TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4117-S.6010
BAŞVURU NO : 2018/16786
KARAR TARİHİ : 31/05/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İstifa sonrası yeniden öğretmen kadrosuna atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda; Gaziantep
Lisesinde kadrolu öğretmen olarak görev yapmaktayken 20/10/2000 tarihinde memuriyet görevinden kendi isteğiyle 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 20 nci ve 94 üncü maddelerinde yer alan “Geri Çekilme” hakkını kullanarak ayrıldığını, aynı Kanunun
92 nci maddesinde açıkça “İki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle
çekilenlerden veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenler ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve gireceği sınıfın niteliklerini taşımak kaydı ile bu Kanuna tabi kurumlardaki memuriyetlere atanabilirler” hükmünün yer aldığını, memuriyetten çekilirken 657 Sayılı Kanununa güvendiğini ve bu Kanunun maddelerini inceleyerek geri dönüş hakkını kullanabileceğini düşünerek ayrılma kararı aldığını, ancak 17/04/2015 tarihinde 29329 sayı Resmi Gazetede yayınlanan Milli Eğitim
Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin (b)
bendinde “Yeniden Atama” olarak yer alan ve geri dönüşünü sağlayacak olan atama şeklinin
Milli Eğitim Bakanlığımızca uygulanmadığını, bahsi geçen dayanarak öğretmen kadrosunda atanmak için 3 yıldır Milli Eğitim Bakanlığına dilekçe ile başvuru yaptığını, ancak sürekli matbu bir cevap verildiğini, 3 yıldır istifa sonrası dönüş ile ilgili herhangi bir duyuru yapılmadığını ve elektronik başvuru alınmadığını ifade ederek, yeniden öğretmen olarak atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 02/04/2019 tarihli ve
sayılı yazısı ve eklerinde;
2.1) 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 56 ncı maddesinde, eğitim ve öğretim, ilgili
hizmetlerin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim
Bakanlığının sorumlu olduğunun belirtildiği, Milli Eğitim Bakanlığının da yürütmekle sorumlu olduğu eğitim ve öğretim hizmetleri ile ilgili hizmetleri yürütebilmek için
Anayasanın 124 üncü maddesine dayanarak Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer
Değiştirme Yönetmeliği ile Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğinin düzenlediği,
2.2) Bakanlığa bağlı kadrolu öğretmen atamalarının eğitim-öğretim hizmetlerinin etkin ve
verimli bir şekilde yürütülebilmesi için aday öğretmenliğe ve öğretmenliğe yapılacak atamalar ile öğretmenlerin yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla çıkarılan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği çerçevesinde gerçekleştirildiğini,
2.3) Bu bağlamda, öğretmenlik kadrolarına yapılacak atamaların söz konusu yönetmelik
hükümleri çerçevesinde belli dönemlerde Bakanlıkça yapılan duyurular doğrultusunda ve elektronik ortamda yapılmakta olduğu, başvuranın talep ettiği gibi atama dönemi dışındaki bireysel isteklerin değerlendirilmesinin Anayasanın eşitlik ilkesi gereğince hazırlanmış olan mevzuat gereğince mümkün olmadığı,
2.4) Diğer taraftan Bakanlığa tahsis edilen öğretmen kadrosunun sözleşmeli öğretmen
istihdamına yönelik olduğundan son dönemlerde yapılan öğretmen atamalarının öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdamına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla çıkarılan, 03/08/2016 tarihli ve 29790 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde yapıldığı,
2.5) Bu yönetmeliğin Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin yayımlandığı
tarihten itibaren Sözleşmeli Öğretmen istihdamı gerçekleştirildiğinden, Milli Eğitim
Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmelik hükümlerinde yer alan “Yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atama” kapsamında yapılmakta olan kadrolu öğretmen ataması yapılmadığı,
2.6) Ayrıca, Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “ilk
atama” başlıklı 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Öğretmenlikte adaylığı daha önce kaldırılmış olanlardan yeniden atanma ve kurumlar arası yeniden atama yoluyla öğretmenliğe atanabilme niteliğini taşıyanlar, istemeleri halinde ilk atama kapsamanda da başvuruda bulunabilir.” hükmüne yer verildiği, bu hükümle başvuranın, istemesi halinde sözleşmeli ilk atama kapsamında Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelikte belirtilen şartları da taşıması kaydıyla Kamu Personeli Seçme Sınavında atanmak istediği alanda taban puan ve üzerinde puan alması şartıyla başvuru yapabilmesine imkan tanındığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın
3.1) “Hizmete girme” başlıklı 70 inci maddesinde;
“Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.”
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
3.3) “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde;
“Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun
5.1) “Çekilme” başlıklı 20 nci maddesinde;
“Devlet memurları, bu kanunda belirtilen esaslara göre memurluktan çekilebilirler.”
5.2) “Memurluktan çekilenlerin yeniden atanmaları” başlıklı 92 nci maddesinde;
“İki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden veya bu
Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenler, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 71 inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilirler.”
5.3) “Çekilen ve çekilmiş sayılanların yeniden atanmaları” başlıklı 97 nci maddesinde;
“Memurlardan mali ve cezai sorumlulukları saklı kalmak üzere; A) 94 üncü maddenin 2 nci ve 3 üncü fıkrasına uygun olarak memuriyetten çekilenler altı ay geçmeden, B) Bu Kanuna göre çekilmiş sayılanlar ile 94 üncü maddenin 2 nci fıkrasına uymadan görevlerinden ayrılanlar bir yıl geçmeden, C) 95 inci maddede yazılı zorunluluklara uymayanlar 3 yıl geçmeden, D) 96 ncı maddeye aykırı hareket edenler hiçbir surette,
Devlet memurluğuna alınamazlar.”
6) 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun
6.1) “Öğretmenlerin nitelikleri ve seçimi” başlıklı 45 inci maddesinde;
“Hangi derece ve türdeki eğitim, öğretim, teftiş ve yönetim görevlerine, hangi seviye ve alanda öğrenim görmüş olanların ne gibi şartlarla seçilebilecekleri yönetmelikle düzenlenir.”
6.2) “Yürütme, gözetim ve denetim” başlıklı 56 ncı maddesinde;
“Eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı sorumludur
7) 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin “Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri” başlıklı 301 inci maddesinin (b) fıkrasında; “Eğitim ve öğretimin her kademesi için ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve denetlemek, ortaya çıkan yeni hizmet modellerine göre güncelleyerek geliştirmek,”
8) 17/04/2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin
8.1) “Atama usulleri” başlıklı 6 ncı maddesinde;
(1) Öğretmen kadrolarına atama usulleri şunlardır:
a) İlk atama, b) Yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atama, c) Millî sporcuların ataması, ç) Engellilerin ataması.
8.2) “İlk atama” başlıklı 7 nci maddesinde;
“(3) Öğretmenlikte adaylığı daha önce kaldırılmış olanlardan yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atama yoluyla öğretmenliğe atanabilme niteliklerini taşıyanlar, istemeleri hâlinde ilk atama kapsamında da başvuruda bulunabilir.”
8.3) “Yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atama” başlıklı 8 inci maddesinde;
“(1) Devlet memurluğundan ayrılmış olanlar, daha önce eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfına dâhil öğretmen unvanlı kadroda adaylıklarının kaldırılmış olması şartıyla, öğretmen olarak atanmak üzere yeniden atama kapsamında başvurabilir.
… (3) Kamu kurum ve kuruluşlarında hâlen görev yapmakta olanlar, daha önce eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfına dâhil öğretmen unvanlı kadroda adaylıklarının kaldırılmış
olması şartıyla, öğretmen olarak atanmak üzere kurumlar arası yeniden atama kapsamında başvurabilir.”
8.4) “Kontenjanların belirlenmesi” başlıklı 11 inci maddesinde;
“(1) Atama izni verilen öğretmen kadrolarının en fazla %1’i yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atamada kullanılır.
(2) Yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atama için ayrılan kontenjanın dışında kalan kadrolar ilk atama için kullanılır.”
8.5) “Duyuru, başvuru ve tercihler” başlıklı 12 nci maddesinde;
“… (2) İlk atama yoluyla aday öğretmenliğe ve öğretmenliğe atama duyurusu Bakanlığın internet sitesinde yapılır. Duyuruda; aday öğretmenliğe/öğretmenliğe başvuracaklarda aranacak şartlar ve istenecek belgeler, atama usullerine göre alanlar itibarıyla belirlenen kontenjan, aday öğretmenliğe/öğretmenliğe atamaya esas alınacak puan türleri ve taban puanlar, başvuru yeri ve süresi ile başvuru ve atamaya ilişkin diğer hususlara yer verilir.
(3) Başvurular, elektronik ortamda yapılır ve başvuru çıktısı, istenen belgelerle birlikte il veya ilçe millî eğitim müdürlüklerinde oluşturulacak başvuru bürolarına onaylatılır. Yapılan inceleme sonucunda hatalı veya eksik olduğu görülen başvurular ilgili millî eğitim müdürlüklerince reddedilir. Posta ile yapılan başvurular değerlendirmeye alınmaz.
… (7) Öğretmenlikten ayrılmış olanlar; a) Bakanlıkça en son düzenlenen atama kararnamelerinde belirtilen alana, b) Öğrenimi birden fazla alana kaynak olanlardan Bakanlıkça en son düzenlenen kararnamelerinde iki alan yazılı olanlar, bu alanlardan yalnızca öğrenimleri itibarıyla atanabilecekleri alana, c) Uygulamadan kaldırılan alanın öğretmenleri, öğrenimleri itibarıyla atanabilecekleri alana, yeniden atanmak üzere başvuruda bulunabilir.”
8.6) “Atamalar” başlıklı 13 üncü maddesinde;
“(1) İlk atama kapsamında aday öğretmenliğe/öğretmenliğe yapılacak atamalar, KPSS puan üstünlüğüne göre tercihler de dikkate alınarak ilan edilen kontenjanlar dâhilinde elektronik ortamda gerçekleştirilir. Puan eşitliği hâlinde atanacak aday bilgisayar kurası ile belirlenir.
(2) Yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atamalar, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (A) bendi kapsamında öğretmen olarak görev yapmakta iken temel askerlik eğitimlerini müteakip, Bakanlık emrinde öğretmen olarak görevlendirilen
1111 sayılı Kanuna tâbi yükümlülerin askerlik şubesinden sevk tarihinden itibaren başlayan
hizmet süreleri dâhil olmak üzere Bakanlık ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında geçen öğretmenlik süreleri ile devlet üniversitelerinde öğretim üyesi, öğretim görevlisi, okutman, araştırma görevlisi ve uzman olarak geçirilen hizmet süreleri toplamı fazla olandan
başlamak üzere, tercihler de dikkate alınarak ilan edilen kontenjan sınırlılığında elektronik ortamda yapılır. Bu sürelerin eşitliği hâlinde diğer unvanlarda devlet memuru olarak geçen hizmet süresi fazla olanın ataması yapılır; eşitliğin devamı hâlinde ise atanacak aday bilgisayar kurası ile belirlenir.”
9) 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik, öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere
Milli Eğitim Bakanlığının boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında istihdam edilen sözleşmeli öğretmenleri kapsar.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, idarece tesis edilen
işlemin hukuka uygun olduğu değerlendirilerek şikâyetin reddi yönündeki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran, istifa sonrası yeniden atanma yoluyla öğretmen olarak atanmayı talep etmektedir.
12) 657 sayılı Kanun’un 20 nci maddesi diğer ilgili maddelerinde, kamu görevlilerinin belli
şartlarda memurluktan çekilmelerine imkan veren düzenlemeler yer almaktadır. Ayrıca yine aynı Kanun’un 92 nci ve 97 nci maddeleriyle, memuriyetten çekilenlerin belli koşullarda yeniden atanmalarının mükün olduğu yönünde düzenlemelere yer verilmiştir. Kamu kurum ve kuruluşları da bu düzenlemelere istinaden atama yönetmeliklerine gerek kendi kurumlarından gerekse diğer kurumlardan istifa suretiyle atanmalarını sağlayacak hükümler koymuşlardır.
13) Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 6 ncı
maddesinde de atama usulleri arasında “yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atama” sayılmış ve Yönetmeliğin ilgili diğer maddelerinde öğretmenlik görevini yapmakta iken istifa edenlerin veya nakil yoluyla başka kurumlara geçenlerin yeniden atanmalarına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
14) 08/02/2015 tarih ve 29261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5 Seri No.lu Kamu Personeli
Genel Tebliğinde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur olarak çalışmış olup da iki defadan fazla olmamak üzere kendi istekleriyle memuriyetten çekilen veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan, yeniden memurluğa dönmek isteyenlerin, 657 sayılı Kanunun 97 nci maddesinde belirtilen bekleme sürelerini doldurmuş olmaları halinde, atanmak istedikleri kamu kurum ve kuruluşlarına başvurmaları gerektiği, memuriyete dönmek isteyenlerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur olarak istihdamları,
durumlarına uygun boş kadro bulunması ve hizmetlerine ihtiyaç duyulması halinde, başvuracakları kamu kurum ve kuruluşlarının takdirinde bulunduğunun belirtilmiştir.
15) Ayrıca, asil memur olarak görev yapmakta iken istifa eden kişinin yeniden memur olarak
atanıp atanmayacağına yönelik Devlet Personel Başkanlığının 02/03/2017 tarih ve sayılı yazısında; “İstifa sonrası memuriyete atama; genel şartlar, belirlenmesi durumunda özel şartlar ve girilecek sınıfın niteliklerini taşımak kaydıyla atanma talebinde bulunulan kamu kurum ve kuruluşlarının takdirinde olan bir husustur. 657 sayılı Kanunun 92 nci maddesi ve ilgili mevzuat çerçevesinde atama yapılması ilgili kurumların takdirinde olup konuya ilişkin olarak Başkanlıklarınca yapılabilecek bir işlem bulunmadığı” şeklinde görüş bildirildiği görülmüştür.
16) İdari işlemler tesis edilirken idarenin kullandığı yetki bağlı yetki ve takdir yetkisi
şeklindedir. İdari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli yönde hareket etme hususunda bir tercih hakkı tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetki, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisi söz konusu olmaktadır.
17) Bu bağlamda takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli
bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkanına sahip olması olarak tanımlanabilir.
18) İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği
zorunludur. Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda, idare, takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır (Bkz. Prof. Dr. Şeref
GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204). Ayrıca, öğretide de, idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içerisinde hareket etmesi, eşitlik ilkesine riayet etmesi ve takdir yetkisi çerçevesinde verdiği kararların kamu yararı gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin hukuk devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmektedir.
19) Nitekim, Danıştay 11. Dairesinin 08/04/2003 tarihli ve E:200/8963, K:2003/1623 sayılı
kararında; “…idareye takdir yetkisi tanınmış ise de, bu yetki mutlak ve sınırsız bir yetki olmayıp, anılan yetkinin objektif olarak eşit bir şekilde, aynı durumda olan personel arasında ayrım gözetilmeyecek şekilde kullanılması gerekmektedir.” hükmü verilerek takdir hakkının ayrımsız ve eşitlik ilkesine uygun kullanılması gerektiği hüküm altına alınmıştır. (Benzer yönde Anayasa Mahkemesinin 13/11/2014 tarih ve E:2013/95, K:2014/176 sayılı kararı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/04/2008 tarih ve E:2005/270, K:2008/1286 sayılı kararı)
20) Görevden çekilmiş memurun tekrar memurluğa dönebilmesi de, görevin gerektirdiği
nitelikleri taşıması ve durumuna uygun boş kadro bulunması kaydıyla İdarenin takdirine
bırakılmıştır. Çekilen (istifa eden) memurun eski görevine atanma isteminin değerlendirilerek bu istemin kabulü veya reddi, göreve tekrar atanmak isteyen memurun yeniden atanmak için aranan genel ve özel şartları taşıması halinde dahi, ihtiyaç durumuna göre idarenin takdir yetkisi içinde bulunmaktadır.
21) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2 nci maddesinin 2 nci fıkrasında takdir
yetkisine dayanılarak tesis edilen işlemler üzerindeki yargı denetiminin, hukuka uygunluk unsuru ile sınırlı olup, idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceği ve yerindelik denetimi yapılamayacağı açıkça vurgulanmıştır. Buna göre, idarenin münhal (boş) bulunan bir kadroya/kadrolara kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek en uygun kişiyi/kişileri atama konusunda, gerekli nitelikleri taşıyanlar arasında tercihte bulunma hak ve yetkisine sahip olduğundan, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile zorlanamayacağı gibi; bu husustaki yargısal denetimde, işlemin diğer unsurları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sürece, anılan kadroya atanma koşullarını taşıyan kişiler arasında değerlendirme yapılarak seçim yapmaya zorlamak suretiyle idarenin takdir yetkisini kaldırarak belli bir kişinin atanması sonucunu doğurabilecek şekilde iptal kararı verilememektedir.
22) Somut olayımızda, başvuranın 1996 yılında Gaziantep Üniversitesi
Mühendisliği bölümünden mezun olduğu, aynı yıl 14/12/1996 tarihinde Gaziantep
Lisesinde kadrolu öğretmen olarak atandığı, asaleti tasdik olduktan sonra 20/10/2000 tarihinde kendi isteğiyle memuriyet görevinden istifa ettiği görülmüştür.
23) Bilindiği üzere, 25/07/2016 tarihli ve 668 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması
Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname ile 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ve 6755 sayılı Kanun ile kabul edilen bahse konu madde hükmüne göre, öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde örgün ve yaygın eğitim kurumlarındaki öğretmen ihtiyacını karşılamak üzere boş öğretmen norm kadrolarına sözleşmeli personel istihdam edilebileceği düzenlenmiştir.
24) Bu çerçevede, boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında
sözleşmeli öğretmen istihdamına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla 03/08/2016 tarihli ve 29790 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin
Yönetmelik çıkarılmış ve son dönemlerde yapılan öğretmen atamaları bu şekilde yapılmaya başlanmıştır.
25) Diğer yandan, Anayasanın 124 üncü maddesinde yer alan bakanlık ve kamu tüzel kişilerinin
kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarılabileceği yönündeki hüküm ile 1739 sayılı Kanunun 45 inci maddesinin açık hükmüne istinaden, kanunla verilen takdir hakkı çerçevesinde, 17/04/2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim
Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde yaptığı düzenlemeler ile öğretmen iken istifa eden veya nakil yoluyla diğer kamu kurum ve kuruluşlarına geçenlerin yeniden öğretmenliğe atanmaları için ilk atamaya başvurabilmeleri sağlanmıştır.
26) Söz konusu yönetmelikte yeniden atanmaya ilişkin hükümler bulunmakla birlikte,
sözleşmeli öğretmenlik sistemine geçildiğinden, Milli Eğitim Bakanlığının, eşitlik ilkesini gözeterek, duyuruya çıkılmak suretiyle istifa edenlerin veya naklen başka kurumlara geçenlerin, Devlet memuriyetindeki hizmet süresinin esas alınarak öğretmenlik mesleğine dönmeleri usulünü uygulamadığı, Yönetmelikte de gerekli değişiklikleri yaparak, yeniden atanma şartlarını taşıyanların, Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenen taban puan ve üzerinde puan almak suretiyle KPSS’ye girerek puan üstünlüğüne göre ilk atama (sözleşmeli öğretmenlik) için başvurmalarına imkan tanıdığı görülmektedir.
27) İstifa sonrası dönüş müessesinin nasıl uygulanacağı konusunda, ilgili idarece mevzuatta
başkaca bir hüküm bulunmaması halinde ilgilinin dilekçesi üzerine işlem tesis edilebileceği gibi, bu geçişler için idarelerin sınav şartı aramasının önünde engelleyici ya da kısıtlayıcı bir hüküm de bulunmaktadır. Bu bağlamda, Milli Eğitim Bakanlığının yeni öğretmen istihdam politikası çerçevesinde istifa eden öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine dönüşü hakkında sahip olduğu takdir yetkisini ilk atama şeklinde kullanmayı tercih ettiği anlaşılmaktadır.
28) Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; eğitim ve öğretimin her
kademesi için ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi görev ve yetkisine sahip olan
Bakanlığın, öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Kanunun
4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında istihdam yoluna giderek, Sözleşmeli Öğretmen
İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten itibaren sadece sözleşmeli öğretmen istihdamı gerçekleştirdiği, bu bağlamda Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer
Değiştirme Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde belirtilen yeniden atama kapsamında öğretmen ataması yapmadığı, bunun yerine istifa eden öğretmenlere de ilk atama kapsamında sözleşmeli öğretmenliğe başvuru yapma hakkı tanındığı anlaşılmış olup; tüm bu açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, başvuranın istifa sonrası Milli Eğitim
Bakanlığı bünyesinde öğretmen olarak atanması talebinin reddine ilişkin idari işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddine karar vermek gerekmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
29) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
30) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Gaziantep İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi