş resmi kurumlardan alınan/alınacak bilirkişi raporu ile ispatlanması durumunda, anılan eylemin 4734 sayılı Yasanın 17/c maddesinde düzenlenen nitelikte olduğu, bu nedenle idarece başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının yanı sıra, başvuru sahibi hakkında anılan Kanunun 58. maddesi hükmü uyarınca işlem tesis edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede, başvuru sahibinin 1., 2., 4. ve 5. iddialarına ilişkin olarak; anılan kararda yer alan tespitlere ve karara katılmakla beraber, başvuru sahibinin 3. iddiasına ilişkin olarak; başvuru sahibi tarafından sunulan belgelerden “kurumlar vergisi beyannamesi” ve “makine ve ekipmanların tespitine ait serbest muhasebeci mali müşavirlik raporu” üzerindeki imzaların birbirini tutmaması sebebiyle, imzaların farklı olduğu hususunun bu konuda yetkilendirilmiş resmi kurumlardan alınacak bilirkişi raporu ile ispatlanması durumunda, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve hakkında 4734 sayılı Yasa’nın 58. maddesi uyarınca yasaklama işlemleri yönünden gereğinin yapılması hususunun da kararda yer alması gerektiği yönündeki düşüncemizle, “1)ihalenin iptaline, 2)Yaklaşık maliyetin yanlış hesaplanması ve zarf açma ve belge kontrol tutanağının başvuru sahibine verilmemesi hususları ile ilgili inceleme yapılması için rapor ve eklerinin Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’ne gönderilmesine” ilişkin karara katılıyoruz.