|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde sağlık astsubayı olarak görev yapan başvuranın, çeşitli talepleri üzerine yapılan değerlendirmeler yer almaktadır. Başvuran, nöbet hizmetlerine dahil edilmemesi, kadro artışları, sağlık hizmetleri tazminatı ve komando kursu tazminatı gibi konularda idareye başvuruda bulunmuştur. İdare, başvuranın taleplerini değerlendirirken, Jandarma Genel Komutanlığı’nın Nöbet Hizmetleri Yönetmeliği ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’na atıfta bulunarak, nöbet hizmetlerinin güvenlik ve hizmetin devamını sağlama amacıyla yapıldığını belirtmiştir.
Başvuranın taleplerinin reddedilmesinin gerekçesi, idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullandığına dair bir tespit yapılamaması olarak ifade edilmiştir. Ayrıca, sağlık astsubaylarının kadro sayısının artırılmasına yönelik planların mevcut olduğu, ancak bu taleplerin mevcut durumda gerçekleştirilemeyeceği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın taleplerinin reddi yönünde karar verilmiştir. Bu karar, idarenin takdir yetkisini kullanma biçiminin hukuka uygun olduğunu ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/4061-S.20.6492
BAŞVURU NO : 2019/17281
KARAR TARİHİ : 17/03/2020
RET KARARI
JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Jandarma Genel Komutanlığı sağlık astsubaylarının özlük haklarının iyileştirilmesi talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 30/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde sağlık
astsubayı olarak görev yaptığını ve şuan aynı görevde 240 sağlık astsubayı olduğunu, sağlık astsubaylarının %90’ının komando birliklerinden oluştuğunu, doğu illerinde tabip olmadan çalıştıklarını ve kurumda mevcut tabiplerin 1 defa doğu görevinde çalıştırılıp istifa etmelerinin önüne geçilmesi için doğu bölgelerine atanmadıklarını, tabip subayların sağlık tazminatı aldıklarını ve nöbetten muaf olduklarını ancak tabip ve diş tabiplerinin nöbet tutacak personel olduklarını, sağlık astsubaylarının hem operasyona katıldıklarını hem de kışla nöbet hizmetine dahil olduklarını, ayrıca sağlık astsubaylarının muharip-savaşan sınıf olmamalarına rağmen operasyonlarda görev alan tek yardımcı sınıf olduğunu, muharip sınıfa verilen Komando Temel
Kursunu başarı ile bitirenlere verilen iş güçlüğü zammının kendilerine verilmediğini, komando olmayan sağlık astsubaylarının ileri seviye acil yardım çantasını taşımak zorunda olduklarını ve bu çantanın diğer kişisel eşya, kumanya çantalarından daha büyük olduğunu dolayısıyla muharip sınıfa göre daha fazla yük taşıdıklarını ve yaralanma durumlarında o yük ve yorgunlukla hastaya/yaralıya müdahale etmeleri beklendiğini, görevlerinin ilk yardım değil ileri yaşam desteği sunmak olduğunu ancak kurumun profesyonel ilk yardım olarak görev tanımı yaptığını, 1 olan tabur kadrolarının 3’e çıkarılması gündemdeyken 5’e çıkarılmasına karar verildiğini, halbuki tim sıhhiyelerinin Acil Tıp Teknisyeni (ATT) mezunlarından istihdam edilmesi durumunda kadro artışına gerek kalmayacağını belirtmektedir. Başvuran diğer nöbet hizmetlerine dahil edilmeme, kadro sayısında artış yapılmaması, tim sıhhiye uzman erbaşların
ATT muharip sıhhiye niteliklerinden oluşması, sağlık hizmetleri tazminatı kapsamına alınma, komando kursu tazminatı kapsamına alınma, Sahil Güvenlik Revir kadrolarının açılması, revirlerdeki sıhhiye kısımlarını Triyaj ve Müdahale Tim Komutanlıkları olarak 2 ekipten oluşması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 30/10/2019 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına
istinaden Jandarma Genel Komutanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 22/11/2019 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1) Sağlık astsubaylarının görevlerinin, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı
İcrasına Dair Kanun’un 3/2 maddesi ile Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği 28’inci maddesine göre yürütüldüğü,
2.2) Jandarma Genel Komutanlığının Nöbet Hizmetleri Yönetmeliği’nin 5/13 maddesinde
belirtilen “… gibi olaylara” ifadesinin sadece “afet, toplu zehirlenme ve ağır yaralanma” ile sınırlı olmadığı ve bu hususların tümü göz önünde bulundurulduğunda, tabip ve diş tabiplerinin de 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu esaslarına göre gerekli acil müdahale
İşlemlerini takip ve koordine etmek üzere vazifeye çağrılabileceği,
2.3) Jandarma Genel Komutanlığının Nöbet Hizmetleri Yönetmeliği’nin 14/1-f maddesinde yer
alan düzenleme uyarınca, atandığı görevin niteliği ve hizmet gereklerine bağlı olarak nöbet hizmetlerinden muaf tutulması değerlendirilen personelin, ilgili birlik komutanı onayıyla nöbet hizmetlerine dahil edilmemesine olanak sağlandığı,
2.4) Jandarma Genel Komutanlığı bağlı birlik ve kurumlarında teşkilat yapısı, birliklerin
konuşlu olduğu ilin emniyet, asayiş ve terör tehdidi yönünden kritiklik derecesi, hizmet gereklerine bağlı görev yoğunluğu ve personel mevcuduna göre oluşturulan nöbet ve nöbet gruplarındaki personel sayısının farklılık gösterdiği,
2.5) Jandarma Genel Komutanlığı bağlı birliklerinde sağlık branşı astsubayların kadrosunun
916, mevcudunun 231 ve mevcudun kadroyu karşılama oranın %25 olduğu,
2.6) 2803 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesi kapsamında astsubayların aylıklarının
iyileştirilmesine yönelik kanun değişiklik tekliflerinin Milli Savunma Bakanlığı tarafından yürütüldüğü ve sağlık astsubaylarına tazminat verilmesine yönelik teklifin değerIendirme aşamasında olduğu,
2.7) Tabip subayların sağlık hizmetlerini düzenleyen 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri
Personel Kanunu’nun Ek 17/ç maddesinde, teröristle mücadele bölgelerinde görev yapan sağlık astsubaylarının da söz konusu tazminattan faydalanmasına yönelik çalışmanın Milli Savunma
Bakanlığı tarafından yürütüldüğü ve anılan çalışmanın sağlık astsubaylarını da kapsadığı,
2.8) 657 sayılı Kanunu’nun 36/1 (VIII) maddesine göre Jandarma Genel Komutanlığı
kadrolarında bulunan subay ve astsubaylar ile uzman jandarmaları kapsayan jandarma hizmetleri sınıfı personelinin çalışma saatleri konusunda, 2803 sayılı Kanun’da hüküm bulunmayan hâllerde 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulandığı,
2.9) 2803 sayılı Kanun’un 21 ‘inci maddesinde, Jandarma Genel Komutanlığı fiili
kadrolarına atanmış subay, astsubay ve uzman jandarma ve uzman erbaşlara; fazla çalışmalarının karşılığı asayiş tazminatı ödeneceği,
2.10) Personelin mevzuat hükümleri kapsamında “teminde güçlük zammı ve iş riski
zammından” faydalandığı, ayrıca 2803 sayılı Kanun’un 21’inci maddesi gereği komando birliklerinde görevli personelin asayiş tazminatını diğer birimlere göre %12 artırımlı aldığı, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın;
3.1) “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74’üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; Kamu
Denetçiliği Kurumu’nun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceleyeceği düzenlenmiştir.
3.2) “Çalışma Şartları ve dinlenme hakkı” başlıklı 50 inci maddesinde; “Kimse, yaşına,
cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz. Küçükler ve kadınlar ile bedenî ve ruhî yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar. Dinlenmek, çalışanların hakkıdır. Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir”,
4) 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nun,
4.1) “Personel, kaynakları ve uygulanacak mevzuat” kenar başlıklı 13/1 maddesinde;
“Jandarma Hizmetleri Sınıfı personelinin her türlü özlük işlerinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uygulanır.
Ancak, nasıp ve terfi, aylık ve diğer mali ve sosyal haklat bakımından statü ve rütbelerine göre 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 13/6/2001 tarihli ve
4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar
Hakkında Kanun, 28/5/1988 tarihli ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununu ile 10/3/2011 tarihli ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve
Er Kanununa tabi personel hakkındaki hükümler uygulanır. Jandarma Hizmetleri Sınıfı hariç olmak üzere Jandarma Genel Komutanlığının diğer hizmet sınıflarındaki kadrolarında bulunan
Devlet memurları, Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarındaki emsallerinin yararlandığı mali ve sosyal haklardan aynı şekilde yararlanırlar.”
4.2) “Asayiş tazminatı” kenar başlıklı 21 ‘inci maddesinde; “Jandarma Genel Komutanlığı
fiili kadrolarına atanmış subay, astsubay ve uzman jandarma ve uzman erbaşlara; 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununda belirtilen en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil); a) Komando ve sınır birliklerinde %52, b) Diğer karargâh, birlik ve kurumlarda %40, tutarını geçmemek üzere İçişleri Bakanlığınca belirlenecek usul ve esaslara göre fazla çalışma karşılığı asayiş tazminatı ödenir. Bu tazminattan damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun,
5.1) “Tesis edilen sınıflar” kenar başlıklı 36/1 (VIII) maddesinde; “JANDARMA
HİZMETLERİ SINIFI; Bu sınıf Jandarma Genel Komutanlığı kadrolarında bulunan subay, astsubay ve uzman jandarmaları kapsar.”
5.2) “Çalışma saatleri” kenar başlıklı 99’uncu maddesinde; “Memurların haftalık çalışma
süresi genel olarak 40 saattir. Bu süre Cumartesi ve pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir.
Ancak bu kanuna; özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir. Cumhurbaşkanı, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir.”
5.3) “Günlük çalışma saatlerinin tespiti” kenar başlıklı 100’üncü maddesinde; “Günlük
çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valiler tarafından tesbit olunur. Ancak engelliler için; engel durumu, hizmet gerekleri, iklim ve ulaşım şartları göz önünde bulundurulmak suretiyle günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile öğle dinlenme süreleri merkezde üst yönetici, taşrada mülki amirlerce farklı belirlenebilir Memurların yürüttükleri hizmetin özelliklerine göre, bu madde uyarınca tespit edilen çalışma saat ve süreleri ile görev yerlerine bağlı olmaksızın çalışabilmeleri mümkündür. Bu hususa ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanınca belirlenir.”
5.4) “Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün
tesbiti” kenar başlıklı 101 ‘inci maddesinde; “Günün yirmi dört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri kurumlarınca düzenlenir.
Ancak, kadın memurlara; tabip raporunda belirtilmesi hâlinde hamileliğin yirmi dördüncü haftasından önce ve her hâlde hamileliğin yirmi dördüncü haftasından itibaren ve doğumdan sonraki iki yıl süreyle gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez. Engelli memurlara da isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez.”
5.5) “Fazla çalışma ücreti” kenar başlıklı 178/B maddesinde; “Kurumlar gerektiği takdirde
personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir. Fazla çalışmanın uygulama esas ve usulleri Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir. Milli İstihbarat Teşkilatı mensuplarına ödenecek fazla çalışma ücretleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı tarafından onaylanacak bir talimatla tesbit edilir.”,
6) 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’un,
6.1) “Tabipler” üst başlıklı 3/2 maddesinde; “Acil tıbbi yardım ve bakım ile sınırlı kalmak
ve Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliğinde belirtilmek kaydıyla acil tıp teknikerleri ile verilecek gerekli eğitimleri başarıyla tamamlamak kaydıyla Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli sağlık astsubayları hastaya müdahale edebilir, bu hususta lazım gelen iş ve işlemleri yapabilirler. Hastane öncesi acil tıbbi yardım veren personel özel tip kıyafet giyer.,
7) 13/03/1975 tarihli 15176 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Fazla alışmanın Uygulama
Esaslarını Gösterir Yönetmelik’in;
7.1) “Kapsam” kenar başlıklı I ‘inci maddesi: “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
değişik 178 inci maddesi gereğince düzenlenen bu Yönetmelik hükümleri, aynı Kanuna tabi memurlar hakkında uygulanır.”
7.2) “Amaç” kenar başlıklı 2’nci maddesi: “Bu Yönetmelik hükümleri günlük çalışma
saatleri dışında yapılacak fazla çalışmanın uygulanmasına ilişkin esasları düzenler.”
7.3) “Tanımlar” kenar başlıklı 3’üncü maddesi: “A) Fazla çalışma: Devlet Memurlarının,
genel olarak haftalık çalışma süresi olan, 40 saatin üstünde yaptıkları çalışma, fazla çalışmadır.
Bu Yönetmeliğin uygulanması yönünden, özel Kanunlarda mevcut yahut Devlet Memurları
Kanunu’na veya Özel ‘Kanunlara dayanılarak çıkarılacak Tüzük ve Yönetmeliklerdeki:
a) Haftalık çalışma süreleri 40 saatten az olan Devlet Memurlarının 40 saatten fazla çalıştıkları süre; b) Haftalık çalışma süreleri 40 saatten fazla olan Devlet Memurlarının; Özel Kanunlarında mevcut veya Devlet Memurları Kanunu ya da Özel Kanunlara dayanılarak çıkarılacak Tüzük ve Yönetmeliklerde belirtilen süreden fazla çalıştıkları süre, fazla çalışma sayılır.
B) Nöbet Hizmeti: Kurumların faaliyetleri gereği, güvenliğin veya hizmetin devamını temin amacıyla, normal çalışma saatleri içinde veya dışında yapılan çalışmadır.”
7.4) “Genel esaslar” kenar başlıklı 5’inci maddesi: “Çalışma saatleri içinde ve dışında
yürütülen nöbet hizmetleri fazla çalışma sayılmaz.”
7.5) “Genel esaslar” kenar başlıklı 7/1 maddesi: “ Kurum amirleri gerekli gördükleri hallerde
Devlet Memurları Kanununun 99 ve 178 inci maddelerine göre fazla çalışma yaptırabilirler.”,
8) 21/01/2017 tarihli 29955 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği’nin,
8.1) “Nöbet” kenar başlıklı 42/1 maddesi: “Günün yirmi dört saatinde devamlılık gösteren
hizmetlerde çalışan personelin çalışma saat ve şekilleri ile nöbet sistemleri kurumlarınca düzenlenir.”
8.2) “Dayanak” kenar başlıklı 3’üncü maddesi: “Bu Yönetmelik; 10/3/1983 tarihli ve 2803
sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunun 24 üncü, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun 101 inci ve 21/01/2017 tarihli ve 29995 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel
Yönetmeliğinim 42’inci maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.”
8.3) “Tanımlar” kenar başlıklı 4/1 -k maddesi: “Nöbet: Jandarma birliklerindeki müşterek
hizmetlerin yapılmasını ve devamını sağlamak maksadıyla bu hizmetlerin belli bir sıra ve süreyle; subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş/er ve erbaş/erler ile
Jandarma Teşkilatında görevli diğer branşlardaki devlet memurları tarafından yerine getirilmesini ifade eder.”
8.4) “Subay, astsubay ve uzman jandarma nöbetleri ile ilgili genel hususlar” kenar
başlıklı 5’inci maddesi: “Sağlık teşkilleri dışında idari birimlerde istihdam edilen tabip ve diş tabipleri ile veteriner hekim, kimyager, eczacı ve sağlık branşı subay/astsubaylar uygun nöbet grubuna dâhil edilirler. Nöbet hizmeti ihdas edilmeyen sağlık teşkillerinde görevli tabip ve diş tabipleri diğer nöbet hizmetlerine dâhil edilmez. Bu personel mesai dışında meydana gelen ya da mesai dışında etkileri devam eden afet, toplu zehirlenme, ağır yaralanma gibi olaylara yönelik olarak 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu esaslarına göre acil müdahale işlemlerini koordine etmek üzere vazifeye çağırılabilir.”
8.5) “Nöbet hizmetine dahil edilemeyecek personel” kenar başlıklı 14/1 -f maddesi:
“Atandığı görevin niteliği ve hizmet gereklerine bağlı olarak; asgari il jandarma, alay ve eşiti ile daha büyük birlik, karargah ve kurum amiri onayıyla nöbet/vardiyalı nöbet hizmetlerinden muaf tutulanlar, nöbet/vardiyalı nöbet hizmetine dahil edilmezler.”,
9) Jandarma ve Sahil Güvenlik Personelinin Hizmet Esasları Hakkında Yönetmelik’in,
9.1) “Çalışma Saatleri” kenar başlıklı 24’üncü maddesi: “(1) Jandarma Genel Komutanlığı,
Sahil Güvenlik Komutanlığı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisinde görevli subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay ve uzman jandarmaların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir. Bu durum, görevin gerektirdiği durumlarda, rütbeli personelin görev yerine çağrılmasına veya görev yerinden ayrılmamasına engel teşkil etmez.
(2) Günün yirmi dört saatinde devamlılık gösteren görevlerde çalışan rütbeli personelin çalışma saat ve şekilleri birlik komutanları veya birim âmirlerince belirlenir.
(3) Nöbetçi ve görevli olmayan veya kendisine ayrıca özel bir görev verilmeyen subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay ve uzman jandarmalar günlük mesai veya eğitimin bitiminde görev yerinden ayrılabilir. Ancak nöbete ilişkin hükümler saklıdır. Görevin bulunmayı gerektirdiği yerden izinsiz hiçbir rütbeli personel ve er gündüz ve gece ayrılamaz.”,
10) “11/05/2000 tarihli 24046 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Acil Sağlık Hizmetleri
Yönetmeliği’nin,
10.1) “Dayanak” kenar başlıklı 3’üncü maddesi: “Bu Yönetmelik, 7/5/1987 tarihli ve 3359
sayıli Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi ile 9 uncu maddesinin (c) bendi, 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının
Tarzı İcrasına Dair Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 2/11/2011 tarihli ve 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu ve 40 ıncı maddeleri hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.”
10.2) “İstihdam edilecek personelin nitelikleri ile görev ve yetkileri” kenar başlıklı 28’inci
maddesi: “Ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp teknisyenleri, acil sağlık hizmetlerinde acil tıbbi yardım ve bakım ile sınırlı kalmak kaydıyla, Bakanlıkça belirlenen sertifikalı eğitim programlarım tamamlamak suretiyle hastaya müdahale ve bu hususta lazım gelen iş ve eylemleri yapabilirler. Ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp teknisyenleri; acil yardım ve hasta nakil ambulanslarında sağlık personeli, komuta kontrol merkezlerinde çağrı karşılama personeli olarak ve hastane acil servislerinde sağlık personeli olarak çalışırlar.
Bu personel gerektiğinde ambulans aracının sürücüsü olarak görev yapar. Ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp teknisyenlerinin acil bakımda tıbbi görev, yetki ve sorumlukları şunlardır; a) Ambulans ve acil bakım teknikerleri, Bakanlıkça yapılacak düzenlemelere uygun olarak;
1) İntravenöz girişim yapmak.
2) Hastaneye ulaşıncaya kadar, kabul edilen acil ilaçları ve sıvıları kullanmak.
3) Oksijen uygulaması yapmak.
4) Endotrakeal entübasyon uygulaması yapmak.
5) Kardiyo-pulmoner resüsitasyon ve defibrilasyon yapmak.
6) Travma stabilizasyonu yaparak hastanın nakle hazır hale gelmesini sağlamak.
7) Uygun taşıma tekniklerini bilmek ve uygulamak.
8) Monitörizasyon ve defibrilasyon uygulamak.
9) Kırık, çıkık ve burkulmalarda stabilizasyonu sağlamak.
10) Yara kapatma ve basit kanama kontrolü yapmak.
11) Acil doğum durumunda doğum eylemine yardımcı olmak.
b) Acil tıp teknisyenleri, tıbbi danışman koordinasyonu ve onayı ile Bakanlıkça yapılacak düzenlemelere uygun olarak;
1) İntravenöz girişim yapmak.
2) Oksijen uygulaması yapmak.
3) Endotrakeal entübasyon uygulaması yapmak.
4) Uygun taşıma tekniklerini bilmek ve uygulamak.
5) Kırık, çıkık ve burkulmalarda stabilizasyonu sağlamak.
6) Yara kapatma ve basil kanama kontrolü yapmak.
7) Temel yaşam desteği protokollerini uygulamak.
8) Temel yaşam desteği uygulaması sırasında yarı otomatik ve tam otomatik eksternal
defibrilatörleri kullanmak.
9) Travma stabilizasyonu yaparak hastanın nakle hazır hale gelmesini sağlamak.
Acil sağlık hizmetlerinde istihdam edilecek hekim ve diğer personelin nitelikleri ile görev ve yetkileri, yukarıda düzenlenen hususlar da nazara alınarak, hizmetin ve hizmet verilecek birimin mahiyetine göre Bakanlık gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.”; düzenlemelerine yer verilmiştir
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları,
İdarenin konu ile açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma
Genel Komutanlığı bünyesinde sağlık astsubayı olarak görev yaptığını belirterek, diğer nöbet hizmetlerine dahil edilmeme, kadro sayılarında artış yapılmaması, tim sıhhiye uzman erbaşların acil tıp teknisyeni (ATT)- muharip sıhhiye niteliklerinden oluşması, sağlık hizmetleri tazminatı kapsamına alınma, komando kursu tazminatı kapsamına alınma, sahil güvenlik revir kadrolarının açılması, yönetmelik/yönergelerin üst mevzuatlara uyarlık gösterir şekilde düzenlenmesi ve revirlerdeki sıhhiye kısımlarının triyaj ile müdahale tim komutanlıkları olarak iki ekipten oluşmasını talep etmektedir.
13) 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nun 21’inci maddesinde,
Jandarma Genel Komutanlığı fiili kadrolarına atanmış subay, astsubay ve uzman jandarma ve uzman erbaşlara; fazla çalışmalarının karşılığı asayiş tazminatı ödeneceği düzenlenmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 99’uncu maddesi; “Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir. Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir. Ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir.” şeklinde olup, devamı maddelerinde ise; günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresinin, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valiler tarafından tespit olunacağı, günün yirmi dört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan devlet memurlarının çalışma saat ve şekillerinin kurumlarınca düzenleneceği ve kurumların gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabileceği düzenlemesi yer almaktadır.
14) Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmelik’in 3’üncü maddesinde “fazla
çalışma” devlet memurlarının, genel olarak haftalık çalışma süresi olan 40 saatin üstünde yaptıkları çalışma şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Yönetmelik’in devamı maddelerinde ise; çalışma saatleri içinde ve dışında yürütülen nöbet hizmetlerinin fazla çalışma sayılmayacağı, kurum amirlerinin gerekli gördükleri hâllerde 657 sayılı Kanun’un 99’uncu ve 178’inci maddelerine göre fazla çalışma yaptırabileceği ve günün yirmi dört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan personelin çalışma saat ve şekilleri ile nöbet sistemlerinin kurumlarınca düzenleneceği hükümleri yer almaktadır. Jandarma Genel Komutanlığının Nöbet
Hizmetleri Yönetmeliği ‘nin 3’üncü maddesinde, sağlık branşı subay/astsubayların uygun nöbet grubuna dâhil edileceği düzenlenmiştir.
15) Somut olayda Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde sağlık astsubayı olarak çalışan
başvuran, nöbet hizmetlerine dahil edilmemeyi talep etmektedir. Jandarma Genel Komutanlığı bağlı birlik ve kurumlarında teşkilat yapısı, birliklerin konuşlu olduğu il’in emniyet, asayiş ve terör tehdidi yönünden kritiklik derecesi, hizmet gereklerine bağlı görev yoğunluğu ve personel mevcuduna göre oluşturulan nöbet grubu ve nöbet gruplarındaki personel sayısı farklılık göstermektedir. Personelin ayda 1-2 nöbet tutması veya bazı birliklerde 5-6 nöbet tutması tamamen emniyet ihtiyacını karşılamaya yönelik tedbirler arasındadır. Atandığı görevin yoğunluğu nedeniyle nöbet hizmetlerinden muaf tutulması değerlendirilen personelin, ilgili birlik Komutanı onayıyla nöbet hizmetlerine dahil edilmemesine olanak sağlanmıştır. Diğer taraftan Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel
Yönetmeliği’nin subay, astsubay ve uzman jandarma nöbetleri ile ilgili 5-(17)’inci maddesinde; Bir nöbet grubunun asgari dört personel ile vardiyalı nöbet grubu ise asgari üç personel ile teşkil edileceği belirtildiği görülmektedir. Dolayısıyla nöbet hizmetine dahil etme işleminde idareye takdir yetkisi tanınmıştır. İdareye belli konularda takdir yetkisi tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu nedenle idarenin takdir yetkisi mutlak olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olarak kullanılması gerekmektedir. Bu kapsamda nöbet hizmetinin güvenliğin ve hizmetin devamını sağlama amacıyla yapıldığı anlaşılmaktadır. Başvuranın nöbet hizmetine dahil edilmeme talebinin reddedilmesi işleminde idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullanmadığına dair bir tespit yapılamadığından herhangi bir hukuka aykırılığa rastlanılmamıştır.
16) Başvuranın kadro sayılarında artış yapılmaması ve tim sıhhiye uzman erbaşların Acil Tıp
Teknisyeni (ATT)-muharip sıhhiye niteliklerinden oluşması talebine ilişkin olarak idarenin cevabından, Jandarma Genel Komutanlığı bağlı birliklerinde sağlık branşı astsubayların kadrosunun 916, halihazırda mevcudunun ise 231 ve mevcudun kadroyu karşılama oranının %25 olduğu, Jandarma Genel Komutanlığı 2019-2023 Personel Temin Yetiştirme
Planı ile 5 yıl içinde halen mevcut olan 231 sağlık branşlı astsubay sayısının 338 olacak şekilde planlandığı görülmektedir. Ayrıca 01.02.2018 tarihli ve 7079 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 3’üncü maddesine “11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına “acil tıp teknikerleri” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile verilecek gerekli eğitimleri başarıyla tamamlamak kaydıyla Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli sağlık astsubayları” ibaresi eklenmiştir. Sağlık astsubay sayısının arttırılmasının sağlık hizmetlerinin yürütülmesinde sağlık personeline kolaylık sağlayacağı, sunulan hizmetin durumuna göre bir ekip halinde ya da tüm bölükleri destekleyecek şekilde verilmesinin mümkün olabileceği ancak görev haricinde diğer görevlerin verilmesinin birlik komutanlarının/kurum amirlerinin yetkisinde olduğu görüldüğünden başvuranın taleplerinin mevcut durumda gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.
17) Başvuranın sağlık hizmetleri tazminatı kapsamına alınma talebine ilişkin olarak, idarenin
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun tabip subayların sağlık
hizmetlerini düzenleyen Ek 17/ç maddesinde, teröristle mücadele bölgelerinde görev yapan sağlık astsubaylarının da söz konusu tazminattan yararlanmasına yönelik Kanun değişikliği teklifinin Jandarma Genel Komutanlığı tarafından Millî Savunma Bakanlığı’na iletildiği, söz konusu teklifin Bakanlık tarafından değerlendirildiği, Millî Savunma Bakanlığı ile yapılan görüşmede ise söz konusu Kanun teklifinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Milli Savunma
Komisyonundan geçtiği ve Cumhurbaşkanlığına sunulduğu bilgisine ulaşılmıştır. Söz konusu
Kanun değişikliği teklifinin yasalaşması halinde başvuranın sağlık hizmetleri tazminatından faydalanabileceği değerlendirilmektedir.
18) Diğer taraftan başvuranın komando kursu tazminatı talebi ile ilgili olarak, 926 sayılı TSK
Personel Kanunu’nun Ek 3’üncü maddesi gereğince subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlara hangi rütbe ve görevler için ne miktarda iş güçlüğü, iş riski, teminde güçlük zammı ve mali sorumluluk tazminatı ödeneceği belirtilmektedir. 20 Eylül 2019 tarihli ve 1591 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına ilişkin EK-2 sayılı çizelgenin 4/a maddesinde; “…Jandarma
Komando Birlikleri…fiilen görevli olanlar (1) Subaylara 12.000, (2) Astsubaylara 9.000, (3)
Uzman ve Uzman Erbaşlara 6.000 puan “teminde güçlük zammı” verilir hükmü ile EK-2 sayılı çizelgenin 5/b maddesinde; “Dağ ve Komando, Komando ve Hava İndirme Birlikleri, Jandarma ve Komando Birlikleri, Dağ ve Komando Okulu ve Eğitim Merkezi, Jandarma Komando Okulu ve Eğitim Merkezi , Terörizmle Mücadele Eğitim ve Tatbikat Merkezi Komutanlığında görev yapan personel ile bu birliklere öğretmen olarak atanan ve atandığı kadroda görev yapan personelden, (1) Komando İhtisas Kursunu bitirerek niteliğini sürdürenlere 21.000, (2) Komando Temel Kursunu bitirenlere 14.000,(3) diğer personele ise 7.500 “iş riski zammı” ayrıca verilir hükümleri düzenlenmiştir. Bu çerçevede başvuranın “teminde güçlük zammı” ve
“iş riski zammından” faydalandığı ve ayrıca komando birliklerinde görevli personelin “asayiş tazminatını” diğer birimlere göre %12 artırımlı aldığı görülmektedir.
19) Başvuranın sahil güvenlik revir kadrolarının açılması ve revirlerdeki sıhhiye kısımlarının
triyaj ile müdahale tim komutanlıkları olarak iki ekipten oluşması taleplerinin, idarenin takdirinde olduğu, ilgili birimlerce değerlendirilebileceği ve sunulan hizmetin durumuna göre mümkün olabileceği; yönetmelik/yönergelerin üst mevzuatlara uyarlık gösterir şekilde düzenlenmesi talebi ile ilgili olarak ise, Kanunlar ve yönetmelikler/yönergeler birlikte değerlendirildiğinde söz konusu mevzuatlarda hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi