İtirazen şikâyet başvurusunun süresinde yapılmaması 4734 sayılı Kanun’un 54. maddesi kapsamında nasıl değerlendirilir (KİK)

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü tarafından 20.12.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Okul Sütü Programı Kapsamında UHT İçme Sütü” ihalesine ilişkin olarak Yörükoğlu Süt ve Ürünleri San. Tic. A.Ş.’nin 14.01.2013 tarih ve 1720 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikâyet başvurusu üzerine, Kamu İhale Kurulu’nun 24/01/2013 tarihli ve 2013/UM.IV-528 sayılı kararında,

“…14.01.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan başvuru sahibinin dilekçesi ve ekleri ile idare tarafından gönderilen 15.01.2013 tarih ve 337 sayılı yazı ve eklerinin incelenmesi neticesinde, iptal işleminden önce Yavuz Lojistik Gıda San. Tic. ve Ltd. Şti. firmasının 25.12.2012 tarihinde ihalede usul hatası olduğu gerekçesi ile şikâyet başvurusunda bulunduğu, iptal kararının başvuru sahibine 04.01.2013 tarihinde elden tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

20.12.2012 tarihinde yapılan ihalenin “İtiraz konusu ihalede ihale sürecinde teklif zarflarının açılmasından sonra yaklaşık maliyet, birim fiyat tekliflerinin hazır bulunanlara açıklanmadan kapalı oturuma geçilmesi ve ikinci oturumda açıklanmasının usul hatası oluşturduğu” gerekçesi ile 03.01.2013 tarihinde iptal edildiği, ihale iptal kararının başvuru sahibine 04.01.2013 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 14.01.2013 tarihinde idareye iptale ilişkin şikâyet başvurusunda bulunduğu, aynı zamanda 14.01.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile iptale ilişkin itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu, başvuru sahibinin 14.01.2013 tarihli şikâyet başvurusunun idarece reddedildiği anlaşılmıştır.

Şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan iptal kararlarına karşı süresi içinde doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması gerekmekte olup, başvuru sahibinin şikâyete konu işlemin farkına varıldığı tarihten (04.01.2013) itibaren 5 (beş) gün içerisinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken bu süre geçtikten sonra 14.01.2013 tarihinde itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla, 4734 sayılı Kanunun 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun süre yönünden reddi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Başvurunun reddine …” karar verilmiştir.

Davacı Yörükoğlu Süt ve Ürünleri San. Tic. A.Ş. tarafından anılan kararın iptali istemiyle açılan davada, Ankara 5. İdare Mahkemesi’nin 25/10/2013 tarih ve E:2013/532, K:2013/1600 sayılı kararında;

“…Anayasa’nın 40 inci maddesine, 4709 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle eklenen ikinci fıkrada Devletin, işlemlerinde ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilerine başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorunda olduğu hükmüne yer verildiği, buna göre bireylerin yargı ya da idari makamlar önünde Anayasal bir hak olan “hak arama hürriyetlerini” kullanabilmelerini sağlamak ve kolaylaştırmak amacıyla, Devletin, kurumları vasıtasıyla tesis edilen her türlü işlemlerinde, bu işlemlere karşı başvurulacak yargı veya idari makamların gösterilmesi, ayrıca söz konusu başvurunun süresinin de belirtilmesi gereğinin Anayasal zorunluluk olduğu, bu bağlamda, Devletin bir kurumu olan Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından tesis edilen ihalenin iptaline ilişkin işlemde de, ihalenin iptaline karşı başvurulacak kanun yolu veya varsa idari makamın ve başvuru sürelerinin gösterilmesinin zorunlu olduğu, nitekim Anayasa Mahkemesinin 18.10.2003 günlü ve E.2003/67, K.2003/88 sayılı kararında da bu durum hukukun üstünlüğünün egemen olduğu ve bireyin insan olarak varlığının korunmasını amaçlayan hukuk devletinde vatandaşların hukuk güvenliğinin sağlanmasının, hukuk devleti ilkesinin yerine getirilmesi zorunlu koşullarından olduğu ve hukuki güvenliğin, statü hukukuna ilişkin düzenlemelerde istikrar, belirlilik ve öngörülebilirlik göz önünde bulundurularak, açık ve belirgin hukuk kuralları yürürlüğe koyup, uygulayarak sağlanacağı” şeklinde ifade edilmiştir.

Bu bağlamda, Gıda Tarım ve hayvancılık Bakanlığı’nın idari işlemlerde; işleme karşı başvuru süresini doğru göstermesi gerekmekte olup, bu gereklilik, ilgili makamların takdirinde olmayıp, en üst hukuki norm olan Anayasanın bağlayıcılığının zorunlu bir sonucu olduğundan, “karara karşı başvuru yapabilecek itiraz merci ve başvurusu süresi” başlıklı bölümünde “kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kamu ihale Kurumu’na itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği” hususunun belirtildiği, iptal kararının davacıya 04.01.2013 tarihinde tebliğ edildiği, itirazen şikâyet dilekçesinin kurum kayıtlarına 14.01.2013 tarihinde alındığı, gösterilen süreye göre yazılı bildirim tarihinden itibaren on gün içerisinde başvuru yapıldığı anlaşılmış olup, itirazın süresinde yapılmadığından bahisle itirazen şikâyet başvurusunun süre yönünden reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline…” karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1) Kamu İhale Kurulunun 24/01/2013 tarihli ve 2013/UM.IV-528 sayılı kararının iptaline,

2) Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, esasın incelenmesine geçilmesine,

Oybirliği ile karar verildi.