İsteklinin teklifinin diğer tekliflere göre değerlendirilerek aşırı düşük teklif olarak kabul edilip edilemeyeceği (KİK)

18.12.2007 tarih ve 06.09.55.0132/2007-62E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            İstanbul Büyükşehir Belediyesi İhale İşleri Müdürlüğünce 19.09.2007 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan “Anadolu Yakasındaki İlk Kademe Belediyeleri Okul Bahçelerine Kapalı Spor Salonu Yapılması İkmal İnşaatı (Ağva, Ömerli, Çekmeköy, Samandıra, Akfırat, Taşdelen, Alemdağ, Yenidoğan, Sarıgazi, Çavuşbaşı) Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Tahalara İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.’nin 11.10.2007 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 06.11.2007 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin  13.11.2007 tarih ve 32794 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.11.2007 tarihli dilekçe ile ve 27.11.2007 tarih ve 34871 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.11.2007 tarihli ek dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri ile ihale dosyası incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; idarece 21.09.2007 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması yapmaları gerektiğinin bildirildiği, daha sonra 01.10.2007 tarihinde elden firmalarına verilen yazı ile teklif birim fiyat çarpımlarında aritmetik hata yapıldığı ve 21.09.2007 tarihinde gönderilen aşırı düşük açıklama isteme yazılarının hükümsüz olduğunun bildirildiği, oysaki idarenin idari şartnamenin 32.2.3 maddesi gereğince teklif birim fiyatlarda aritmetik hata var ise re’sen düzeltilip bu yeni teklifi firmaya bildirmekle mükellef olduğu halde idarece kasıtlı olarak eski adreslerine açıklama yapma talebi göndererek ellerine ulaşmamasını sağlayıp işi istedikleri firmaya vermeye çalıştıkları, ayrıca kendilerinden aşırı düşük teklife ilişkin açıklama yazısı istendiğine göre tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında birinci ve ikinci oturumda tekliflerinin geçerli kabul edildiği, ancak sonradan tekliflerini ihale dışı bırakma amaçlı olarak idarece yapılan detaylı inceleme sonucunda 06.11.2007 tarihli yazı ile teklif mektuplarının ve iş deneyim belgelerinin uygun olmadığının bildirildiği ancak tekliflerinin aşırı düşük olmaması sebebiyle işin doğrudan kendilerine verilmesi gerektiği, ayrıca ihale anında tespit tutanağı istendiğinde kendilerine sadece komisyon başkanının imzası bulunan tutanağın verildiği iddalarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            19.09.2007 tarihli ihale komisyon kararı ile Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin uygun olduğu, Gündüz İnşaat Ticaret-Kanuni Bülent Gündüz’ ün geçici teminat mektubunun olmadığı, Tahalara İnş. Turz. Tic. Ltd. Şti.-İ.S. Aktay İnş. Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığının teklif mektubu ile iş deneyim belgesinin uygun olmadığı yönünde tespitlerin yapıldığı, ancak tekliflerin ve teklif eki belgelerin ayrıntılı olarak değerlendirilebilmesi için komisyon karar tarihinin ertelenmesine karar verildiği,

            İdarenin 21.09.2007 tarihli yazısı ile, başvuru sahibinin teklifinin yaklaşık maliyete ve diğer tekliflere göre aşırı düşük teklif olarak değerlendirildiği ve başvuru sahibinden teklifleri ekindeki birim fiyat cetvellerinin bileşenleri ile ilgili ayrıntılı açıklama istendiği,

            İdarenin 01.10.2007 tarihli yazısında başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetvelinde bulunan 293 adet inşaat malzemesi kaleminin tamamında aritmetik hata yapılmasından dolayı 21.09.2007 tarihli aşırı düşük teklif açıklama yazılarının hükümsüz olduğunun ifade edildiği,

            08.10.2007 tarihli ihale komisyon kararı ile Tahalara İnş. Turz. Tic. Ltd. Şti.-İ.S. Aktay İnş. Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığının teklif mektubu ile iş deneyim belgesinin uygun olmadığı gerekçesiyle, Gündüz İnşaat Ticaret-Kanuni Bülent Gündüz’ün geçici teminat mektubu sunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasına,  ihalenin Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakılmasına karar verildiği

            Görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 38 inci maddesinde yer alan;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin, “Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi” başlıklı  XIII üncü maddesinin “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirilmesi” başlıklı (H) fıkrasında yer alan; “….Bu çerçevede ihale komisyonu; bir yapım işinin ihalesinde geçerli teklifleri tespit ettikten sonra;

a) Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki, yani yaklaşık maliyeti=100 olan bir ihalede, 120 nin üzerindeki tekliflerle 40 ın altındaki teklifleri dikkate almaksızın, diğer tekliflerin aritmetik ortalamasını bulur ve bu değeri yaklaşık maliyete bölmek suretiyle (C) değerini elde eder.

b) Ekteki tablodan (C) değerine karşılık gelen (K) değerini bulur.

c) Bu (K) değerini yaklaşık maliyetle çarpmak suretiyle sınır değeri tespit eder ve bu sınır değerin altındaki (yaklaşık maliyetin % 40’ının altındakilerde dahil) tekliflerin sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

Bileşenler, teklifin maliyet bileşenlerini, ayrıntılar ise bunlara ait fiyat analizlerini ifade ettiğinden,

İhale komisyonu, aşırı düşük teklifin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler veya yapım işinde kullanılacak avantajlı şartlar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.” düzenlemesi gereğince ihale komisyonunca geçerli teklifler tespit edildikten sonra aşırı düşük sorgulamasında kullanılacak sınır değerin tespit edilmesi ve buna göre tespit edilen sınır değerin altında kalan tekliflere ilişkin aşırı düşük teklif değerlendirmesi yapılması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Bu durumda öncelikle aşırı düşük teklif sorgulamasına esas geçerli tekliflerin tespit edilmesi için teklif değerlendirilmesinin ihale mevzuatına uygun olarak yapılıp yapılmadığının incelenmesi gerekmektedir.

Bu itibarla idarece gönderilen ihale işlem dosyasında yer alan ihaleye sunulan teklif dosyalarının incelenmesi neticesinde;

08.10.2007 tarihli ihale komisyon kararı ile Tahalara İnş. Turz. Tic. Ltd. Şti.-İ.S. Aktay İnş. Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığının anahtar teslim götürü bedel teklif mektubunun özel ortak tarafından imzalanmadığı, iş deneyim belgesinin Türkçe tercümesinin yeminli mütercim tarafından yapılıp noterce onaylandığına dair herhangi bir şerh bulunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesinde;

 “Teklif mektubunun aşağıdaki şartları taşıması zorunludur :

a) Yazılı olması,

b) İhale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi,

c)) Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması,

d) Üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması,

e) Ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması.

Ortak girişim olarak teklif veren isteklilerin teklif mektuplarının, ortakların tamamı tarafından veya yetki verdikleri kişilerce imzalanması gerekir.

Sunulan teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Teklif mektuplarının taşıması zorunlu özelliklerden herhangi birini taşımayan teklif mektupları değerlendirme dışı bırakılacağından, bunların sonradan değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulmaz. Teklif mektubu reddedilen isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış sayılır.”  hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 35 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında; “Yerli veya yabancı isteklilerce sunulacak yabancı ülkelerden temin edilen belgelerin, ait olduğu ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve alındığı ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğunca veya Türk Dışişleri Bakanlığınca onaylı olması gerekir. Ancak, Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesine taraf ülkelerden sağlanan ve bu sözleşmenin 1 inci maddesi kapsamındaki resmi belgeler, “apostille” kaşesi taşıması (Standart form KİK031.0/Y) kaydıyla belgelerin alındığı ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu veya Türk Dışişleri Bakanlığı onay işleminden muaftır. Türkiye Cumhuriyeti ile diğer devlet veya devletler arasında belgelerdeki imza, mühür veya damganın tasdik işlemini belirli işlemlere bağlı tutan hükümler içeren bir anlaşma veya sözleşme bulunduğu takdirde, bu ülkelerden sağlanan belgelerin onayı bu anlaşma veya sözleşme hükümlerine göre yaptırılabilir. İdarelerce belgelerin Türkçe tercümelerinin istenildiği hallerde ise, yurt dışından sağlanan resmi belgeler ile idarece ihale dokümanında belirlenen belgelerin tercümelerinin Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğunca veya Türk Dışişleri Bakanlığınca onaylı olması şarttır. Apostille kaşesi taşıyan belgelerin tercümeleri ile Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğunca veya Türk Dışişleri Bakanlığınca onaylı olması şartı aranmayan belgelerin tercümelerinin yeminli mütercimlerce yapılması ve noter onaylı olması zorunludur.” hükmü bulunmaktadır.

Anılan mevzuat hükümlerine göre ortak girişim olarak teklif veren isteklilerin teklif mektuplarının, ortakların tamamı tarafından veya yetki verdikleri kişilerce imzalanması gerekmektedir. Ayrıca yurt dışından sağlanan belgelerin sunuluş şekli ile ilgili olarak idarece belgelerin Türkçe tercümelerinin istenmesi durumunda bu belgelerin Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğunca veya Türk Dışişleri Bakanlığınca onaylı olması, Apostille kaşesi taşıyan belgelerin tercümeleri ile Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğunca veya Türk Dışişleri Bakanlığınca onaylı olması şartı aranmayan belgelerin tercümelerinin ise yeminli mütercimlerce yapılması ve noter onaylı olması şartı aranmaktadır.

Başvuru sahibi iş ortaklığı tarafından sunulan anahtar teslimi götürü bedel teklif mektubunun pilot ortak olan  Tahalara İnş. Turz. Tic. Ltd. Şti. tarafından imzalandığı ancak diğer ortak İ.S. Aktay İnş. Tic. Ltd. Şti. tarafından imzalanmadığı, iş deneyim belgesinin aslında Apostille kaşesi bulunmakla beraber Türkçe tercümesinde yeminli mütercimin imzasının ve noter onayının bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle başvuru sahibinin bu gerekçeler ile değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık görülmemiştir.

08.10.2007 tarihli ihale komisyon kararı ile Gündüz İnşaat Ticaret-Kanuni Bülent Gündüz’ün de teklif dosyasında geçici teminatı bulunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık görülmemiştir.

Ayrıca ihale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde Tahalara İnş. Turz. Tic. Ltd. Şti.-İ.S. Aktay İnş. Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığı’nin teklif dosyası içerisinde idari şartnamenin 7.3.2 maddesi gereğince istenilen Anahtar Teknik Personel olarak Harita Mühendisi Mehmet Salih Barutçu’nun gösterildiği, anahtar teknik personel olarak gösterilen kişilerin isteklinin bünyesinde bulunuyor olduğu hususunun sigortalı işe giriş bildirgeleri tevsik edildiği ancak bu bildirgelerde Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 41 inci maddesinde öngörülen ”… Ancak, bu kişilerin ihale tarihinden önce işe alınmış ve ihale tarihi itibarıyla isteklinin bünyesinde bulunuyor olması şartlarının aranması zorunludur” düzenlemesine aykırı olarak işe başlayacağı/başladığı tarih olarak ihale tarihi olan 19.09.2007 tarihinin belirtildiği, aynı şekilde Gündüz İnşaat Ticaret-Kanuni Bülent Gündüz tarafından Anahtar Teknik Personel olarak gösterilen Jeodezi Mühendisi Murat Bayar’ın da işe başlayacağı/başladığı tarihin ihale tarihi olan 19.09.2007 tarihi olarak belirtildiği, diğer taraftan idari şartnamenin 7.2.1 maddesi gereğince ihaleye sunulan Mali Durum Bildiriminde bildiri tarihindeki mevduat ve kredi durumu ile ilgili olarak rakamsal herhangi bir beyanda bulunulmadığı, idari şartnamenin 7.3.1 maddesi gereğince istenilen iş deneyim belgesi yerine Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 55 inci maddesinde “Kendi meslekleri ile ilgili faaliyetlerini sürdürmeleri şartıyla iş deneyim belgesi yerine mezuniyet belgelerini sunan mühendis ve mimarların, aldıkları akademik eğitime göre ehliyetli oldukları görev alanı ile sınırlı yapım işlerinin ihalelerinde, mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen tutar kadar dikkate alınır ve bu kişilerden mezuniyet belgelerinin değerlendirmeye alınmasını talep etmeleri halinde Kanunun 10 uncu maddesindeki iş deneyimine ilişkin mesleki ve teknik yeterlik şartı aranmaz.” hükmü uyarınca mezuniyet belgesinin sunulduğu ancak Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen tutara göre gerekli hesaplama yapıldığında 22.07.2007 tarihli olan belgenin idari şartnamede belirlenen teklif bedelinin %60’ını karşılamadığı tespit edildiğinden anılan iki isteklinin bu gerekçeler ile de değerlendirme dışı bırakılmaları gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

İdarece 19.09.2007 tarihli ihale komisyon kararı ile Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin uygun olduğu, Gündüz İnşaat Ticaret-Kanuni Bülent Gündüz’ ün geçici teminat mektubunun olmadığı, Tahalara İnş. Turz. Tic. Ltd. Şti.-İ.S. Aktay İnş. Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığının teklif mektubu ile iş deneyim belgesinin uygun olmadığı yönünde tespitlerin yapılmasının ardından, 01.10.2007 tarihli yazı ile  Tahalara İnş. Turz. Tic. Ltd. Şti.-İ.S. Aktay İnş. Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığının teklif dosyasında sunulan Birim Fiyat cetvelinde yer alan 293 adet inşaat malzemesi kaleminin tamamında aritmetik hata yapılmasından dolayı 21.09.2007 tarihli aşırı düşük teklif açıklama isteme yazılarının hükümsüz olduğunun ifade edildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 37 inci maddesinin son fıkrasında yer alan; “En son aşamada, isteklilerin teklif mektubu eki cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Teklif edilen fiyatları gösteren teklif mektubu eki cetvelde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması halinde, isteklilerce teklif edilen birim fiyatlar esas alınmak kaydıyla, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re´sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan teklif isteklinin esas teklifi olarak kabul edilir ve bu durum hemen istekliye yazı ile bildirilir. İstekli düzeltilmiş teklifi kabul edip etmediğini tebliğ tarihini izleyen beş gün içinde yazılı olarak bildirmek zorundadır. İsteklinin düzeltilmiş teklifi kabul etmediğini süresinde bildirmesi veya bu süre içinde herhangi bir cevap vermemesi halinde, teklifi değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatı gelir kaydedilir.” hükmü gereğince tekliflerinin değerlendirilmesi sonucunda geçerli tekliflerde aritmetik hata bulunması halinde bu hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilecektir.

Buna göre teklif mektubu ve iş deneyim belgesinin uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılarak geçerli teklif olarak kabul edilmeyen başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetvelinde bulunan aritmetik hataların idarece re’sen düzeltilme olanağı bulunmadığından, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası yerinde bulunmamıştır.

            Ancak sınır değer tespiti yapılmaksızın başvuru sahibinin teklifinin yaklaşık maliyete ve diğer tekliflere göre aşırı düşük teklif olarak değerlendirilerek başvuru sahibinden teklifleri ekindeki birim fiyat cetvellerinin bileşenleri ile ilgili ayrıntılı açıklama istenmesinin Kamu İhale Kanunu ile Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda anılan hükümlerine aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

            Başvuru sahibinin ihale anında tespit tutanağı istendiğinde kendilerine sadece komisyon başkanının imzası bulunan tutanağın verildiği yönündeki iddiası ile ilgili olarak;

Kamu İhale Kanununun 36 ncı maddesinde; “Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 62 nci maddesinde; “Hazır bulunanlar önünde yapılan ilk oturumda, sunulan zarflardan uygun olanların açılması ve belge kontrolünün yapılması aşamasında, aday ve isteklilerce sunulan belgeler tek tek kontrol edilerek hangi belgelerin sunulduğu Zarf Açma ve Belge Kontrol Tutanağında her belge için açılmış bulunan sütunlara kaydedilerek gösterilir. İhale usulüne göre ilgili oturumda istekliler ve teklif ettikleri fiyatlar duyurularak Açık İhale, Belli İstekliler Arasında İhale ve Pazarlık Usullerinde Teklif Edilen Fiyatlara İlişkin Tutanak da (standart form KİK020.0/Y) düzenlenir. Bu tutanakların komisyon başkanınca onaylanmış suretleri, isteyenlere imza karşılığı verilmeden oturum kapatılamaz.” hükmü  bulunmaktadır.

İhale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde; ihale komisyonunca tutulan “Zarf Açma Ve Belge Kontrol Tutanağı Ve/Veya Teklif Edilen Fiyatlara İlişkin Tutanağın Hazır Bulunanlar Önünde Yapılan İlk Oturumda Talep Edenlere Verildiğine İlişkin Tutanak” tan başvuru sahibinin talebi üzerine “Teklif Zarfı Açma ve Belge Kontrol Tutanağı” ile “Teklif Edilen Fiyatlara İlişkin Tutanağın” başvuru sahibine teslim edildiği,

Ancak ihale işlem dosyası içerisinde yer alan komisyon kararları ve tutanakların tamamında ihale komisyon üyelerinin isimlerinin ve isimlerinin üzerinde parantez içerisinde imza ibaresinin yer aldığı, bunun dışında herhangi bir imzanın bulunmadığı, ayrıca dosya içerisinde “Teklif Zarfı Açma ve Belge Kontrol Tutanağı” ile “Teklif Edilen Fiyatlara İlişkin Tutanağın” iddiaya konu başvuru sahibine verildiği şekliyle, sadece komisyon başkanınca imzalanmış birer örneğinin de bulunduğu görülmüştür.

Bunun üzerine ihaleyi yapan idareden 18.12.2007 tarih ve 2693-17322 sayılı yazımız ile ihale komisyon kararları ve tutanaklar tekrar istenilmiş olup, idarenin faks iletisi olarak göndermiş olduğu komisyon kararları ve tutanakların, başvuru sahibine verilenler de dahil imzalı olduğu ve daha önce ihale işlem dosyasında gönderilenler ile içeriklerinin aynı olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda yukarıda yer alan hükümler gereğince ilk oturumda tutulan tutanakların oturum kapatılmadan komisyon üyelerince imzalanmış ve komisyon başkanınca onaylanmış suretinin talep eden isteklilere verilmesi gerektiği anlaşılmakla birlikte anılan yazımız üzerine idarece Kurumumuza gönderilen  tutanaklar ile ihale işlem dosyasında yer alan tutanaklar ve başvuru sahibine verilen tutanakların içeriklerinin aynı olduğu dikkate alındığında söz konusu aykırılığın sonuca etkili olmadığı anlaşılmıştır.      

B- İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesinin incelenmesi sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

c) Kanunun 62 nci maddesinde yer alan kurallara aykırılık bulunup bulunmadığı,

İstanbul Büyükşehir Belediyesi İhale İşleri Müdürlüğü tarafından yapılan 2007/128568 İKN´li “Anadolu Yakasındaki İlk Kademe Belediyeleri Okul Bahçelerine Kapalı Spor Salonu Yapılması İkmal İnşaatı (Ağva, Ömerli, Çekmeköy, Samandıra, Akfırat, Taşdelen, Alemdağ, Yenidoğan, Sarıgazi, Çavuşbaşı) Yapım İşi” ihalesine konu işin “Kapalı Spor Salonu Yapılması İkmal İnşaatı” ve “Çevre Düzenlemesi” olarak kısımlardan oluştuğu ve “Kapalı Spor Salonu Yapılması İkmal İnşaatı” işi için anahtar teslimi götürü bedel teklif, “Çevre Düzenlemesi” işi için ise birim fiyat teklif olmak suretiyle karma teklif istenildiği, ihale işlem dosyasında yer alan teklif türünün belirlenmesine ilişkin formda “ön proje “ kısmının işaretlendiği, formun gerekçe kısmında ise “işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerektirmesi nedeniyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje ile ihaleye çıkılabilir” ifadesinin  yer aldığı, ihale ilanı ve idari şartnamede Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğde yer alan B/III grubu işlerin benzer iş olarak düzenlendiği görülmüştür.

            İdarece benzer iş olarak Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğde yer alan (B/III) üst yapı işlerinin belirlendiği dikkate alındığında, işin kısımlarından olan “Çevre Düzenlemesi” işi için uygulama projesi yapılmaksızın ön proje üzerinden ihaleye çıkılması ve birim fiyat teklif alınması mevzuata aykırıdır.

            ğ) İhale dokümanına süresinde itirazen şikayet başvurusunda bulunulmamış ise ihale dokümanındaki aykırılıkların ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılmasına etkisi olup olmadığı.

7.4 maddesinde; “Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğde yer alan B/III grubu işler benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesine yer almaktadır.

İhale konusu işin miktarı ve türünün, ihale ilanında ve idari şartnamede ihale konusu işin adının “Anadolu Yakasındaki İlk Kademe Belediyeleri Okul Bahçelerine Kapalı Spor Salonu Yapılması İkmal İnşaatı (Ağva, Ömerli, Çekmeköy, Samandıra, Akfırat, Taşdelen, Alemdağ, Yenidoğan, Sarıgazi, Çavuşbaşı) Yapım İşi” olarak tanımlandığı anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde; “…Benzer iş : İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat usul ve tekniği gerektiren,  tesis, makine,  teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle  benzer özellikteki  işleri ifade eder” hükmü,

Yine aynı Yönetmeliğin “İş deneyim belgeleri” başlıklı 40 ıncı maddesinde;

“İş deneyimini gösteren belgeler, isteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini ortaya koyan ve bu Yönetmelikte yazılı esas ve usullere göre düzenlenerek verilen ve değerlendirilen; iş bitirme belgesi, iş durum belgesi, iş yönetme belgesi ve iş denetleme belgesidir.

İş deneyiminde değerlendirilecek benzer işler; ihale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat usul ve tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işlerdir.

Belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği ilgili idarece tespit edilir ve ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtilir.

İhale komisyonları, iş deneyimi olarak sunulan belgelerin ihale konusu işe benzerlik ve öngörülen asgari tutarı sağlayıp sağlamadıkları yönünden yapacakları yeterlik değerlendirme işlemlerini bu Yönetmelikte yer alan esaslara göre gerçekleştirirler.” hükmü,

Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğde; “İdareler, ilanda ve idari şartnamede ihale edecekleri yapım işinin ekteki “Benzer İş Grupları Listesi”nde yer alan iş gruplarından hangisine dahil olduğunu tespit edecekler ve bu grubu esas almak suretiyle benzer iş belirlemesi yapacaklardır.” hükmü bulunmaktadır.

Yine aynı Tebliğin eki benzer iş grupları listesinde yer alan B/III grubu içinde; “Özelliği olan büyük okul yapıları (spor salonu,konferans salonu v.b. ek tesisleri olan eğitim yapıları)” ve  Müstakil spor köyleri (kapalı-açık yüzme havuzları, spor salonları, hipodromlar, stat ve stadyumlar) işleri ile , B/IV grubu içinde “Okul ve mahalle ölçeğinde spor tesisleri (temel eğitim okullarının veya işletme ve tesislerin spor salonları, jimnastik salonları, semt salonları vb.)” işleri belirlenmiştir.

İdarece benzer iş tanımlamasının işin niteliğine göre, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 3 ve 40 ıncı maddesinde yapılan benzer iş tanımına uygun olarak anılan Tebliğ hükümlerine göre rekabeti engellemeyecek şekilde yapılması gerekmektedir.

Bu durumda idarece ihale konusu iş için benzer iş olarak B/IV grubu yerine rekabeti engelleyecek nitelikte B/III grubu belirlemesinin ihale mevzuatına aykırı olduğu anlaşılmıştır.

ı) Ön yeterlik veya tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında ititrazen şikayet konusu yapılan işlemler bakımından diğer aday ve isteklilere eşit muamele yapılıp yapılmadığı yönünden yapılan incelemede;

İdari şartnamenin;

7.3.1 maddesinde; “ … İş deneyimi olarak istekliler tarafından teklif edilen % 60 oranından az olmamak üzere tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimi verilmesi zorunludur.” düzenlemesi,

7.4 maddesinde; “Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğde yer alan B/III grubu işler benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ihaleye 9 adet iş deneyim belgesi sunulduğu, sunulan iş deneyim belgelerinden 01.02.2005 tarih ve 545 sayılı tutarı 7.664.907.895 TL olan iş deneyim belgesinin ve 13.12.2004 tarih ve 4509-3317 sayılı tutarı 545.579.978.094 TL olan iş deneyim belgesinin tutarının yetersiz olduğu, 02.12.2004 tarih ve 8703 sayılı iş deneyim belgesinde işin adının “Bağcılar Tavukçu Deresi 1.Kısım İnşaatı” olduğu, 17.05.2005 tarih ve 676-28889 sayılı iş deneyim belgesinde işin “Çankaya Yıldız Seyranbağları Doğalgaz Şebekesi Polietilen Hat Ve Servis Hattı Döşenmesi” olduğu, 17.05.2005 tarih ve 675-28889 sayılı iş deneyim belgesinde işin “Çankaya Yıldız Seyranbağları Doğalgaz Şebekesinin Genişletilmesi, Çelik Hatların Döşenmesi, Kazı Dolgu ve Montaj İşleri” olduğu, 28.05.2004 tarih ve 1206 sayılı iş deneyim belgesinde işin “Rahmanlar E5 Bağlantı Karayolu İnşaatı” olduğu, 16.11.2006 tarih ve 8065 sayılı iş deneyim belgesinde işin “Kartal-TEM Bağlantı Yolu Balıkesir Caddesi Kesişim Kavşağı İnşaatı” olduğu, 12.01.2007 tarih ve 489 sayılı iş deneyim belgesinde işin “29 Adet Balıkçı Barınağı Ofis Binası İnşaatı” olduğundan idari şartnamede belirlenen benzer iş kapsamında bulunmadığı, ihaleyi yapan  İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen 30.04.2007 tarih ve 2966-GD 58984 sayılı iş deneyim belgesinde işin adının “Rahmanlar E5 Bağlantı Yolu DDY Üstgeçiş İnşaatı İşi” olduğu, uygulanan yapı tekniği incelendiğinde söz konusu işin içerisinde 3603 m2 inşaat alanlı b.a. +çelik karkas bina (13 adet işyeri) ve çevre düzenlemesi işinin yer aldığı görülmüştür.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 55 inci maddesinin (g) bendinde; “İş deneyimlerinin değerlendirilmesinde ihale veya ön yeterlik ilk ilan tarihinden geriye doğru son on beş yılda yapılan işler ve iş kısımları dikkate alınır. İş bitirme ve iş durum belgelerinde yazılı deneyim tutarlarının asgari yüzde yetmişlik kısmı ile iş denetleme ve yönetme belgelerinde yazılı deneyim tutarlarının asgari yüzde ellilik kısmının ilk ilan tarihinden geriye doğru son 15 yıl içinde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği hususu iş deneyim belgelerindeki bilgilerden tespit edilir. Bu tespitin iş deneyim belgeleri üzerinden yapılamadığı durumlarda; o işe ait düzenlenmiş hakediş raporları ve/veya idarece onaylı hakediş ödeme cetveli esas alınır. Ancak, hakediş raporlarının ve ödeme cetvelinin zorunlu nedenlerle verilemediği durumlarda, son on beş yılda gerçekleşen işlerin oran ve tutarları doğrusal orantı yoluyla bulunur.” hükmü yer almaktadır.

İhale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti.’nin vermesi gereken asgari tutarın 4.423.800 YTL olduğu, sunduğu “Rahmanlar E5 Bağlantı Yolu DDY Üstgeçiş İnşaatı”  işine ait 30.04.2007 tarih ve 2966-GD 58984 sayılı iş deneyim belgesinin güncellenmiş tutarının 18.959.447,41 YTL olduğu, söz konusu işin içerisinde “3603 m2 inşaat alanlı b.a. +çelik karkas bina (13 adet işyeri) ve çevre düzenlemesi” işinin yer aldığı ancak belge tutarının ne kadarının bu iş kapsamında olduğunun belge üzerinden anlaşılamadığı, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 57 nci maddesinde belirtilen ihale komisyonlarının isteklilerce sunulan iş deneyim belgelerindeki bilgilerin inceleme yetkileri bulunmasına rağmen, idarece söz konusu iş deneyim belgesine konu işin ihale dokümanında B/III olarak belirtilen benzer iş grubu kapsamında yer alıp almadığı ve belirlenen kısma ilişkin tutarın istenilen asgari tutarı karşılayıp karşılamadığı konusunda inceleme yapılmaksızın anılan iş deneyim belgesini sunan Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti.’ nin teklifinin geçerli kabul edilerek ihale üzerinde bırakılması hususunun mevzuata aykırı olduğu belirlenmiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,

Esasta
   Oybirliği gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

İncelemeye konu ihaleye 3 isteklinin teklif verdiği, bu tekliflerin ikisinin değerlendirme dışı kalması neticesinde geçerli 1 teklifin kaldığı anlaşıldığından, anılan ihalede gerekli rekabet koşullarının oluşmadığı, bu nedenle de anılan ihalenin iptal edilmesi gerektiği görüşüyle, iptal kararına katılıyorum.