İşyeri kapatma saatlerine uymayan işyerinin faaliyetten geçici men edilmesi (Danıştay)

Temyiz Eden (Davacı) :

Vekili : Av. …

Karşı Taraf (Davalı) : Denizli Belediye Başkanlığı

Vekili :Av. …

İstemin Konusu : Denizli İdare Mahkemesinin 29/11/2011 tarih ve E:2011/1209, K:2011/1158 sayılı kararının bozulması istenilmektedir.

Yargılama Süreci:

Dava konusu istem: Denizli ili, Ankara yolu, Güzelköy kavşağında faaliyet gösteren … adlı iş yerinin Denizli Belediyesi Emir ve Yasaklar Yönetmeliği’nin 13. maddesinin 3. fıkrası gereğince beş gün süre ile ticaret ve sanattan men edilmesine ilişkin Denizli Belediye Encümeninin 26/07/2011 tarih ve 2234 sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Denizli İdare Mahkemesinin 29/11/2011 tarih ve E:2011/1209, K:2011/1158 sayılı kararı ile bakılan davada, beş gün süre ile ticaret ve sanattan men cezası öncesinde davacının aynı suçtan dolayı 20/01/2011 tarih ve 279 sayılı belediye encümeni kararı ile 725,00 TL idari para cezasıyla cezalandırıldığı, dava konusu işleme dayanak alınan 19/06/2011 tarihli tutanakta ise iş yerinin kapatma saatine riayet etmediğinin belirtildiği, hakkında tesis edilen idari para cezalarına rağmen davacının, iş yeri kapanış saatlerine uymamayı devam ettirdiğinin görüldüğü, bu durumda, iş yeri kapanış saatine riayet etmediği açık olan davacının işlettiği iş yerine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz Edenin İddiaları: Davacı tarafından, iş yerine uygulanması gereken mevzuatın Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu olduğu, davalı belediyenin yetkisini aşarak yetki gasbında bulunduğu, belediyece hazırlanan yönetmeliğe dayanılarak hukuka aykırı bir işlem tesis edildiği ileri sürülmektedir.

Karşı Tarafın Savunması : Davalı belediye tarafından, kendilerince çıkarılan yönetmeliğin, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, 1608 sayılı Kanun, işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, Belediye Zabıta Yönetmeliği ve belediyeler ile ilgili diğer mevzuat hükümlerine dayandığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

Danıştay Tetkik Hâkimi Uğur Yasin Yolal’ın Düşüncesi:

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İnceleme ve Gerekçe:

Maddi Olay:

Davacı adına düzenlenen iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ile işletilen iş yerinde yapılan kontrollerde, iş yeri kapanış saatine uyulmaması nedeni ile davacı, birden fazla kez idari para cezası ile cezalandırılmıştır.

19/06/2011 tarihinde iş yerinde yapılan denetimde de kapanış saatine uyulmadığı tespit edilmiştir.

Tüm bu durumlar ve son olarak 26/07/2011 tarih ve 2233 sayılı encümen kararıyla davacının 1.450,00 TL idari para cezası ile cezalandırıldığı göz önüne alınarak, Denizli Belediye Encümeninin 26/07/2011 tarih ve 2234 sayılı kararı ile söz konusu iş yerinin Denizli Belediyesi Emir ve Yasaklar Yönetmeliği’nin 13. maddesinin 3. fıkrası gereğince, beş gün süre ile ticaret ve sanattan men edilmesine karar verilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İlgili Mevzuat:

2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu’nun 6. maddesinde; “(Mülga: 13/1/1986 – 3257/13 md; Yeniden düzenleme: 24/11/2004-

5259/1 md.) Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden; a) Faaliyetten geçici olarak men edildiği halde süresinden önce açılan, b) Açık ve kapalı bulunacağı saatlere uymayan, c) Bu Kanunun 12’nci maddesinde belirtilen yasaklara uymadığı tespit edilen, d) Mevzuat hükümlerine aykırı olarak işletilen, İş yerlerinin işletmecilerine beşyüzmilyon Türk Lirası ile birmilyar Türk Lirası arasında idari para cezası verilir. Bu maddede öngörülen idari para cezaları, belediye sınırları içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında il daimi encümeni tarafından verilir. Verilen İdarî para cezalarına dair kararlar ilgililere 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. İdarî para cezaları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Bu maddede belirtilen aynı fiillerin bir yıl içinde tekrarı halinde, en son uygulanan para cezası bir kat artırılarak uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanun’un 8. maddesinde ise belli fiillerin işlenmesine yönelik polisçe kat’i delil elde edilmesi hâlinde, ilgili iş yerlerinin, mahallin en büyük mülkî amiri tarafından otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edileceği kural altına alınmıştır.

1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesinde; “(Değişik: 23/1/2008-5728/66 md.) Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32’nci maddesi hükmüne göre İdarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir. Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir. Bu madde hükümleri ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır.” hükmü yer almıştır.

Denizli Belediye Meclisinin 11/03/2010 tarih ve 171 sayılı kararı ile kabul edilen Denizli Belediyesi Emir ve Yasaklar Yönetmeliği’nin 13. maddesinin 3. fıkrasında; “Belediye encümeni kararı ile verilen idari para cezası veya cezalarına rağmen, emre aykırı davranışın devam etmesi durumunda; 1608 sayılı Kanun’un 5728 sayılı Kanun’la değişik 1 inci maddesine göre, ‘yasaklanan faaliyetin menine karar verilir’ amir hükmünden harekede; yasaklanan faaliyetin men cezası ancak işyerinin kapatılması suretiyle yerine getirilebileceğinden ve aksi halde cezanın uygulanması mümkün olamayacağından; belediye encümeni kararıyla ve süresini de belediye encümeninin belirleyeceği işyeri kapatma (ticaret ve sanattan men) cezası verilir.” kuralına yer verilmiştir.

Hukuki Değerlendirme:

2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu’nun 6. maddesinde, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin işletmecilerine hangi hâllerde idari para cezası verileceği sayılmış, iş yerinin açık ve kapalı bulunacağı saatlere uyulmaması da bu hâller arasında belirtilmiştir. Ayrıca, bu maddede belirtilen aynı fiillerin bir yıl içinde tekrarı hâlinde, en son uygulanan idari para cezasının bir kat artırılacağı, söz konusu idari para cezalarını, belediye sınırları içerisinde belediye encümeninin vereceği kurala bağlanmıştır. Kanun’un 8. maddesinde, mahallin en büyük mülki amiri tarafından iş yerinin otuz günü geçmemek üzere geçici olarak faaliyetten men edileceği hâller sayılmış; ancak iş yeri açılış ve kapanış saatlerine uyulmaması hâli, bu maddede faaliyetten men sebebi olarak gösterilmemiştir.

2559 sayılı Kanun’da, hangi hâlde hangi yaptırımın hangi idare tarafından uygulanacağının açık bir şekilde düzenlendiği göz önüne alındığında, genel hükümler içeren ve idari para cezası uygulamasında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’na atıfta bulunan 1608 sayılı Kanun dikkate alınarak hazırlanan Yönetmelik hükmünün uygulanma olanağı bulunmamaktadır.

İş yeri kapanış saatine uyulmaması şeklinde gerçekleşen fiile yönelik olarak 2559 sanlı Kanun kapsamında davalı belediyenin yetkisinin idari para cezası vermekle sınırlı olduğu, iş yerinin geçici olarak kapatılması yetkisinin mahallin en büyük mülki amirine ait olduğu, iş yeri kapanış saatine uyulmamasının ise mülki amirin yetkisini kullanmasına gerekçe olarak gösterilen fiiller arasında yer almadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, iş yeri kapanış saatine uyulmaması nedeniyle, davalı belediye tarafından tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Bu durumda, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken, yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Karar Sonucu :

Açıklanan nedenlerle;

1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,

2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddine ilişkin temyize konu Denizli İdare Mahkemesinin 29/11/2011 tarih ve E:2011/1209, K:2011/1158 sayılı kararının bozulmasına,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,

4. 2577 sayılı Kanun’un (geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren on beş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 06.02.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.