TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/3775-S.5508
BAŞVURU NO : 2018/16104
KARAR TARİHİ : 28/05/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İZMİR DEFTERDARLIĞI
Başvuranın, hakkında verilen uyarma ve kınama cezalarına
BAŞVURUNUN KONUSU :
itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 03/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; İzmir Defterdarlığının 02/08/2018 tarih ve … sayılı yazısı ile haksız ve yersiz olarak hakkında “kınama” ve “uyarma” disiplin cezaları verildiğini, bu karara karşılık yapmış olduğu itirazlarının İl Disiplin Kurulu tarafından 10/10/2018 tarih ve … sayılı karar ile reddedildiğini belirtmektedir. Başvuran, 17/07/2017-22/07/2017 tarihleri arasındaki yıllık izninin dönüşü sonrasında 24/07/2017 tarihinde Emlak Müdür Yrd. tarafından Elektronik
Belge Yönetim Sistemi (EBYS) üzerinden tarafına üzerinde işlem yapması için evrak havale edildiğini, 14/08/2017 tarihinde re ’sen yapılmış görev yeri değişikliği ile Bornova
Servisindeki görevine son verilerek 14/08/2017 tarihinden itibaren Kemalpaşa Servisinde görevlendirildiğini, 14/08/2017 tarihinden itibaren Bornova servisinde herhangi bir yetki ve görevinin kalmadığını, bu nedenle tarafına havale edilen evrakı Bornova servisinin görev ve yetki alanında kalan bütün diğer evraklar ile birlikte 16/08/2017 tarihinde EBYS ortamında tarafından ilgilisine havale ettiğini, dolayısıyla evraka konu taşınmazın 10/11/2017 tarihinde yapılacak 1. Satış ihalesinden yaklaşık 3 ay önce dosyanın kendi sorumluluğundan çıktığını, üstelik yer veya görev yeri değişikliğinde işlemi yapılamamış veya sonuçlandırılmamış olan evrakların zaman kaybına sebep olunmaması için EBYS üzerinden havalesinin Defterdarlıkta çalışan tüm personel tarafından yapılan rutin bir uygulama olduğunu açıklayarak; hakkında haksız ve yersiz olarak verilen “kınama” ve “uyarma” disiplin cezalarının iptali talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu talebe ilişkin olarak İzmir Valiliği Defterdarlık Personel Müdürlüğü tarafından Kurumumuzca kaydedilen 21/02/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.1. Başvuran hakkında tesis edilen disiplin cezasına ilişkin olarak disiplin soruşturmasını bir örneğinin, soruşturma onayının, savunma istem yazısının ve ilgilinin savunmasının, ceza yazısının ve tebliğinin dosya ekinde sunulduğu,
2.2. Başvuranın 14/08/2017 tarihinde gerçekleştirilen görevlendirilme iddiasına karşılık olarak
İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nden (Milli Emlak Dairesi Başkanlığı) açıklama istendiği, cevaben alınan 15.02.2019 tarihli yazıda; ‘Müdürlüğümüz bünyesindeki yer değişikliği ile ilgili iş ve işlemler idarenin tasarrufunda olduğundan, ihtiyaç halinde veya görülen lüzum üzerine görev yeri değişikliği yapılmaktadır. Ancak, tarafına havalesi yapılan evrakın gereğini süresi içerisinde tamamlayarak, üslü konumundaki amirine bilgi vermesi gerekmektedir.” şeklinde cevap verildiği,
2.3. Başvuranın evrakı dilekçede adı geçene havalesi ile ilgili olarak yine anılan İl
Müdürlüğünden yazı istendiği, cevaben alınan yazıda; “Defterdarlığımıza bağlı Mülga Milli
Emlak Dairesi Başkanlığının 2017 yılındaki evrak hiyerarşisi şu anki Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğünün Belge Net sistemi ile alakalı bir şistem ile çalışmadığı ve o tarihteki evrak işleyişi üzerinde bir yorum yapılamayacağı, ancak görülen o ki hiyerarşik bir evrakın havale işleminin gerçekleştiği, …’ün kendisine havale edilen evrakın yasal süresi içerisinde gereğini yapması gerektiği, Görev yeri değişikliği nedeniyle; ilgili evrakın iadesinde ise, üstü konumunda bulunan amirine o tarihteki kullanmış oldukları sistem üzerinden evrakın iadesine ilişkin evrak üzerinde işlem yapamayacağına dair görüşünü mazeretini bildirmesi gerekliği” cevabının verildiği,
2.4. Başvuranın ilgili disiplin cezalarına itiraz ettiği ve Valilik İl Disiplin Kurulunun 10.10.2018 tarihli ve … sayılı kararı ile itirazının reddedildiği, Danıştay 8 inci Dairesi’nin 12/10/1998 tarihli ve … sayılı kararında disiplin cezasının yeni bir idari işlemle kaldırılmayacağı hükmüne yer verildiği,
görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. ”, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. ”,
5. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
5.1. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde; “Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını
gerektiren fiil ve haller şunlardır:
A – Uyarma: Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
Uyarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak, …
B – Kınama: Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak,…”
5.2. “Zamanaşımı” başlıklı 127’nci maddesinde “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
5.3. “Savunma hakkı” başlıklı 130’uncu maddesinde; “ Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez.
Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.”
6. Maliye Bakanlığı Defterdarlık Uzmanlığı Yönetmeliği’nin; “Defterdarlık
Uzmanlarının sorumlulukları” başlıklı 34’üncü maddesinde; “(1) Defterdarlık
Uzmanları, görevlerini yerine getirirken aşağıdaki hususlara uyar.
a) Verilen görevleri mevzuata uygun şekilde süresinde ve eksiksiz olarak tamamlar.
b) Hizmetin adil, verimli ve etkin sunulmasını esas alır.
c) Mesleğin gerektirdiği etik ilkelere uygun davranır, Defterdarlık Uzmanlığı mesleğinin gerektirdiği saygınlık ve güven duygusunu sarsacak davranışlarda bulunamaz.
ç) Defterdarlık Uzman Yardımcılarının en iyi şekilde yetişmelerine katkı sağlar.
d) Çalışmalarında idareye değer katmayı ve objektif olmayı esas alır.
e) Denetim ve incelemeyle görevlendirilmeleri halinde;
1) Denetlenen birimin faaliyetlerini aksatmayacak şekilde görev ifa eder.
2) Bakanlıkça belirlenen denetim standartlarına uyar.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Yukarıda 1 numaralı paragrafta da belirtildiği üzere başvuran özetle; resen görev yeri değişikliği yapıldığı tarihten itibaren ilgili Bornova servisinde görev ve yetkisinin kalmadığını, dolayısıyla bu tarihten itibaren anılan evrak üzerinde iş ve işlem yapamayacağını, bu evrakı işlerin kesintiye uğramaması ve zaman kaybı yaşanmaması gerekçeleriyle çalışma arkadaşına EBYS üzerinden havale ettiğini, havale tarihi ile evraka konu taşınmazın satışının gerçekleştiği tarih arasında yaklaşık üç ay olduğunu, görev yeri değişikliklerinde evrakın havale edilmesinin ise rutin bir davranış olduğunu açıklayarak hakkında tesis edilen uyarma ve kınama cezalarının iptali talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
9. Soruşturmada amaç, yaşanan olayın arkasındaki maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasıdır. Bu nedenle, soruşturma raporunda; soruşturma konusu fiil ve durumların yasal unsurlarının açık ve ayrıntılı bir şekilde belirlenmesi, hakkında soruşturma yapılan kişinin lehinde ve aleyhinde toplanan bütün kanıtların her suç maddesi itibariyle ayrı ayrı tartışılması; bulgular ve deliller, suçun işleniş koşulları, oluş biçimi, ilgililerin kişisel durumları, ilgilinin öne sürdüğü özürlerin doğruluk derecesi araştırılarak elde edilen bilgiler ve ilgili mevzuat hükümleri ışında yapılan değerlendirmelerle tarafların iddialarının somut delillerle ortaya konması ve fiilin şüpheye yer vermeyecek şekilde saptanması; sebep ve sonuçların açıkça belirtilmesi, olaya uygulanacak hukuk kurallarının tespit edilmesi suretiyle memurun cezalandırılmasının gerekli olup olmadığı hususunun irdelenmesi, raporun bütün soruşturma konularını kapsayacak şekilde doğru ve eksiksiz hazırlanması, raporun bölümleri arasında herhangi bir çelişkiye meydan verilmemesi ve böylece sağlıklı bir sonuca ulaşılması gerekmektedir.
10. Bununla birlikte, disiplin soruşturmasına başlama ve ceza verme zamanaşımı süreleri idare açısından cezalandırma yetkisini sınırlandıran süreler olduğundan, dikkate alınması gerekli ilk husus ilgili zamanaşımı sürelerine riayet edilip edilmediğidir. Bu kapsamda idare tarafından, disiplin cezalarına konu fiillerin öğrenilme tarihinin 18/12/2017 olduğu ifade edilmiş, 22/12/2017 tarihinde alınan Defterdarlık Makam
Oluru’na istinaden disiplin soruşturmasının başlatıldığı görülmüştür.
11. Başvuranın, başka bir birimde görevlendirilmesi halinde uhdesinde bulunan işlerin hangi aşamada olduğu, tamamlanmamış işlerin akıbetinin yine idare tarafından takip edilmesi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
gerektiği değerlendirilmiştir. Dosyada başvuranın ifade ettiği Bornova Emlak Müdürlüğü bünyesindeki Kemalpaşa servisinde yapılan 14/08/2017 tarihli re’sen görevlendirmeye ilişkin resmi bir yazıya rastlanamamışsa da, anılan görevlendirmeye ilişkin idare tarafından aksi bir durum da belirtilmemiş, aksi bir durumu gösterir bilgi ve belge sunulmamış, görev yeri değişliği nedeniyle ilgili evrakın iadesi halinde amirine durumu mazeret olarak bildirmesi gerektiğinin açıklanmasıyla yetinildiği görülmüştür. Bu tarihe itibar edilmeyecek olsa bile, başvuranın 23/10/2017 tarihli yazı ile Karşıyaka Emlak Müdürlüğünde görevlendirildiği idare tarafından iletilen ek evraklardan görüldüğünden; en azından bu tarih itibariyle işin tam ve zamanında yapılmasında kusurlu davranma ve görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak fiillerinin öğrenilmiş olması gerekmektedir.
12. Ek olarak başvurana havale edilen evraka konu olan ve hazineye ait taşınmazın, İzmir 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 01/10/2015 tarihli kararıyla ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verildiği, Defterdarlık Muhekamat Müdürlüğünün 21/07/2017 tarihli yazı ekiyle söz konusu taşınmazın satışının gerçekleştirileceği 1. ve 2. ihale tarihlerini (sırasıyla 10/11/2017 ve 08/12/2017) Milli Emlak Dairesi Başkanlığına bildirdiği, söz konusu yazının Milli Emlak Dairesi Başkanlığınca 24/07/2017 tarihinde gereği için EBYS üzerinden Bornova Emlak Müdürlüğüne gönderildiği, yazının gereği için aynı gün başvurana yine EBYS üzerinden havale edildiği, soruşturma raporundan anlaşılmış ve ilgili havaleyi gösterir EBYS ekran görüntüsüne idarenin cevabi yazı ekinde görülmüştür.
13. Bu itibarla, hazineye ait taşınmazın satışının gerçekleştirileceği hususu ve bu satışın gerçekleştirileceği ihale tarihlerinin bilgisinin idare nezdinde 21/07/2017 tarihinden itibaren var olduğu açıktır. Dolayısıyla başvuran tarafından 184 sayılı Milli
Emlak Genel Tebliği ve Milli Emlak Taşra Birimleri İşlem Yönergesinin 207-212 inci maddeleri tarafından gerçekleştirilecek iş ve işlemlerin başvuran ya da başka bir ilgili tarafından yapılıp yapılmadığı hususunun, en azından ilk ihale tarihinde (10/11/2017)
öğrenilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla somut olayda, 657 sayılı Kanunun 127 nci maddesinde belirtilen 30 günlük zamanaşımı süresine uyulmadığı değerlendirilmiştir.
14. Başvuran hakkında tesis edilen kınama cezasına konu eylemin sübut bulup bulmadığına yönelik Kurumumuzca yapılan incelemede ise ile tespit edilmesi gerekli husus, başvuranın kendisine tevdi edilen işi tam ve zamanında yapmasında kusurlu bulunup bulunmadığının araştırılmasıdır. Anılan işin başvurana EBYS üzerinden 24/07/2017 tarihinde havale edildiği soruşturma raporundan görülmektedir. Bununla birlikte, başvurana havale edilen işin ne kadar sürede tamamlanması gerektiğine ilişkin olarak herhangi bir düzenleyici işlem idare tarafından Kurumumuza sunulmamıştır. Böylece, başvuranın başka bir birimde görevlendirilmesinden sonra anılan işi yapamayacağı da gözetildiğinde, bu tarihe kadar başvuranın işi tam ve zamanında yapmasında “kusurlu” bulunup bulunamayacağı hususunda tereddüte düşülmüştür. Uyarma cezasına konu olan işin ilgililere bildirilmeksizin başkasına havale edilmesi fiiline ilişkin olaraksa, başvuranın 16/08/2017 tarihinde EBYS üzerinden evrakın havalesini gerçekleştirdiği sabittir. Bununla birlikte başvuranın havale yetkisinin olmaması halinde bu işlemi EBYS üzerinden nasıl gerçekleştirdiği anlaşılmamıştır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
15. Danıştay 12. Dairesi’ nin 30/05/2017 tarihli, E.2016/7260 ve K.2017/2823 sayılı kararında “…Disiplin hukuku, cezalandırılma ilkeleri açısından ceza hukuku ile benzer özellikler taşımakta olup, kişilerin disiplin cezası ile cezalandırılabilmeleri için suç olarak belirlenmiş olan tutum ya da davranışın ilgilisi tarafından işlenmiş olduğunun kesin ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde saptanması ve maddi gerçeğin tüm boyutlarıyla ortaya konması gerekmektedir. Ayrıca evrensel ceza hukuku ile Türk Ceza Kanunu’nda yer alan
“şüpheden sanık yararlanır” ilkesi disiplin hukukunda da uygulama alanı bulmaktadır.
Buna göre; disiplin yaptırımı uygulanacak kişi tarafından ikrar edilmeyen ve eldeki mevcut deliller ile disiplin normuna aykırı fiilin ispatı mümkün olmayan hallerde “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi gereğince ilgiliye disiplin cezası verilemeyeceği…” ne hükmedildiği görülmüştür. İncelemeye konu olayda ise, disiplin soruşturma raporundan yukarıda anılan tereddütleri giderecek bir bulguya rastlanamadığından, “şüpheden sanık yararlanır” ilkesinin başvuran açısından da gözetilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuran hakkında uygulanan disiplin cezası işleminde anılan zamanaşımı süresinin aşıldığı ve şüpheden sanık yararlanır ilkesine riayet edilmediği anlaşıldığından, başvurana verilen disiplin cezasında hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği ancak ilgili İdarenin bundan böyle işin hangi zamanda ne kadar sürede tamamlanması gerektiğine ilişkin iç düzenleyici işlem hazırlaması gerektiği düşünülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre,
Başvuran hakkında verilen disiplin cezasının iptal edilmesi yönünde İZMİR VALİLİĞİNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, İzmir Valiliği tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana ve İzmir Valiliğine tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.