|
ÖZET: Başvuran, Jeoloji Mühendisleri Odası üyeliğinden ayrılma ve aidat borcunun iptali talebinde bulunmuştur. İddiasında, zorunlu olarak kaydolduğu odadan ayrılma talebinin kabul edilmediğini, 1993-2019 yılları arasında mühendislik mesleğiyle ilgisi olmadığını ve aidat bildirimlerinin kendisine ulaşmadığını belirtmiştir. Oda yönetmeliğine göre, aidat ödemeyenlere yazılı bildirim yapılması gerektiği halde, bu yükümlülüğün yerine getirilmediğini ifade etmiştir. Başvuran, ayrıca, mesleği icra etmeyen birinin aidat borcundan sorumlu tutulmasının haksız olduğunu savunarak, aidat talebinin iptal edilmesini istemiştir.
Jeoloji Mühendisleri Odası, başvuranın üyelik kaydının 1993’te yapıldığını, aidat ödemelerinin yapılmadığını ve istifanın kabulü için borçların kapatılması gerektiğini açıklamıştır. Oda, başvuranın askerlik ve işsizlik dönemlerinde aidat alınmadığını, ancak bu süre zarfında borçların düşürülmesi için gerekli belgelerin sunulmadığını belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın adres değişikliğini bildirmemesi nedeniyle kendisine gönderilen bildirimlerin geri döndüğü ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın üyelikten ayrılma talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu değerlendirmiştir. Ancak, aidat borcunun ödenmesini şart koşan yönetmelik hükümlerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği önerilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın taleplerinin kısmen kabulü, kısmen reddi yönünde karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/5606-S.20.8930
BAŞVURU NO : 2019/18247
KARAR TARİHİ : 08/04/2020
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : JEOLOJİ MÜHENDİSLERİ ODASI BAŞKANLIĞI
TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ
BAŞKANLIĞI
Jeoloji Mühendisleri Odası üyeliğinden ayrılma ve aidat
BAŞVURUNUN KONUSU :
borcunun iptali talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 17/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; İTÜ Maden Fakültesi Jeoloji Mühendisliği bölümünden mezun olduktan sonra zoraki olarak kaydının yapıldığı Jeoloji Mühendisleri Odasından kaydını sildiremediğini, 01/08/1994-14/12/1995 tarihleri arasında askerlik yaptığı dönemde üyelikten ayrılmak üzere başvurmasına rağmen üyeliğin devam ettirildiğini, Mart 1993-Ekim 2019 tarihleri arasında mühendislik mesleğiyle bir ilgisinin ve çalışmasının olmadığını, bu süre zarfında tarafına herhangi bir bilgilendirme veya oda ile ilgili yayın, faaliyet vb. bir şey ulaşmadığını, Oda Ana
Yönetmeliğinin 116, 117 ve 118 inci maddelerinde oda aidatını, ait olduğu yıl içerisinde ödemeyenlere yıl içerisinde yazılı bildirim yapılacağının düzenlendiğini, şahsına bu süre içerisinde herhangi bir bildirim yapılmadığını, şimdi ise kanunlar hatırlatılarak, icra ile tehdit edilerek aidat istendiğini, ayrıca istifa şartı olarak gösterilen üye aidatının ödenme şartının herhangi bir yasal dayanağı olmamasına karşın Yönetmelik hükümleri gösterilerek Kanunun önüne geçildiğini, Yönetmeliğin 8 inci maddesinde üyeliğini yenilemeyen ve oda kimlik belgesi olmayanların mesleği yapamayacağı hükmü varken mesleği icra etmeyen birinin üye aidatından sorumlu tutulmasının ayrı bir sorun olduğunu belirterek, haksız yere talep edilen üye aidat tutarının yok sayılmasını ve üye kaydının ivedilikle sonlandırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 16/01/2020 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden TTMOB Jeoloji Mühendisleri Odası’nın 10/02/2020 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. …’un 12/03/1993 tarihinde JMO’ya kayıt yaptırdığı, 1993-1994 yıllarında taksitlendirme dilekçesi verdiği halde herhangi bir aidat ödemesi yapmadığı, 2.2. Üyenin istifasının kabulü için JMO Ana Yönetmeliğinin 11 inci maddesi gereği üye aidat borçlarının kapatılmış olması gerektiği, 2.3. JMO Ana Yönetmeliğinin 116 ncı maddesinin(ğ) bendinde, mesleğini yapmayıp isteğe bağlı sigortalı olanlardan aidat alınmaz denildiği, yani SGK’ya 4a, 4b, 4c (SSK, Bağkur, Emekli
Sandığı) bağlı herhangi bir işte çalışmayıp, sigortasını kendisi yatıran üyeler için geçerli bir madde olduğundan, başvuranın kayıtlı olduğu 1993 yılından bugüne kadar SSK ve Bağkura kayıtlı olarak çalışmış olduğundan ilgili maddenin uygulanmadığı, 2.4. Ana Yönetmeliğin 116 ncı maddesi gereği askerlik yükümlülüğü boyunca ve işsiz olduğu dönemlerde üyelerden aidat alınmadığı, bu nedenle başvuranın 30/10/2019 tarihli dilekçe ekinde verdiği belgeler ışığında askerlik durumu ve işsizlik dönemlerinin aidatlarının düşüldüğü, 2.5. Yine Ana Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin (g) bendi gereği, üyelerin adreslerini güncellemesi gerektiği, ancak başvuranın adres güncellemesi yapmaması sebebiyle Oda tarafından gönderilen iadeli taahhütlü bildirimlerin geri döndüğü, 2.6. Üye aidatlarının tahsilinin Oda yöneticilerinin takdir yetkisindeki bir işlem olmayıp, bu tahsilatın yapılmasının Yönetim Kurulu için yasal bir zorunluluk olduğu, diğer yandan üye aidat borçlarında yapılacak muafiyet durumlarının da Yönetim Kurulunun takdirinde olmayıp, bu hususta nasıl bir uygulama yapılacağı ve Oda üyeliğinden istifa şeklinin yönetmeliklerle tanımlanmış olduğu, 2.7. Ayrıca, başvuranın aidatların taksitlendirilmesi talebini içeren 27/01/1993 tarihli ve aidatların İstanbul Şubesine ödenmekte olduğunu bildiren 27/06/1994 tarihli dilekçeleri ile başvuranın askerlik ve işsiz olduğu dönemler düşüldükten sonra 4290 TL aidat borcu olduğuna dair hesaplamaları içeren hesap detayları ile başvuranın SGK Hizmet Dökümünün yazı ekinde yer aldığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.…Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar…”, 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ”, 3.3. “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları” başlıklı 135 inci maddesinde;
“Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir.”, 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun
“Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 27/01/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu’nun; 5.1. 30 uncu maddesinde; “Her türlü oda aidatı ile diğer para cezalarını tebliğ gününden itibaren otuz gün içinde mensup oldukları odaya ödemeyenler hakkında İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre takibat yapılır.”, 5.2. 33 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında; “Türkiye’de mühendislik ve mimarlık meslekleri mensupları mesleklerinin icrasını iktiza ettiren işlerle meşgul olabilmeleri ve mesleki tedrisat yapabilmeleri için ihtisasına uygun bir odaya kaydolmak ve azalık vasfını muhafaza etmek mecburiyetindedirler.”, 5.3. 38 inci maddesinde; “Bu kanunun 33 ve 34 üncü maddelerinde yazılı vecibeleri yerine getirmeyen yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarlar Türkiye’de mesleki faaliyetten menedilirler.”, 6. 02/12/2002 tarihli ve 24954 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliğinin; 6.1. “Üyelerin Yıllık Ödenti Yükümlülüğü” başlıklı 99 uncu maddesinde; “ (1) Yıllık ödenti, üyelerden, Odasının vereceği karara göre peşin olarak ya da eşit taksitlerle alınır. (2)
Geçmiş yıllara ait üye ödentisi, borcun ödendiği tarihteki üye ödentisi miktarı üzerinden alınır.
(3) Her türlü ödenti ile öteki para cezalarını, yazılı bildirim tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içinde bağlı bulundukları Odaya ödemeyenler hakkında, İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre kovuşturma yapılır…”, 6.2. “Üyelik ile İlgili Temel Hükümler” başlıklı 109 uncu maddesinde; “a) Türkiye’deki mühendis, mimar ve şehir plancıları, mesleklerinin uygulanmasını gerektiren işlerle uğraşabilmek ve mesleki öğretim yaptırabilmek için, meslek disiplininin ilgili olduğu Odaya kaydolmak ve kimlik belgelerini her yıl onaylatarak, üyeliklerini korumak zorundadırlar.”, 6.3. “Oda Üyeliğini Sürdürme Zorunluluğu” başlıklı 110 uncu maddesinde; “Diploma ya da ruhsatname almak suretiyle, Türkiye’de mesleklerini uygulayabilecek duruma gelmiş olan mühendis, mimar ve şehir plancıları, hemen meslek ya da uğraşı konuları ile ilgili bir
Odaya başvurarak kaydolmak ve bir kimlik belgesi almak zorundadırlar. Oda kimlik belgesi almayanlar ya da üyelik görev ve yükümlülüklerini yerine getirmediği için ya da başka disiplin nedenleriyle, kimlik belgesi yenilenmemiş ya da onaylanmamış olanların, mesleklerini uygulamaları yasaklanır. 109 uncu maddedeki istisnai hükümler saklıdır.”, 6.4. “Üyelikten Ayrılma” başlıklı 114 üncü maddesinde; “Herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyen, yedek subaylık ve erlik hariç olmak üzere silahlı kuvvetler mensubu olan ya da kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyeler; bu durumu bağlı olduğu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmek, gerektiğinde belgelemek, Oda
Kimlik belgesini geri vermek ve o tarihe kadarki üyelik ödentilerinin tamamını ödemek koşuluyla, Odadan ayrılabilirler. 6235 sayılı TMMOB Kanunu ve bu ana yönetmelik hükümleri bundan sonra bu kişiler için uygulanmaz. İlgili kanunlar ve bu Ana Yönetmelikteki istisnai hükümler saklıdır.”, 7. 02/08/2002 tarih ve 24834 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan TMMOB Jeoloji
Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin; 7.1. Üyelik ile ilgili 7 nci maddesinde; “a) Türkiye’de jeoloji mühendisliği mesleğinde çalışabilmek ve mesleki öğretim yaptırabilmek için, jeoloji mühendisi veya jeoloji yüksek mühendisleri, Oda‘ya üye olmak ve üyelik koşullarını korumak zorundadırlar, …”, 7.2. “Üyelerin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“a) 6235 sayılı TMMOB Kanunu, 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun ve diğer ilgili kanunlar ile Birlik ve Oda yönetmeliklerinin öngördüğü hükümlere uyması, …
g) Adres değişikliklerini bir (1) ay içinde Oda‘ya bildirmesi, h) Oda Genel Kurulunca belirlenen Oda üyelik ödentilerini ödemesi, gerekmektedir. Üyelik ile ilgili bilgilerdeki değişiklikleri bildirmemek nedeniyle oluşacak her türlü hukuki sorumluluk üyeyi bağlar. Oda, bu nedenle üyenin haklarını kısıtlayıcı herhangi bir işlem yapmaz.”, 7.3. “Üyelikten ayrılma” başlıklı 11 inci maddesinde; “… Zorunlu askerlik görevi dışında, Silahlı Kuvvetler mensubu olan ya da herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyen, kamu kurum ve kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyeler, bu durumu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmek, gerektiğinde belgelemek, Oda üye kimlik kartını geri vermek ve o tarihe kadar olan üyelik ödentilerinin tümünü ödemek koşuluyla, Oda Yönetim Kurulu kararıyla üyelikten ayrılabilirler. Üyelikten ayrıldıktan sonra TMMOB Kanunu, bu Yönetmelik hükümleri ve diğer yönetmelikler bu kişiler için uygulanmaz. İlgili kanunlar ve bu Yönetmelikteki ayrıksı hükümler saklıdır.
Ayrılma isteği kabul edilmeyen üyenin, Oda Genel Kuruluna itiraz hakkı vardır. Üyelikten çıkarılan veya ayrılan üyeler, Oda süreli yayınları ile duyurulur.”, 7.4. “Üyelik aidatlarının ödenme zamanına ve aidat alınmayacaklara ilişkin 116 ncı maddesinde; “Yıllık üye ödentileri her takvim yılı içinde peşin veya Oda Yönetim Kurulunca saptanan eşit taksitlerle tahsil edilir. Aşağıdaki durumlarda aidat alınmaz.
a) Emekli veya maluliyet aylığı alıp, mesleği ile ilgili bir işte çalışmayanlardan, b) Zorunlu askerlik görevini yapanlardan, askerlikleri süresince, …”, 7.5. Üyelik aidatlarına yapılacak bildirimlere ilişkin 117 inci maddede;
“Oda üyelik ödentisini, ait olduğu yıl içinde ödemeyenlere yazılı bildirim yapılır. Bildirim tarihinden başlayarak otuz (30) gün içinde ödemeyenler hakkında İcra ve İflas Kanununun ilgili hükümleri uygulanır. … Adreslerini değiştiren üyeler, yeni adreslerini Oda‘ya bildirmedikçe, eski adrese yapılmış her türlü bildirim, üyeye yapılmış sayılır.” 7.6. Önceki yıllara ait aidat borcuna ilişkin 118 inci maddede; “Yıl içinde ödenmemiş ya da önceki yıllara ait üye ödentileri, borcun ödendiği tarihteki ödenti miktarı üzerinden alınır.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan, “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, Jeoloji Mühendisliği bölümünden mezun olduktan sonra zoraki olarak kaydının yapıldığı Jeoloji Mühendisleri Odasından kaydını sildiremediğini, askerlik yaptığı 01/08/199414/12/1995 tarihleri arasındaki dönemde üyelikten ayrılma talebinin reddedildiğini, Mart 1993Ekim 2019 tarihleri arasında mühendislik mesleğiyle bir ilgisinin ve çalışmasının olmadığını, istifa şartı olarak gösterilen üye aidatının ödenme şartının herhangi bir yasal dayanağı olmamasına karşın Yönetmelik hükümleri gösterilerek Kanunun önüne geçildiğini, Oda Ana
Yönetmeliğinin 116, 117 ve 118 inci maddelerinde oda aidatını, ait olduğu yıl içerisinde ödemeyenlere yıl içerisinde yazılı bildirim yapılacağına dair düzenleme olmasına rağmen şahsına bu süre içerisinde herhangi bir bildirim yapılmadığını, Yönetmeliğin 8 inci maddesinde üyeliğini yenilemeyen ve oda kimlik belgesi olmayanların mesleği yapamayacağı hükmü varken mesleği icra etmeyen birinin üye aidatından sorumlu tutulmasının ayrı bir sorun olduğunu belirterek, haksız yere talep edilen üye aidat tutarının yok sayılmasını ve üye kaydının ivedilikle sonlandırılmasını talep etmektedir.
10. Anayasanın 135 inci maddesi uyarınca; Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği gibi kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan kamu tüzel kişilikleri olduğu, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların meslek kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmayacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda, 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar
Odaları Birliği Kanunu ile Türkiye sınırları içinde meslek ve sanatlarını icraya kanunen yetkili olup da mesleki faaliyette bulunan yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarları teşkilatı içinde toplayan tüzel kişiliğe sahip Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği kurulmuştur. 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca ülkemizde mühendislik mensuplarının mesleklerinin icrasını gerektiren işlerle meşgul olabilmeleri için ihtisaslarına uygun bir odaya kaydolmaları ve üyelik vasfını korumaları gerekmektedir. Kanunda kamu kurumu ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışan mühendis ve mimarlık meslekleri mensuplarına ise Oda üyesi olup olmama hususunda serbesti tanınmıştır. Yine TMMOB Ana
Yönetmeliği’nin 110 uncu maddesinde; diploma alarak ülkemizde mesleklerini uygulayabilecek duruma gelen mühendislerin hemen meslek ya da uğraşı konuları ile ilgili bir
Odaya başvurarak kaydolmaları gerektiği düzenlenmiştir. TMMMB Jeoloji Mühendisleri
Odası Ana Yönetmeliği’nin 7 nci maddesinde jeoloji mühendisi veya jeoloji yüksek mühendislerinin, Türkiye’de jeoloji mühendisliği mesleğinde çalışabilmesi ve mesleki öğretim yaptırabilmesi için, Odaya üye olmak ve üyelik niteliğini korumak zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır.
11. Oda üyeliğinden ayrılma ile ilgili olarak; TMMOB Ana Yönetmeliği’nin 114 üncü maddesinde ve TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin 11 inci maddesinde herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyenlerin yanı sıra askerlik görevi hariç silahlı kuvvetler mensubu olan ya da kamu kurum ve kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyelerin bu durumu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmeleri, gerektiğinde belgelemeleri, Oda üye kimlik kartını geri vermeleri ve o tarihe kadar ki üyelik ödentilerinin tamamını ödemek şartıyla Oda üyeliğinden ayrılabilecekleri düzenlenmiştir. Üyelik statüsünün korunduğu süre boyunca aidat talep edilmesinin istisnası olarak ise, TMMOB Jeoloji Mühendisliği Ana Yönetmeliği’nin üye ödentisi alınmayacak durumları düzenleyen 116 ncı maddesinde askerlik dönemi ve işsizlik dönemi boyunca belgelenmesi halinde aidat alınmayacağı hüküm altına alınmıştır.
12. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası tarafından Kurumumuza sunulan belgelerden başvuranın üye olmak üzere Oda üye sicil formunu 12/03/1993 tarihinde imzalayarak Odaya sunduğu, üyelik formunu imza altına alarak başvuranın Oda Kanun Tüzük ve Yönetmelik hükümlerine uyacağı yönünde açık irade beyanında bulunduğu görülmüştür. Başvuranın üyelik statüsü kazanması ile birlikte 6235 sayılı TMMOB Kanunu ile Birlik ve Oda yönetmeliklerinin öngördüğü hükümlere uymasının ve Oda Genel Kurulunca belirlenen Oda üyelik aidatlarını ödemesi gerektiği, öte yandan TMMOB Ana Yönetmeliği’nin 114 üncü maddesi ve TMMOB
Jeoloji Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin 11 inci maddesinde kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyelerin bu durumu bağlı olduğu Oda Yönetim
Kuruluna yazılı olarak bildirmelerinin ve gerektiğinde belgelemelerinin, Oda Kimlik belgesini geri vermek ve o tarihe kadarki üyelik ödentilerinin tamamını ödemelerinin zorunlu olduğunun düzenlendiği, ancak 1993 yılından bugüne kadar SSK ve BAĞ-KUR kayıtlı olarak başlangıçta gıda sektöründe market yöneticiliği ve sonrasında kendine ait hazır yemek şirketinin yöneticiliğini yaptığı anlaşılan başvuranın Oda tarafından bildirilen aidat borçlarını kapatmadan mühendislik mesleğini icra etmediğinden dolayı istifa dilekçesini yazılı olarak sunduğu dikkate alındığında Oda tarafından tahakkuk ettirilmiş olan aidat borcunu ödememesi sebebiyle üyelikten ayrılma talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.
13. Bununla birlikte, TMMOB Ana Yönetmeliğinin 114 üncü maddesinde ve TMMOB
Jeoloji Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin 11 inci maddesinde herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyenlerin bu durumu bağlı olduğu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmek, gerektiğinde belgelemek, Oda kimlik belgesini geri vermek ve o tarihe kadarki üyelik ödentilerinin tamamını ödemek koşuluyla Odadan ayrılabilecekleri düzenlenmiştir. Kurumumuzca daha önce verilen 23/08/2017 tarihli ve E.9970 sayılı Tavsiye
Kararı ile 13/11/2018 tarihli ve E.18880 sayılı Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararında; hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki normların yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı, 6235 sayılı Kanun’da Odalara olan üyelikten ayrılmaya dair hiçbir düzenlemenin bulunmadığı, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına olan üyeliğin ve bu üyeliğin sonlandırılmasının bireye tanınmış bir hak olduğu ve bu hakkın sınırlandırılmasının da yine bir kanunla gerçekleştirilmesi gerektiği, Oda üyeliğinin sonlandırılmasının Odaya olan aidat borçlarının ödenmesi şartına bağlanmasının ve bu şartın ilgili Kanunla değil 6 ve 7 numaralı paragraflarda belirtilen Yönetmeliklerle getiriliyor olmasının hukuka aykırı olduğu, aidat borçlarının tahsili için İcra ve İflas Kanunu hükümleri gereğince icra takibi yapılması mümkünken aidat borçlarının ödenmemesi durumunda oda üyeliğinden istifa etmenin yasaklanmasının istifa müessesinin amacıyla bağdaşmayacağı ve söz konusu hüküm ile mesleğin icrasını gerektirecek işlerde çalışmamanın anlamsız kaldığı, mesleği ile ilgili işlerde çalışmıyor olmalarına rağmen aidat borcu nedeniyle kişilerin istifasının mümkün olamadığı ve borcun her ay işlemeye devam ettiği bu itibarla söz konusu hükmün hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
14. Başvuranın diğer taleplerine bakıldığında; askerlik süresince kendisinden aidat alınmamasına yönelik bir talebinin olmadığı, bunun yerine askerlik dönemi için taksitlendirme talebinin olduğu, ancak Kurumumuza başvuru yapıldıktan sonra JMO tarafından başvuranın askerlik yaptığı dönemin ve işsiz olduğu dönemin borcunun aidat borcundan düşüldüğü, oda aidatını, ait olduğu yıl içerisinde ödemeyenlere yıl içerisinde yazılı bildirim yapılacağının JMO
Ana Yönetmeliğinin 117 nci maddesinde düzenlenmiş olduğu, başvuranın adres değişikliğini bildirmemiş olması sebebiyle Oda tarafından gönderilen aidat bildirimlerinin başvurana ulaşmadığının anlaşıldığı, ancak adres değişikliklerini bildirme yükümlülüğünün Ana
Yönetmeliğin 10 uncu maddesi gereği üyelerin görev ve sorumlulukları arasında olduğundan söz konusu taleplerin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın Jeoloji Mühendisliği
Odası üyeliğinden istifasının sağlanması talebine ilişkin olarak başvuranın Ana
Yönetmeliklerde belirtilen üyelikten ayrılma şartlarını yerine getirmediği değerlendirildiğinden söz konusu talebin reddedilmesinde ve Oda tarafından geçen süre zarfında askerlik dönemi ve işsiz olduğu dönem borcu düşülerek aidat bedeli tahakkuk ettirilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı, bununla birlikte Oda üyeliğinden ayrılma şartı olarak biriken aidat borcunun ödenmesini düzenleyen ve kanuni dayanağı olmayan ilgili Yönetmelik hükümlerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
İdarenin Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazılarının süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği değerlendirildiğinden idarenin iyi yönetim ilkelerinden “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davrandığı, öte yandan yukarıda hukuki gerekçe başlığı altında incelendiği üzere “kanunilik” ve “ölçülülük” ilkelerine riayet etmediği tespit edilmiş olup, İdarenin bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
Buna göre; ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ
KISMEN REDDİNE;
Başvuranın Jeoloji Mühendisleri Odası üyeliğinden istifasının sağlanması talebine ilişkin olarak başvuranın mevzuatta belirtilen üyelikten ayrılma şartlarını yerine getirmediği anlaşıldığından, başvuranın Oda üyeliğinden ayrılma ve aidat borcunun silinmesi yönündeki talebinin REDDİNE, Oda üyeliğinden ayrılma şartı olarak biriken aidat borcunun ödenmesini düzenleyen ve kanuni dayanağı olmayan Yönetmelik hükümlerinin yeniden gözden geçirilmesi hususunda TÜRK
MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI İLE TMMOB JEOLOJİ
MÜHENDİSLERİ ODASI BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Başkanlığı ile TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası
Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ
BAŞKANLIĞINA ve TMMOB JEOLOJİ MÜHENDİSLERİ ODASI BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi