|
ÖZET: Başvuru, İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen su faturası ile ilgili düzeltme talebini içermektedir. Başvuran, Mayıs ve Aralık aylarında evde bulunmadığı için sayaç okumalarının hatalı yapıldığını ve bu nedenle haksız yere tahsilat yapıldığını iddia etmektedir. İtirazında, sayaç değişimi ve kontrol süreçlerinin yetersizliğine dikkat çekmiş, ayrıca evde yalnızca bir buzdolabı bulunduğunu ve bu durumun su tüketimini etkileyeceğini belirtmiştir. Başvuran, idarenin bu durumu göz önünde bulundurmadan kendisini haksız yere suçladığını ifade etmiştir.
İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi, başvuranın iddialarını değerlendirerek, sayaç değişim tarihini ve yapılan kontrollerin sonuçlarını açıklamıştır. Yapılan incelemeler sonucunda, başvuranın su sayacının arızalı olduğu ve bu nedenle tahsil edilen kıyas su bedelinin uygun olduğu tespit edilmiştir. İdare, su sayaçlarının periyodik muayenelerinin zorunlu olduğunu ve bu muayenelerin sonucuna göre işlem yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın itirazını değerlendirerek, idarenin işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığına karar vermiştir. Başvurunun reddine yönelik karar, ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/5965-S.8972
BAŞVURU NO : 2019/2969
KARAR TARİHİ : 23/07/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İZMİR SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Su faturası hakkında gerekli düzeltmenin yapılması ve haksız alındığını iddia ettiği tahsilatın tarafına geri ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/02/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi dilekçeside özetle; İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nden (İZSU) adına fatura edilen kıyas tahakkuku ve test ücretine itirazda bulunduğunu,
1.1. İtirazının sebebinin; Mayıs ve Aralık ayının sonu dönemlerinde evde bulunmamaları olduğunu, sayaç okumaya gelen görevlinin sarfiyat olmamasından şüphelenerek sayacı söktüğünü ve test ederek arızalı bulduğunu, kendilerinin o dönem içinde Kuşadası’nda olduklarını, dolayısı ile sarfiyat yapmamalarının gayet doğal olduğunu, idarenin elektrik kurumundan fatura dökümü istediğini, evde bir tek çalışan buzdolabı olduğunu, faturaların kıyas edilmesi sonucu konunun anlaşılacağını düşündüğünü, ancak buzdolabının sarfiyatının idareyi ikna etmediğini “Evde yaşayan var kanısına vardık” dendiğini, o zaman “Evimizde doğal gaz da var onda da sıfır harcama faturaları onları getireyim ikna olun” dediğini ancak
“Onu kabul edemeyiz” cevabı verildiğini,
1.2. Ayrıca “Sonraki senelerde de sayaç okuyucusunun, şüphelenerek harcama yapılmaması nedeniyle tekrar böyle bir faturayı karşılarına çıkabileceğini, arada sırada İzmir’e dönüp suyun akıtılması, su saatine evde olunmadığını belirtir not yazılması” yönünde önerilerde bulunulduğunu, akabinde “10 seneyi geçmiş ondan söküyoruz” dendiğini, ‘Kendisinin haberi olmadan nasıl böyle bir işlem yapılır?’ sorusuyla birlikte idare nezdinde yalan söylüyormuş konumuna sokulmasının çok gücüne gittiğini ifade ve iddia ederek,
1.3. Faturası hakkında gerekli düzeltmenin yapılması ve haksız alındığını iddia ettiği tahsilatın tarafına geri ödenmesi, talepleriyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 26/02/2019 tarihli ve … sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nden alınan 19/03/2019 tarih ve
22215 sayılı yazıda; “Kayıtlarımızda yapılan inceleme neticesinde; … Mahallesi … Sokak
No:.. D:… Konak/İZMİR adresinde … … adına kayıtlı … nolu aboneliğe su veren ve 14/10/2006 tarihinde takılan … seri numaralı su sayacı, 31/12/2009 tarih ve 27449 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinin 9. maddesi b fıkrasında belirtilen
“Elektrik, su ve gaz sayaçlarının periyodik muayenelerinin 10 yılda bir yapılması zorunludur.
” hükmü gereği damga süresi dolduğundan, İdaremiz Açma – Kesme Servisi görevlilerince 16/11/2018 tarihinde … seri numaralı yeni sayaç ile değiştirilmiştir. İdaremiz Sayaç Kontrol
Amirliğinin 30/11/2018 tarih ve … sayılı raporuna göre sayacın bozuk olduğu tespit edilmiştir.
2.1. 01/06/2018 ile 16/11/2018 tarihleri arası 22 m3 karşılığı 166,62 TL kıyas su bedeli (
Tarifeler Yönetmeliğimizin 14/2-c maddesi: Sayaç ilk abonelik yılı bittikten sonra herhangi bir dönem içinde durmuş ise; varsa bir evvelki yılın aynı dönemine ait sarfiyatı; yok ise yıllık sarfiyat ortalaması baz alınarak ilgili dönem tarifeleri ile tahakkuk yapılır.) + 44,11 TL sayaç kontrol ve ayar ücreti tahakkuk ettirilmiştir.
2.2. … … isimli abonenin 04/01/2019 tarihinde kıyas su bedeline itirazı sonucu İdaremiz
Kaçaksu Araştırma ve Denetleme Servisinin 04/01/2019 tarih ve … sayılı raporuna göre … …
A.Ş’ nin Tesisat Endeks Dökümüne istinaden sarfiyat olduğundan dolayı kıyas su bedelinin yerinde olduğu tespit edilmiştir.( Elektrik sarfiyatlarının incelenmesi sonucunda evde bulunulmadığı dönemlerde bir buzdolabının yapacağı elektrik tüketimi de dikkate alınarak evin dolu olduğu ve suyun kullanıldığı değerlendirilmiştir.)” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.” hükümlerine yer verilmiştir.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü yer almıştır.
5. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Müdürlüğü Genel Müdürlüğü
Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun’un; Ek 5 inci maddesinde; “Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır.”,
5.1. 2560 sayılı Kanun’un “Tarife tespit esasları” başlıklı 23 üncü maddesinde; “Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve (…)bir kar oranı esas alınır. Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir.”,
6. 24/07/1994 tarih ve 22000 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ölçü ve Ölçü Aletleri
Yönetmeliği’nin;
6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu yönetmeliğin amacı, 3516 Sayılı “Ölçüler ve
Ayar Kanunu” nun 9 uncu maddesinde gösterilen ilk, periyodik ve ani muayenelerle şikayet ve stok muayenelerinin usul ve esaslarının tespiti ve bunların kimler tarafından, ne şekilde ve ne suretle yapılacaklarını ve muayeneye tabi ölçü ve ölçü aletleri sahiplerinin veya bunları kullananların görev ve sorumlulukları ile tabi olacakları yükümlülükleri belirlemektir.”
6.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde (Değişik: RG-15/5/2015-29356); “Bu Yönetmelik, uzunluk, alan, hacim, kütle (ağırlık) ölçüleri, yoğunluk ölçerler (areometreler), hububat muayene aletleri, elektrik, su ve gaz sayaçları, akaryakıt sayaçları, naklimetreler, demiryolu yük ve sarnıçlı vagonlar ile kanun kapsamına alınacak ölçü ve ölçü aletlerinin ayarlanması, muayenesi ve damgalanmasıyla ilgili işlemleri kapsar.”
6.3. 5 inci maddesinde; “3516 sayılı Kanununun 2 nci maddesinde belirtilen ölçü aletleri için ilk muayene; yeni yapılan veya parçaların birleştirilmesi suretiyle meydana getirilen ölçü ve ölçü aletlerinin satışa veya kullanılmaya başlanmalarından önce veya ithal edilen ölçü ve ölçü aletlerinin yurda sokulmaları sırasında veya periyodik, ani, şikayet ve stok muayeneleri sonunda damgaları iptal olunan ölçü ve ölçü aletlerinin tamir ve ayarlanmalarından sonra veya ayarları bağlı bulundukları yere göre ayarlanmış olan ölçü ve ölçü aletlerinin ise her yer değiştirmeleri halinde yapılan muayenedir.”
6.4. 6 ncı maddesinde; “… Ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik muayenesi, bu Yönetmeliğin 9 uncu ve 11 inci maddelerinde belirtilen sürelerde yapılır. Periyodik muayeneleri sonucunda uygun bulunan ölçü ve ölçü aletleri, Ölçü ve Ölçü Aletleri Damga Yönetmeliğinde belirtildiği şekilde damgalanır. Damganın üzerinde damgalandığı yılın son iki rakamı bulunur. Periyodik muayene süresinin hesaplanmasında, damgalandığı yıl esas alınır ve yıl içerisinde hangi tarihte damgalanmış olursa olsun damgalandığı yıl birinci yıl olarak sayılır. ….
Periyodik muayenelerin yaptırılması sorumluluğu gaz, elektrik ve su sayaçlarında; bu sayaçları dağıtım ağında kullanan dağıtım şirketine veya dağıtımdan sorumlu işletmeye, dağıtım ağı dışında kullanılanlar ile diğer ölçü ve ölçü aletlerinde ise, 3516 sayılı Ölçüler ve
Ayar Kanunu kapsamında ölçü ve ölçü aletinden sorumlu kullanıcıya aittir. …,”, 6.5. 9 uncu maddesinin (Değişik: RG-12/12/2013-28849) birinci fıkrasının (b) bendinde; “Elektrik, su ve gaz sayaçlarının periyodik muayenelerinin on yılda bir, yaptırılması zorunludur. …belirtilen ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik muayeneleri ilgililerin müracaatı üzerine Bakanlık Ölçüler ve Ayar Teşkilatı tarafından yapılır,”
7. İzmir Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler
Yönetmeliği’nin; Dayanak başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu yönetmelik, 20/11/1981 tarih ve
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 23
ve ek 5’inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.”,
7.1. “Sayaç tamir ve ayarı” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Doğru kayıt yapmadığı iddiasıyla şikayette bulunulduğu veya İdarenin lüzumlu gördüğü hallerde abonenin su sayacı kontrol edilir. Kontrol sonucu doğru çalıştığı saptandığında, yapılan kontrol sonucuna göre her yıl Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Resmi Gazetede yayımlanan Su, Elektrik ve Gaz Sayaçları Tamir ve Ayar Ücret Tarifesi’nin su sayaçları ile ilgili maddeleri uygulanır.
Sayacı kontrole alınan abonelerin sökülen su veya atıksu sayaçlarından sayaç tamir ve ayar ücreti alınıp alınmayacağı İdarece belirlenir.
(2) Sayacın arızalı olduğu dönemlere ait nasıl işlem yapılacağına dair Bilim Sanayi ve
Teknoloji Müdürlüğü’nün tamir ve ayar raporu varsa bu rapora göre işlem yapılır. Böyle bir rapor yoksa sayacı durmuş veya işlememiş olan abonelerin tahakkukunda esas tutulacak sarfiyat aşağıda gösterildiği gibi tespit edilir. … c) Sayaç ilk abonelik yılı bittikten sonra herhangi bir dönem içinde durmuş ise; varsa bir evvelki yılın aynı dönemine ait sarfiyatı; yok ise yıllık sarfiyat ortalaması baz alınarak ilgili dönem tarifeleri ile tahakkuk yapılır.” hüküm ve açıklamalara yer verilmiştir.
7.2. “Sayaç tamir ve ayar ücreti” başlıklı 26 ncı maddesinde; “(1) Gerek abonenin talebi üzerine gerekse İdarenin lüzumlu gördüğü hallerde, abonenin su sayacı değiştirilerek kontrol edilir. Yapılan kontrol sonucuna göre her yıl Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından resmi gazetede yayımlanan Su, Elektrik ve Gaz Sayaçları Tamir ve Ayar Ücret Tarifesinin ilgili maddeleri uygulanır. (2) Çeşitli nedenlerle abonelerden sökülen su veya atıksu sayaçlarından, sayaç tamir ve ayar ücreti alınıp alınmama esasları İdarece belirlenir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Uyuşmazlık konusu: İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından fatura edilen kıyas tahakkuku ve test ücretine itiraz hakkındadır.
10. Ölçü ve Ölçü Aletleri Yönetmeliği’nin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinde; su sayaçlarının periyodik muayenelerinin on yılda bir, yaptırılması zorunlu olduğu, İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği’nin 14 üncü maddesinde; doğru kayıt yapmadığı iddiasıyla şikayette bulunulduğu veya İdarenin lüzumlu gördüğü hallerde abonenin su sayacının kontrol edileceği, sayacı kontrole alınan abonelerin sökülen su veya atıksu sayaçlarından sayaç tamir ve ayar ücreti alınıp alınmayacağı İdarece belirleneceği, sayacın arızalı olduğu dönemlere ait nasıl işlem yapılacağına dair Bilim Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğü’nün tamir ve ayar raporu varsa bu rapora göre işlem yapılacağı, böyle bir rapor yoksa sayacı durmuş veya işlememiş olan abonelerin tahakkukunda esas tutulacak sarfiyat aynı maddede belirtildiği şekilde tespit edileceği, buna göre sayaç ilk abonelik yılı bittikten sonra herhangi bir dönem içinde durmuş ise; varsa bir evvelki yılın aynı dönemine ait sarfiyatı; yok ise yıllık sarfiyat ortalaması baz alınarak ilgili dönem tarifeleri ile tahakkuk yapılacağı, 26 ncı maddesinde İdarenin lüzumlu gördüğü hallerde, abonenin su sayacı değiştirilerek kontrol edileceği, yapılan kontrol sonucuna göre Su, Elektrik ve Gaz
Sayaçları Tamir ve Ayar Ücret Tarifesinin ilgili maddelerinin uygulanacağı ve çeşitli nedenlerle abonelerden sökülen su sayaçlarından, sayaç tamir ve ayar ücreti alınıp alınmama esaslarının İdarece belirleneceği, öngörülmüştür.
11. Somut olayda; başvuranın mesken tipi abonelik sözleşmesinin bulunduğu, 14/10/2006 tarihinde takılan … seri numaralı su sayacının damga süresi dolduğundan, 16/11/2018 tarihinde
… seri numaralı yeni sayaç ile değiştirildiği, Sayaç Kontrol Amirliğinin 30/11/2018 tarih ve
… sayılı raporuna göre sayacın bozuk olduğu tespit edildiği, ilgili Yönetmeliğin 14/2-c maddesi gereğince, 01/06/2018 ile 16/11/2018 tarihleri arası 22 m3 karşılığı 166,62 TL kıyas su bedeli ve 44,11 TL sayaç kontrol ve ayar ücreti tahakkuk ettirildiği, bu hususlara ilişkin olarak idareden alınan cevabi yazı ekinde, sökülen su sayaçları hakkında mevzuat hükümlerine göre yapılan muayeneleri ve neticelerini belirten 30/11/2018 tarihli rapor incelendiğinde, şikayetçi adına kayıtlı … seri numaralı su sayacının ‘İşlemediği’ tespitine anılan raporda yer verildiği edildiği, görülmüştür.
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuran adına … no.lu abonelikte kayıtlı … seri numaralı su sayacının damga süresinin dolduğu ve mezkur sayaç hakkında düzenlenen raporda
‘İşlemediği’ hususunun tespit edildiği hususları dikkate alındığında şikayet konusu idari işlemde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
“Ret Kararı”nın başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Tüketici Hakem
Heyeti’ne yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve İZMİR SU ve KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi