|
ÖZET: Başvuru, Esenyurt Belediye Başkanlığı’na yapılan işyeri açma ve çalışma ruhsatı talebinin reddedilmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, müvekkilinin 2021 yılında ruhsat başvurusu yaptığını, ancak başvurunun sıhhi müesseselerde aranan genel şartları taşımadığı gerekçesiyle reddedildiğini belirtmiştir. İlgili mahkeme, bu red kararını iptal etmiş, ancak idare gerekli işlemleri yapmamıştır. Başvuran, ruhsat talebinin gerekçesiz bir şekilde reddedildiğini ve bu durumun çalışma hakkını ihlal ettiğini ifade ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir.
Esenyurt Belediye Başkanlığı, başvurunun reddine ilişkin olarak, başvuranın şahsen başvuru yapmadığını ve bu nedenle ruhsat başvurusunun kabul edilmediğini savunmuştur. Ancak, başvurunun mahkeme kararı doğrultusunda yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. İdare, ruhsatlandırma sürecinde gerekli incelemeleri yapmadığı için hukuka aykırı bir işlem tesis etmiştir. Başvuru, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenmiş ve başvurunun kabul edilmesi yönünde tavsiye kararı verilmiştir. Sonuç olarak, Esenyurt Belediye Başkanlığı’na, İstanbul 11. İdare Mahkemesi’nin kararına uygun olarak, işyeri açma ve çalışma ruhsatı talebinin yeniden değerlendirilmesi ve gerekli işlemlerin yapılması tavsiye edilmiştir. Bu kararın, başvuranın hak arama özgürlüğü çerçevesinde yerine getirilmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/2856-S.23.4852
BAŞVURU NO : 2022/14292
KARAR TARİHİ : 08/03/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ESENYURT BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 03/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan 03.10.2022 tarihli başvuruda, başvuran vekili özetle; müvekkilinin ı Projesinin sahibi olduğunu, bu proje kapsamında plakalı araçta faaliyet göstermek için 05.03.2021 tarihli dilekçe ile Esenyurt Belediye Başkanlığı’na işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunduğunu ve gerekli tüm belgeleri idareye sunduğunu, adı geçen idareden gelen
17.03.2021 tarihli yazı ile sıhhi müesseselerde aranılan genel şartları taşımadığı gerekçesiyle ruhsat
başvurusunun reddedildiğini, bu işleme karşı açmış oldukları dava neticesinde İstanbul 11. İdare
Mahkemesince idari işlemin iptaline karar verildiğini, Mahkeme ilamı doğrultusunda işletme adına gerekli ruhsat işlemlerinin yapılması için idareye başvuruda bulunduklarını ancak idarenin bu başvurularını cevaplandırmadığını, idarenin istinaf kanun yoluna başvurarak yerel mahkemenin vermiş olduğu kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep ettiğini, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi’nce söz konusu istinaf talebinin reddine karar verildiğini, bu durum üzerine idare tarafından temyiz kanun yoluna başvurulduğunu, idare hakkında aynı zamanda Cumhuriyet Başsavcılığına görevi kötüye kullanma suçundan bahisle suç duyurusunda bulunduklarını, Esenyurt Kaymakamlığı tarafından Esenyurt Belediye
Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdür Vekili hakkında soruşturma izni verilmemesi görüş ve kanaatine varıldığını, bu karara karşı İstanbul Bölge İdare Mahkemesi nezdinde itiraz yoluna başvurduklarını, adı geçen Mahkemece itirazlarının reddine karar verildiğini, ilgili Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından da soruşturma izni verilmemesine dair kararın kesinleşmiş olması nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılması
kararı verildiğini, ayrıca müvekkilinin satış yeri için ruhsatlandırma talep ettiği konumun karşısında bulunan yerde ruhsatsız şekilde faaliyet gösteren ve köfte, kokoreç vb. yiyeceklerin satışını yapan gezici araçların bulunduğunu, bu konuyla ilgili olarak idarece hiçbir işlem yapılmadığını, müvekkilinin ise konumunun uygun olmadığına dair ilgisi olmayan bir kanun hükmü gerekçe gösterilerek geçiştirilmeye çalışıldığını, müvekkilinin ruhsat başvurusunun gerekçesiz ve kamu gücünün ayrıcalıkları kullanmak suretiyle haksız yere reddedildiğini ve çalışma hakkının ihlaline neden olunduğunu iddia ve ifade ederek müvekkilinin mağduriyetinin giderilmesi için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Kurumumuzca yazılan 23.11.2022 tarihli ve sayılı bilgi belge talep yazısına istinaden Esenyurt Belediye
Başkanlığı’ndan alınan 21.12.2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda;
“Şikâyetçi vekili, müvekkili 05/03/2021 tarihli dilekçesi ile Ünvanlı İşyeri için faaliyet konulu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı için başvuruda bulunmuştur. İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsat Yönetmeliği Madde 6’ya göre; her türlü ruhsat başvurusunda, müracaat sahibine başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saati gösteren
Örnek 6’da yer alan alındı belgesi verilir. Şahsen başvurulmadığı için bu evrak düzenlenememiş bu nedenle de Ruhsat başvurusu olarak kabul edilmemiştir. Ancak dilekçeye istinaden 17/03/2021 tarih ve sayılı yazımız ile Sıhhi Müessese şartlarını taşımadığı bildirilmiştir.
Şikâyetçi vekili, müvekkili itirazı üzerine mahkeme kararına müteakip 08/02/2022 tarih ve sayı ile ruhsat başvurusunda bulunarak örnek 6’daki evrak, başvuru yetkilisine verilerek işleme alınmıştır.
Başvuru alındıktan sonra 22/02/2022 tarihinde komisyon ekiplerimiz tarafından denetim yapılarak
‘a komisyon tutanağı teslim edilmiştir. Ruhsatlandırma aşamasında 08/04/2022 tarih ve sayı ile İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden görüş istenmiştir.
Şikâyetçi vekili, müvekkilinin satış yeri için ruhsatlandırma talep ettiği konum karşısında bulunan yerde ruhsatsız şekilde faaliyet gösteren yerlerin tespiti için, Müdürlüğümüz tarafından ilgi a) yazınıza istinaden
Zabıta Müdürlüğünden belirtilen adreste ruhsatsız şekilde faaliyet gösteren köfte, kokoreç vb. yiyeceklerin satışını yapan gezici araçların bulunup bulunmadığı ile ilgili ve yapılan işlemlerin tarafımıza bildirilmesi istenmiştir. Zabıta Müdürlüğü Mahallesinde bulunan Bulvarı sağlı ve sollu olmak üzere kontrol edilip herhangi bir gezici faaliyet tespit edilmediği bildirmiştir.
Şikâyetçinin, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı başvurusu kapsamında ruhsatlandırılma aşamasında faaliyet konusuyla alakalı komisyon ekibi yerinde değerlendirme yaparak tutanak altına alınmıştır. Aracın konumu ile alakalı olarak İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden görüş istenmiştir. İmar ve Şehircilik Müdürlüğü 20/04/2022 tarih ve sayılı görüş yazısında ”20/05/2018 tarih, sayılı İstanbul İmar
Yönetmeliğinin 23.Maddesinin 4.Fıkrasında (”Ön, yan ve arka bahçelerde; kapalı mekân oluşturmayan ve tüm cepheleri açık, katlı olmayan, bağımsız bölüm veya bağımsız bölümün eklentisi niteliği taşımayan, tabii veya tesviye edilmiş zemin üzerine a) Kameriye, b) Pergola, c) Süs Havuzu, ç) Çocuk Bahçeleri, d) Bina
Giriş Köprüleri, e) Oyun ve Sportif Amaçlı Bahçe düzenlemeleri, f) Açık oturma yerleri g) Binaya ait trafo yapılabilir..”) hükmü bulunmakta olup Gezici Piliç ve Köfte Satış Yeri olan işyeri için; Parselin ön ve yan bahçe mesafeleri içerisinde yapılmasının ve konumlandırılmasının ilgili kanun ve yönetmelikler kapsamında incelendiğinde uygun olmadığı değerlendirilmiştir.” denilmektedir. Bununla ilgili tutanak, yazı ve fotoğraflarımız ektedir.
/
Buraya konu hususlar kapsamında verilen mahkeme kararları, İdaremiz konu ile ilişkin temyiz başvuru örmeği ve tüm diğer bilgi ve belgeler ektedir.”
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi;
“… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.
…”,
3.2. “IV. Çalışma ve sözleşme hürriyeti” başlıklı 48’inci maddesi;
“Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.
Devlet, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır.”,
3.3. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesi;
“Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir.
(Değişik fıkra: 3/10/2001-4709/19 md.) Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
4.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrası; “(1) Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Kararların sonuçları” başlıklı 28’inci maddesi; “1.(Değişik:10/6/1994-4001/13 md.) Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez…” hükmüne yer verilmiştir. …
3. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.
4. (Değişik: 21/2/2014-6526/18 md.) Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi hâlinde tazminat davası ancak ilgili idare aleyhine açılabilir…”,
6. 3572 Sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun;
6.1. 1’inci maddesi; “Bu Kanunun amacı, sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılmasıdır.”,
6.2. 3’üncü maddesi; “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye aşağıdaki merciler yetkilidir:
a) (Değişik: 24/11/2004 – 5259/5 md.) Belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmelere il özel idareleri.
b) Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler,
c) Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde; ca) 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı, cb) Sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıkları.”,
6.3. 4’üncü maddesi; “3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak.”,
6.4. 5’inci maddesi; “İşyeri veya işletme açmak isteyen; işin özelliğine göre 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak
3 üncü maddede belirtilen mercie ibraz ederler.
Bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bütün işyerleri için tek tip olarak düzenlenir.
Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.”,
6.5. 6’ncı maddesi; “İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.
/
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır.
İşyerlerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile maliye vergi levhası ve fiyat tarifesi dışında herhangi bir levha asılamaz.”,
7. 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına
İlişkin Yönetmeliğin;
7.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi;
“Bu Yönetmeliğin amacı, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesinde uygulanacak esas ve usulleri düzenlemektir.”,
7.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesi;
“Bu Yönetmelik, sıhhî ve gayrisıhhî işyerleri ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesine dair iş ve işlemleri kapsar.”,
7.3. “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesi;
“ (Değişik birinci fıkra: 19/3/2007 – 2007/11882 K.) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.
İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz. Ruhsat, Örnek 5’te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir.
İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur.
Bu Yönetmeliğe göre yapılacak her türlü ruhsat başvurusunda, müracaat sahibine başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saati gösteren Örnek 6’da yer alan alındı belgesi verilir. Ayrıca, başvuru ve beyan formu ile ekli evrakın verilmesi sırasında başvuruyu kabul eden görevli tarafından yapılacak ön incelemede tespit edilen noksanlıklar, müracaat sahibine verilen alındı belgesinde gösterilir. Bu Yönetmelikte belirtilen ruhsatlandırmaya ilişkin süreler eksik belgelerin yetkili idareye verilmesi ile başlar.
16/12/2003 tarihli ve 25318 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ekindeki listede yer alan işletmelerle, birinci sınıf gayrisıhhî müessese grubunda yer alan işletmelerin aynı
olması durumunda, yetkili idareler ruhsat verirken Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) dosyasında yer alan belgelere göre işlem yapar.”,
7.4. “Yönetmelikte yer almayan işyerleri” başlıklı 9’uncu maddesi;
“Bu Yönetmelik kapsamına girmesine rağmen adı ve nitelikleri belirtilmeyen sıhhî bir işyerinin açılması halinde, benzeri işyerleri için öngörülen esaslara göre işlem yapılır.
(Değişik fıkra: RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/4 md.) Bu Yönetmelik ile sınıf tespiti yapılmamış gayrisıhhî müesseseler için sınıf tespiti; ilgili tesisin neden olabileceği kirleticilerin nitelik ve niceliği ile izalesi konusundaki proje ve açıklama raporu, neden olabileceği çevre sağlığı riskleri, açıklamalı proses akım şeması, eğer kurulu ise kapasite raporu (yoksa kişinin beyanı), toplam motor gücü, toplam personel sayısı ve tesisin diğer özelliklerine ilişkin bilgi ve belgeler dikkate alınarak Sağlık Bakanlığı tarafından yapılarak
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bildirilir.”,
7.5. “Ruhsatın düzenlenmesi” başlıklı 12’nci maddesi;
“Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun
Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir.
Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılmasında bu Yönetmeliğin dördüncü kısmında belirtilen süreler geçerlidir.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır.
İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.”,
7.6. “İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi” başlıklı 13’üncü maddesi;
“İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.
Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır.”,
7.7. “Aranacak şartlar” başlıklı 14’üncü maddesi;
“Sıhhî işyerlerinin ruhsatlandırılması sırasında bu Yönetmelikte belirtilen genel şartların yanı sıra sınıflarına ve özelliklerine göre Ek 1’de belirtilen şartlar aranır.”,
7.8. “İnceleme kurulları” başlıklı 15’inci maddesi; “ … Büyükşehir belediyelerinde birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri inceleme kurulu, beş kişiden az olmamak üzere büyükşehir belediye başkanı veya görevlendireceği yetkilinin başkanlığında çevre, sağlık, hukuk, imar ve küşat birimleri görevlileri, sanayi ve ticaret il müdürlüğü temsilcisi, ilgili meslek odalarının temsilcileri ile tesisin özelliğine göre belediye başkanı tarafından belirlenecek diğer kuruluş temsilcilerinden oluşur.
İl belediyelerinde birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri inceleme kurulu, üçüncü fıkrada belirtilen esasa göre oluşturulur.
(Mülga Beşinci Fıkra: 19/3/2007 – 2007/11882 K.)
Kurulların oluşturulması sırasında yeterli teknik ve uzman elemana sahip olmayan belediyeler, kurulların oluşturulması için valilikten eleman görevlendirilmesini talep edebilir.”,
7.9. Ek-1 Sıhhi Müesseseler İçin Sınıflarına ve Özelliklerine Göre Aranacak Nitelikler bölümünün DLokanta, Ayakta Yemek Yenilen Yerler, Kafeterya, Yemeği Pakette Satan Yerler ve Benzeri
İşyerleri bendinin “e) Gezici piliç ve köfte satış yerleri” başlıklı alt bendinde;
“Gezici satıcılık işkolu altında faaliyette bulunan sıhhî müesseselerin, sattıkları ürünleri muhafaza etmek için merkez depoları ve satış yapmak için özel ızgara kasalı araçları bulunacaktır.
Gezici satış aracı için aranacak şartlar şunlardır:
1- Et veya tavuğun pişirilmesini sağlamak üzere özel ızgara kasası bulunacaktır.
2- Kasa paslanmaz çelikten imal edilmiş olacaktır.
3- Araçta, yeterli büyüklükte buzdolabı ve jeneratör bulunacaktır.
4- Standartlara uygun 200 litreden fazla hacimli çift tanklı gaz tesisatı bulunacaktır.
5- Sıcak ve soğuk su tertibatı bulunacaktır.
6- Aracın yemek hazırlama ve satış yeri hijyenik olacaktır.”,
8. 10/05/2018 tarih ve 30426 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İstanbul İmar Yönetmeliğinin;
8.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi;
“(1) Bu Yönetmeliğin amacı; plan, fen, sağlık ve sürdürülebilir çevre şartlarına uygun yapı ve yapılaşma ile projelendirmeye ve denetime ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”,
8.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesi;
“(1) Bu Yönetmelik, uygulama imar planı bulunan alanları kapsar.”,
8.3. Yapılaşmaya İlişkin Hükümler başlıklı 4’üncü bölümün “Bahçe Mesafeleri” başlıklı 23’üncü maddesinin 4’üncü fıkrası;
“Ön, yan ve arka bahçelerde; kapalı mekân oluşturmayan ve tüm cepheleri açık, katlı olmayan, bağımsız bölüm veya bağımsız bölümün eklentisi niteliği taşımayan, tabii veya tesviye edilmiş zemin üzerine; a) Kameriye, b) Pergola, c) Süs havuzu, ç) Çocuk bahçeleri, d) Bina giriş köprüleri, e) Oyun ve sportif amaçlı bahçe düzenlemeleri,
f) Açık oturma yerleri, g) Binaya ait Trafo, yapılabilir.”,
hükümlerini içermektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kabulü yönünde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran vekili, 1 numaralı paragrafta da açıklandığı üzere özetle; müvekkilinin sahibi olduğu plakalı aracı ile gezici piliç ve köfte satışı faaliyeti gerçekleştirmek üzere işyeri açma ve çalışma ruhsatı için yapmış olduğu başvurusunun çalışma hakkı ihlal edilerek gerekçesiz olarak reddedildiğini ve buna mukabil açmış olduğu davada idari işlemin iptaline karar verilmesine rağmen talebinin karşılanmadığını iddia ve ifade ederek mağduriyetinin giderilmesi için gerekli işlemlerin yapılması talebiyle Kurumumuza şikâyette bulunmuştur.
11. İdareden alınan bilgi ve belgelerde;
11.1. Başvurucunun gezici olarak piliç ve köfte satışı yapmak amacıyla 05.03.2021 tarihinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı almak için başvuruda bulunduğu,
11.2. 17.03.2021 tarihinde “Sıhhi müesseselerde aranan genel şartları taşımadığı için ruhsatlandırma işlemi yapılamamaktadır.” ifadeleriyle işlemin reddedildiği,
11.3. Söz konusu idari işleme karşı 04.07.2021 tarihinde açılmış olan dava neticesinde 12.11.2021 tarihli, Esas ve Karar sayılı İstanbul 11. İdare Mahkemesi Kararının;
“Hukuki Sebepler” bölümünde;
“10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve
Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesinde; ‘… İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur. Bu Yönetmeliğe göre yapılacak her türlü ruhsat başvurusunda, müracaat sahibine başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saati gösteren Örnek 6’da yer alan alındı belgesi verilir. Ayrıca, başvuru ve beyan formu ile ekli evrakın verilmesi sırasında başvuruyu kabul eden görevli tarafından yapılacak ön incelemede tespit edilen noksanlıklar, müracaat sahibine verilen alındı belgesinde gösterilir. Bu Yönetmelikte belirtilen ruhsatlandırmaya ilişkin süreler eksik belgelerin yetkili idareye verilmesi ile başlar. …’ hükmüne, 9.
maddesinde; ‘Bu Yönetmelik kapsamına girmesine rağmen adı ve nitelikleri belirtilmeyen sıhhî bir işyerinin açılması halinde, benzeri işyerleri için öngörülen esaslara göre işlem yapılır. …’ hükmüne, 12.
maddesinde; ‘Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak
tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder.
Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılmasında bu Yönetmeliğin dördüncü kısmında belirtilen süreler geçerlidir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır. İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.’ hükmüne, 13.
maddesinde; ‘İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır.’ hükmüne, 14. maddesinde de; ‘Sıhhî işyerlerinin ruhsatlandırılması sırasında bu Yönetmelikte belirtilen genel şartların yanı sıra sınıflarına ve özelliklerine göre Ek 1’de belirtilen şartlar aranır.’ hükmüne yer verilmiştir.
‘Aynı Yönetmeliğin Ek-1 Bölümünün D bendinin “Gezici piliç ve köfte satış yerleri” başlıklı (e) alt bendinde, gezici satıcılık işkolu altında faaliyette bulunan sıhhî müesseselerin, sattıkları ürünleri muhafaza etmek için merkez depoları ve satış yapmak için özel ızgara kasalı araçları bulunacağı belirtilmiş ve gezici satış aracı için aranacak koşullar maddeler halinde sıralanmıştır.”,
“Gerekçe” bölümünde ise;
“Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; gıda satışı yapılan işyerlerinin gezici olabileceği, ancak Yönetmelikte belirtilen şartlarda araç ve depolarının bulunması gerektiği, gezici gıda satış yeri ruhsatı için yapılan başvuruda Yönetmelikte aranan bilgi ve belgeler dışında belge istenemeyeceği, başvuru sonucunda yapılan incelemede eksik bilgi ve belge bulunmaması halinde aynı gün ruhsatın düzenleneceği, ruhsat verilebilmesi için gerekli koşulun sağlanamaması halinde ise bu durumun ilgiliye bildirilerek ruhsat talebinin reddedileceği sonucuna varılmıştır.
Olayda ise, davacının sahibi olduğu minibüs türü araçla gezici gıda satışı yapmak amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak için davalı idareye başvurduğu, davalı idare tarafından ise, Sıhhi Müesseselerde aranan genel şartları taşımadığı için ruhsatlandırma işlemi yapılamadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda; yukarıda yer verilen Yönetmelikte gezici piliç ve köfte satış yerlerine ilişkin standartların açıkça belirlenmiş olduğu, bu durumun aynı zamanda gerekli şartların taşınması halinde bu faaliyete izin verilmesi gerektiği anlamına da geldiği, davacının başvurusunun diğer ilgili mevzuat ve yukarıda yer verilen kriterler çerçevesinde değerlendirilmesi gerekirken herhangi bir inceleme-araştırma veya denetim yapılmadan genel ifadelerle reddedilmiş olduğu, bu durumun çalışma hakkının ihlali sonucunu da doğuracağı hususları dikkate alındığında; davacının seyyar piliç kızartma aracına ruhsat verilmesi talebiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Diğer taraftan, iş bu kararın davacıya doğrudan ruhsat verilmesi anlamına gelmediği, davalı idarece mevzuatın öngördüğü usuller izlenerek ve yukarıda yer verilen yönetmelik hükmünde öngörülen şartların sağlanıp sağlanmadığı incelenip başvuru değerlendirildikten ve seyyar aracı ile satış
yapılmasında sakınca bulunan ve/veya bulunmayan satış yapılabilecek yerler belirlenmek suretiyle davacının başvurusu hakkında bir işlem tesis edilmesi gerektiği ve mevzuatta aranan şartların mevcut olması halinde ruhsat verilebileceği tabiidir.”
Şeklinde hüküm kurularak dava konusu idari işlemin iptaline karar verildiği,
11.4. İptal kararına karşı davalı idarece “dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, sabit bir adres olmadığından numarataj çalışması yapılamadığı iddialarıyla” yapılan istinaf talebinin İstanbul Bölge
İdare Mahkemesi Altıncı İdari Dava Dairesince verilen Esas ve sayılı Karar ile reddine karar verildiği,
11.5. İstinaf talebinin reddi kararına karşı ise yine davalı idarece 25.04.2022 tarihinde temyiz yoluna başvurulduğu ve davanın derdest olduğu,
11.6. Başvurucunun, ilk derece mahkemesi kararına göre işlem yapılması için 08.02.2022 tarihinde yapmış olduğu başvurusu üzerine idarece verilen 05.05.2022 tarih ve sayılı cevapta; “10/05/2018 tarih, sayılı İstanbul İmar Yönetmeliğinin 23. Maddesinin 4. Fıkrasında; (“Ön, yan ve arka bahçelerde; kapalı mekân oluşturmayan ve tüm cepheleri açık, katlı olmayan, bağımsız bölüm veya bağımsız bölümün eklentisi niteliği taşımayan, tabii veya tesviye edilmiş zemin üzerine; a) Kameriye, b) Pergola, c) Süs havuzu, ç) Çocuk bahçeleri, d) Bina giriş köprüleri, e) Oyun ve sportif amaçlı bahçe düzenlemeleri, f) Açık oturma yerleri, g) Binaya ait trafo yapılabilir.”) hükmü bulunmakta olup Gezici Piliç ve Köfte Satış yeri olan işyeri için; Parselin ön ve yan bahçe mesafeleri içerisinde yapılmasının veya konumlandırılmasının ilgili kanun ve yönetmelikler kapsamında incelendiğinde uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
denilmektedir. Bu sebeple işyeri ruhsat müracaatınız uygun bulunmamıştır.” denildiği,
11.7. Başvurucunun satış yeri için ruhsatlandırma talep ettiği konumun karşısında bulunan yerde ruhsatsız şekilde faaliyet gösteren ve köfte, kokoreç vb. yiyeceklerin satışını yapan gezici araçların bulunduğu ve bu konuyla ilgili olarak idarece hiçbir işlem yapılmadığı iddiası hususunda Zabıta Müdürlüğünce yazılan
15.12.2022 tarihli ve sayılı yazıda; “Ekiplerimiz tarafından yapılan çalışma sonucu,
Mahallesinde bulunan Bulvarı sağlı ve sollu olmak üzere kontrol edilmiş olup, herhangi bir gezici faaliyet tespit edilmemiştir.” ifadelerine yer verildiği,
11.8. İdari işlemin iptaline ilişkin İstanbul 11. İdare Mahkemesinin 12.11.2021 tarihli, Esas ve sayılı Kararın İdareye 08.12.2021 tarihinde tebliğ edildiği,
11.9. Esenyurt Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü Sıhhi ve Gayri Sıhhi Müesseseler İnceleme
Kurulu’nun 22.02.2022 tarihli ve sayılı Komisyon Kararında; “Yukarıda adresi yazılı işletme
10.08.2005 tarih ve sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 15.
maddesi ve ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurularak tetkik edilmiş ruhsatın tanzimi itasında belediye bakımından bir mahsur görülmeyerek (itası için yukarıda yazılı mevcut noktaların ikmali lazım geldiğinden) gereğinin yapılmasını muameleli evrakın makama takdimine” denildiği, kararın bu şekliyle şikâyetçiye imzalatıldığı ve noksanlarla ilgili başkaca süre verilmesi vb. tespitinde bulunulmadığı,
tespit edilmiştir.
12. Başvuru ekinde sunulan ek belgelerde;
– Başvurucunun projesi Mimarlar Odasından onaylı olan TSE ve TÜV belgeli ve plakalı
Aracının sahibi olduğu, unvana ilişkin marka tescil belgesi aldığı, buna ilişkin internet sitesi kurduğu,
– Faaliyette bulunacağı adresin İstanbul İli İlçesi Mahallesi Bulvarı No:
olarak belirlendiği,
– Başvurucunun hâlihazırda 2016/1786 Ruhsat no.lu 07.03.2018 başlangıç-07.03.2019 bitiş tarihli İstanbul
Organize Sanayi Bölgesi .- Ada Parsel Sınırı İçinde
Plakalı Araç /İSTANBUL adresinde Piliç ve Köfte Satış Yeri konulu Sıhhi Müessese İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsatının bulunduğu,
– Satış vaadi sözleşmesi ile Emlak Konut Yatırım Ortaklığı Anonim Şirketinden ilgili dükkânı satın aldığına dair tapu senedini ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı başvurusu ekinde gerekli tüm belgeleri idareye sunduğu,
– Ruhsat verilmeme işleminin iptaline ilişkin mahkeme kararına işlem yapılmadığı gerekçesiyle 18.03.2021 tarihinde Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığına Ruhsat ve Denetim Müdür Vekili hakkında görevi kötüye kullanma suçundan bahisle suç duyurusunda bulunulduğu, Esenyurt
Kaymakamlığınca adı geçen kişi hakkında soruşturma izni verilmediği, bu karara karşı da İstanbul Bölge
İdare Mahkemesi nezdinde yapmış oldukları itirazın “ilgili hakkında ceza soruşturması yapılmasına yeterli bilgi ve belgenin dosya muhteviyatı içinde olmadığından, soruşturma izni verilmemesine ilişkin kararın uygun bulunduğu” gerekçesiyle reddedildiği,
– Başvurucu tarafından mahkeme kararının uygulanması talebiyle yapılan 08.02.2022 tarihli başvuruya istinaden 22.02.2022 tarihinde iş yerine gidilerek inceleme yapıldığı, görülen noksanlıkların ayrıntılı şekilde tespit edildiği ve bir örneğinin şikâyetçiye imzalatılarak verildiği, daha sonra müştekinin faaliyette bulunmak istediği yere ilişkin tereddüdün oluşması nedeniyle 08.04.2022 tarih ve sayılı yazı ile bu tereddüdü gidermek için İmar ve Şehircilik Müdürlüğüne imar yönünden incelenerek sonucunun bildirilmesi amacıyla talepte bulunulduğu ve söz konusu müdürlük tarafından da 20.04.2022 tarih ve sayılı yazı ile cevap verildiği,
anlaşılmıştır.
13. Şikâyete konu olayda; başvurucunun aracı ile gezici piliç ve köfte satışı yapabilmek için yapmış olduğu başvurunun gerekçesiz olarak reddedildiği, ret işleminin mahkeme kararı ile iptal edildiği, mahkeme kararına göre yeni bir işlem tesis edilmesi gerekirken herhangi bir işlem yapılmaması üzerine idareye başvuru yapıldığı, bu sefer de İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri yerine İstanbul İmar Yönetmeliği hükmüne göre işlem yapılarak aracın konumunun uygun olmadığı ileri sürülmek suretiyle talep edilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmediği anlaşılmaktadır.
14. Şikâyet dosyası ekinde yer alan ve İdareden alınan Mahkeme Kararları incelendiğinde;
14.1. Başvuru konusu uyuşmazlığa uygulanacak mevzuatın İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin
Yönetmelikte yer aldığı, bu Yönetmeliğe göre gıda satışı yapılan işyerlerinin gezici olabileceği, ancak
Yönetmelikte belirtilen şartlarda araç ve depolarının bulunması gerektiği, gezici gıda satış yeri ruhsatı için yapılan başvuruda Yönetmelikte aranan bilgi ve belgeler dışında belge istenemeyeceği, başvuru sonucunda yapılan incelemede eksik bilgi ve belge bulunmaması halinde aynı gün ruhsatın düzenleneceği,
ruhsat verilebilmesi için gerekli koşulun sağlanamaması halinde ise bu durumun ilgiliye bildirilerek ruhsat talebinin reddedileceği,
14.2. Şikâyete konu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı başvurusunun İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına
İlişkin Yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre herhangi bir inceleme-araştırma veya denetim yapılmadan genel ifadelerle reddedilmiş olduğu ve bu durumun da çalışma hakkının ihlali sonucunu doğuracağı için davacının seyyar piliç kızartma aracına ruhsat verilmesi talebiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık görülmediği,
14.3. İdarece mevzuatın öngördüğü usuller izlenerek ve Yönetmelik hükmünde öngörülen şartların sağlanıp sağlanmadığı incelenip başvuru değerlendirildikten ve seyyar aracı ile satış yapılmasında sakınca bulunan ve/veya bulunmayan satış yapılabilecek yerler belirlenmek suretiyle davacının başvurusu hakkında bir işlem tesis edilmesi gerektiği ve mevzuatta aranan şartların mevcut olması halinde ruhsat verilebileceği,
ifadelerinin yer aldığı anlaşılmıştır.
15. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 138’inci maddesinde “…Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” hükmüne yer verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi de yargı kararlarının uygulanmasını “mahkemeye erişim hakkı” kapsamında değerlendirmektedir (Anayasa Mahkemesinin 3/4/2014 tarih 2013/711 sayılı bireysel başvuru kararı).
Mahkeme kararlarının uygulanması yargılamanın dışında olmakla birlikte onu tamamlayan ve yargılamanın sonuç doğurmasını sağlayan bir unsurdur. Karar uygulanmazsa yargılamanın da bir anlamı olmayacaktır. Bu nedenle yargı kararlarının uygulanması mahkemeye erişim hakkı bağlamında adil yargılanma hakkı kapsamındadır. (Anayasa Mahkemesi kararı için bakınız: No: 2012/144, 2/10/2013, § 28 ve 29)
16. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Kararların sonuçları” başlıklı 28’inci maddesinde; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına göre işlem tesis edilmemesi ve eylemde bulunulmaması yasal olarak idare aleyhine maddi ve manevi tazminat yükümlülüğünü doğurabilecektir.
Bilindiği üzere, Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesi idarenin “belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ve “haklı beklenti” ilkelerine uygun davranmasını içermektedir. Buna göre, idarenin vatandaşların güvenini boşa çıkaracak uygulamalardan kaçınması gerekir. Hukuk devletinde idareden beklenen açık ve güvenilir olma yükümlülüğüne uygun davranmasıdır. (Bknz: Anayasa Mahkemesinin 31/01/2013 tarihli E. 2011/45 K. 2013/24 sayılı kararı) Belirlilik ilkesine göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Birey ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını belirler. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu
zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. (Bknz: Anayasa Mahkemesinin 18/01/2018 tarihli ve
E.2017/129, K.2018/6 sayılı Kararı)
17. 3572 Sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 5’inci ve 6’ncı maddelerine göre başvuru belgesinin yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği ve ilgilinin bu belgeye dayanarak işyeri açabileceği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin 3’üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirileceği, bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgilinin çalışma ruhsatı almış sayılacağı ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümlerin uygulanacağı, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4’üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsatın, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyerinin kapatılacağı ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılacağı, belirtilmiştir.
18. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarının, 3572 sayılı Kanun ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına
İlişkin Yönetmelik hükümlerinde aranılan bilgi ve belgelere göre verileceği, bunların dışında herhangi bir bilgi belge istenemeyeceği hüküm altına alınmış olup bu durum İstanbul 11. İdare Mahkemesinin
12.11.2021 tarihli, Esas ve sayılı Kararında da vurgulanarak aksi yöndeki idari işlem
iptal edilerek Yönetmeliğe uygun işlem tesis edilmesine karar verilmiştir.
19. Başvurucu tarafından; İstanbul 11. İdare Mahkemesinin Kararına göre işlem yapılarak İşyeri Açma ve
Çalışma Ruhsatının verilmesi talebiyle yapılan başvuru üzerine, İdarece söz konusu mahkeme kararında da belirtilen İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre işlem yapılması gerekirken buna riayet edilmediği ve İstanbul İmar Yönetmeliği hükümlerine göre işlem yapıldığı anlaşılmıştır.
20. Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 01/04/2022 tarihli ve sayılı “Gezici piliç ve köfte satış yerleri hakkındaki” görüş yazısında; “sıhhi müessese kapsamında yer alan gezici piliç ve köfte satış yerleri faaliyet konusunun icra edileceği motorlu kara taşıtının iş yeri olarak (yapısı itibarıyla karşılanması mümkün olmayan şartlar hariç) faaliyet konusuyla ilgili asgari ortak ve genel şartlar ile özel şartların karşılanması halinde ruhsatlandırılabileceği, diğer taraftan yetkili idare sınırları içinde gezici olarak faaliyet gösterecek iş yerlerine sabit adres tanımlamanın ve başvuru formu ile ruhsatında adres belirtmenin mümkün olmadığı” değerlendirmesi yapılmıştır.
21. Somut olayda;
21.1. İdarece İstanbul İmar Yönetmeliğinin 23. Maddesinin 4. Fıkrası gereğince Gezici Piliç ve Köfte
Satış yeri olan işyeri için; Parselin ön ve yan bahçe mesafeleri içerisinde yapılmasının veya konumlandırılmasının uygun olmadığının ifade edildiği anlaşılmıştır.
İlgili yönetmelik hükmünde, “Ön, yan ve arka bahçelerde; kapalı mekân oluşturmayan ve tüm cepheleri açık, katlı olmayan, bağımsız bölüm veya bağımsız bölümün eklentisi niteliği taşımayan, tabii veya tesviye edilmiş zemin üzerine;
a) Kameriye, b) Pergola, c) Süs havuzu, ç) Çocuk bahçeleri, d) Bina giriş köprüleri, e) Oyun ve sportif amaçlı bahçe düzenlemeleri, f) Açık oturma yerleri, g) Binaya ait Trafo yapılabilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
21.2. Gerek Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği gerekse İstanbul İmar Yönetmeliğinde parsellerin ön, yan ve arka bahçelerinde yapılabilecek yapılara yönelik bir takım şartların düzenlemeye konu edildiği anlaşılmıştır.
21.3. Ancak İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin t bendinde; “İş yerinin: Ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin ya da girişimin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan, kara ya da su üzerindeki açık veya kapalı alanda bulunan sabit ya da mobil yerleri” ifade ettiği ve Yönetmeliğin EK-1 listesinin “Sıhhi Müesseseler İçin Sınıflarına ve Özelliklerine
Göre Aranacak Nitelikler” başlığının “D-Lokanta, Ayakta Yemek Yenilen Yerler, Kafeterya, Yemeği
Pakette Satan Yerler ve Benzeri İşyerleri” alt başlığı altında gezici piliç ve köfte satış yerleri için aranacak özel şartlara yer verildiği dikkate alındığında idarece başvuranın talebi doğrultusunda işyeri olarak faaliyet konusunun icra edileceği taşıt ile ilgili olarak asgari ortak ve genel şartlar ile özel şartların karşılanıp karşılanmadığına yönelik bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır.
22. Başvurucunun iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve mahkeme kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; İstanbul 11. İdare Mahkemesinin 12.11.2021 tarihli, Esas ve sayılı Kararı doğrultusunda işlem tesis edilmemesinin hukuka uygun olmadığı değerlendirilmiş, idare tarafından İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre, mahkeme kararında da ifade edildiği üzere yönetmelik hükmünde öngörülen şartların sağlanıp sağlanmadığı incelenip değerlendirilmek ve seyyar araç ile satış yapılmasında sakınca bulunan ve/veya bulunmayan yerler belirlenmek suretiyle yeni bir işlem tesis edilerek mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu kapsamda yapılan incelemede, Kurumumuzun bilgi ve belge taleplerinin süresi içerisinde karşılandığı, bununla birlikte mahkeme kararları doğrultusunda tesis edilen işlemlerde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı tespit edilmiştir. İdare tarafından bahse konu ilkelere riayet edilmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup idarenin işlem ya da eylemine karşı
İstanbul İdare Mahkemeleri nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KABULÜNE,
Başvuru konusu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı düzenlenmesi talebi ile ilgili olarak İstanbul 11. İdare
Mahkemesinin 12.11.2021 tarihli, Esas ve sayılı Kararının gereğinin yerine getirilerek
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre inceleme-araştırma-denetim yapılması suretiyle işlem tesis edilmesi hususunda ESENYURT BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ESENYURT BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek işlemin
otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu
Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi