|
ÖZET: Başvuran, Jandarma Genel Komutanlığı’nda 11 yıl 4 ay görev yaptıktan sonra kendi isteğiyle istifa ederek silah taşıma ruhsatı talep etmiştir. Ancak, Jandarma Genel Komutanlığı, başvuranın 15 yıl olan mecburi hizmet süresini tamamlamadan istifa ettiğini belirterek talebi reddetmiştir. Başvuran, mecburi hizmet süresinin 10 yıl iken istifa ettiğini, dolayısıyla silah ruhsatı alabileceğini savunmaktadır.
Danıştay, başvuranın istifa ettiği tarihte mecburi hizmet süresinin 15 yıla çıkarıldığını ve bu nedenle kazanılmış bir hakkın varlığından söz edilemeyeceğini belirtmiştir. Ayrıca, Jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli ile Emniyet Genel Müdürlüğü personelinin hukuksal durumlarının farklı olduğunu vurgulamıştır. Sonuç olarak, başvuranın silah taşıma ruhsatı talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/4733-S.20.7571
BAŞVURU NO : 2020/32
KARAR TARİHİ : 25/03/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
Silah taşıma ruhsatı talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 02/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda özetle; 1.1. Jandarma Genel Komutanlığında muvazzaf astsubay olarak 10 yıl 2 ay görev yaptığını ve 18/10/2017 tarihinde kendi isteğiyle istifa ederek ilişiğinin kesildiğini, Jandarma Genel
Komutanlığında komando birliklerinde ve karakollarda emniyet ve asayiş görevlerinde çalıştığı esnada terörle mücadele, uyuşturucu madde kaçakçılığı ile mücadele ve FETÖ terör örgütü ile mücadelede başarılı çalışmalarının olduğunu ve birçok kez ödüller aldığını, bu nedenle de hem teröristlerin hem de suçluların muhtemel hedefi haline geldiğini, ifa ettiği bu riskli görevler nedeniyle gelecek yaşantısında tarafına vuku bulabilecek saldırılara karşı kendini savunabilmesi amacıyla silah taşıma ruhsatı alabilmek amacıyla Jandarma Genel
Komutanlığına başvuruda bulunduğunda “15 yıl olan mecburi hizmet süresini tamamlamadan istifa ettiği ileri sürülerek” tarafına silah ruhsatının verilmediğini, 1.2. 30/08/2016 tarihi itibari ile 926 sayılı Kanuna göre, 06/01/2017 tarihi itibari ile de 2803 sayılı Kanuna göre Jandarma Genel Komutanlığında görevli subay ve astsubayların mecburi hizmet süresi 10 yıl iken mecburi hizmet süresini tamamladığını, 25/08/2017 tarihinde yayımlanan 694 sayılı KHK ile 2803 sayılı Jandarma Teşkilat Görev ve Yetkileri Kanununun mecburi hizmet süresini subay ve astsubaylar için 10 yıldan 15 yıla çıkarıldığını, istifa ettiği tarihte 10 yıl olan mecburi hizmet süresini tamamladığını, uzman erbaşlara ve Emniyet Genel
Müdürlüğü personeline 10 yıl çalışarak istifa etmeleri durumunda silah taşıma ruhsatı verilebildiğini ifade ederek; Jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli subay ve astsubaylara da uzman erbaşlar ve Emniyet Genel Müdürlüğü personeli gibi 10 yıl görev yaptıktan sonra kendi istekleri ile istifa etmeleri durumunda silah taşıma ruhsatı verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Jandarma Genel Komutanlığından 28/01/2020 tarih ve … sayılı, yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, yazımıza cevaben
Jandarma Genel Komutanlığının 05/02/2020 tarih ve … sayılı yazısında özetle; 2.1. 6136 Sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 7’nci madde birinci fıkrasının 4/A alt bendi; “…emekli subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ile mecburi hizmetini tamamlayarak istifa etmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden, J.Gn.K.lığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan subay, astsubay ve uzman jandarmalar ile en az on yıl görev yapmış olmak kaydıyla istifa etmek veya kurum değiştirimek suretiyle
Eniyet Genel Müdürlüğünden ayrılan emniyet hizmetleri sınıfı personeli (…) silahlarını taşıyabilirler ve mesken ya da iş yerinde bulundurabilirler,”, 2.2. 4 numaralı bendin (A) alt bendinden istifade edenler ile ilgili Kuvvet Komutanlıkları veya
Jandarma Genel Komutanlığının kayıtlarına geçmek ve bu makamlarca verilen belgelere işlenmek şartıyla ateşli silah taşıyabilirler veya bulundurabilirler. Bu şekilde düzenlenen belgeler, taşıma veya bulundurma izin belgesi yerine geçer.” , 2.3. Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin değişik 11’inci maddesi, “(Değişik: 2017/10643) … Mahkeme kararı ile ya da haklarında verilen mahkumiyet kararının sonucu … J.Gn.K.lığı ve S.G.K.lığından meslekten veya devlet memurluğundan çıkartılanlar hariç olmak üzere, emekli Türk Silahlı Kuvvetleri personeli ile mecburi hizmetini tamamlayarak istifa etmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve
Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan subay, astsubay ve uzman jandarmalar ile en az on yıl görev yapıp sözleşmelerinin uzatılmaması sonucu veya kendi isteği ile Türk Silahlı
Kuvvetlerinden ayrılan uzman erbaşlara silah taşıma ve bulundurma izni ilgisine göre bağlı bulundukları Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik
Komutanlığınca verilir.”, 2.4. MY 166-2 (A) TSK Şahsi Silah Yönergesinin ikinci bölüm 1/ç maddesinin birinci bendi; “Mahkeme kararı ile ya da haklarında verilen mahkumiyet kararının sonucu olarak, TSK’nden tard veya ihraç edilenler, rütbesinin geri alınmasına hükmolunanlar ile 926 sayılı Kanunun 50 nci maddesinin (c) bendi, 3269 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin 3 ncü fıkrası ve 3466 sayılı
Kanunun 15 nci maddesi uyarınca, disiplinsizlik veya ahlaki durumları sebebiyle ayırma işlemine tabi tutulanlar, 3269 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca başarısız görülenler ile
3466 sayılı Kanunun 13 ve 16 ncı maddeleri uyarınca ilişikleri kesilenler veya 1402 sayılı
Kanunun 2 nci maddesi uyarınca emekli edilenler hariç olmak üzere; Emekli Subay, Astsubay, Uzman Jandarma ve Uzman Erbaşlar ile mecburi hizmetini tamamlayarak istifa etmek suretiyle, TSK’nden ayrılan Subay, Astsubay, Uzman Jandarmalar ile en az 10 (on) yıl görev yapıp sözleşmelerinin uzatılmaması sonucu veya kendi isteği ile TSK’nden ayrılan Sözleşmeli
Subay ve Sözleşmeli Astsubaylar ile Uzman Erbaşlara silah taşıma ve bulundurma izni, bağlı bulundukları Kuvvet Komutanlıklarınca, Jandarma personeli için Jandarma Genel
Komutanlığınca, Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli için Sahil Güvenlik Komutanlığınca verilir.” hükümlerine amir olduğu, 2.5. 25/08/2017 tarihli ve 30165 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan 694 sayılı KHK ile
J.Gn.K.lığı emrinde görevli subay ve astsubayların mecburi hizmet süresi “10” yıldan “15” yıla,
24 Aralık 2017 tarihli ve 30280 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan 696 KHK ile J.Gn.K.lığı
emrinde görevli uzman jandarmaların mecburi hizmet süresi “10” yıldan “15” yıla çıkartıldığı, 2.6. 08/03/2018 tarihli ve 7072 sayılı Kanun’un 47’nci maddesi ile 2803 sayılı Kanun’a
“Mecburi Hizmet Süresi” başlıklı Geçici Madde 9 olarak; Bu maddenin yayımı tarihi itibariyle
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında muvazzaf subay ve astsubay olanlar için mecburi hizmet yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir. (1) Subay ve astsubay nasbedildikleri tarihten itibaren fiilen “15” yıl hizmet esas alınmak suretiyle mecburi hizmetlerinin kalan kısmı aynen devam eder.” hükmü eklendiği, 2.7. Mecburi hizmet süresinin “10” yıldan “15” yıla çıkartılması sonrası oluşan tereddüt üzerine
J.Gn.K.lığı Hukuk Hizmetleri Başkanlığından görüş istenildiği, bu doğrultuda; istifa hakkının (devlet memurları bakımından “memurluktan çekilme hakkı”) bozucu yenilik doğuran bir hak olduğu, istifa isteminde bulunulması durumunda, bağlı yetki gereği ilgili makam istifa istemine uygun olarak işlem tesis etmesi gerektiği, istifanın karşı tarafa varması gereken tek taraflı bir irade beyanı olduğu, istifanın hukuk âleminde etki yaratması için yetkili makam veya mercilerce kabulünün şart olmadığı düşünüldüğünde, doğrudan istifa olgusuna ilişkin haklar bakımından, istifa iradesinin usulünce karşı tarafa iletildiği tarihteki (başvuru tarihindeki)
mevzuatın uygulanması gerektiği şeklinde görüş verildiği, 2.8. …’in J.Gn.K.lığı emrinde Uzman J.Çvş. rütbesi ile 30/08/2007 tarihinde göreve başladığı, astsubay olarak görevine devam eder iken zorunlu hizmet süresi içerisinde istifa etmek istediğine dair 19/09/2017 tarihli dilekçesi ile 18/10/2017 tarihinde ayrıldığı, J.Gn.K.lığı emrinde 10 yıl 1 ay 18 gün süreyle görev yaptığı, istifa etmek için vermiş olduğu 19/09/2017 tarihinde mecburi hizmet süresinin “15” yıl (24.08.2017 tarihli 694 sayılı KHK. Md.57, 06 Ocak
2017 tarihli 680 sayılı KHK. Md.48, 08.03.2018 tarihli 7072 Sayılı Kn. Md.47) olması
nedeniyle J.Gn.K.lığınca silah taşıma izin belgesi verilmesinin mümkün olmadığı, Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezine (CİMER) 18/11/2019 tarihli, … sayılı başvurusuna istinaden bilgilendirme yapıldığı ve şahsi silah envanterinde adına kayıtlı silahını 24/05/2019 tarihinde devir ettiği, şeklinde belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 1982 Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun; 5.1. 7196 sayılı Kanunun 37’nci maddesiyle mülga olan Geçici Madde 9’un, 25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı R.G.de yayımlanan 694 sayılı KHK’nın 57’nci maddesiyle değiştirilen
[08/03/2018 tarih ve 30354 (Mükerrer) sayılı R.G.de yayımlanan 7072 sayılı Kanunun 47’nci maddesiyle kabul edilen] hali: “ Bu maddenin yayımı tarihi itibarıyla Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında muvazzaf subay ve astsubay olanlar için
mecburi hizmet yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Subay veya astsubay nasbedildikleri tarihten itibaren fiilen 15 yıl hizmet esas alınmak suretiyle mecburi hizmetlerinin kalan kısmı aynen devam eder….”, 5.2. Ek Madde 14 (Ek madde: 06.12.2019 – 7196 S.K/Madde 33): “ Jandarma Genel
Komutanlığında muvazzaf subay ve astsubay olanlar için mecburi hizmet yükümlülükleri
aşağıda belirtilmiştir:
a) Muvazzaf subay veya astsubayların mecburi hizmetleri, subay veya astsubay nasbedildikleri tarihten itibaren fiilen on beş yıldır. Statü değiştirerek subaylığa geçirilenlerin mecburi hizmet süreleri Jandarma Genel Komutanlığındaki ilk statülerine nasbedildikleri veya ilk sözleşmelerinin onaylandığı tarihten itibaren on beş yıldır.”, 6. 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanununun “Mecburi Hizmet ve Yedeklik” başlıklı 7’nci maddesi: “ (Değişik 1. fıkra: 12.06.2003 – 4892 S.K/Madde 3) Uzman jandarmaların mecburi hizmet süresi, uzman jandarma çavuşluğa nasıp tarihinden itibaren onbeş yıl olup, yaş hadleri 56’dır. Bunun beş yıl fazlası ise askerlik çağı sonudur. Barışta ve seferde bu süreye kadar yedeğe ayrılmış uzman jandarmalar en genç olanlarından başlanmak üzere hizmete çağrılabilirler.”, 7. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Kanunun 7’inci maddesinin birinci fıkrasının 4/A alt bendi: “ Mahkeme kararı ile ya da haklarında verilen mahkûmiyet kararının sonucu olarak Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve
Sahil Güvenlik Komutanlığından tart ve ihraç edilenler, rütbesinin geri alınmasına hükmolunanlar ile 31/1/2013 tarihli ve 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu hükümleri uyarınca ayırma işlemine tabi tutulanlar, 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı
Kuvvetleri Personel Kanununun 50 nci maddesinin birinci fıkrasının mülga (c) bendi, 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 16 ncı maddesinin üçüncü fıkrası ve 28/5/1988 tarihli ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanununun mülga 15 inci maddesi uyarınca disiplinsizlik veya ahlaki durumları sebebiyle ayırma işlemine tabi tutulanlar, 3269 sayılı
Kanunun 12 nci maddesi uyarınca başarısız görülenler ile 3466 sayılı Kanunun 13 ve 16 ncı maddeleri uyarınca ilişikleri kesilenler veya mülga 13/5/1971 tarihli ve 1402 sayılı Sıkıyönetim
Kanununun 2 nci maddesi uyarınca emekli edilenler ile 31/1/2018 tarihli ve 7068 sayılı Genel
Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair
Kanun gereğince meslekten veya Devlet memurluğundan çıkarılanlar hariç olmak üzere; emekli subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ile mecburi hizmetini tamamlayarak istifa etmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve
Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan subay, astsubay ve uzman jandarmalar ile en az on yıl görev yapıp sözleşmelerinin uzatılmaması sonucu veya kendi isteğiyle Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan uzman erbaşlar ile en az on yıl görev yapmış olmak kaydıyla istifa etmek veya kurum değiştirmek suretiyle
Emniyet Genel Müdürlüğünden ayrılan emniyet hizmetleri sınıfı personeli, … silahlarını taşıyabilirler veya mesken ya da iş yerinde bulundurabilirler.” 8. Ateşli Silahlar Ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik’in “Emekli Türk
Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personeli” başlıklı 11’inci maddesi: “…mecburi hizmetini tamamlayarak istifa etmek suretiyle Türk
Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan subay, astsubay ve uzman jandarmalar ile en az on yıl görev yapıp sözleşmelerinin uzatılmaması sonucu veya kendi isteği ile Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan uzman erbaşlara silah taşıma ve bulundurma izni ilgisine göre bağlı bulundukları kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca verilir.” hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; Jandarma Genel Komutanlığında muvazzaf astsubay olarak 11 yıl 4 ay görev yaptığını ve 28/12/2017 tarihinde kendi isteğiyle istifa ederek ilişiğinin kesildiğini, Jandarma Genel Komutanlığında komando birliklerinde ve karakollarda emniyet ve asayiş görevlerinde çalıştığı esnada ter örle mücadele, uyuşturucu madde kaçakçılığı ile mücadele ve FETÖ terör örgütü ile mücadelede başarılı çalışmalarının olduğunu ve birçok kez ödüller aldığını bu nedenle de hem teröristlerin hem de suçluların muhtemel hedefi haline geldiğini, ifa ettiği bu riskli görevler nedeniyle gelecek yaşantısında tarafına vuku bulabilecek saldırılara karşı kendini savunabilmesi amacıyla silah taşıma ruhsatı alabilmek amacıyla Jandarma Genel Komutanlığına başvuruda bulunduğunda “15 yıl olan mecburi hizmet süresini tamamlamadan istifa ettiği ileri sürülerek” tarafına silah ruhsatının verilmediğini, 30/08/2016 tarihi itibari ile 926 sayılı Kanuna göre, 06/01/2017 tarihi itibari ile de 2803 sayılı Kanuna göre Jandarma Genel Komutanlığında görevli subay ve astsubayların mecburi hizmet süresi 10 yıl iken mecburi hizmet süresini tamamladığını, 25/08/2017 tarihinde yayımlanan 694 sayılı KHK ile 2803 sayılı Jandarma Teşkilat Görev ve Yetkileri Kanununun mecburi hizmet süresini subay ve astsubaylar için 10 yıldan 15 yıla çıkarıldığını, istifa ettiği tarihte 10 yıl olan mecburi hizmet süresini tamamladığını uzman erbaşlara ve Emniyet Genel
Müdürlüğü personeline 10 yıl çalışarak istifa etmeleri durumunda silah taşıma ruhsatı verilebildiğini ifade ederek, Jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli subay ve astsubaylara da uzman erbaşlar ve Emniyet Genel Müdürlüğü personeli gibi 10 yıl görev yaptıktan sonra kendi istekleri ile istifa etmeleri durumunda silah taşıma ruhsatı verilmesini talep etmektedir.
11. Silah taşıma ve bulundurma ruhsatlarının düzenlenmesine ve kimlere bu ruhsatların verilebileceğine dair usûl ve esaslar, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler
Hakkında Kanun ve bu Kanunun vermiş olduğu yetkiye istinaden hazırlanarak Bakanlar Kurulu
Kararı ile yürürlüğe konulan 21/03/1991 tarih ve 91/1779 Karar Numaralı Ateşli Silahlar Ve
Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmiştir.
12. 6136 sayılı Kanunun 7’nci maddesi ile 91/1779 Karar Numaralı Yönetmeliğin “Emekli
Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı
Personeli” başlıklı 11’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “…mecburi hizmetini tamamlayarak istifa etmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan subay, astsubay ve uzman jandarmalar ile en az on yıl görev yapıp sözleşmelerinin uzatılmaması sonucu veya kendi isteği ile Türk Silahlı
Kuvvetlerinden ayrılan uzman erbaşlara silah taşıma ve bulundurma izni ilgisine göre bağlı bulundukları Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik
Komutanlığınca verilir.” hükmü uyarınca mecburi hizmetini tamamlayarak istifa etmek suretiyle görevlerinden ayrılan astsubaylara bağlı bulundukları Komutanlıklar tarafından silah taşıma ruhsatı verilmektedir.
13. Başvuranın, göreve başladığı tarihte 10 yıl olan mecburi hizmet süresinin, 25/08/2017 tarihli ve 694 sayılı KHK ile yapılan değişiklikle birlikte 15 yıla çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Somut olayda başvuranın, 30/08/2007 tarihinde Uzman Jandarma Çavuş rütbesiyle göreve başladığı, astsubay olarak görevine devam eder iken zorunlu hizmet süresi içerisinde 19/09/2017 tarihli dilekçe ile bu görevinden 18/10/2017 tarihinde ayrıldığı ve J.Gn.K.lığı emrinde toplam 10 yıl
1 ay 18 gün süreyle görev yaptığı görülmektedir. Bu çerçevede, başvuranın istifa ettiği tarihte
mecburi hizmet yükümlüğünün 15 yıl olduğu noktasında şüphe bulunmamaktadır. Ancak mecburi hizmet süresi 10 yıl iken göreve başlayan başvuranın, mağduriyetine yol açacak bir kazanılmış hakkın varlığının tespitine ihtiyaç duyulmaktadır.
14. Pozitif Hukukun temel ilkeleri arasında yer alan kazanılmış hak, ortaya çıkması anında hukuka uygun olarak tamamlanmış, böylece kişiye özgü, lehte sonuçlar doğurmuş, sonradan hukuk kurallarındaki değişiklik veya işlemin geri alınması gibi nedenlere rağmen, hukuk düzeni 1 tarafından korunma altında kalan hak anlamına gelmektedir . Anayasa Mahkemesi kazanılmış hakkı, kişinin bulunduğu statüden ortaya çıkan, tahakkuk etmiş, kesinleşmiş ve kişisel alacak 2 niteliğine dönüşmüş hak olarak tanımlamıştır.
15. Anayasa Mahkemesi bir kararında, kazanılmış hak kavramı ile ilgili şu tespitleri yapmıştır (AYM. 19.12.1989 gün, E. 1989/14, K. 1989/49 sayılı kararı); “Bir statüye bağlı olarak ileriye dönük beklenen haklar kazanılmış hak niteliğinde değildir. Bir hukuk kuralının yürürlüğü sırasında bu kurala uygun biçimde tüm sonuçları ile kesin olarak edinilmiş hakların korunması hukuk devletinin gereğidir. Yasa koyucunun bu haklara el atması, değiştirip geri alması
1
Yücel Oğurlu, İdari Hukukunda Kazanılmış Haklara Saygı ve Haklı Beklentiler Sorunu, Seçkin Yayıncılık, Ankara, Mayıs 2003, s.28.
2
Anayasa Mahkemesi’nin bu tanıma yer verdiği 27.02.2001 gün, 1999/43E., 2001/46K. ve 03.04.2001 gün, 1999/50E. 2001/67K. sayılı kararları, Yücel Oğurlu, a.g.e., s.27.
düşünülemez ise de, önceki yasaya göre sağlanmış bir hak, kamusal düzen, toplumsal yarar açısından kazanılmış hak korunmasından sonsuza değin yararlanamaz. Kaldı ki aydan aya ya da belirli aylarda, her alınış zamanında yürürlükte olan kurala uygunluğu esas tutulmak gereken ödemeler kazanılmış hak kapsamında ve niteliğinde değildir.” 16. Diğer taraftan, bir statüye bağlı olarak ileriye dönük beklenen hakların, kazanılmış hak niteliği taşımayacağı, çerçevesi kanunla belirlenmek kaydıyla kamu görevlilerinin çalışma koşullarının ve görevlerinin değiştirilmesinin her zaman mümkün olduğu, kamu yararının söz konusu olduğu hallerde kazanılmış hakkın korunması kuralının geçerli olamayacağı, dolayısıyla 2803 ve 3466 sayılı Kanunlarda yapılan değişikliklerin de bu kapsamda kanun koyucunun takdirinde olduğu, bu açıklamalar çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde; J.Gn.K.lığı emrinde görevli astsubayların mecburi hizmet süresinin “10” yıldan “15” yıla çıkarıldığının açık ve kesin olduğu, bu hususta başvuranın görevden ayrıldığı 18/10/2017 tarihi itibariyle de mecburi hizmet süresinin 10 yıl olmasına ilişkin kazanılmış bir hakkın varlığından söz edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
17. Öte yandan, başvuran, Jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli subay ve astsubaylara da, uzman erbaşlar ve Emniyet Genel Müdürlüğü personeli gibi aynı statüde olduğunu ve 10 yıl hizmet açısından ikisinin aynı şartlara tabi olduğunu savunmaktadır. Ancak karşılaştırmaya çalışılan iki unvanın da hukuksal durumları farklıdır. Bu durum eşitliğe aykırı olarak da değerlendirilmemelidir. Nitekim aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmeyecektir
(AYM, E. 2005/28, K. 2008/122, 12.06.2008).
18. Yine, benzer bir konuda Kurumumuz tarafından verilen Ret Kararında; Jandarma Genel
Komutanlığında uzman jandarma olarak görev yapan başvuranın, 6136 sayılı Kanunun 7’nci maddesi ile 91/1779 Karar Numaralı Yönetmeliğin “Emekli Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personeli” başlıklı 11’inci maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca silah ruhsatı talebine ilişkin olarak, mecburi hizmet süresi olan
15 yıllık süreyi tamamlamadan önce ayrılması nedeniyle, silah taşıma izin belgesi
düzenlenmesi şartlarını taşımadığı gerekçesiyle talebinin reddi yönünde karar verildiği tespit edilmiştir (KDK, 04/10/2019 tarihli ve 2019/9323 Başvuru Nolu Ret Kararı).
19. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, silah taşıma izin belgesi düzenlenmesi talebinin, astsubaylar için belirlenen mecburi hizmet süresi olan 15 yıllık süreyi tamamlamadan önce ayrılması nedeniyle reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi