|
ÖZET: Başvuran, %50 engelli raporuna sahip olarak Jandarma Genel Komutanlığı emrinde görev yapmakta ve engellilik durumu nedeniyle Side Özel Eğitim Merkezine atanma talebinde bulunmuştur. Ancak, Jandarma Genel Komutanlığı Atama Yönergesi gereği, engelliliğe bağlı yer değişikliği taleplerinin, personelin eş ve çocuklarının engelliliği kapsamında yapılması gerektiği belirtilmiştir. Başvuranın talebi, Jandarma personeli için geçerli olan özel yönetmelik hükümlerine uymadığı için reddedilmiştir.
İdare, başvuranın %50 engelli raporunun, atanma için gerekli olan %60 ve üzeri ağır engellilik şartını sağlamadığını, ayrıca atanmak istediği pozisyonda uygun kadro bulunmadığını ifade etmiştir. Bu durum, başvuranın tabi olduğu mevzuat hükümleri çerçevesinde hukuka uygun bir değerlendirme olarak kabul edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın atanma talebinin reddi yönündeki idarenin işlemi hukuka aykırı bulunmamıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7470-S.11407
BAŞVURU NO : 2019/6608
KARAR TARİHİ : 23/08/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
Engelliliğe bağlı yer değişikliği talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 21/03/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda özetle; … İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde ruhsat işlem astsubayı olarak görev yaptığını, %50 engelli olduğuna dair rapora sahip olduğunu, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 3’üncü ek maddesinde yer alan “ İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu
Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz.” hükmüne istinaden iç güvenlik görevi olmayan Side Özel Eğitim Merkez Komutanlığına atamasının yapılmasını talep ettiğini, ancak bu başvurusuna atama döneminde cevap verileceği söylendiğini belirterek; söz konusu atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Jandarma Genel Komutanlığından 02/05/2019 tarihli ve … sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, yazımıza cevaben
Jandarma Genel Komutanlığının 16/05/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında özetle; 2.1. Uzm.J.VlI.Kad.Çvş. … …’in 2019 yılı genel atamaları kapsamında Jandarma Genel
Komutanlığına 07 Şubat 2019 tarihli dilekçe ile müracaat ederek, %50 engelli olduğundan Side
Özel Eğitim Merkez K.lığına atanma talebini bildirdiği, J.Gn.K.lığının 25 Ocak 2019 tarihli ve
…. sayılı yazısının 4’üncü madde (c) fıkrasında; 2019 yılı genel atamaları ve sonrasında yapılacak atamalarda, dilekçeyle yapılan müracaatlara dilekçe modülü üzerinden cevap verilecektir hükmü gereği, dilekçesine 2019 yılı genel atamaları açıklanmasına müteakip JNET
İ-Atama üzerinden cevap verildiği, 2.2. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in yer değiştirme suretiyle atanmalarda göz önünde bulundurulacak hususlar başlıklı 9’uncu maddesi kapsamında, personelin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan, jandarma hizmetleri sınıfı personeli olduğu, ayrıca anılan Yönetmeliğin 4’üncü bölüm Özel Yönetmelikler başlıklı 28’inci maddesi uyarınca Jandarma Hizmetleri sınıfına dâhil personel hakkında kendi özel yönetmeliklerinin uygulanmasına devam edileceğinin düzenlendiği, 2.3. Jandarma Genel Komutanlığı idari olarak İçişlerine Bakanlığı’na bağlı olmakla birlikte, personel halen yürürlükte olan 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanununa, atama ve sicil işlemleri bakımından Uzman Jandarma Atama ve Sicil Yönetmeliği, Jandarma Genel Komutanlığı ve
Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği ve Jandarma Genel Komutanlığı Atama
Yönergesine tabi olup işlemleri belirtilen mevzuat esaslarına göre yürütüldüğü, 2.4. Side Özel Eğitim Merkez Komutanlığında Uzman Jandarma kadrosu bulunmadığı, hali hazırda Uzman Jandarma rütbesinde personel görev yapmadığı, 2.5. JGY 52-12 Jandarma Genel Komutanlığı Atama Yönergesinin 8’inci bölüm 9’uncu maddesi uyarınca jandarma personelinin, sağlık mazereti nedeniyle kendisinin ve eşinin memleketine veya ailelerinin ikametgâhlarına atanabilmeleri için engelli eş ve çocuğunun % 60 ve üzeri ağır engellilik durumunu içerir raporu olması gerektiği, başvuranın %50 engelli sağlık raporu bulunduğu, jandarma personelinin sağlık mazereti nedeniyle atamalarının % 60 ve üzeri ağır engelli raporu bulunan eş ve çocuğu kapsadığı, 2.6. Personelin atama işleminin hizmet ihtiyacı ve hizmetin aksatılmadan yürütülmesi prensibi çerçevesinde hukuka uygun şekilde gerçekleştirildiği, mevzuata aykırı bir hususun bulunmadığı, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 1982 Anayasasının; 3.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5’inci maddesi: “Devletin temel amaç ve görevleri, … kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 3.2. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’ uncu maddesi: “… (Ek fıkra: 7/5/2010-5982/1 md.)
Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz. … Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 10/03/1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun
“Personel, kaynakları ve uygulanacak mevzuat” başlıklı 13 üncü maddesi: “(Değişik:
25/7/2016-KHK-668/13 md.; Değiştirilerek kabul: 8/11/2016-6755/13 md.) Jandarma
Hizmetleri Sınıfı personelinin her türlü özlük işlerinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uygulanır. Ancak, nasıp ve terfi, aylık ve diğer mali ve sosyal haklar bakımından statü ve rütbelerine göre 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 28/5/1988 tarihli ve 3466 sayılı Uzman
Jandarma Kanunu ile 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununa tabi personel hakkındaki hükümler uygulanır….” 6. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in; 6.1. “Özel Yönetmelikler” başlıklı 28’inci maddesi: “ Kurumlar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde halen görevde bulunan memurların geçmiş hizmetlerinin bu
Yönetmelik çerçevesinde nasıl değerlendirileceğini ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde kurumlarca tesbiti öngörülen diğer hususları kapsıyan özel Yönetmeliklerini Devlet Personel
Dairesinden olumlu görüş alınmak sureti ile çıkarırlar. Özel Yönetmeliklerde bu Yönetmeliğe aykırı hükümler yer alamaz. (Değişik üçüncü cümle: 12/12/2016-2016/9742 K.) Ancak, Mülki
İdare Amirliği Hizmetleri, Emniyet Hizmetleri, Jandarma Hizmetleri ve Sahil Güvenlik
Hizmetleri sınıflarına dâhil personel hakkında kendi özel yönetmeliklerinin uygulanmasına devam edilir.”, 6.2. “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3’üncü maddesi: “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir.
Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz.
Memurun kendisinin veya birlikte yaşadığı eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle yer değişikliğini talep etmesi halinde, yer değiştirme suretiyle atama yapılacak yerin, memurun ve bu fıkra kapsamındaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olması esastır.”, 7. Jandarma Genel Komutanlığı Atama Yönergesinin; 7.1. “Sağlık Nedeniyle Yapılacak Atama Ve Ertelemeler” başlıklı sekizinci bölümünün 1’inci maddesi: “ Personelin, sağlık nedeniyle atama veya ertelemeye tabi tutulabilmesi için kendisi, eşi veya bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile, bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşlerinden herhangi birinin hastalığıyla ilgili, Sağlık Bakanlığınca belirlenen Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına sağlık raporu vermeye yetkili hastanelerden, atamaya esas ya da engelli sağlık kurulu alması ve bu raporu bir dilekçeyle birlikte bağlı bulunduğu komutanlık kanalıyla gecikmeksizin J.Gn.K.lığına göndermesi gerekir.
Süre belirtilmemiş raporlar hastalığın devamı üresince her yıl yenilenir.”, 7.2. “Sağlık Nedeniyle Yapılacak Atama ve Ertelemeler” başlıklı sekizinci bölümünün 9’uncu maddesi: “Engelli Eş veya Çocuğu bulunan personelin kendi ve eşlerinin memleketlerine veya ailelerinin daimi ikametgahlarına atanma İstekleri; a. Personelin Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu
Raporları Hakkındaki Yönetmelikte, kendisine Engelli Sağlık Kurulu Raporu düzenleme yetkisi verilen sağlık kuruluşlarından % 60 ve üzeri ağır engellilik durumunu içerir, “Özel
Eğitim Amaçlı Değerlendirilmesi Uygundur” kararlı rapor alanların, b. Ömür boyu gözetim altında bulunmayı gerektiren ve sürekli tedavi ile yaşamın sürdürebildiği bedeni, zihinsel, spastik veya görme engellilik haline ilişkin Sağlık Bakanlığınca belirlenen engelli sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastanelerden %60 ve üzeri ağır engellilik durumuna ilişkin rapor alanların atamaları, genel atama döneminde kendi ve eşlerinin memleketlerine veya ailelerinin daimi ikametgahlarına yapılır….”, Şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; … İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde ruhsat işlem astsubayı olarak görev yaptığını, %50 engelli olduğuna dair rapora sahip olduğunu belirterek, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in
Ek 3’üncü maddesi kapsamında iç güvenlik görevi olmayan Side Özel Eğitim Merkez
Komutanlığına atamasının yapılmasını talep etmektedir.
10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun kapsam başlıklı 1’inci maddesinin son fıkrasında subayların ve astsubayların özel kanunları hükümlerine tabi oldukları düzenlemesine yer verilmiş, 25/7/2016 tarihli ve 668 sayılı KHK’nin 22’nci maddesiyle, Kanunun “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36’ncı maddesine, bu maddenin “VII – Emniyet Hizmetleri Sınıfı” başlıklı bendinden sonra gelmek üzere, “VIII- Jandarma Hizmetleri Sınıfı” başlıklı bent eklenmiş ve bu sınıfın Jandarma Genel Komutanlığı kadrolarında bulunan subay, astsubay ve uzman jandarmaları kapsadığı belirtilmiştir. 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri
Kanununun 25/7/2016 tarihli ve 668 sayılı KHK’nin 13’üncü maddesiyle değişik 13’üncü maddesinde ise, Jandarma Hizmetleri Sınıfı personelinin her türlü özlük işlerinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun uygulanacağı; ancak nasıp ve terfi, aylık ve diğer mali ve sosyal haklar bakımından statü ve rütbelerine göre 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa tabi personel hakkındaki hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir. 25/6/1983 ve 18088 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan “Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmelik”in 28’inci maddesinde Jandarma Hizmetleri sınıfına dâhil personel hakkında kendi özel yönetmeliğinin uygulanmasına devam edileceği belirtilmiştir. Yine mezkur Yönetmeliğin engellilik durumuna bağlı yer değişikliğini düzenleyen Ek 3’üncü maddesinde, en az yüzde kırk oranında engelli olduğunu sağlık raporuyla belgelendiren memurların, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği düzenlenmiştir.
11. Başvuruya konu Jandarma Genel Komutanlığı Atama Yönergesi incelendiğinde ise sağlık nedeniyle yapılacak atama ve ertelemelerin yer aldığı sekizinci bölümünün 9’uncu maddesinde; engelliliğe bağlı yer değişikliğinde personelin eş ve çocuklarının dikkate alınacağı, buna göre
Sağlık Bakanlığınca belirlenen engelli sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastanelerden %
60 ve üzeri ağır engellilik durumunu gösteren sağlık raporuna sahip olunması gerektiği
düzenlenmiştir.
12. Askerlik hizmeti ve mesleği diğer kamu hizmetlerinden farklı göstermektedir. Her ne kadar
2016 yılında yapılan düzenleme ile Jandarma teşkilatı İçişleri Bakanlığına bağlanmış olsa da
jandarmanın; adli, mülki ve askeri görevleri devam etmektedir. Bundan dolayı jandarma personeli, hizmet ihtiyacı esas alınarak meslek hayatı boyunca farklı hizmet birimlerinde vazife görecek şekilde zorunlu atamaya tabi tutulmaktadır (KDK, 21/11/2017 Karar Tarihli, 2017/6584 Başvuru Nolu Ret Kararı).
13. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik uyarınca, %40 engeli bulunan devlet memurlarının, kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak atanma taleplerinin karşılanacağında şüphe bulunmamaktadır. Ancak somut olay açısından başvuran farklı statüde olması nedeniyle kendisine anılan Yönetmelik hükümlerinin uygulanması mümkün değildir. Çünkü Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin genel Yönetmelikteki söz konusu düzenlemenin, Jandarma Hizmetleri sınıfında görev yapan personellere uygulanması noktasında İdare için bağlayıcı olmadığı (5) ve (6.1) numaralı paragraflarda yer verilen mevzuat hükümlerinden açıkça anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu konuda İdarenin kendi düzenlenmelerini yapma konusunda takdir yetkisinin bulunduğunu kabul etmek gerekir. Ayrıca bu durum eşitliğe aykırı olarak da değerlendirilmemelidir. Nitekim Anayasa Mahkemesi yasa önünde eşitliği, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmediği şeklinde yorumlamaktadır. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilmektedir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmeyecektir
(AYM, E. 2005/28, K. 2008/122, 12.06.2008).
14. Bu çerçevede somut olaya bakıldığında, Jandarma Genel Komutanlığı Atama Yönergesine göre engelliliğe bağlı yer değişikliği taleplerinin, personelin eş ve çocuklarının engelliliği kapsamında yapılması gerektiğinin açıkça düzenlendiği görülmüştür. Ancak başvuran, kendisinin engelli olması nedeniyle, engelliliğe bağlı yer değişikliği talebinde bulunmaktadır.
Dolayısıyla, başvuranın tabi olduğu Jandarma Genel Komutanlığı Atama Yönergesinin sekizinci bölümünün 9’uncu maddesindeki şartları tam olarak sağlamadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan, engelliliğe bağlı atanma şartları oluşmamakla birlikte başvuranın atanmak istediği Side
Özel Eğitim Merkez Komutanlığında durumuna uygun boş kadronun da bulunmadığı İdare tarafından belirtilmektedir.
15. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, tabi olduğu atama mevzuatındaki şartları sağlamadığı anlaşıldığından, atanma talebinin reddi yönündeki idarenin işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı, bu nedenle söz konusu ilkelere uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Manisa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi