|
ÖZET: Başvuran, Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından düzenlenen girişimcilik eğitimine katılma talebinde bulunmuş, ancak işten çıkarılma kodu nedeniyle eğitime kabul edilmemiştir. 10 Şubat 2019 tarihinde yapılan başvuruda, başvuranın 3 Mayıs 2018 tarihinde başlayan eğitime katılmak için e-devlet üzerinden başvurduğu ve asil listeden kazandığı bildirilmiştir. Ancak, İŞKUR’un yaptığı SGK kontrolünde işten çıkarılma kodunun 36 olması nedeniyle eğitime katılımı uygun bulunmamıştır. Başvuran, yaşadığı mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir.
İŞKUR’un açıklamalarına göre, 36 kodu ile işten çıkarılan kişilerin eğitim programlarına katılmamaları yönünde bir karar alınmıştır. Ancak, Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği’nde bu duruma ilişkin net bir düzenleme bulunmamaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını belirterek, eğitime katılımının sağlanması yönünde bir tavsiye kararı vermiştir. Bu karar, İŞKUR’un katılım şartlarını belirlemede hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine uyması gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın girişimcilik eğitimine katılımının sağlanması için İŞKUR’a tavsiyede bulunmuş ve bu kararın 30 gün içinde uygulanmasını istemiştir. Bu durum, eğitim programlarına katılım şartlarının daha net bir şekilde belirlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/6749-S.10286
BAŞVURU NO : 2019/3158
KARAR TARİHİ : 05/08/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın İŞKUR tarafından düzenlenecek eğitim programına katılma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/02/2019
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza 10/2/2019 tarihinde yapılan başvuruda başvuran özetle; 3/5/2018 tarihinde başlayan ve İŞKUR tarafından düzenlenen girişimcilik eğitimine katılmak amacıyla e-devlet üzerinden başvuru yaptığını, İŞKUR tarafından iletilen mesaj ile asil listeden kazandığının bilgisinin verildiğini, ilgili kuruma katılım evraklarını vermek amacıyla gittiğinde işten çıkış kodunun 36 olması nedeniyle eğitime kabul edilmediği belirterek mağduriyetinin giderilmesini
Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuzun 01/03/2019 tarihli ve … sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü’nden alınan 12/03/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle; 2.1. Başvuranın, 03-06/05/2018 tarihlerinde düzenlenecek olan Uygulamalı Girişimcilik
Eğitimine katılmak için KOSGEB’in internet sayfasından e-devlet şifresi ile müracaat ettiği, İl
Müdürlüğü tarafından KOSGEB’den gelen başvuru listesindeki tüm kişilere kurum portalından standart olarak yer alan mesajın gönderildi, kişinin İl Müdürlüğüne uygunluk onayı için geldiği ve yapılan SGK kontrolünde kişinin 36 kodu ile (KHK ile) işine son verildiğinin tespit edildiği, uygunluk onayı sırasında kişiye kursa uygun bulunmadığına dair sözlü bilgi verildiği, 2.2. KHK ile işten çıkarılan kişilerin (36 kodu) kurs programlarından yararlanmaması yönünde
Kurum tarafından alınan karar gereği kişinin girişimcilik eğitim programına katılımının İl
Müdürlüğünce uygun görülmediği ve konu hakkında başvurana bilgi verildiği. Kişinin başvurusuna istinaden, SGK kayıtlarında düzeltmeler yapılabileceği, yapılan bu düzeltmeler neticesinde kişinin Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliğinde belirtilen katılım şartlarını sağlaması halinde Kurum tarafından düzenlenen kurs ve programlara katılmasında bir engel bulunmadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , 4.14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 4 nolu Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve
Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Türkiye İş
Kurumu başlıklı kırk üçüncü bölümünün, Kurumun görevleri başlıklı 617 nci
maddesinde; “Kurumun görevleri şunlardır:
a) Ulusal istihdam politikasının oluşturulmasına ve istihdamın korunmasına, geliştirilmesine ve işsizliğin önlenmesi faaliyetlerine yardımcı olmak, işsizlik sigortası işlemlerini yürütmek.
b) İşgücü piyasası verilerini, yerel ve ulusal bazda derlemek, analiz etmek, yorumlamak ve yayımlamak, İşgücü Piyasası Bilgi Danışma Kurulunu oluşturmak ve bu Kurulun çalışmalarını koordine etmek, işgücü arz ve talebinin belirlenmesine yönelik işgücü ihtiyaç analizlerini yapmak, yaptırmak.
c) İş ve meslek analizleri yapmak, yaptırmak, iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri vermek, verdirmek, işgücünün istihdam edilebilirliğini artırmaya yönelik işgücü yetiştirme, mesleki eğitim ve işgücü uyum programları geliştirmek ve uygulamak, istihdamdaki işgücüne eğitim seminerleri düzenlemek.
ç) İşçi isteme ve iş aramanın düzene bağlanmasına ilişkin çalışmalar yapmak, işgücünün yurt içinde ve yurt dışında uygun oldukları işlere yerleştirilmelerine ve çeşitli işler için uygun işgücü bulunmasına ve yurt dışı hizmet akitlerinin yapılmasına aracılık etmek, istihdamında güçlük çekilen işgücü ile işyerlerinin yasal olarak çalıştırmak zorunda oldukları işgücünün istihdamlarına katkıda bulunmak, özel istihdam bürolarına ilişkin Kuruma verilen görevleri yerine getirmek, işverenlerin yurt dışında kendi iş ve faaliyetlerinde çalıştıracağı işçileri temin etmesi ile tarım işlerinde ücretli iş ve işçi bulma aracılığına izin verilmesine ve kaldırılmasına ilişkin işlemleri yapmak.
d) Gerektiğinde Kurum faaliyet alanı ile ilgili ihalelere katılmak suretiyle yurt içinde veya uluslararası düzeyde kurum ve kuruluşlara eğitim ve danışmanlık hizmeti vermek.
e) Avrupa Birliği ve uluslararası kuruluşların işgücü, istihdam ve çalışma hayatına ilişkin olarak aldıkları kararları izlemek, Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu Kurumun görev alanına giren ikili ve çok taraflı anlaşma, sözleşme ve tavsiye kararlarını uygulamak.
f) Bakanlığın ilgili mevzuattan kaynaklanan ve taşrada yürütülmesi gereken görevlerini yapmak.” 6. Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği’nin Girişimcilik Eğitim Programı başlıklı Beşinci
Bölümünün; Programın amacı ve uygulanması başlıklı 78 inci maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarında; “Girişimcilik eğitim programı, Kuruma kayıtlı kişilerin kendi işlerini kurmalarına ve geliştirmelerine yardımcı olmak amacıyla bu yönetmelikte yer alan hükümler, ilgili kurum veya kuruluşlar ile Kurum arasında imzalanan protokoller ve ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülür. …………… Program kapsamında Kurum, girişimcilik eğitimi almış kişilere iş kurma ve geliştirme konularında danışmanlık ve mentorluk hizmeti ile birlikte finansal destek olanaklarına erişim imkânlarını kolaylaştırıcı hizmetleri verebilir veya verdirebilir.” 7. Aynı yönetmeliğin Katılma şartları 82 nci maddesinde; “ (1) Girişimcilik eğitim programına katılmak için; a) Kuruma kayıtlı olmak, b) 18 yaşını tamamlamış olmak, c) Aynı modülü daha önce tamamlamamış olmak, şartları aranır.
(2) Girişimcilik eğitimi almak isteyenlere, sistem üzerinden veya belirlenecek yöntemlerle değerlendirme için yazılı sınav ve/veya mülakat yapılabilir ve/veya bu kişilerden bazı yeterlilikleri gösteren belge talep edilebilir.
(3) Programdan yararlanacakların iş ve meslek danışmanlığı hizmetlerinden faydalanması gereklidir.
(4) Programdan yararlanacaklar, yapılacak değerlendirme sonuçlarına göre programa katılabilirler.
(5) Yüklenicinin kendisinin, çalışanının, birinci ve ikinci derece kan hısmı olan kişilerin katılımcı olması durumunda, bu kişiler toplam katılımcı sayısına ilave edilmez, bu kişilere ve bu kişiler için yükleniciye Kurumca herhangi bir ödeme yapılmaz. Ancak bu durumdaki kişilere iş kazası ve meslek hastalığı ile (…) genel sağlık sigortası primleri Kurumca ödenir, katılım belgesi veya sertifika verilir. Bu kişilere ve bu kişiler için yükleniciye ödeme yapıldığının tespiti halinde, bu ödemelerin tümü yasal faizi ile birlikte yükleniciden geri alınır.
(6) İşsizlik ödeneği alan kişiler de katılımcı olabilirler.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin, somut olayda başvuranın talebini yerine getirmemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı tespit edildiğinden, talebin kabulü yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
VI. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran; asil listeden katılmaya hak kazandığı girişimcilik eğitimine 36 kodu ile işten çıkarılması nedeniyle katılamadığını belirterek yaşadığı mağduriyetinin giderilmesini
Kurumumuzdan talep etmektedir.
10. Başvuru dosyası ve ekleri incelendiğinde, başvuranın; 03-06/5/2108 tarihlerinde Türkiye İş
Kurumu tarafından düzenlenecek olan Uygulamalı Girişimcilik Eğitimine kesin kayıt yaptırmak amacıyla il müdürlüğüne evrak teslimi sırasında, yapılan sorgulamalar neticesinde
36 kodu ile işten çıkışının yapıldığının sistem kayıtlarından tespit edilmesi neticesinde ilgili
eğitime programına kesin kayıt işleminin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.
11. Ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkelerde işsizlik problemi en ciddi ekonomik problemler arasındadır. İş gücünün herhangi bir alanda istihdam edilmesinin yanı sıra, müteşebbis ruh, bilgi düzeyi ile donatılarak kendi işlerinin yapmasını sağlamak hem ülke ekonomisi için artı değer yaratılması hem de yeni iş olanaklarının sağlanması anlamında çok önemlidir. Aktif iş gücünün kendi iş olanaklarını meydana getirmesini sağlayacak olan girişimcilik eğitim programı da bu yönü ile önem taşımakta olup, istihdam politikalarının önemli bir ayağını temsil etmektedir.
12. 5 nolu paragrafta da belirtildiği üzere; 4 nolu Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve
Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin Türkiye İş Kurumu başlıklı kırk üçüncü bölümünün, Kurumun görevleri başlıklı 617 nci maddesinde; Türkiye İş Kurumu, “Ulusal istihdam politikasının oluşturulması ve istihdamın korunması, geliştirilmesi ve işsizliğin önlenmesi faaliyetlerine yardımcı olmak, işsizlik sigortası işlemlerini yürütmek ve İş ve meslek analizleri yapmak, yaptırmak, iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri vermek, verdirmek, işgücünün istihdam edilebilirliğini artırmaya yönelik işgücü yetiştirme, mesleki eğitim ve işgücü uyum programları geliştirmek ve uygulamak, istihdamdaki işgücüne eğitim seminerleri düzenleme” faaliyetleri ile görevlendirilmiş olup bu eğitim faaliyetlerin kimlerin katılabilecekleri “Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliğinde” düzenlenmiştir.
13. Girişimcilik Eğitim Programı; Kurum tarafından katılımcılara yönelik kendi işlerini kurmalarına ve geliştirmelerine yardımcı olmak amacıyla uygulanan bir eğitim programıdır. 7 nolu paragrafta belirtildiği üzere Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliğinin 82 nci maddesinde eğitim programına katılım şartları tahdidi olarak sayılmış olup, kursiyerlerin işten çıkış kodlarının ne olması gerektiği veya hangi kod ile işten çıkanların eğitim programına katılamayacağı hususu düzenlenmemiştir.
14. Anayasa Mahkemesinin 23/12/2015 tarih ve 2015/15 Esas ve 2015/118 nolu Kararında “
Hukuki güvenlik ile belirlilik ilkeleri, hukuk devletinin önkoşullarındandır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.
Belirlilik ilkesi ise yalnızca yasal belirliliği değil, daha geniş anlamda hukuki belirliliği ifade etmektedir. Yasal düzenlemeye dayanarak erişilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir gibi niteliksel gereklilikleri karşılaması koşuluyla, mahkeme içtihatları ve yürütmenin düzenleyici işlemleri ile de hukuki belirlilik sağlanabilir. Hukuki belirlilik ilkesinde asıl olan, bir hukuk normunun uygulanmasıyla ortaya çıkacak sonuçların o hukuk düzeninde öngörülebilir olmasıdır.” şeklinde tanımlanmıştır.
15. Her ne kadar Türkiye İş Kurumu tarafından Kurumumuza iletilen bilgi ve belgelerde başvurana KOSGEB’den gelen başvuru listesindeki tüm kişilere kurum portalından standart olarak yer alan mesajın iletildiği belirtilse de, dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler incelendiğinde başvurana; “03/05/2018 tarihinde başlayacak olan Girişimcilik Eğitimine asil seçildiniz. 02/05/2018 tarihine kadar sigorta durumunu gösterir belge ile İŞKUR’a başvurunuz” mesajının iletildiği tespit edilmektedir. Dolayısı ile başvuranın Aktif İşgücü Hizmetleri
Yönetmeliği’nin 82 nci maddesinde yer alan şartları yerine getirdiği ve ilgili eğitim programına katılması için davet edildiği anlaşılmaktadır. Türkiye İş Kurumu tarafından ilgili yönetmelikte veya başka bir yazılı düzenlemede yer almayan şartın, eğitim programlarına katılım şartı olarak sonradan öngörülmesi Hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri ile örtüşmeyeceğinden hukuka ve hakkaniyete aykırılık teşkil edecektir. 36 kodu ile işine son verilenlerin bu ve bu tür eğitim programlarına katılmamalarına ilişkin takdirin oluşması halinde bu hususun hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri uygun olarak ilgili yönetmelikte düzenlenmesi gerekmektedir 16. İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı, başvurucunun ilgili eğitim programına katılım şartlarının düzenlendiği yönetmelikte yer almayan bir husustan sebep eğitime katılmasının kabul edilmemesi işleminin mevzuat hükümlerine aykırı olduğu kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi”, başvurunun reddedilmesine sebebiyet veren hususların net olarak belirtilmediği bu nedenle de“kararların gerekçeli olması”, “kanunlara uygunluk”, ilkelerine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Konya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜ, Başvuranın girişimcilik eğitim programına katılımının sağlanması hususunda TÜRKİYE İŞ
KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 Sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın; BAŞVURANA ve TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi