|
ÖZET: Başvuran, İstanbul’daki Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi’nde Sağlık Memuru olarak çalıştığını ve yaklaşık 1.5 yıldır Sağlık Hizmetleri Müdürü tarafından psikolojik tacize (mobbing) maruz kaldığını iddia etmiştir. Bu durumu çözmek amacıyla CİMER’e başvuruda bulunmuş, ancak gelen yanıtta iddialarının asılsız olduğu belirtilmiştir. Başvuran, yıllık izin taleplerinin reddedildiğini ve bu durumun ruhsal sağlığını olumsuz etkilediğini ifade ederek, mobbingin durdurulmasını ve bu duruma sebep olan kişiler hakkında gerekli yaptırımların uygulanmasını talep etmiştir.
İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü, başvuranın iddialarına ilişkin yaptığı açıklamada, başvuran ile iki kez görüşüldüğünü, kendisinin herhangi bir talepte bulunmadığını belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın izin taleplerinin reddedilmesinin arkasında, hastanedeki personel yetersizliği ve hasta yoğunluğunun bulunduğu ifade edilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda, başvuranın iddialarının geçerliliği tespit edilmemiş ve bu nedenle talepleri reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, başvuranın mobbing iddialarının hukuka uygun olmadığını belirlemiştir. İdarenin işlemlerinin kamu yararına uygun olduğu sonucuna varılmış ve başvurunun reddine karar verilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/10069-S.24.15478
BAŞVURU NO : 2024/4534
KARAR TARİHİ : 23.09.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın işyerinde psikolojik tacize (mobbing) iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 02.04.2024
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran 4/2/2024 tarihli ilk başvurusunda özetle; Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir
Hastanesinin 1. kat Kan Alma Biriminde Sağlık Memuru unvanıyla görev yapmakta olduğunu, hastanede yaklaşık 1.5 yıldır Sağlık Hizmetleri Müdürü tarafından mobbinge uğradığını, bu durumun sonlanması için 18.01.2023 tarihinde CİMER üzerinden başvuruda bulunduğunu, bu başvurusuna istinaden gelen cevapta gerçeği yansıtmayan iddialarda bulunduğunun belirtildiğini, CİMER’den gelen konuyla ilgili gelen cevapta; “Sağlık Memuru ile Hemşire tarafından, 25.05.2022 tarihinde karşılıklı olarak idaremize sunulan dilekçelerine ilişkin, 10.06.2022 tarihinde inceleme başlatılmış ve hakkında disiplin işlemi yapılmasına gerek görülmemiş, aynı birim içinde alan değişikliği kanaati bildirilmiştir.” İbaresine yer verildiğini, ekte sunduğu 25.05.2022 tarihli birim değişikliği görevlendirme belgesinin 10.06.2022 tarihinde başlatılan incelemeden önce olduğunu, yani asılsız iddia olmadığını, “Kişinin dilekçesine istinaden 2. kez inceleme yapılmış, personelin talebi halinde eski görev yerine geçmesi kanaati uygun görülmüştür. Tarafımızca kişi ile görüşülmüş olup, incelemeye konu olan olayla ilgili, diğer kişilerin alınmasını talep etmiştir. Bunun uygun olmadığı kişiye anlatılmış, talebi sorulmuş ve ona uygun planlama yapılmıştır.” İbaresinin yer aldığını, halbuki kendisinin birim değiştirme talebinin olmadığını, hatta inceleme neticesinde tespit edilmiş olan gerçeği yansıtmayan iddialarla belge düzenleyenlerin, kim olduğunu bilmeden onların arasında çalışmasının mümkün olmadığını ‘a yazılı olarak ifade etmiş olduğunu, adı geçende bu belgenin mevcut bulunduğunu, yani talebinin sorulduğunu fakat denildiği gibi kendisine uygun planlama yapılmadığını, yine
CİMER’den gelen konu ile ilgili cevapta; “Sağlık Memuru , yıl içinde tüm izinlerini kullanmış olup şikayette bahsi geçen iznini, talep tarihinde izinli ve raporlu personel olması sebebiyle, birimi zor durumda bırakmamak, kamu yararının devamlılığı açısından kendisi ile konuşularak Aralık ayında kullanmıştır.” İbaresinin yer aldığını, kendisinin yıllık iznini, 72 yaşındaki annesi taburcu olana kadar tek başına hastanede yatmaması için bu zor dönemde yanında kalmak için istemiş olduğunu, zaten
bunun dilekçede de mevcut olduğunu, yani bu hususun da asılsız bir iddia olmadığını, kendisine sonradan verilen izni ise annesi taburcu olduktan sonra kullandığını, bu izin bir önceki yıldan kaldığı için kullanılmadığında iptal olacağını, annesinin ani gelişen sağlık sorunları için kullanmak istediği izni ilk başta
3 gün öncesinde WhatsApp uygulaması üzerinden Sorumlu Hemşire ‘a da bildirmiş olduğunu,
bu yazışmaların telefonunda mevcut bulunduğunu, izin talep tarihinde çalıştığı birimde söylenildiği gibi izinli kimse olmadığını, şahsına uygulanan sürekli kötü niyetli tutum ve davranışların üstüne bir de ailesine hastanede kaldığı süreçte destek olamayışının ruhsal ve psikolojik sağlığını artık destek alması gerekecek kadar bozduğunu, bu sebeple başvurduğu Psikiyatri polikliniğinde daha önce olmayan ekte sunduğu tedavi bilgisi ve reçetenin düzenlendiğini belirterek; çalıştığı hastanenin Sağlık Bakım Hizmetleri Müdürü tarafından 1.5 yıldır görmüş olduğu mobbingin durdurularak bir daha tekrarlanmamasını, ayrıca sağlığını bozan kasıtlı ve kötü niyetli tutum ve davranışlarda bulunan gerekli müeyyidelerin uygulanmasını talep etmektedir. Başvuran Kurumumuza yapmış olduğu ikinci başvuruda; Kurumumuza daha önceden yapmış olduğu 2024/1873 numaralı başvuruya istinaden, esastan inceleme başvurusu yapmak istediğini belirtmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge yazısına cevaben gönderilen İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Göztepe
Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesinin 13.06.2024 tarihli – – sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Dostane çözüm için adı geçen ile iki kez görüşme yapıldığı, talebinin sorulduğu, herhangi bir talebi olmadığını ilettiği, 15/03/2024 tarihinde hastanenin Sağlık Bakım Hizmetleri Müdürü , Müdür Yardımcısı ve Koordinatör Hemşire eşliğinde, ‘a istekleri konusunda yardımcı olunacağı söylenerek bizzat taleplerinin sorulduğu, daha evvel yapılan konuşmalarda ve yukarıda da bahsedildiği üzere, çalışma planlarının hastanenin işleyişi içinde zorunluluk nedeniyle yapıldığı, sadece şahsına yönelik olmadığı, farklı bir talebi olması durumunda dikkate alınacağının beyan edildiği, hiçbir talebi olmadığı, son dönemlerde psikolojik olarak sorunları olduğu ve doktor takibinde olduğu, yer değişikliğinin kendisine iyi gelip gelmeyeceği konusunu doktoruna danışarak karar vereceği ve akabinde idareye ileteceği yönünde cevap verdiği, ‘ın idareye talebini bildirmesi halinde, mümkün olduğu şekilde, yardımcı olunacağı bildirilerek görüşmenin sonlandırıldığı, ancak adı geçen tarafından herhangi bir dönüş olmadığı,
2.2. Hemşire ile sağlık memuru ’ın 23/5/2022 tarihinde karşılıklı olarak idareye sundukları şikayet başvurularına istinaden, henüz incelemeci görevlendirmesi yapılmadan, ’ın kan alma birimi içindeki mekan değişikliğinin tedbiren gerçekleştirildiği, akabinde yapılan inceleme neticesinde adı geçen hakkında disiplin işlemi yapılmasına gerek görülmediği, ancak başka bir birimde görevlendirilmesinin uygun olacağı yönünde kanaat bildirildiğini, inceleme başlatılmadan önce yer değişikliği yapılmış olması nedeniyle ek bir işlem tesis edilmediği,
2.3. ’ın inceleme sonucuna dilekçe ile itiraz etmesi üzerine, Başhekimlik Makamınca ayrı bir inceleme başlatıldığı, bu inceleme sonucunda adı geçenin asıl görev yerine verilmesinin önerildiği, ancak ’ın bu öneriyi kabul etmeyerek halihazırda çalışmakta olduğu birimde devam etmek istediğini beyan ettiği,
2.4. Kan alma biriminde eleman yetersizliği ve yoğunluk olmasından ötürü hasta şikayetlerinin artması üzerine kan alma birimindeki tüm çalışanların değerlendirilerek 2. Kat kan alma birimine yeni bir ekibin oluşturulmasına karar verildiği, ’ın da kan alma biriminden alınması göz önünde bulundurularak ’ın tekrar giriş katta bulunan kan alma biriminde görevlendirildiği, bu düzenlemede adı geçene karşı herhangi bir art niyet olmadığı, hastanenin sunduğu sağlık hizmetlerinin aksamaması ve kamu yararının gözetildiği, kan alma biriminde hasta yoğunluğunun fazla olması halinde gün içinde dahi görev değişiklikleri yapılabildiği, ’ın biriminin değil görev yaptığı yerin değiştirildiği, ihtiyaca binaen iki farklı katta yer almasına rağmen kan alma biriminin tek olduğu,
2.5. Başvuranın yıllık iznini 13-18/11/2023 tarihleri arasında planlayarak kullandığı, izin dönüşünde aynı birimdeki diğer bir çalışanın 20/11/2023 tarihinde planlı izin talebinin olduğu için hasta mağduriyeti yaşanmaması adına ’ın 18/11/2023 tarihinde biten iznini uzatma talebinin kabul edilmediği, bahse konu tarihlerde bir diğer çalışanın da istirahat raporu alması nedeniyle kan alma biriminde iki çalışanla hizmet verilmek zorunda kalındığı, bu durum nedeniyle diğer birimlerden personel takviyesi yapmalarının gerektiği, 800 yatak kapasiteli 3. Basamak bir hastane olması göz ününde tutulduğunda hizmet sunumunda ciddi aksaklılar yaşanabileceği, sonuç olarak adı geçenin izin uzatma talebinin reddedilmesinde art niyet olmadığı,
Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, VII. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 19.03.2011 tarihli ve 27879 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İşyerlerinde Psikolojik Tacizin (Mobbing) Önlenmesi konulu 2011/2 sayılı Başbakanlık Genelgesinde; kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işyerlerinde gerçekleşen psikolojik tacizin, çalışanların itibarını ve onurunu zedelediği, verimliliğini azalttığı ve sağlığını kaybetmesine neden olarak çalışma hayatını olumsuz etkilediği belirtilmiş, kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre çalışanın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması ve benzeri şekillerde ortaya çıkan psikolojik tacizin önlenmesinin gerek iş sağlığı ve güvenliği gerekse çalışma barışının geliştirilmesi açısından çok önemli olduğu vurgulanmıştır.
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; çalıştığı hastanenin Sağlık Bakım Hizmetleri Müdürü tarafından 1.5 yıldır görmüş olduğu mobbingin durdurularak bir daha tekrarlanmamasını, ayrıca sağlığını bozan kasıtlı ve kötü niyetli tutum ve davranışlarda bulunan personele gerekli müeyyidelerin uygulanmasını talep etmiştir.
8. Konuyla ilgili idarece iletilen bilgi belgelerden; başvuranın kan alma biriminde birlikte mesai yaptığı bir hemşire ile karşılıklı olarak şikayette bulunduğu, diğer çalışanın dilekçesinde adı geçen tarafından taciz edildiği hususuna yer vermesi nedeniyle inceleme öncesinde tedbiren başvuranın yerinin değiştirildiği, yapılan inceleme neticesinde dilekçede bahsedilen tacizin fiziki bir taciz olmadığı, psikolojik bir taciz iddiasında bulunulduğunun beyan edildiğinin anlaşıldığı, başvuran hakkında disiplin yönünden herhangi bir işlem uygulanmasına gerek görülmediği, öte yandan başvuranın karşı şikayette bulunduğu personel hakkında kendisine iftirada bulundukları gerekçesiyle yer değişikliği ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezası uygulanması cezası verilmesini talep ettiği, idarenin başvuranın talepleri doğrultusunda değil yürütülen disiplin soruşturması neticesine göre gerekli gördüğü işlemleri yerine getirdiğini beyan ettiği anlaşılmaktadır.
9. Başvuranın izin talebinin reddedilmesine dair yapılan incelemede, ’ın talep etmiş olduğu planlı yıllık iznini kullanmasını müteakiben görevine başlamadan 20-24/11/2023 tarihleri arasında tekrar izin kullanmak isteğinin anılan dönemde ilgili birimde çalışan bir diğer personelin yıllık izin planlaması olması nedeniyle reddedildiği, sonrasında takip eden ay içinde kendisine yıllık izin verildiği, başvuranın 2021 yılı içerisinde 36, 2022 yılı içerisinde 30 ve 2023 yılında ise 27 gün yıllık izin kullandığı anlaşılmıştır.
10. Bilindiği üzere, kamu hizmetlerinin her birinin nasıl yerine getirileceğinin ve alınacak kararların içeriğinin yasalarla önceden ayrıntılı bir şekilde saptanması mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenledir ki, görevlerinin niteliği açısından kamu idarelerine belli konularda takdir yetkisi tanımak zorunludur. Kanun koyucu, idarelerin görev ve yetkilerinin sınırlarını çizerken, belirli bir konuda karar alıp almama veya alacağı kararlar arasından seçim yapma konusunda, ayrıca yetkileri kullanıp kullanmamada ve kullanılmasının gereklerini saptamada, idareleri az ya da çok serbest bırakabilmektedir. Bu gibi durumlarda idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Prof. Dr. A. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”
Güncelleştirilmiş 14. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2000, s.277)
11. Hiç kuşkusuz takdir yetkisinin bulunması idarenin keyfi davranması anlamına gelmemektedir. İdare bu takdir yetkisini kullanırken mevzuatın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, bu yetkiyi yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında başka bir amaç için kullanmamalı ve kamu hizmeti gereğine uygun olarak kullanmalıdır.
12. Takdir yetkisinde, öncelikle dikkate alınması gereken konu, idareye takdir yetkisi veren bir kanunun olup olmadığı ve daha sonra da takdir yetkisinin kanunî sınırlar içerisinde kullanılıp kullanılmadığıdır.
Kamu hizmetinin en iyi şekilde yürütülmesinden sorumlu olan idare, bunun koşullarını belirlemede takdir yetkisine sahip olup, kamu personeli ihtiyacının karşılanmasında, bu yetkinin, hizmet gerekleri ve kamu yararı ölçütü dikkate alınarak kullanılması gerekliliği mevzuatta düzenlenmiştir.
13. Başvuruya konu olayda, idarenin gerek disiplin yönünden yürütmüş olduğu işlerde, gerek görev değişikliğine ilişkin işlem ve kurumumuza bu işleme dair bildirilen gerekçede ve gerekse yıllık izin kullanımına ilişkin işlemlerde yukarıda yer verilen takdir yetkisinin kamu yararı dışında bir amaçla kullanıldığına dair herhangi bir tespitte bulunulmamıştır.
14. Yukarıdaki açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları ve ilgili mevzuat dahil tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın çalıştığı hastanenin Sağlık
Bakım Hizmetleri Müdürü tarafından 1.5 yıldır şahsına yönelik işyerinde psikolojik taciz uygulandığı, sağlığını bozan kasıtlı ve kötü niyetli tutum ve davranışlarda bulunulduğu yönündeki iddiasına ya da mobbingin unsurlarının gerçekleştiğine ilişkin dosya kapsamında herhangi bir tespitte bulunulmadığı, bu nedenle başvuran hakkında idarece tesis edilen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığından başvuranın talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde gönderdiği, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine ve “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL VALİLİĞİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi