|
ÖZET: Başvuru, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı bir müzik öğretmeninin istifa süreciyle ilgili mali ve sosyal hak taleplerini içermektedir. Başvuran, 2008 yılından bu yana kadrolu olarak çalıştığı kurumda, 14 Ekim 2024 tarihinde istifa dilekçesi vermiştir. Ancak, istifası onaylanmadan önce 18 Ekim 2024 tarihine kadar görevine devam etmiştir. Bu süreçte, 14-18 Ekim tarihleri arasında çalıştığı günlerin ödemesinin yapılmadığını fark eden başvuran, SGK kayıtlarının da düzeltilmesini talep etmiştir.
İdare, başvuranın istifa talebinin 14 Ekim 2024 tarihinden itibaren kabul edildiğini belirtmiş, ancak bu tarihten sonraki çalışmasının mali ve sosyal haklarının ödenemeyeceğini ifade etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın bu süre zarfında fiilen görevde bulunduğunu ve ders yükünü okul yönetiminin bilgisi dahilinde karşıladığını tespit etmiştir. Dolayısıyla, başvuranın yaşadığı mali ve sosyal kaybın giderilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçisi, Milli Eğitim Bakanlığı’na başvuranın hak kaybını telafi etmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, bu tavsiyeye uygun hareket etmesi ve gerekli işlemleri 30 gün içinde bildirmesi gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/1349-S.25.2057
BAŞVURU NO : 2024/15751
KARAR TARİHİ : 07.02.2025
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Çekilme talebi sonrası yapılan çalışma kaynaklı mali ve sosyal hak
BAŞVURUNUN KONUSU :
talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 18.12.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran 2008 yılından bu yana Milli Eğitim Bakanlığında kadrolu Müzik Öğretmeni olarak çalıştığını, Kültür Bakanlığı Klasik Türk Müziği Korosunun açmış olduğu 4/B Sözleşmeli Ses Sanatçısı sınavı kazandığını, yeni başlayacağı statü sözleşmeli olduğundan istifa etmesi gerektiğini, 14.10.2024 tarihinde okulu istifa dilekçesini sunduğunu, okul idaresinin istifa onayının gelmeden okuldan ayrılamayacağını ve çalışması gerektiğini belirttiğini, istifa onayının okula ulaştığı 18.10.2024 tarihine kadar çalıştığını ve bu tarihte ayrıldığını, ancak daha sonra yapılan işlemleri kontrol ettiğinde ayrılışının 14.10.2024 tarihi olarak yapıldığını, 4 günlük fazla çalışmasının ödenmediğini gördüğünü, bununla ilgili verdiği dilekçeye istinaden verilen cevapta Bakanlıktan onay tarihinin çıktığı tarihin esas alındığı ve ayrılışının 18.10.2024 olarak yapılamayacağının tarafına bildirildiğini belirterek, istifa tarihinin 18.10.2024 tarihi olarak belirlenmesini, SGK kayıtlarının buna göre düzenlenmesini ve fazladan çalıştığı 4 günlük sürenin mali ve sosyal haklarının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Ankara Valiliği İl Milli
Eğitim Müdürlüğünün – – sayı 30.12.2024 tarihli ve – – sayı 13.01.2025 tarihli cevabi yazıları ve eklerinde özetle;
2.1 Başvuranın Ankara Altındağ Anadolu Lisesi Müzik Öğretmeni iken okuluna 14.10.2024 tarihli dilekçe
ile müracaat ederek dilekçe tarihinden geçerli olmak üzere istifa talebinde bulunduğu, Bakanlığın
14.10.2024 tarih ve – sayılı Oluru ile istifasının kabul edildiği ve istifa olurunun
okuluna gönderildiği, başvuranın daha sonra 28.11.2024 tarihli dilekçe ile İl Müdürlüğüne başvuruda bulunarak Bakanlık istifa onayının 18.10.2024 tarihi olarak değiştirilmesini, geriye dönük 4 günlük ödemesinin tarafına yapılmasını, SGK kayıtlarında ayrılış tarihinin 18.10.2024 olarak güncellenmesini, HITAP kayıtlarının 1. Derece kadro olarak intibakın güncellenmesini talep ettiği,
2.2. Başvuranın istifa onayı 18.10.2024 tarih ve sayılı kararname ile okuluna bildirilene kadar,
14.10.2024 tarihinde ayrılması gerektiğinin kendisine hatırlatıldığı halde onay yazısının çıkmasını
beklediğinden 14-18.10.2024 tarihleri arasında okuluda otuz (30) saat ders yükü ile çalıştığı,
2.3. Başvuranın, kadro derece güncellemesinin yapıldığı fakat talebi doğrultusunda istifa onayının
14.10.2024 tarihi esas alınarak yapıldığından ve idarece geriye dönük işlem yapılamayacağından istifa
tarihinin 18.10.2024 tarihi olarak düzeltilmesi, ayrıca SGK kayıtlarında da ayrılış tarihinin de 18.10.2024 olarak düzeltilmesine imkan bulunmadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 3.1. “Zorla çalıştırma yasağı” başlıklı 18’inci maddesinde; “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır. Şekil ve şartları kanunla düzenlenmek üzere hükümlülük veya tutukluluk süreleri içindeki çalıştırmalar; olağanüstü hallerde vatandaşlardan istenecek hizmetler; ülke ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda öngörülen vatandaşlık ödevi niteliğindeki beden ve fikir çalışmaları, zorla çalıştırma sayılmaz.”, 3.2.“Ücrette adalet sağlanması” başlıklı 55’inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “Ücret emeğin karşılığıdır. Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır.”,
3.3.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Çekilme” başlıklı 94’üncü maddesinde; “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir.
Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır.
Çekilmek isteyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteğinin kabulüne kadar görevine devam eder. Yerine atanan kimse bir aya kadar gelmediği veya yerine bir vekil atanmadığı takdirde, üstüne haber vererek görevini bırakabilir.
Olağanüstü mazeretle çekilenler, üstüne haber vermek şartıyla bir ay kaydına tabi değildirler.”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın 14-18.10.2024 tarihilerinde fiilen görevine devam ettiği bu sürede okul yönetimince belirlenen ders yükünü okul yönetimin bilgisi dâhilinde karşıladığı anlaşıldığından geçen sürede oluşan mali ve sosyal kaybının giderilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak İdareye bu yönde tavsiye verilmesine ilişkin öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. (1) numaralı paragrafta da ayrıntılı belirtildiği üzere başvuran, istifa sonrası onay işlemine kadar yaptığı fiili çalışmanın mali ve özlük karşılığını talep etmektedir.
8. İlgili uyuşmazlığın temelinin, dilekçe tarihi itibari ile görevden çekilme talebinin; idare tarafından kabulü sürecine kadar görevine devam eden başvuranın mali ve sosyal haklarından faydalanıp faydalanamayacağı, bu sürede çalışma yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı, bu hususta sorumluluğun ve bu sorumluluğa bağlı oluşacak hakların neler olduğu hususundan oluştuğu anlaşılmaktadır.
9. Devlet memurluğundan çekilme 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Çekilme” başlıklı 94’üncü maddesinde düzenlenmiştir. İlgili hükme göre memurun çekilmesi belirli usullere bağlanmıştır. Öncelikle memur dilekçe vermek suretiyle çekilme talebini idareye bildirecektir. Çekilme ve görevin sona ermesi temel olarak dilekçe vermek ile sonuç doğurmayacaktır. Aynı kanun hükmüne göre çekilmek isteyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteğinin kabulüne kadar görevine devam etmelidir.
10. Karara konu başvuruda başvuran 14.10.2024 tarihinde dilekçe tarihi itibari ile çekilme talebinde bulunmuş başvurusu 18.10.2024 tarihinde kabul edilmiştir. Kanun hükmüne göre de başvurusunun kabul tarihine kadar görevine eksiksiz devam etmiş bu süreç içerisinde sorumlu olduğu 30 saat ders yükünü karşılamıştır.
11. Başvuranın çekilme sürecinde kanunun gereği görevini sürdürmüş olması bu süreçte hak edilecek mali ve sosyal hakları da almasını gerektirecektir. Zira Anayasamızın “Zorla çalıştırma yasağı” başlıklı 18’inci maddesinde hiç kimsenin zorla çalıştırılamayacağı, angaryanın yasak olduğu hükmedilmiştir. Angaryanın unsurlarından biri kişinin emeğini almadan çalıştırılmasıdır. Başvuruya konu olayda başvuran çekilme beyanı akabinde ilgili kanun hükmü gereği görevine devam etmiş fakat bu süre verdiği emeğin karşılığı ödenmemiştir.
12. İlgilinin dilekçe tarihi itibari ile çekilmiş sayılması kanunun öngördüğü kabul süresine kadar görevinin devamı süresince yaptığı çalışmanın karşılıklandırılmaması anlamına gelmeyecektir. Zira tüm sonuçları ile görevinin sona erdiğinin kabulü halinde başvuranın ders vermemesi gerekecektir. Bu halde öğretmen sıfatını kaybeden başvuranın 30 saat ders vermesi hukuka aykırı olacak, okul yönetiminin öğretmen sıfatını kaybetmiş kişinin ders vermesine müsaade etmesi halinde okul yönetimin idari ve adli sorumluluğu oluşacaktır.
13. Her ne kadar idare, uyuşmazlık konusuna ilişkin olarak geriye dönük işlem yapılamayacağını beyan etmişse de idare hukukumuzda idarelerin her türlü hatalı işlemlerini aynı usulle geri alınabileceği içtihat altına alınmıştır. İdarenin, başvuranın hak kaybına sebep olan işlemi aynı usulle geri alınabileceği gibi oluşan hak kaybını başka idari işlemlerle de gidermesi her zaman mümkündür.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Başvuranın 14-18.10.2024 tarihilerinde ilgili kanun gereği fiilen görevine devam ettiği bu sürede okul yönetimince belirlenen ders yükünü okul yönetiminin bilgisi dâhilinde karşıladığı anlaşıldığından geçen sürede oluşan mali ve sosyal kaybının giderilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği; ancak başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma sür esinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; ̈
BAŞ VURUNUN KABULUNE,
Başvuranın 14-18.10.2024 tarihilerinde ilgili kanun gereği fiilen görevine devam ettiği bu sürede okul yönetimince belirlenen ders yükünü okul yönetiminin bilgisi dâhilinde karşıladığı anlaşıldığından geçen sürede oluşan mali ve sosyal kaybının giderilmesi yönünde MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Milli Eğitim Bakanlığınca bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi