İtiraz edilen ve itiraz sonucu tebliğ edilen idari işleme karşı dava açma süresinin nasıl belirleneceği (BİM)

ÖZET : Dava, taşınmazın parselasyon işlemine tabi tutulmasına ilişkin belediye encümeni kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin Belediye Encümeni kararının iptaline karar verilmesi istemine ilişkindir.

Parselasyon planlarına ilişkin itirazların değerlendirilerek kısmen ya da tamamen kabul edilmesi durumunda parselasyon planının kesinleşmesi söz konusu olmayacağından, yapım süreci devam eden parselasyon planı kapsamında bulunan taşınmaz maliklerinin parselasyonun kesinleşmiş haline karşı mevzuatta öngörülen dava açma süresi içerisinde dava açabileceklerinin kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla, dava açıldığı tarihte dava konusu parselasyon planının henüz kesinleşmediği, itirazlar üzerine yapılan düzeltmeler nedeniyle son halini almadığı, her ne kadar davacı parseli yönünden herhangi bir değişiklik söz konusu olmasa da davacı parselini de kapsar şekilde onaylanan yeni parselasyon planına ilişkin sürecin devam ettirildiği görülmektedir. Davacı 1. parselasyonu ( parselasyonun ilk halini ) öğrenerek askı süresi içerisinde itiraz etmiştir yani itiraz ettiği parselasyonun ilk halidir ve belirtilen tarihte parselasyon işlemi henüz kesinleşmemiş olup süreç devam etmektedir. Dolayısıyla parselasyondan haberdar olan davacı, tüm itirazlara ilişkin sürecin sonunda kesinleşen parselasyon planına ( nihai parselasyon planına ) karşı, son kez yapılan askı süresinin sonundan itibaren 60 gün içinde dava açabilir. Ancak, parselasyona ilişkin belirtilen bu süreci öngörmesi beklenemeyecek olan davacının, somut olayda olduğu gibi, itirazın reddine ilişkin bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren süresi içerisinde dava açması halinde de Mahkemece parselasyonun kesinleşmiş haline göre esastan inceleme yaparak bir karar vermesi gerekmektedir. Bu durumda, davacının ilk parselasyon işlemine itirazının reddine ilişkin belediye encümeni kararının tarafına bildirildiği itibaren 60 günlük dava açma süresi içerisinde açılan davada süre aşımı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bakımdan, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen istinafa konu kararda isabet görülmemiştir. Ayrıca, yeniden karar verilirken ilçe belediye encümeni kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin büyükşehir belediye encümeni kararı ile onaylandığı dikkate alınarak Büyükşehir Belediye Başkanlığı da hasım mevkiine alınmalıdır.

İSTEMİN ÖZETİ : Davacı tarafından, mülkiyetinde bulunan ve Antalya İli, Kepez İlçesi, Çankaya Mahallesi, 28170 ada, 44 parselde yer alan taşınmazın 3194 Sayılı Kanun’un 18. maddesi uyarınca parselasyon işlemine tabi tutulmasına ilişkin belediye encümeni kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin Kepez Belediye Encümeni’nin 06/08/2020 tarih ve 815 Sayılı kararın iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada; davacı tarafından parselasyon planına ilan askı süresi içinde 24/06/2020 tarihinde yapılan ve incelenmesi sonucu 2577 Sayılı Kanun’un 11. maddesi kapsamında olduğu anlaşılan başvurunun, davalı Kepez Belediye Başkanlığı tarafından ilan askı süresinin son günü olan 01/07/2020 tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmemek suretiyle 30/08/2020 tarihinde zımnen reddi üzerine, izleyen 60 gün içinde ve en son 30/10/2020 tarihinde ( 29 Ekim 2020 resmi tatil ) dava açılması gerekirken bu sürenin geçirilmesi suretiyle 13/11/2020 tarihinde havale edilen dilekçeyle açılan bakılmakta olan davanın süreaşımı nedeniyle esasını inceleme olanağı bulunmadığı, davacı tarafından askı sürecinde yapılan itirazına ilişkin alınan Kepez Belediye Encümeninin 06/08/2020 tarih ve 815 Sayılı kararının, Kepez Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğü’nün 03/09/2020 tarih ve E-41853205-115.01.07-4292/16541 Sayılı yazısı ile 16/09/2020 tarihinde davacıya tebliğ edilmesi üzerine, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde işbu davanın açıldığı anlaşılmakta ise de; bireysel işlem niteliğinde olan parselasyon planlarına karşı ilan askı süresi içinde yapılan itirazların yerleşik yargısal içtihatlar tarafından da 2577 Sayılı Kanun’un 11. maddesi kapsamında olduğunun kabul ediliyor olması nedeniyle; davacı tarafından, başvurusunun 60 gün içinde cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedilmesi üzerine dava açılması gerekmekteyken, zımni ret süresi geçtikten sonra davalı idare tarafından verilen yanıtın, geçmiş olan dava açma süresini yeniden canlandırmayacağının açık olduğu gerekçesiyle Antalya 5. İdare Mahkemesi’nce verilen davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin 18/11/2020 gün ve E:2020/938, K:2020/961 Sayılı kararın; davacı vekilince, İdari Yargılama Usulü Kanununun 10/2 maddesinde dava açılması veya davanın süreden reddi hallerinde altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde davanın açılabileceği hükmüne göre verilen mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf yolu ile kaldırılması istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ : Davacı istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.

Karar veren Konya Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi’nce, Antalya 5. İdare Mahkemesi’nce verilen davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin 18/11/2020 tarih ve E:2020/938, K:2020/961 Sayılı karara davacı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusu üzerine, Dairemizce verilen 16/06/2021 gün ve E:2021/79, K:2021/1407 Sayılı kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 14/11/2022 gün ve E:2021/9376, K:2022/9543 Sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak işin gereği görüşüldü:

KARAR : 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış ( 60 ) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmış, yine aynı Yasanın “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11.maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış ( 60 ) gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı kurala bağlanmıştır.

Özel kanun olan 3194 Sayılı İmar Kanununun 19. maddesinde; “İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir ( 1 ) ay müddetle ilgili idarede asılır. Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır. Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın, sicilleri planlara göre re’sen tanzim ve tesis ederler.” hükmüne, yer verilmiş olup aynı Kanunun 8. maddesine 14/02/2020 tarihli 7221 Sayılı Kanun’un 6. maddesiyle; “Kesinleşen imar planları veya parselasyon planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her halde beş yıl içinde dava açılabilir.” hükmü eklenmiştir.

Dava konusu parseli de kapsayan alana ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu 05/04/2018 tarihli, 140 Sayılı Kepez Belediye Meclisi kararı ile kabul edilmiş ve 11/05/2018 tarihli, 555 Sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile de onaylanmıştır.

Uyuşmazlık konusu alanda parselasyon yapılmasına ilişkin Kepez Belediye Encümeninin 12/03/2020 tarihli, 326 Sayılı kararı, Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin 26/03/2020 tarihli, 582 Sayılı kararı ile onaylanmış ve 01/06/2020-01/07/2020 tarihleri arasında askıya çıkartılmıştır.

Parselasyona askı süresi içerisinde yapılan itirazlar üzerine; kimi itirazların reddine, kimi itirazların kabulüne, kimi itirazların da kısmen kabulüne/kısmen reddine, düzenleme sınırının belirlenmesine ve parselasyon planının onaylanmasına ilişkin Kepez Belediye Encümeninin 06/08/2020 tarihli, 815 Sayılı kararı, Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin 27/08/2020 tarihli, 981 Sayılı kararı ile onaylanarak 04/09/2020-05/10/2020 tarihleri arasında askı ilanı yapılmıştır.

Sözü edilen parselasyona askıda yapılan itirazlar üzerine; kimi itirazların reddine, kimi itirazların kabulüne, kimi itirazların da kısmen kabulüne/kısmen reddine, mahkeme sürecine mahal verilmemesi için parselasyonun ilgili kişilerin sözlü ve yazılı talepleri dikkate alınarak düzenlenmesine ve konunun teknik rapor doğrultusunda uygun bulunduğuna ilişkin Kepez Belediye Encümeninin 12/11/2020 tarihli, 1324 Sayılı kararı, Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin 21/01/2021 tarihli, 30 Sayılı kararı ile onaylanarak 02/02/2021-03/03/2021 tarihleri arasında askıya çıkartılmıştır.

Davacı tarafından, 12/03/2020 tarihli, 326 Sayılı belediye encümeni kararı ile kabul edilen ilk parselasyona karşı askı süresinde yapılan itiraz 06/08/2020 tarihli, 815 Sayılı belediye encümeni kararı ile reddedilerek askıya çıkarılmış ve itirazının reddedildiği davacıya 16/09/2020 tarihinde bildirilmiştir. Davacı tarafından, bildirim yazısının tarafına ulaştığı 16/09/2020 tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içerisinde Kepez Belediye Encümeninin 12/03/2020 tarih ve 326 Sayılı kararı ile kabul edilen ve Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin 26/03/2020 tarih ve 582 Sayılı kararları ile onaylanan parselasyonun ve bu parselasyona yapılan itirazın reddine ilişkin 06/08/2020 tarih ve 815 Sayılı Kepez Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

Yargısal içtihatlarda, imar planları, ilanı gereken genel düzenleyici işlem olarak kabul edilmektedir. İmar planlarına dayalı olarak tesis edilen; parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi, yapı ruhsatı iptali ve yıkım gibi işlemlerin ise uygulama imar planlarının uygulanmasına yönelik işlemler olduğunda duraksama bulunmamaktadır.

Bu çerçevede, uygulama imar planları doğrultusunda tesis edilen, parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi gibi uygulama işlemleri üzerine, altmış günlük dava açma süresi içerisinde uygulama işlemine karşı veya uygulama işlemiyle birlikte ya da ayrıca dayanak imar planına karşı dava açılması da mümkündür.

Yine yerleşik Danıştay içtihatlarına göre, genel düzenleyici işlem niteliğinde olan imar planına karşı askıdan itibaren dava açma süresi içerisinde dava açılabilirken, subjektif nitelikteki parselasyon işlemine ( ve dava konusu edilmesi halinde bu işlemin dayanağı olan uygulama imar planına ) karşı yasal dava açma süresinin işlemeye başlaması için bu işlem, işlem tarihindeki muhatabına usulüne uygun bir şekilde tebliğ edilmelidir ya da muhatabın bu işlemi tüm unsurlarıyla birlikte öğrendiği açık ve net bir şekilde ortaya konulmalıdır.

Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 09/06/2021 tarihli, E:2021/154 K:2021/1202 sayılı; 28/04/2022 tarihli, E:2022/258, K:2022/1668 sayılı; 28/04/2022 tarihli, E:2022/47, K:2022/1665 sayılı; 28/04/2022 tarihli, E:2022/412, K:2022/1664 Sayılı kararları da bu yöndedir.

Uyuşmazlıkta, subjektif işlem özelliği taşıyan parselasyon işleminin kesinleşmiş halinin davacıya tebliğ edilmesi ya da bu işlemin davacı tarafından açık ve net bir şekilde öğrenildiğinin ortaya konulması gerekmektedir.

Yukarıya yer verilen mevzuat hükümlerine göre parselasyon planının ilçe belediye encümenince kabul edildikten ve büyükşehir belediye encümenince onaylandıktan sonra yürürlüğe gireceği ve bir ay süreyle ilan edildikten sonra da kesinleşeceği açık olup bu süre içinde yapılan itirazların tamamının ya da bir kısmının kabul edilmesi halinde parselasyon planı yeniden bu süreci takip edip ilan edilerek kesinleştirilmeli ve buna göre de dava açma süresi son kez askı ilanı yapılan parselasyona göre belirlenmelidir.

Bir diğer ifade ile parselasyon planlarına ilişkin itirazların değerlendirilerek kısmen ya da tamamen kabul edilmesi durumunda parselasyon planının kesinleşmesi söz konusu olmayacağından, yapım süreci devam eden parselasyon planı kapsamında bulunan taşınmaz maliklerinin parselasyonun kesinleşmiş haline karşı mevzuatta öngörülen dava açma süresi içerisinde dava açabileceklerinin kabulü gerekmektedir.

Somut olayda, Kepez Belediye Encümeninin 12/03/2020 tarihli, 326 Sayılı kararı ile kabul edilen dava konusu parselasyon planının, Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin 26/03/2020 tarihli, 582 Sayılı kararı ile onaylandığı ve 01/06/2020-01/07/2020 tarihleri arasında askıya çıkartıldığı, askıda yapılan itirazların kısmen ret, kısmen kabul ve kısmen ret/ kabul edilmesi üzerine, Kepez Belediye Encümeninin 06/08/2020 tarihli, 815 Sayılı kararı ile kısmi değişikliklerle 2. kez kabul edilen ve Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin 27/08/2020 tarihli, 981 Sayılı kararı ile onaylanan parselasyon planının 04/09/2020-05/10/2020 tarihleri arasında askı ilanının yapıldığı, 2. parselasyon planına askıda yapılan itirazlar üzerine de itirazların kısmen ret, kısmen kabul ve kısmen ret/ kabul edilerek parselasyon planında düzeltmeler yapılmasına ilişkin Kepez Belediye Encümeninin 12/11/2020 tarihli, 1324 Sayılı kararının Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin 21/01/2021 tarihli, 30 Sayılı kararı ile onaylandığı ve 02/02/2021-03/03/2021 tarihleri arasında 3. kez askıya çıkartıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından parselasyonun ilk hali olan 1. parselasyon planına askı süresi içerisinde yapılan itiraz reddedilmiştir. Bununla birlikte diğer bir kısım parsel maliklerinin itirazları kabul edildiğinden değişikliğe uğrayan 2. parselasyon planı davacının parselini de kapsayıp düzenler mahiyette kabul edilerek yeniden askıya çıkartılmıştır. Anılan itirazların reddine ve 2. parselasyon planının kabulüne dair belediye encümeni kararının 16/09/2020 tarihinde bildirilmesi üzerine 13/11/2020 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.

Dolayısıyla, dava açıldığı tarihte dava konusu parselasyon planının henüz kesinleşmediği, itirazlar üzerine yapılan düzeltmeler nedeniyle son halini almadığı, her ne kadar davacı parseli yönünden herhangi bir değişiklik söz konusu olmasa da davacı parselini de kapsar şekilde onaylanan yeni parselasyon planına ilişkin sürecin devam ettirildiği görülmektedir.

Davacı 1. parselasyonu ( parselasyonun ilk halini ) öğrenerek askı süresi içerisinde itiraz etmiştir yani itiraz ettiği parselasyonun ilk halidir ve belirtilen tarihte parselasyon işlemi henüz kesinleşmemiş olup süreç devam etmektedir. Dolayısıyla parselasyondan haberdar olan davacı, tüm itirazlara ilişkin sürecin sonunda kesinleşen parselasyon planına ( nihai parselasyon planına ) karşı, son kez yapılan askı süresinin sonundan itibaren 60 gün içinde dava açabilir. Ancak, parselasyona ilişkin belirtilen bu süreci öngörmesi beklenemeyecek olan davacının, somut olayda olduğu gibi, itirazın reddine ilişkin bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren süresi içerisinde dava açması halinde de Mahkemece parselasyonun kesinleşmiş haline göre esastan inceleme yaparak bir karar vermesi gerekmektedir.

Bu durumda, davacının ilk parselasyon işlemine itirazının reddine ilişkin 06/08/2020 tarihli belediye encümeni kararının tarafına bildirildiği 16/09/2020 tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içerisinde 13/11/2020 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bakımdan, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen istinafa konu kararda isabet görülmemiştir.

Ayrıca, yeniden karar verilirken ilçe belediye encümeni kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin büyükşehir belediye encümeni kararı ile onaylandığı dikkate alınarak Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı da hasım mevkiine alınmalıdır.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf isteminin kabulüne, Antalya 5. İdare Mahkemesi’nce verilen 18/11/2020 tarih ve E:2020/938, K:2020/961 Sayılı kararın kaldırılmasına, kaldırma kararı doğrultusunda yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye iadesine, yeniden verilecek kararda yargılama giderlerine hükmedileceğinden bu aşamada yargılama giderine hükmedilmemesine, 2577 Sayılı Kanun’un 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca kesin olmak üzere 09.03.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY ( X ) :

Danıştay Dairesi bozma kararına uyulmayarak, istinaf başvurusunun reddine vakî Dairemiz’in 16.06.2021 tarih ve E: 2021/79, K: 2021/1407 Sayılı kararında ısrar edilmesi gerektiği görüşü ile, Danıştay Dairesi bozma kararına uyulmasına yönelik sayın çoğunluk kararına katılmıyorum.