|
ÖZET: Bu karar, Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan sivil memurların harçsız silah taşıma ruhsatı talebinin reddine ilişkindir. Başvuran, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi olarak görev yapan sivil memurlara bu hakkın verilmesi için mevzuat değişikliği talep etmiştir. İçişleri Bakanlığı, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun ve ilgili yönetmeliklerin, silah taşıma yetkisini belirlemede Cumhurbaşkanına takdir yetkisi tanıdığını belirtmiştir.
Danıştay, yapılan değerlendirmede, Jandarma Genel Komutanlığı bünyesindeki sivil memurların harçsız silah taşıma ruhsatı alma hakkından faydalandırılmamasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonucuna varmıştır. Bu durum, idarenin takdir yetkisini kamu yararına uygun bir şekilde kullandığını göstermektedir. Dolayısıyla, başvurunun reddi yönünde karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/16010-S.21.25642
BAŞVURU NO : 2021/9820
KARAR TARİHİ : 10/11/2021
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Harçsız silah taşıma ruhsatı verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/05/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran tarafından özetle, Jandarma Genel Komutanlığı emrinde Devlet Memuru olarak görev yaptığını, Ateşli Silahlar Ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesinde Emniyet
Genel Müdürlüğü kadrolarında çalışan emniyet hizmetleri sınıfı personeli dışındaki diğer personele harçsız olarak silah taşıma ruhsatı hakkı verildiğini, Jandarma Genel Komutanlığı Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılarak İçişleri Bakanlığına bağlandıktan sonra personeli ilgilendiren çeşitli kanun ve yönetmelik hükmünün düzenlendiğini ancak harçsız silah taşıma ruhsatı hakkı ile ilgili mevzuat değişikliğinin yapılmadığını iddia ederek söz konusu hakkın kendilerine de verilmesi için gerekli olan mevzuat değişikliğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İçişleri Bakanlığının başvuru konusuna ilişkin 02/07/2021 tarih ve sayılı yazısında özetle; 2.1. Anayasanın İkinci Bölümünde kişilerin temel hak ve ödevleri maddeler halinde sayıldığı, dileyen herkesin harçsız taşıma ruhsatlı silah alabileceğine ilişkin herhangi bir hüküm yer almadığı, 2.2. Kimlere hangi hal ve şart altında silah ruhsatı verilebileceği 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile
Diğer Aletler Hakkında Kanun ve 91/1779 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında
Yönetmelik hükümlerinde belirtildiği,
2.3. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 6’ncı maddesinin altıncı fıkrasında; “Ruhsatların renk, şekil, muhtevası ile diğer hususlar yönetmelikte belirlenir hükmünü, 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendi; “Cumhurbaşkanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirlenecek esaslara göre valiler tarafından verilecek İzin vesikasını alanlar”, beşinci fıkrası ise; “Silah taşımaya yetki veren kimlik kartları ile belgelerin düzenlenmesi ve gerektiğinde yenilenmesi ya da geri alınmasına ilişkin usul ve esaslar Milli Savunma ve İçişleri Bakanlıklarınca müştereken hazırlanacak bir yönetmelikte düzenlenir” hükmünü amir olduğu, 2.4. 91/1779 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik’in 8’ inci maddesi silah taşımalarına izin verilen kamu görevlilerinin unvanları sayma yöntemi ile belirlendiği, Jandarma
Genel Komutanlığı emrinde görev yapan Devlet memurlarına harçsız silah taşıma ruhsatı verilmesi yönünde anılan Yönetmelik’te herhangi bir hüküm bulunmadığı, 2.5. Jandarma Genel Komutanlığı emrinde görev yapan Devlet memurlarına harçsız silah taşıma ruhsatı verilmesi yönünde düzenleme yapılması halinde, benzer görevi yapan diğer kurum ve kuruluşlarında (Hava
Kuvvetleri Komutanlığı, Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Sahil Güvenlik
Komutanlığı, Adalet Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı personeli gibi) aynı talepte bulunmalarına neden olacağı, 2.6. Belirtilen şekilde Yönetmelik değişikliği yapılması halinde harçsız silah ruhsatı verilebilecek kişilerin sayısının ve silahlanmanın artmasına neden olacağı ve Yönetmeliğin sistematiğini bozarak amacından uzaklaşacağı, 2.7. Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarında çalışan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli dışındaki diğer personele bu zamana kadar 8.914 (bir kişi birden fazla silah ruhsatı sahibi olabilir) adet silah taşıma ruhsatı düzenlendiği, Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde 3.509 kişi Devlet memuru olarak görev yaptığı, 2.8. 6136 sayılı Kanun’un 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendine istinaden yürürlüğe konulan 91/1779 sayılı Yönetmelik’in 8’İnci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (10) numaralı alt bendine istinaden Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarında çalışan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli dışındaki diğer personeline kamu görevli olarak silah taşıma ruhsat verilmesi hakkı kaldırılması ile ilgili mevzuat çalışması bulunmadığı, 2.9. Böyle bir hakkın kaldırılması durumunda; Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli ile birlikte görev yaptıkları ve takındıkları sıfatları ile mesleki faaliyetlerinden dolayı bulundukları yer ve zaman itibarıyla can güvenliklerinin ciddi ve harici tehdit ve tehlikelere maruz kalacağı kuvvetle muhtemel olduğu, müktesep hak olduğundan kaldırılmaması gerektiği değerlendirildiği, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde: “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
/
hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun; 5.1. Birinci maddesinde: “Ateşli silahlarla mermilerinin ve bıçaklarla salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel olarak yapılmış bulunan diğer aletlerin memlekete sokulması, yapılması, satılması, satınalınması, taşınması veya bulundurulması bu kanun hükümlerine tabidir.” 5.2. Altıncı maddesinde: “Ruhsatların renk, şekil, muhtevası ile diğer hususlar yönetmelikte belirlenir.” 5.3. Yedinci maddesinde: “Ateşli silahları ancak; 1. Cumhurbaşkanı, Başbakan, Cumhurbaşkanı yardımcıları, Bakanlar, Yasama Organı üyeleri ve Bakan yardımcıları ile bu görevlerde bulunmuş olanlar, 2. Özel kanunlarına göre silah taşıma yetkisine sahip bulunanlar, 3. Cumhurbaşkanı kararı ile silah taşıyabileceklerine karar verilen Devlet, belediye, özel idare ve kamu iktisadi teşebbüsleri memur ve mensupları, 4. A) Mahkeme kararı ile ya da haklarında verilen mahkûmiyet kararının sonucu olarak Türk Silahlı
Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığından tart ve ihraç edilenler, rütbesinin geri alınmasına hükmolunanlar ile 31/1/2013 tarihli ve 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri
Disiplin Kanunu hükümleri uyarınca ayırma işlemine tabi tutulanlar, 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk
Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun 50 nci maddesinin birinci fıkrasının mülga (c) bendi, 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 16 ncı maddesinin üçüncü fıkrası ve 28/5/1988 tarihli ve
3466 sayılı Uzman Jandarma Kanununun mülga 15 inci maddesi uyarınca disiplinsizlik veya ahlaki
durumları sebebiyle ayırma işlemine tabi tutulanlar, 3269 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca başarısız görülenler ile 3466 sayılı Kanunun 13 ve 16 ncı maddeleri uyarınca ilişikleri kesilenler veya mülga 13/5/1971 tarihli ve 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununun 2 nci maddesi uyarınca emekli edilenler ile 31/1/2018 tarihli ve 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun gereğince meslekten veya Devlet memurluğundan çıkarılanlar hariç olmak üzere; emekli subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ile mecburi hizmetini tamamlayarak istifa etmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve
Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan subay, astsubay ve uzman jandarmalar ile en az on yıl görev yapıp sözleşmelerinin uzatılmaması sonucu veya kendi isteğiyle Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan uzman erbaşlar ile en az on yıl görev yapmış
olmak kaydıyla istifa etmek veya kurum değiştirmek suretiyle Emniyet Genel Müdürlüğünden ayrılan emniyet hizmetleri sınıfı personeli, B) Disiplin kurulları veya mahkeme kararıyla meslekten veya Devlet memurluğundan çıkarılanlar ya da haklarında verilen mahkûmiyet kararı sonucu memuriyetle ilişiği kesilenler veya sicilen ya da mülga 1402 sayılı Kanunun 2 nci maddesi gereğince emekli edilenler hariç olmak üzere, a) Vali, vali muavini, kaymakam ve bucak müdürlüğünden veya mülki idare amirliği hizmetlerinden, b) Hakim ve Cumhuriyet savcısı ile bu meslekten sayılanlardan, c) Emniyet hizmetleri sınıfına dahil kadrolarda çalışan personelden, d) MİT hizmetleri mensuplarından, e) Büyükelçi unvanlarından, f) Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatında Cumhurbaşkanı Özel Kalem Müdürü ve Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum ve kuruluşların en üst yöneticileri ile Cumhurbaşkanı başdanışmanlarından, g) Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğünde Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Daire Başkanı ile merkez ve taşra teşkilatında görevli Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürü, Bölge Amiri, Kısım Amiri ve Gümrük
Muhafaza Memuru unvanlarından, ğ) Ceza İnfaz Kurumu başkontrolörleri ve kontrolörleri, birinci ve ikinci müdürleri, idare memurları, infaz ve koruma başmemurları ve memurları ile denetimli serbestlik müdür ve müdür yardımcılarından, h) Orman muhafaza memurları ve orman bölge şeflerinden, emekli olanlar.
5. Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte belirlenecek esaslara göre valiler tarafından verilecek izin vesikasını alanlar, 6. 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanununun 74 üncü maddesine göre görevlendirilen güvenlik korucularından hâlihazırda görevde bulunanlar ile aynı Kanunun mülga ek 16 ncı maddesinin birinci fıkrasına ve 27/5/2007 tarihli ve 5673 sayılı Köy Kanununda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına
Dair Kanunun geçici 1 inci maddesine göre görevleriyle ilişiği kesilenler, 7. Yapılan soruşturma sonucu veya kesinleşmiş yargı kararı üzerine görevine son verilenler ile terör örgütlerine veya (İptal ibare: Anayasa Mahkemesinin 3/6/2021 tarihli ve E.:2020/9; K.:2021/37 sayılı
Kararı ile) (…) Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olanlar hariç olmak üzere, en az bir dönem köy veya mahalle muhtarlığı ya da belediye başkanlığı yapmış bulunanlar,
taşıyabilirler veya mesken ya da işyerinde bulundurabilirler.
…Silah taşımaya yetki veren kimlik kartları ile belgelerin düzenlenmesi ve gerektiğinde yenilenmesi ya da geri alınmasına ilişkin usul ve esaslar Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken hazırlanacak bir yönetmelikte düzenlenir.” 6. Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğinin; 6.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamında bulunan her türlü ateşli silahlarla mermilerinin ve bıçaklarla salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel olarak yapılmış bulunan diğer aletlerin memlekete sokulması, yapılması, satılması, satın alınması, taşınması veya bulundurulmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Bu Yönetmelik, Kanun kapsamındaki silahlarla ilgili ruhsatların düzenlenmesini, yenilenmesini, gerektiğinde geri alınmasını veya iptalini, bağış, satış veya veraseten intikal yolu ile el değiştirmesini, ruhsata bağlanan silahların kayıt ve tescilini, bıçak ve diğer aletler ile benzerlerinin yapım, kullanım ve naklini, armağan, hatıra ve antika silahların neler olduğunu, silah ve mermi edinilmesini, silahların yurdumuza daimi ya da geçici olarak ithal edilmesini, trap-skeet atış alanı ile tabanca ve tüfek atış poligonu açılmasını ve bunların denetlenmesini, ateşli silahlar için tamir yeri açılmasını, yivli ve yivsiz av ve spor silahları ile aksamlarının ve bunlara ait mermilerinin yurda sokulması esaslarını, bunlarla ilgili izin, kayıt ve tescil işlemlerini kapsar.” 6.2. “Silah taşımalarına izin verilen kamu görevlileri” başlıklı 8. inci maddesinde; “Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (1), (2), (3) ve (6) numaralı bentleri uyarınca silah taşımalarına karar (1)
verilenler; a) (Değişik: 2/4/1997 – 97/9510 K.) 1) (Değişik:RG-10/5/2019-30770-C.K.-1055/3 md.) Cumhurbaşkanı, Başbakan, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Bakanlar, Yasama Organı Üyeleri ve Bakan Yardımcıları ile bu görevlerde bulunmuş olanlara,
2) Valiler ile Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında görev yapan mülki idare amirliği hizmetleri sınıfına
dahil diğer görevlilere,
3) Hakim, cumhuriyet başsavcısı, cumhuriyet savcısı ile bu meslekten sayılanlara,
4) Özel kanunlarına göre silah taşıma yetkisine sahip görevlilere.
b) (Değişik: 13/1/1992 – 1992/2635 K.) Zabıta görevine ait tasarrufta bulunma yetkisine haiz olanlardan;
1 – Köy ve mahalle muhtarlarına (demirbaşa kayıtlı veya aldırılacak zati silahları için),
2 – Açık denizlerde sefer yapan gemilerin 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 1467 nci maddesindeki
yetkileri bulunan gemi kaptanlarına (bu görevlerinin devamı süresince demirbaşa kayıtlı silahlarını taşıyabilirler),
c) (Değişik:RG-11/9/2021-31595-CK-4503/2 md.) Devlet, belediye, özel idare ve kamu iktisadi teşebbüsleri ile sermayesinin tamamı Devlete ait olan anonim şirketlerinde koruma, bakım onarım işlerinde çalışanlardan;
1) Özel güvenlik teşkilatı kurulmayan kurum ve kuruluşlarda görevli bekçilere (görev yerinin dışına
çıkarmamak şartıyla, görev sırasında demirbaş silahlarını taşıyabilirler),
2) Elektrik enerjisi yüksek gerilim (enterkonnekte) hatların kontrol, bakım ve onarım işlerinde çalışanlara
(meskun bölgeler dışında görev yaptıkları sırada demirbaşa kayıtlı silahları taşıyabilirler),
3) Radyolink, telsiz, uydu, yer istasyonu, kuran-portör, havai hat, santral, şantiye ve benzeri posta ve
telekomünikasyon tesislerinin yapım, işletme, bakım, onarım ve muhafazası ile bu tesislere ait bina ve yolların onarım işlerinde görevli yüksek mühendis, mühendis, mimar, eksper, teknisyen, hat bakıcısı, şoför, şoför dağıtıcısı, muhafız, şehirlerarası seyyar memur ve posta dağıtıcısı unvanları ile çalışanlara (meskun bölgeler dışında görev yaptıkları sırada demirbaşa kayıtlı silahları taşıyabilirler),
4) TRT Kurumu Genel Müdürlüğü radyo ve televizyon verici istasyonları ile radyolink istasyonlarında ve
enerji nakil hatlarında çalışan başteknisyen ve teknisyenlerle bu tesislerin bakım, onarım ve muhafaza hizmetlerini yürüten başmühendis, mühendis, uzman, başteknisyen, şefteknisyen ve teknisyenlere (meskun bölgeler dışında görev yaptıkları sırada demirbaşa kayıtlı silahları taşıyabilirler),
5) Genel Müdürlüğe ait röle istasyonlarında görevli başteknisyen, şefteknisyen ve teknisyenlerle tesislerin
bakım, onarım ve muhafaza hizmetlerini yürüten başmühendis, mühendis, uzman, başteknisyen, şefteknisyen ve teknisyenlere (meskun bölgeler dışında görev yaptıkları sırada demirbaşa kayıtlı silahları taşıyabilirler),
6) Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğüne bağlı hava liman ve meydanlarının
merkezlerinden uzakta bulunan VOR-NDB-DME ve Rd/link-Rd/FAR gibi seyrüsefer yardımcı cihaz istasyonlarında görev yapan teknik personele (meskun bölgeler dışında görev yaptıkları sırada demirbaşa kayıtlı silahları taşıyabilirler),
7) Ceza infaz kurumu başkontrolörleri ve kontrolörlerine, birinci ve ikinci müdürlerine, idare memurları
ile denetimli serbestlik müdür ve müdür yardımcılarına,
8) Adalet Bakanlığına bağlı taşradaki adliye binaları ve cezaevlerinin korunması ile görevli bekçiler ve
hizmet aracı şoförlerine (görev yerinde ve görev başında demirbaşa kayıtlı silahlarını taşıyabilirler),
9) İnfaz ve koruma başmemurları ile infaz ve koruma memurlarına (ceza ve tevkifevleri dışında demirbaşa
kayıtlı veya zati silahlarını taşıyabilirler),
10) Bakanlık merkez birimlerinde görev yapan ve bakanlıklarınca uygun görülen hizmet aracı şoförlerine
(görev yerinde ve görev başında demirbaşa kayıtlı silahlarını taşıyabilirler),
11) Bilfiil görev yaptıkları sırada demirbaşa kayıtlı silahları taşımaları kaydıyla Devlet Demir Yollarına
ait trenlerin Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki illere gidiş ve gelişlerinde görev yapan makinist, trenşef ve gardfrenlere,
12) Bilfiil görev yaptıkları sırada demirbaşa kayıtlı silahları taşımaları kaydıyla Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğü Atıcılık ve Avcılık Federasyonu atış malzemelerinin nakil, muhafaza ve dağıtımından sorumlu kadrolu personeline, d) Paraya vazıülyed olanlardan;
1 – (Değişik : 16/11/1992 – 92/3721 K.) 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre, Adalet
Bakanlığınca atanan icra müdürleri ile icra müdür yardımcıları ve bunların bulunmadığı yerlerde aynı
Kanunun 1 inci maddesine istinaden bu görevi ifa eden kişilere (memuriyet görevlerinin devamı süresince demirbaşa kayıtlı silahları veya varsa zati silahlarını taşıyabilirler),
2 – Veznedarlara (görevleri sırasında ve görev mahallinde demirbaşa kayıtlı silahları taşıyabilirler),
3 – Tahsildarlara (bilfiil görev yaptıkları sırada demirbaşa kayıtlı silahları taşıyabilirler).
e) (Değişik: 13/1/1992 – 92/2635 K.) Özellik arzeden görev yapanlardan;
1) (Değişik:RG-10/5/2019-30770-C.K.-1055/3 md.) Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı, TBMM Genel
Sekreteri veya bu görevde bulunmuş olanlara,
2) (Değişik:RG-10/5/2019-30770-C.K.-1055/3 md.) Sayıştay Başkan ve üyeleri, müsteşar, Bakanlar
Kurulu Sekreteri, teftiş ve denetim görevi ifa eden kurul başkanları, Başbakanlık ve bakanlıklara bağlı veya ilgili kurum ve kuruluşların başkanları ile müsteşar yardımcısı, Başbakan başmüşaviri, genel müdür ve bu görevlerde bulunmuş olanlara,
3) (Değişik:RG-10/5/2019-30770-C.K.-1055/3 md.) Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatında
Cumhurbaşkanı özel kalem müdürü, başdanışmanı, danışmanı, idari işler başkan yardımcısı, genel müdür, daire başkanı ve idari işler başkanı özel kalem müdürüne, Devlet Denetleme Kurulu Başkanı ve üyelerine, Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum ve kuruluşlarının en üst yöneticilerine, Cumhurbaşkanlığı ofis başkanlarına, bu görevlerde bulunmuş olanlara; TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve (1)
bakanlıklar özel kalem müdürlerine, (2)
4) (Değişik:RG-10/5/2019-30770-C.K.-1055/3 md.) (…) Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve merkezi
yönetim kapsamında yer alan diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli görevleri ve kadroları teftiş ve denetim olan kamu görevlileri ile Sayıştay başraportör, raportör, başsavcı, savcı, denetçi ve denetçi yardımcılarına,
5) (Değişik : 16/11/1992 – 92/3721 K.) Büyükelçi, elçi, daimi temsilci, daimi temsilci yardımcısı,
başkonsolos, başkonsolos yardımcısı, konsolos ve muavin konsolos olarak görev yapmış olanlardan halen
Dışişleri Bakanlığı kadrosunda çalışanlara.
/
6) (Değişik: 17/7/2017 – 2017/10643 K.) Sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan kamu iktisadi
teşebbüsleri ile sermayesinin tamamı Devlete ait olan anonim şirketlerin yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile genel müdür ve yardımcılarına,
7) Karayolları bölge müdürleri, bölge müdür yardımcıları ve şube şeflerine (görevlerinin devamı süresince
demirbaşa kayıtlı silahları veya varsa zati silahlarını taşıyabilirler),
8) (Ek: 2/4/1997-97/9510 K.; Değişik: 17/7/2017 – 2017/10643 K.) Radyo ve Televizyon Üst Kurulu,
Sermaye Piyasası Kurulu, Rekabet Kurulu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve
Denetleme Kurulu, Kamu İhale Kurulu, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu ile Enerji Piyasası
Düzenleme Kurulu başkan ve üyelerine,
9) (Ek: 2/4/1997 – 97/9510 K.) Belediye başkanları ve il genel meclisi üyelerine,
10) (Ek: 2/4/1997 – 97/9510 K.) Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarında çalışan emniyet hizmetleri sınıfı
personeli dışındaki diğer personele,
11) (Ek: 2/4/1997 – 97/9510 K.) İçişleri Bakanlığı merkez kadrolarında görevli genel müdür yardımcıları,
başkanlar ve daire başkanlarına.
12) (Ek:2/12/1999 – 99/13749 K.) Bilfiil görev yaptıkları sırada demirbaşa kayıtlı silahları taşımaları
kaydıyla defterdar ve mal müdürlerine,
13) (Ek: 2/12/1999 – 99/13749 K.) Bilfiil görev yaptıkları sırada demirbaşa kayıtlı silahları taşımaları
kaydıyla Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne bağlı bölge müdürleri, bölge müdür yardımcıları ve il müdürleri ile aynı Genel Müdürlüğün bölge ve il müdürlüklerinde arazide kontrollük görevi yapan kadrolu teknik personele,
14) (Ek: 15/4/2004-2004/7151 K.; Değişik: 17/7/2017 – 2017/10643 K.) Millî Savunma Bakanlığı
Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığı Başkan, başkan yardımcıları, daire başkanları, bölge müdürleri, işletme müdürleri, tank çiftlikleri başteknisyenleri ve pompa istasyonları başteknisyenlerine, 15- (Ek: 17/7/2017 – 2017/10643 K.) 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanununun 74 üncü maddesine göre görevlendirilen güvenlik korucularından hâlihazırda görevde bulunanlara (en fazla bir adet silah için).
16) (Ek:RG-11/9/2021-31595-CK-4503/2 md.) Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyon Başkanı, üyeleri ve bu görevde bulunmuş olanlara,
17) (Ek:RG-11/9/2021-31595-CK-4503/2 md.) Büyükşehir belediyesi genel sekreteri, il özel idaresi genel
sekreteri ve bu görevde bulunmuş olanlara, /
(Değişik: 13/1/1992 – 92/2635 K.) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilenler ile (e) bendinin (1),(2) ve (3)
numaralı alt bentlerinde sayılanlardan ayrıca silah bulundurma yetkisine sahip olanlar, hiç bir işleme ve harca gerek kalmaksızın bu silahlarını da taşıyabilirler.
(Değişik son fıkra: 2/12/1999 – 99/13749 K.) Birinci fıkranın (b) bendinin (1) numaralı alt bendi ile (e)
bendinin (9) numaralı alt bendinde belirtilen görevliler için, 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle
Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun hükümlerine göre seçimle bu görevlere gelmiş olma şartı aranır.
(Ek fıkra: 17/7/2017 – 2017/10643 K.) 442 sayılı Kanunun 74 üncü maddesine göre görevlendirilen güvenlik korucularından hâlihazırda görevde bulunanlar ile aynı Kanunun mülga ek 16 ncı maddesinin birinci fıkrası ve 27/5/2007 tarihli ve 5673 sayılı Köy Kanununda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1 inci maddesine göre görevleriyle ilişikleri kesilenlerin edinecekleri en fazla bir adet silaha ait taşıma veya bulundurmaya yetki veren kayıt ve belgeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
(Ek fıkra: 17/7/2017 – 2017/10643 K.) Bu madde ve 9 uncu madde uyarınca taşıma ruhsatlarının verilmesinde kişinin görevinde asaleten bulunmuş olması şartı aranır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan sivil memurlarına harçsız olarak silah taşıma ruhsatı hakkının verilmesi için gerekli olan mevzuat değişikliğinin yapılmasını talep etmektedir.
9. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde, ateşli silahlarla mermilerinin ve bıçaklarla salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel olarak yapılmış bulunan diğer aletlerin memlekete sokulması, yapılması, satılması, satın alınması, taşınması veya bulundurulması bu kanun hükümlerine tabi olduğu, altıncı maddesinde, ruhsatların renk, şekil, muhtevası ile diğer hususlar yönetmelikte belirleneceği düzenleme altına alınmış aynı Kanunun yedince maddesinin beşinci fıkrasında ise silah taşımaya yetki veren kimlik kartları ile belgelerin düzenlenmesi ve gerektiğinde yenilenmesi ya da geri alınmasına ilişkin usul ve esaslar Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken hazırlanacak bir yönetmelikte düzenleneceği, silah taşımalarına izin verilen kamu görevlileri belirleme yetkisinin Cumhurbaşkanında olduğu belirtilmiştir.
/
10. Bu düzenlemelerden; kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan kamu personelleri arasında kimlerin harçsız silah taşıma ruhsatı alma hakkı verileceğinin tespitinin takdir yetkisi kullanılarak Cumhurbaşkanı tarafından belirleneceği anlaşılmaktadır.
11. Bilindiği üzere, idarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir yetkisi denilmektedir. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda
Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Dergisi Cilt 1, Sayı 2,Aralık 1997). İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunlu olmakla birlikte bu durum, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. İdarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içinde kalması, eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması, yasanın öngördüğü amacın dışında başka bir amaç için kullanamaması ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanması hukuk devleti açısından zorunluluktur (Şeref Gözübüyük, Yönetim Hukuku, Eylül/1991 s.204).
12. 6136 sayılı Kanunun 7 inci maddesinin beşinci fıkrasının verdiği yetki kapsamında, kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan kamu görevlileri arasında kimlerin harçsız silah ruhsatı alma hakkından faydalanacaklar Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğinin “Silah taşımalarına izin verilen kamu görevlileri” başlıklı 8. inci maddesinde belirlenmiştir.
13. Bahse konu Yönetmelik ile silah taşımalarına izin verilen kamu görevlilerinin unvanları sayma yöntemi kullanılarak belirlendiği, ancak Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde 657 sayılı Kanuna tabi olarak görev yapan sivil memurların bu kapsamda sayılmadığı, dolayısıyla ilgili Yönetmelik maddesinde
Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan sivil memurlara yer verilmemek suretiyle
Cumhurbaşkanı tarafından takdir yetkisinin bu yönde kullanıldığı anlaşılmış olup takdir yetkisinin kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı yönünde herhangi bir bulguya rastlanmamıştır.
14. Başvuran vekilinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamında Kurumuzca yapılan değerlendirmede; Jandarma Genel Komutanlığında 657 sayılı
Kanun’a tabi sivil memur olarak görev yapanların harçsız silah taşıma ruhsat hakkından faydalandırılmamasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı, bu nedenle söz konusu ilkelere uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
/
16. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvurana ve İçişleri Bakanlığına tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi