Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Bu karar, Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu spor dallarının Halk Eğitim Merkezleri’nde eğitim programlarına dahil edilmesi talebine ilişkin bir hukuki uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, bu spor dallarının uluslararası tanınırlığına rağmen, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından bu branşların herhangi bir spor federasyonuna bağlı olmadığı gerekçesiyle talebinin reddedildiğini belirtmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, spor federasyonlarının kurulması ve spor dallarının belirlenmesi Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın yetkisi dahilindedir.

Kararda, başvuranın antrenörlük belgelerinin geçerliliği ve bu spor dallarının eğitim programlarına dahil edilmesi yönündeki taleplerinin, 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun hükümleri gereği reddedildiği vurgulanmıştır. Ayrıca, başvurunun kısmen kabulü ile Gençlik ve Spor Bakanlığı’na, bu spor dallarının yaygınlaştırılması için gerekli düzenlemeleri yapması tavsiye edilmiştir. Bu durum, sporun yaygınlaştırılması ve eğitim programlarının düzenlenmesi konusundaki idari sorumlulukları ortaya koymaktadır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/3422-S.20.5469

BAŞVURU NO : 2019/13634

KARAR TARİHİ : 02/03/2020

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Herhangi bir spor federasyonuna bağlı olmayan Ju Jitsu ve

Brezilya Jiu Jitsu gibi spor dallarının yaygın eğitim kurs programlarına dahil edilmesi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 05/08/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran … Kurumumuza yapmış olduğu tarihli başvuruda özetle; Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu 2. derece sporcusu ve 2. kademe antrenörü olduğunu, mensubu olduğu Ju

Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu Federasyonu’nun Ju Jitsu International Federation (JJIF) tarafından tanındığını, ilgili evrak ve belgelerin Gençlik ve Spor Bakanlığında mevcut olduğunu, gençleri topluma kazandırmak ve kötü alışkanlıklardan uzak tutmak amacıyla … Halk Eğitim

Merkezi’nde Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu kursu açmak istediğini, kurs açıp açamayacağı hususunda CİMER üzerinden Milli Eğitim Bakanlığına bilgi edinme talebinde bulunduğunu, Bakanlık tarafından gelen cevabi yazıda ilgili spor branşı eğitim programlarında bulunmadığından kurs açılamayacağının bildirildiğini, ancak 2017 yılına kadar anılan spor dallarının eğitim programına dâhil olduğunu ve kurslar açıldığını ifade etmekte olup uluslararası tanınırlığı olan Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu spor dallarının yeniden eğitim programına dâhil edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 23/09/2019 tarih ve … sayılı bilgi-belge isteme yazısına; 2.1. Hatay Valiliği Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünün iletmiş olduğu 16/10/2019 tarih ve

… sayılı cevabi yazıda; ilgili spor federasyonlarının Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı olan spor federasyonları arasında yer almadığı; söz konusu kursların Halk Eğitim Merkezleri bünyesinde açıldığı ve ilgili branşların eğitim programına dahil edilmesi konusunun Milli

Eğitim Bakanlığı uhdesinde yer aldığı bilgilerine yer verilmiştir.

2.2. Hatay Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün iletmiş olduğu 14/10/2019 tarih ve …

sayılı cevabi yazıda; başvuranın kurs açmak için Müdürlüğe herhangi bir başvuruda bulunmadığı; Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünün öğretim programında “Ju Jitsu” ve

“Brezilya Jiu Jitsu” kurs programlarının mevcut olmadığı bilgilerine yer verilmiştir.

2.3. Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünün iletmiş olduğu 17/10/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazıda; 2.3.1. Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünün görevlerinin mülga 652 sayılı Kanun

Hükmünde Kararname’nin 12’nci maddesi ile 10/07/2018 tarih ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı

Kararnamesi’nin 309’uncu maddesi ve 11/04/2018 tarih ve 30388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği’nde belirlendiği; anılan Yönetmelik’in amacının Milli Eğitim Bakanlığına bağlı hayat boyu öğrenme kurumlarının kuruluş, görev, yönetim, eğitim, öğretim ve işleyişi hakkındaki yöntem ve ilkeler ile diğer resmi ve özel kurum ve kuruluşlar, belediyeler, meslek kuruluşları, dernekler, vakıflar ve gönüllü kuruluşlarca hayat boyu öğrenme kurumlarının iş birliğinde özel öğretim kurumları mevzuatı dışında açılacak kurslarda yönetim, eğitim, öğretim, üretim, rehberlik, gözetim ve denetime ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu; 2.3.2. Bu çerçevede yaygın eğitime yönelik olarak çeşitli alanlarda kurs programlarının uygulandığı; 06/08/2013 tarih ve 26022156/101.04/2021639 sayılı Makam Olur’u ile modüler programlar arasında Jiu Jitsu programına yer verildiği ve 2014-2016 yılları arasında Genel

Müdürlüğe bağlı halk eğitim merkezlerince kurslar düzenlendiği; 2.3.3. Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın Genel Müdürlüğe gönderdiği 10/12/2015 tarihli ve

E.7476548 sayılı yazı ile “… spor hizmet ve faaliyetlerini sevk ve idare etmekle görevli bağlı ve bağımsız spor federasyonlarının görev ve yetkilerini dernek, vakıf vb. isim altında kullanarak yürüten kuruluşların hukuk dışı uygulamalarının önlenmesi amacıyla gerekli tedbirlerin alınmasının çeşitli genelgelerle Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüklerinden istenildiğini; spor federasyonları görev ve yetki alanlarında bulunan kursların açılması, millilik, antrenörlük vb. belgelerin verilmesini içeren taleplerin olması durumunda, Genel Müdürlüğümüzce taleplerin Spor Genel Müdürlüğü ve ilgili spor federasyonu ile koordineli olarak değerlendirilmesi” gerektiğinin bildirildiği, 2.3.4. Bu yazışmalar neticesinde kurs programları içerisinde önemli bir yer tutan spor branşlarında açılacak kurslara yönelik Bakanlık Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/04/2016 tarihli ve 19 sayılı kararı ile “Yaygın Eğitim Kurumları Çerçeve Programı”nın kabul edildiği; 2.3.5. Genel Müdürlüğün “Hayat boyu öğrenme çerçevesinde Genel Müdürlüğümüzce kurs programları yoluyla her türlü eğitimler verilmektedir. Bunlar içerisinde spor programları önemli bir yer tutmaktadır. Bu programlar ilgili federasyonlar ile iş birliği içerisinde hazırlanmaktadır. Ancak, spor alanında çok sayıda spor dalı ve federasyon bulunması, spor dallarına yönelik özellikle dernek statüsünde kurulmuş birçok federasyonların olması ve birbirlerinden bağımsız olarak program taleplerinde bulunması ciddi sorunların yaşanmasına neden olmaktadır. Bu karmaşanın önlenebilmesi için Gençlik ve Spor Bakanlığının ilgi (b)

yazısında özetle; ülkemizde spor hizmet ve faaliyetlerini sevk ve İdare etme yetkisi 3289 sayılı kanun ile Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğüne verildiği belirtilmektedir. Ayrıca spor federasyonlarının kurulması ve spor dallarının belirlenmesinin de görevleri arasında yer aldığı İfade edilerek; spor federasyonlarının görev ve yetki alanında bulunan kursların açılması, millilik, antrenörlük vb. belgelerin verilmesini içeren taleplerin olması durumunda, Spor Genel Müdürlüğü tarafından İlgili federasyonlarla koordineli olarak değerlendirilmesi istenmiştir. Ayrıca Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının ilgi (c) kararı ile “Yaygın Eğitim

Kursları Çerçeve Programı” kabul edilerek yürürlüğe konulmuştur. Böylece 20.04.2016 tarihinden önce Genel Müdürlüğümüzce onaylanan ve uygulanan spor kurs programları yeni çerçeve programın esaslarına göre yeniden değerIendirilmesi gereği ortaya çıktığından uygulamadan kaldırılacaktır. Halk eğitimi merkezi ve diğer yaygın eğitim kurumlarında açılacak kurslar için hazırlanacak programlar illerde kurulan program komisyonlarınca değerlendirilecektir. Hazırlanan program içerikleri Spor Genel Müdürlüğü veya Spor İl

Müdürlükleri ile koordine edilerek bu kurumlarca federasyon olarak belirlenen kuruluşların tespiti yaptırılarak program tekliflerinin onay İçin Genel Müdürlüğümüze gönderilecektir.

Federasyon, dernek vb. kurum ve kuruluşların program talepleri, Spor Genel Müdürlüğü üzerinden veya görüşleri alınarak Bakanlığımıza intikal ettirilmesi sağlanacaktır. Yeni kurs programları yayımlanıncaya kadar Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından federasyon olarak tayin ve tespit edilen ve Genel Müdürlüğümüz internet sitesinde yayımlanacak olan federasyonlarla iş birliği halinde kurslar açılabilecektir.” şeklindeki 09/05/2016 tarihli ve

E.5163789 sayılı yazısı ile tüm Valiliklere duyuru yapıldığı, 2.3.6. Bu çerçevede, Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğünün 14/06/2016 tarih ve E.40023 sayılı yazısına istinaden Genel Müdürlüğün 12/07/2016 tarih ve E. 7476548 sayılı

Makam Olur’u ile bazı kurs programları ve birlikte Jiu Jitsu kurs programının uygulamadan kaldırıldığı, 2.3.7. Spor branşlarındaki kurs programlarının hazırlanmasında ve uygulanmasında koordinasyon sağlamak üzere Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş olan federasyonlar ile programların hazırlandığı, Ulusal Jiu Jitsu Federasyonunun bu kapsamda değerlendirilen federasyon listesinde bulunmadığı gibi Jiu Jitsu’nun da Bakanlıkça tescilli spor dalları arasında yer almadığı, tescilli olmayan spor dallarında Genel Müdürlüğün kurs programı açmasının mümkün olmadığı, 2.3.8. Bu nedenle Ulusal Jiu Jitsu Federasyonunun 05/03/2019 tarih ve 10-028-042/002 sayılı yazısı üzerine 1-6. seviye Jiu Jitsu kurs programlarının değerlendirmeye alınamadığı ve durumun Federasyona 07/03/2019 tarih ve E.4960847 sayılı yazı ile bildirildiği bilgilerine yer verilmiştir.

3. Kurumumuzun 22/01/2020 tarih ve … sayılı bilgi-belge isteme yazısına Gençlik ve Spor

Bakanlığı Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğünün iletmiş olduğu 04/02/2020 tarih ve …

sayılı cevabi yazısında; 3.1. Gençlik ve Spor Bakanlığının 29/08/2019 tarih ve E.876272 sayılı yazısında, Gençlik ve

Spor Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı arasında imzalanan 18/04/2019 tarihli iş protokolünün ilgili maddeleri kapsamında Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğü Spor Eğitimi

Dairesi Başkanlığı görev ve sorumlulukları arasında olan ve aşağıda belirtilen konularda çalışmalar başlatılması gerektiğinden; 3.1.1. Okullarda, Halk Eğitim Merkezlerinde, Mesleki Eğitim Merkezlerinde ve diğer tesislerde uygun görülecek mekân ve zamanlarda eğitim, kurs, seminer, sosyal ve kültürel faaliyetler ile sportif etkinliklerin iş birliği içinde yapılması; 3.1.2. Türkiye Sportif Yetenek Taraması ve Spora Yönlendirme projesi kapsamında Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı işbirliği içerisinde yaygın eğitim kurs programlarına “Sportif Yetenek Taraması” modülü oluşturmak amacıyla çalışma başlatılması ve alanında uzman personel görevlendirilmesi; proje kapsamında ihtiyaç duyulan “sporda özel yetenekli çocuklara yönelik temel spor eğitimi” ile “temel branş eğitimi” modüllerinin başlangıç, orta ve ileri düzey şeklinde yaş gruplarına göre hazırlanması amacıyla MEB ile çalışmalar başlatılması; ayrıca yaygın eğitim kurs programlarına eklenmek üzere proje kapsamında ihtiyaç öngörülen ölçme uygulama ekibinde görev alacak kişilerin yetiştirilmesi ve eğiticilerin eğitimi amacıyla bu alanda belirlenen konularda eğitim modüllerinin hazırlanması için çalışmalar başlatılması, proje kapsamında belirlenen ve spor branşlarına yönlendirilen öğrencilerin yetenek ve ilgileri doğrultusunda akademik kariyer planlamalarının ve takiplerinin yapılması için gerekli planlanma çalışmasının yapılması; 3.1.3. Protokolün “Gençlik ve spor alanında hazırlanacak yaygın eğitim kurs programlarını

Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı ile birlikte hazırlamak ve/veya güncellemek ve GSB’nin önerdiği eğitmenlerin halk eğitim merkezlerinde usta öğretici olarak görevlendirilmesi için gerekli düzenlemeleri sağlamak” maddesi kapsamında MEB Hayat

Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü Eğitim Politikaları Dairesi Başkanlığınca hazırlanan yaygın eğitim kurs programları arasında yayımlanan spor kurs program modüllerinde ilgili spor federasyonlarının katılımları sağlanarak gerekli güncellemelerinin yapılması ve/veya yeniden

MEB ile işbirliği içerisinde beden eğitimi branşı ve dışındaki öğretmenlerin antrenör, hakem olarak çalışabilmesine yönelik hizmet içi eğitim çalışmalarının başlatılması amacıyla gerekli planlamaların yapılması ve eğitimlerin gerçekleştirilmesi; hususlarında gerekli iş ve işlemlerin başlatılması amacıyla Spor Eğitimi Dairesi Başkanlığına 29/08/2019 tarihli Makam Olur’u ile yetki verildiği; 3.2. 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu ve yürürlükte bulunan Antrenör Eğitimi

Yönetmeliği hükümlerine göre antrenör yetiştirme görevinin Gençlik ve Spor Bakanlığı uhdesinde bulunduğu; bu nedenle herhangi bir özel veya resmi kurum ve kuruluş tarafından antrenör yetiştirme kursu açılamayacağı veya antrenör belgesi verilemeyeceği; 3.3. Bağımsız spor federasyonlarının Cumhurbaşkanlığı kararıyla kurulduğu ve kararın Resmî

Gazete’de yayımlanması ile tüzel kişilik kazandığı; Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu alanlarında spor federasyonu kurulması yönünde bir çalışmalarının bulunmadığı bilgilerine yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 8/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 4.1. “Dernek Kurma Hürriyeti” başlıklı 33’üncü maddesi; “(Değişik: 23.7.1995-4121/2 md.; 3.10.2001-4709/12 md.) Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir. Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Dernek kurma hürriyeti ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir. Dernek kurma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir…” hükmünü, 4.2. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesi; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tesbit edilir ve düzenlenir.

Eğitim ve öğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Bu esaslara aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz.” hükmünü, 4.3. “Sporun geliştirilmesi ve tahkim” başlıklı 59’uncu maddesi; “Devlet, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır, sporun kitlelere yayılmasını teşvik eder. Devlet başarılı sporcuyu korur…” hükmünü, 4.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler… ” hükmünü amirdir.

5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmünü amirdir.

6. 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun “Süreklilik” başlıklı 9’uncu maddesinde; “Fertlerin genel ve mesleki eğitimlerinin hayat boyunca devam etmesi esastır. Gençlerin eğitimi yanında, hayata ve iş alanlarına olumlu bir şekilde uymalarına yardımcı olmak üzere, yetişkinlerin sürekli eğitimini sağlamak için gerekli tedbirleri almak da bir eğitim görevidir.” hükmü, “Planlılık” başlıklı 14’üncü maddesinde; “Milli eğitimin gelişmesi iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınma hedeflerine uygun olarak eğitim – insangücü – istihdam ilişkileri dikkate alınmak suretiyle, sanayileşme ve tarımda modernleşmede gerekli teknolojik gelişmeyi sağlayacak mesleki ve teknik eğitime ağırlık verecek biçimde planlanır ve gerçekleştirilir.

Mesleklerin kademeleri ve her kademenin unvan, yetki ve sorumlulukları kanunla tespit edilir ve her derece ve türdeki örgün ve yaygın mesleki eğitim kurumlarının kuruluş ve programları bu kademelere uygun olarak düzenlenir. Eğitim kurumlarının yer, personel, bina, tesis ve ekleri, donatım, araç, gereç ve kapasiteleri ile ilgili standartlar önceden tespit edilir ve kurumların bu standartlara göre optimal büyüklükte kurulması ve verimli olarak işletilmesi sağlanır.” hükmü, “Örgün ve yaygın eğitim” başlıklı 18’inci maddesinde; “Türk milli eğitim sistemi, örgün eğitim ve yaygın eğitim olmak üzere, iki ana bölümden kurulur. Örgün eğitim, okul öncesi eğitimi, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim kurumlarını kapsar. Yaygın eğitim, örgün eğitim yanında veya dışında düzenlenen eğitim faaliyetlerinin tümünü kapsar.” hükmü, “Kapsam, amaç ve görevler” başlıklı 40’ıncı maddesinde; “Yaygın eğitimin özel amacı, milli eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak, örgün eğitim sistemine hiç girmemiş yahut, herhangi bir kademesinde bulunan veya bu kademeden çıkmış vatandaşlara, örgün eğitimin yanında veya dışında, 1. Okuma – yazma öğretmek, eksik eğitimlerini tamamlamaları için sürekli eğitim imkanları hazırlamak, 2. Çağımızın bilimsel, teknolojik, iktisadi, sosyal ve kültürel gelişmelerine uymalarını sağlayıcı eğitim imkanları hazırlamak, 3. Milli kültür değerlerimizi koruyucu, geliştirici, tanıtıcı, benimsetici nitelikte eğitim yapmak, 4. Toplu yaşama, dayanışma, yardımlaşma, birlikte çalışma ve örgütlenme anlayış ve alışkanlıkları kazandırmak, 5. İktisadi gücün arttırılması için gerekli beslenme ve sağlıklı yaşama şekil ve usullerini benimsetmek, 6. Boş zamanları iyi bir şekilde değerlendirme ve kullanma alışkanlıkları kazandırmak, 7. Kısa süreli ve kademeli eğitim uygulayarak ekonomimizin gelişmesi doğrultusunda ve istihdam politikasına uygun meslekleri edinmelerini sağlayıcı imkanlar hazırlamak, 8. Çeşitli mesleklerde çalışmakta olanların hizmet içinde ve mesleklerinde gelişmeleri için gerekli bilgi ve becerileri kazandırmaktır.” hükmü, “Kuruluş” başlıklı 41’inci maddesinde; “Yaygın eğitim, örgün eğitim ile birbirini tamamlayacak, gereğinde aynı vasıfları kazandırabilecek ve birbirinin her türlü imkanlarından yararlanacak biçimde bir bütünlük içinde düzenlenir. Yaygın eğitim, genel ve mesleki – teknik olmak üzere iki temel bölümden meydana gelir. Bu bölümler birbirini destekleyici biçimde hazırlanır.” hükmü, “Koordinasyon” başlıklı 42’nci maddesinde; “Genel, mesleki ve teknik yaygın eğitim alanında görev alan resmi, özel ve gönüllü kuruluşların çalışmaları arasındaki koordinasyon

Milli Eğitim Bakanlığınca sağlanır. Genel yaygın eğitim programlarının düzenleniş şekli yönetmelikle tespit edilir. Mesleki ve teknik yaygın eğitim faaliyetlerini yürüten Bakanlıklar ile özerk eğitim kurumları ve resmi ve özel işletmeler arasında Milli Eğitim Bakanlığınca sağlanacak koordinasyon ve işbirliğinin esasları kanunla düzenlenir.” hükmü, “Öğretmenlik” başlıklı 43’üncü maddesinde; “Öğretmenlik, Devletin eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleğidir. Öğretmenler bu görevlerini Türk

Milli Eğitiminin amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak ifa etmekle yükümlüdürler.

Öğretmenlik mesleğine hazırlık genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon ile sağlanır. Yukarıda belirtilen nitelikleri kazanabilmeleri için, hangi öğretim kademesinde olursa olsun, öğretmen adaylarının yüksek öğrenim görmelerinin sağlanması esastır. Bu öğrenim lisans öncesi, lisans ve lisans üstü seviyelerde yatay ve dikey geçişlere de imkan verecek biçimde düzenlenir…” hükmü, “Öğretmenlerin nitelikleri ve seçimi” başlıklı 45’inci maddesinde; “Öğretmen adaylarında genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon bakımından aranacak nitelikler Milli Eğitim Bakanlığınca tespit olunur. (Değişik: 16/6/1983 – 2842/13 md.) Öğretmenler, öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarından ve bunlara denkliği kabul edilen yurtdışı yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar arasından, Milli

Eğitim Bakanlığınca seçilirler. Yüksek öğrenimleri sırasında pedagojik formasyon kazanmamış olanların ihtiyaç duyulan alanlarda, öğretmenliğe atanmaları halinde bu gibilerin adaylık dönemi içinde yetişmeleri için Milli Eğitim Bakanlığınca gerekli tedbirler alınır. Hangi derece ve türdeki eğitim, öğretim, teftiş ve yönetim görevlerine, hangi seviye ve alanda öğrenim görmüş olanların ne gibi şartlarla seçilebilecekleri yönetmelikle düzenlenir.” hükmü, “Uzman ve usta öğreticiler” başlıklı 47’nci maddesinde; “(Değişik: 16/6/1983 – 2842/14 md.) Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve hizmet içi yetiştirme kurs, seminer ve konferanslarında uzman ve usta öğreticiler de geçici veya sürekli olarak görevlendirilebilir. Öğretim tür ve seviyelerine göre uzman ve usta öğreticilerin seçimlerinde aranacak şartlar, görev ve yetkileri, yönetmeliklerle tespit edilir.” hükmü yer almaktadır.

7. 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun “Federasyon teşkili ve profesyonel dalların tespiti” başlıklı 18’inci maddesinde; “Bir veya daha fazla spor dalı, teknik ve idari bakımdan birer federasyona bağlanır. Amatör federasyonların adedi ile profesyonel dallar, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından tespit olunur…” hükmü, “Gençlik ve spor kulüpleri” başlıklı 20’nci maddesinde; “Gençlik ve spor kulüpleri, Dernekler Kanununa göre teşekkül eder ve tescil ile Gençlik ve Spor Bakanlığına dahil olurlar. Tescil edilmemiş kulüpler, federasyonlar tarafından tertiplenen veya bunların denetimi altında yapılan müsabakalara katılamazlar. Tescil olunmamış kulüpler adına lisans verilmez. Spor kulüpleri faaliyet gösterdikleri dallarda antrenör tutmaya mecburdurlar. Tescile ilişkin esas ve usuller yönetmelikle belirlenir.” hükmü, “Kulüplerin denetimi” başlıklı 21’inci maddesinde; “Gençlik ve Spor Bakanlığı, kulüpleri her yönden denetler. Gerekirse hesap, defter ve işlemlerine el koyar. Dernekler Kanunu hükümleri saklıdır.” hükmü, “Profesyonel spor” başlıklı 24’üncü maddesinde; “Profesyonel dallar, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından tespit olunur. Profesyonel spor dallarının teşkili, ilgili federasyonları ile bağlantıları, idaresi tüzükle düzenlenir. Spor kulüpleri, profesyonel takımlarını, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kuracakları veya kurulmuş olan şirketlere devredebilirler veya profesyonel futbol takımlarını kiraya verebilirler.” hükmü, “Bağımsız spor federasyonları” başlıklı 9’uncu ek maddesinde; “(Ek: 4/3/2004-5105/2 md.) (Değişik birinci fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Spor dalı ile ilgili faaliyetleri ulusal ve uluslararası kurallara göre yürütmek, gelişmesini sağlamak, sporcu sağlığı ile ilgili konularda gerekli önlemleri almak, teşkilatlandırmak, federasyonu uluslararası faaliyetlerde temsil etmek ve Tahkim Kurulu kararlarını uygulamakla görevli ve yetkili, özel hukuk hükümlerine tabi bağımsız spor federasyonları kurulur. Federasyonlar, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur ve kararın Resmi Gazetede yayımlanması ile tüzel kişilik kazanır… Profesyonel şube kurulması, federasyona spor dalı bağlanması, bağlı spor dallarının ayrılması işlemleri federasyon yönetim kurulunun Gençlik ve Spor Bakanlığına müracaatı üzerine bu Kanunun hükümlerine göre yürütülür… Federasyonlar; sporcu, antrenör, hakem ve benzeri spor elemanları ile spor kulüplerine ve sponsorluklara ait istatistiki bilgileri üç ayda bir Gençlik ve Spor Bakanlığına göndermek zorundadırlar. Federasyonlar, Gençlik ve Spor

5253 sayılı Dernekler Kanunu ile 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu

hükümleri uygulanır…” hükmü yer almaktadır.

8. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 56’ncı maddesinde; “Dernekler, gerçek veya tüzel en az yedi kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır. Hukuka veya ahlâka aykırı amaçlarla dernek kurulamaz.” hükmü, 57’nci maddesinde; “Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir.” hükmü, 90’ıncı maddesinde; “Dernekler, amaçlarını gerçekleştirmek üzere, tüzüklerinde belirtilen çalışma konuları ve biçimleri doğrultusunda faaliyette bulunurlar. Yasaklanan veya izne bağlı faaliyetlerle ilgili kamu hukuku nitelikli özel kanun hükümleri saklıdır. Dernek faaliyetleri ile ilgili yasak ve sınırlamalara aykırılık hâlinde, Cumhuriyet savcısının istemiyle mahkemece faaliyetten alıkoyma kararı verilebilir.” hükmü, 91’inci maddesinde; “Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere uluslararası faaliyette ve işbirliğinde bulunabilirler, yurt dışında şube açabilirler ve yurt dışında kurulmuş dernek veya kuruluşlara üye olarak katılabilirler.” hükmü, 96’ncı maddesinde; “Federasyonlar, kuruluş amaçları aynı olan en az beş derneğin, amaçlarını gerçekleştirmek üzere üye sıfatıyla bir araya gelmeleri suretiyle kurulur. Her federasyonun bir tüzüğü bulunur. Federasyon, kuruluş bildirimi, tüzük ve gerekli belgelerin yerleşim yerinin en büyük mülkî amirine verilmesiyle tüzel kişilik kazanır.” hükmü yer almaktadır.

9. 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun “Gençlik ve spor kulüpleri” başlıklı 14’üncü maddesinde; “Derneklerden başvurmaları halinde; spor faaliyetine yönelik olanlar spor kulübü, boş zamanları değerlendirme faaliyetine yönelik olanlar gençlik kulübü ve her iki faaliyeti birlikte amaçlayanlar gençlik ve spor kulübü adını alır. Bu kulüpler, Gençlik ve Spor

Genel Müdürlüğünce tutulacak kütüğe kayıt ve tescil edilir. Kulüplerin organları, bu organların görev ve yetkileri, kulüplerin Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce de denetlenmesi ve bunlara yapılacak yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmada uyulacak esas ve usuller, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ve bunlara uygulanacak disiplin işlemleri, kulüplerin kayıt ve tesciline ilişkin esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine

Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelikte düzenlenir.” hükmü yer almaktadır.

10. 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 numaralı

Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Görev”

başlıklı 184’üncü maddesinde; “Gençlik ve Spor Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır:

… d) Spor faaliyetlerinin plan ve program dâhilinde ve mevzuata uygun bir şekilde yürütülmesini gözetmek, gelişmesini ve yaygınlaşmasını teşvik edici tedbirler almak, e) Spor alanında uygulanacak politikaların tespit edilmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, teşkilatlanma, federasyonların bağımsızlığı, spor tesisleri, eğitim, sponsorluk, sporcu sağlığının korunması, uluslararası organizasyonlarla ilgili çalışmaları koordine etmek, değerlendirmek ve denetlemek, f) Spor kuruluşlarının kurulmasına ve diğer hususlara ilişkin usul ve esasları tespit etmek, g) Gençlik ve spor kulüpleri ile başarılı sporcuları ve çalıştırıcıları desteklemek…” hükmü, “Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğü” başlıklı

189’uncu maddesinde; “Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:

a) Spor alanında uygulanacak temel politikaların tespiti amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, spor tesisleri ihtiyacını tespit etmek ve planlamak, b) Spor kültürünün geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve özendirilmesini sağlamak ve bu konuda her türlü tedbiri almak, c) Sporcu yetiştirilmesi ve spora ilgiyi artırmaya yönelik çalışmaları yürütmek, … d) Okul dışı spor faaliyetleri ile diğer spor alanlarında faaliyetler düzenlemek, bunların gelişmesini sağlamak, imkânlar ölçüsünde bu faaliyetlere ait araç, gereç ve benzeri ihtiyaçları temin etmek, e) Spor müsabakalarında uluslararası kuralların ve her türlü talimatın uygulanmasını sağlamak, … g)

Her türlü spor tesisi ve eğitim merkezlerinin kurulması, işletilmesi ve ad verilmesi ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek, … ı) Görev alanıyla ilgili konularda ulusal ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapmak, i) Spor idarecisi, çalıştırıcısı, spor elemanları ve hakemlerin eğitilmesini ve yetiştirilmesini sağlamak, j) Spor dallarının belirlenmesini tayin ve tespit etmek, spor federasyonlarının kurulmasına ve faaliyetlerinin sona erdirilmesine ilişkin iş ve işlemleri yapmak, k) Bağımsız spor federasyonlarının kuruluş işlemleri ve genel kurulları ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek, m) Ülkemizde faaliyeti olan ancak herhangi bir federasyona bağlı olmayan spor dallarının yaygınlaştırılması, faaliyetlerinin düzenlenmesi ve bu spor dallarında kulüplerin faaliyette bulunması için gerekli tedbirleri almak, n) Spor federasyonları ve kulüplerinin yurtiçi ve yurtdışındaki müsabakalara katılmalarına veya yurtiçi ve yurtdışında müsabaka düzenlemelerine izin verilmesine ve sonuçlarının değerlendirilmesine ilişkin iş ve işlemleri yapmak, … ö) Özel spor tesislerinin kuruluşuna ilişkin izin, ruhsat ve benzeri hizmetleri yürütmek, standartlarını belirlemek ve bu kuruluşların denetimini yapmak …” hükmü, “Görevler” başlıklı 301’inci maddesinde; “Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır: ç) Eğitime erişimi kolaylaştıran, her vatandaşın eğitim fırsat ve imkânlarından eşit derecede yararlanabilmesini teminat altına alan politika ve stratejilerin geliştirilmesi amacıyla çalışmalar yapmak, belirlenen politikaları uygulamak, uygulanmasını izlemek ve koordine etmek, f) Yükseköğretim kurumları dışındaki eğitim ve öğretim kurumlarını açmak, açılmasına izin vermek ve denetlemek, ğ) Yükseköğretim dışında kalan ve diğer kurum ve kuruluşlarca açılan örgün ve yaygın eğitim ve öğretim kurumlarının denklik derecelerini belirlemek, program ve düzenlemelerini hazırlamak,” hükmü, “Hayat Boyu Öğrenme Genel

Müdürlüğü” başlıklı 309’uncu maddesinde; “Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: a) Zorunlu eğitim dışında, eğitim ve öğretimi hayat boyu devam edecek şekilde yaygınlaştırmak amacıyla çalışmalar yapmak, bunları uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, b) Yaygın eğitim ve öğretim ile açık öğretim hizmetlerini yürütmek, c) Örgün eğitim sistemine girmemiş, herhangi bir eğitim kademesinden ayrılmış veya bitirmiş vatandaşlara yaygın eğitim yoluyla genel veya meslekî ve teknik öğretim alanlarında eğitim ve öğretim vermek, ç) Yaygın eğitim ve öğretim okul ve kurumlarının eğitim ve öğretim programlarını, ders kitaplarını, eğitim araç-gereçlerini hazırlamak veya hazırlatmak ve Talim ve Terbiye Kuruluna sunmak, d) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak.” hükmü, “Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı” başlıklı 319’uncu maddesinde; “Talim ve Terbiye

Kurulu Başkanlığı, Bakanlığın bilimsel danışma ve inceleme organıdır. Talim ve Terbiye

Kurulu Başkanlığının oluşumu, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Talim ve Terbiye Kurulu, evrensel değer ve standartları göz önünde bulundurarak, kalite, eşitlik ve etkililik ilkeleri ile millî ve toplumsal değerlere dayalı bir eğitim sistemi oluşturmak amacıyla aşağıdaki görevleri yerine getirir: a)

Eğitim sistemini, eğitim ve öğretim plan ve programlarını, ders kitaplarını hazırlatmak, hazırlananları incelemek veya inceletmek, araştırmak, geliştirmek ve uygulamaya ilişkin görüşlerini Bakana sunmak, b) Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve sonucunu Bakana sunmak, c) Yurtdışı eğitim ve öğretim kurumlarından alınmış, ilköğretim ve ortaöğretim diploma ve öğrenim belgelerinin derece ve denkliklerine ilişkin ilke kararlarını Bakanın onayına sunmak, ç) Eğitim ve öğretimle ilgili konularda Bakanlığın diğer birimleri ile işbirliği yapmak.” hükmü yer almaktadır.

11. 22/11/1993 tarihli ve 21766 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan GSGM Spor

Federasyonlarının Teşkilatı Çalışma, Görev, Yetki ve Sorumluluk Yönetmeliği’nin

“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı Genel Müdürlük Spor

Federasyonlarının faaliyetlerinin ana esaslarını, kurullarının teşkilini ve çalışmalarını, görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemektir.” hükmü, “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu

Yönetmelik Genel Müdürlük Spor Federasyonlarını kapsar.” hükmü, “Federasyonların

Görevleri” başlıklı 9’uncu maddesinde; “Federasyonların görevleri şunlardır: …3) Spor

Eğitimi Dairesi ile işbirliği yaparak Antrenörlerin, Monitörlerin kurslarla yetiştirilmesini ve seminerlerle eğitilmesini sağlamak, başarılı olanların belgelerini düzenleyip tescillerini yapmak, bunların çalışmalarını sürekli izlemek… 8) Uluslararası Federasyonun izni ile

Uluslararası Kurs, Seminer ve Spor Organizasyonların düzenlemek… 10) Spor dallarının gelişimi için gerekli planlamayı yaparak alınacak tedbirleri Genel Müdüre sunmak… 13) Her kademedeki sporcular için eğitim ve hazırlık kampları açmak…” hükmü, Ek 1’inci maddesinde; “(Ek:RG-18/09/2004-25587) Federasyonlar çalışmalarını ulusal ve tabi oldukları uluslar arası federasyonların mevzuatına göre yerine getirmek zorundadırlar.

Federasyonların yıllık ve/veya dört yıllık faaliyet programları, sporu yaygınlaştırma, sporcu sayısını yıllar itibariyle arttırmaları, elit sporcu yetiştirmeleri ile mevzuatları gereği yapmakla sorumlu oldukları iş ve faaliyetler; Genel Müdürlüğün bünyesinde oluşturulacak Sportif

Değerlendirme Kurulu tarafından da kontrol edilir. Yapılan denetlemeler sonucu başarısızlıkları belirlenen federasyon başkanları hakkında gerekli işlemler Gençlik ve Spor

Genel Müdürlüğü Federasyon Başkanları Seçim Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır.” hükmü yer almaktadır.

12. 08/07/2005 tarihli ve 25869 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan GSGM Gençlik ve

Spor Kulüpleri Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; gençlik kulübü, spor kulübü, gençlik ve spor kulübü adını alan derneklerin organlarının teşkili, görev ve yetkileri, denetimleri, yapılacak yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmaları, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ile kulüplerin kayıt ve tesciline ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.” hükmü, “Kulüplerin gençlik lideri, eğitmen ve antrenör çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 20’nci maddesinde; “Kulüpler; taahhüt ettikleri gençlik faaliyeti türlerinde ve spor dallarında gençlik lideri, eğitmen ve antrenör çalıştırmaya mecburdurlar. Federasyonlar ve il müdürlükleri, kulüplerin gençlik lideri, eğitmen, antrenör çalıştırmalarıyla ilgili gerekli önlemleri alırlar. Gençlik kulüplerinin taahhüt ettikleri gençlik faaliyeti türlerinde görev alacak gençlik liderleri ve eğitmenlerin, Genel

Müdürlükçe veya diğer yetkili kurumlarca verilmiş belgelerinin olması zorunludur.”, “Üst kuruluş” başlıklı 21’inci maddesinde; “Kulüpler; kaynak ve güçlerini birleştirmek, yardımlaşmak, ortak kullanabilecekleri mekan, araç ve gereçlere sahip olmak, saha ve tesisler kurmak ve kullanmak, eğitim olanakları sağlamak amacıyla federasyon, federasyonlar da konfederasyon kurabilirler. İl sınırları içinde spor alanında onbeş, gençlik alanında beş kulübün bir araya gelmesiyle bir federasyon kurulabilir. Bir ilde federasyon kurulamaması halinde farklı illerden kulüpler bir araya gelerek federasyon kurabilir. Bir kulüp aynı amaçla kurulmuş birden fazla federasyona üye olamaz. Spor alanında en az on, gençlik alanında üç federasyonun bir araya gelmesiyle konfederasyon kurulabilir. Federasyon ve konfederasyonların üye sayısının bu Yönetmelikte belirtilen sayının altına düşmesi ve bu durumun üç ay içinde giderilememesi halinde haklarında kendiliğinden sona erme hükümleri uygulanır … Federasyon ve konfederasyonlar; tüzüklerini, organlara seçilenleri, iletişim bilgilerini ve diğer değişiklikleri otuz gün içinde yerleşim yerlerinin bulunduğu mülki idare amirliğine ve il müdürlükleri aracılığı ile Genel Müdürlüğe bildirmek zorundadırlar.” hükmü, “Denetim” başlıklı 22’nci maddesinde; “Genel Müdürlük veya mülki idare amirin onayı alınmak kaydıyla il müdürlükleri; kulüpleri ve üst kuruluşları Dernekler Kanunu ve Dernekler

Yönetmeliği hükümleri saklı kalmak kaydıyla her yönden denetler. (Mülga ikinci cümle:RG19/01/2006-26054) Kulüplerin genel kurullarına gerekli hallerde il müdürü veya yetki vereceği kişi gözlemci olarak katılır ve hazırlayacağı raporu ilgili birimlere havalesi yapılmak üzere mülki idare amirliğine sunar.” hükmü yer almaktadır.

13. 19/7/2012 tarihli ve 28358 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bağımsız Spor

Federasyonlarının Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “…ç) Federasyon: 3289 sayılı Kanunun Ek 9 uncu maddesi hükümlerine göre kurularak tüzel kişilik kazanan, organları genel kurul tarafından seçimle göreve gelen, her türlü kararlarını kendi organları içerisinde alan, bütçesi genel kurul tarafından onaylanan ve ibra edilen, özel hukuk hükümlerine tabi bağımsız spor federasyonu” şeklinde tanımlanmış olup “Federasyonun görev ve yetkileri” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Federasyonun görev ve yetkileri şunlardır;…b) Spor dalının gelişmesini, her yaş gurubunda yapılmasını ve ülke genelinde yaygınlaşmasını sağlamak … ğ) Spor kulüplerinin ilgili spor dalına katılım işlemlerini, sporcu, antrenör ve hakemlerin tescil veya vize işlemlerini yapmak … ı) Spor dalının altyapısı ve eğitimine ilişkin projeler hazırlamak ve uygulamak, i) Spor dalı ile ilgili faaliyetlerin düzenlenmesi için talimatlar hazırlamak ve uygulamak, j) Genel Müdürlük ile uluslararası federasyonların belirlediği eğitim kriterlerine uygun olarak işbirliği içerisinde antrenör, hakem ve benzeri diğer spor elemanlarını yetiştirmek” hükmü yer almaktadır.

14. 11/04/2018 tarihli ve 30388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı

Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “ç) Çerçeve öğretim programı: Bir meslek alanında ve/veya dalında modüler yapıda hazırlanan öğretim programının tanıtımı ve uygulanmasıyla ilgili açıklamaları, haftalık ders çizelgeleri, programda yer alan dersleri, dersleri oluşturan modülleri, modülde kazandırılacak bilgi ve becerileri gösteren program yapısını, k) Katılım belgesi: Başarı değerlendirmesi yapılmayan, kurumlar tarafından düzenlenen eğitim faaliyetine katılanlara verilen belgeyi, l) Kurs: Belli bir süresi ve programı olan, katılımcılara öngörülen bilgi, beceri ve yetkinlik kazandıran, doğrudan veya diğer kurum ve kuruluşlarla iş birliği hâlinde halka açık ve ücretsiz olarak düzenlenen her türlü faaliyetleri, s) Modül: Bir öğretim programında; kendi içinde bir bütün, tek başına öğretilebilir veya öğrenilebilir içeriğe sahip olan, diğer program birimleriyle bütünleşerek daha geniş mesleki işlevler grubu oluşturma özelliği gösteren, gerektiğinde belgelendirilerek istihdam yeterliliği kazandıran program birimini,” hükmü, “Kurslara devam durumu” başlıklı 44’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “Modüler öğretim programları uygulanan kurslarda, devamsız veya başarısız olunan modüllerin bulunması hâlinde bu kurs için kurs bitirme belgesi düzenlenmez. Bu kursiyerlere

Ek-4’teki Puan Döküm Çizelgesi düzenlenir. Ancak kursiyer başarısız olduğu modüllerini tamamlayıp başarılı olması hâlinde, kurs bitirme belgesi en son modülünün öğretimini tamamladığı kurumca düzenlenir.” hükmü, “Kurs açma-kapatma ve kursa katılacakların sayısı” başlıklı 45’inci maddesinde; “(1) Her türdeki programın açılabilmesi için en az 12 kişilik grubun oluşması gerekir… (2) Kurslar; program, aday kursiyer sayısı, öğretmen ve usta öğreticilerin çalışma saatleri ile benzeri bilgiler içeren teklifin millî eğitim müdürü tarafından onaylanmasıyla açılır. Kurs Açma, Öğretmen ve Usta Öğreticilerin Görevlendirme Onay

Çizelgesi Ek-3’te yer alan kurs açma onayları, tek olarak alınabileceği gibi toplu olarak da eYaygın sisteminden alınabilir. (3) Kurs açma ve kapatma işlemleri e-Yaygın sistemi üzerinden yapılır. (4) Kursiyer sayısının dikkate alınmayacağı kurslar şunlardır: a) Okuma yazma kursları. b) Özel eğitim ihtiyacı olan bireylere yönelik düzenlenecek kurslar. c) Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitim ve özel ihtiyaçları doğrultusunda ailelerine yönelik geliştirilmiş kurslar. ç) Koruma altındakiler ile sokakta çalışan veya yaşayan çocuklara düzenlenecek kurslar. d) Hastanelerde yatan kişilere, kadın konuk evinde barındırılan kadınlara, tedavi altındaki madde bağımlılarına yönelik düzenlenecek kurslar. e) Tutuklu ve hükümlülere, 3/7/2005 tarihli ve 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu kapsamında düzenlenen kurslar. f) Unutulmaya yüz tutmuş geleneksel sanatlar kapsamında düzenlenecek kurslar. g) İl ve ilçedeki ihtiyaçlar değerlendirilerek zorunlu durumlarda vali onayı ile açılan kurslar. (5)

Öğretici giderleri, fiziki ortamlar, araç gereç ve benzeri tüm giderlerin iş birliği yapılan kurum ve kuruluşlar tarafından karşılandığı kurslar ile istihdam garantili projeler kapsamında düzenlenecek kurslarda, ilgili kurum ve kuruluşun talebi doğrultusunda millî eğitim müdürlüğünün onayı ile grup oluşturma zorunluluğu aranmaz.” hükmü, “Eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi” başlıklı 53’üncü maddesinde; “(1) Kurslar, çevrede yapılacak kapsamlı eğitim ihtiyaçlarını belirleme çalışmaları sonucuna göre planlanır ve düzenlenir.

Kurumlardaki yönetici ve öğretmenler, toplantı, görüşme, anket, gözlem ve benzeri yöntemlerle eğitim ihtiyaçlarını belirleme çalışmaları yapar. Eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesinde öğretmenler bir plan dâhilinde ve millî eğitim müdürünün onayıyla tanıtma faaliyetlerinde bulunur. (2) Eğitim ihtiyaçlarını belirleme çalışmalarında bilişim teknolojisi ve çevredeki diğer iletişim araçlarından yararlanılır. (3) Eğitim ihtiyaçlarını belirleme çalışmaları yıl boyunca devam eder.” hükmü, “Kurs türleri” başlıklı 54’üncü maddesinde; “Kurslar, birey ve toplumun eğitim düzeyi ve öğrenme ihtiyaçları doğrultusunda öğretim programlarına uygun olarak açılır. Kurslar kişisel gelişim, sosyal-kültürel, mesleki ve teknik, sanatsal ve sportif alanlarda açılır.” hükmü, “Kursların düzenlenmesi” başlıklı 55’inci maddesinde; “Talep edilen kurslar, eğitim ihtiyaçlarını belirleme çalışmalarından sonra açılır. Gerekli olan araç, gereç, teçhizat, bina, bütçe, personel ihtiyaçları kurumca karşılanır. Kursa katılanlardan durumu uygun olanlar, kendi istekleriyle etkinlik giderleri için okul aile birliğine katkıda bulunabilir. Kurslarda, uygulama yapılması hâlinde uygulamada ortaya çıkacak eğitim giderleri okul aile birliği tarafından karşılanır.” hükmü, “Belgeler” başlıklı 83’üncü maddesinde; “…c) Mesleki ve teknik öğretim için geliştirilen modüler öğretim programı uygulanan kursları başarı ile bitirenlere Ek-6’daki Kurs Bitirme Belgesi ile birlikte başardıkları modülleri gösteren Ek-4’teki Puan Döküm Çizelgesi” hükmü yer almaktadır.

15. 14/12/2019 tarihli ve 30978 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Antrenör Eğitim

Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesine göre; “a) Antrenör: Gençlik ve

Spor Bakanlığı ve ilgili spor federasyonlarından alınan antrenörlük belgesine sahip kişiyi, b)

Antrenörlük belgesi: İlgili spor dalında kademeler itibarıyla verilen belgeyi… ç) Antrenör eğitim talimatı: Bu Yönetmelikte belirlenen usul ve esasların uygulanmasına ilişkin uluslararası federasyonların belirlediği eğitim kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, ilgili federasyon tarafından hazırlanıp Bakanlık tarafından onaylanarak yürürlüğe giren talimatı…

f) Eğitici: Antrenör eğitim programında görev yapmak üzere Bakanlık tarafından görevlendirilen kişiyi… ğ) Federasyon: 3289 sayılı Kanun kapsamında kurulan spor federasyonlarını…” ifade etmekte olup “Müsabakası yapılmayan spor dalları” başlıklı 17’nci maddesinde; “Müsabakası yapılmayan ve antrenörlük kapsamı dışında kalan her türlü rekreatif amaçlı fiziksel ve zihinsel egzersizleri içeren eğitim programlarının uygulanmasında görev alan kişilerin eğitimleri ve görev alanları ile ilgili usul ve esaslar, ilgili federasyonun teklifi ve Bakanlığın uygun görüşü doğrultusunda eğitim talimatı ile düzenlenir.” hükmü, “Antrenörlük belgesi” başlıklı 24’üncü maddesinde; “Antrenörlük belgesi; a)

Antrenörlük eğitim programını tamamlayarak yapılacak sınavlarda başarılı olanlara, b)

Üniversitelerin spor bilimleri alanında lisans eğitimi veren fakülte veya yüksekokullarından mezun olanlara, c) Üniversitelerin Türk Musikisi Devlet Konservatuarı, Devlet Konservatuarı

Türk Halk Oyunları Bölümü ve Modern Dans Bölümü lisans mezunu olanlara, ç) 23 üncü maddedeki şartları sağlayanlara ilgili federasyona başvurmaları ve 7’nci maddede yer alan şartları taşımaları kaydıyla Bakanlık onayı ile verilir.” hükmü yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

16. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kısmen ret kısmen kabulü gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 17. Başvuru, Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu Federasyonu’nun 2. kademe antrenör ve 2. dan sporcusu olan başvuranın Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu sporlarının Halk Eğitim Merkezi kurs programlarına yeniden dahil edilmesi talebi hakkındadır.

18. Başvuranın talebine ilişkin ilk olarak 19/03/2019 tarihinde Kurumumuza başvuruda bulunduğu, yapılan ön incelemede idari başvuru yolunun tüketilmediği anlaşıldığından ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Kurumumuzca 31/05/2019 tarihli ve S.5947 sayılı Gönderme

Kararı verilerek başvurunun Milli Eğitim Bakanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığına iletildiği, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından herhangi bir yanıt verilmediği, ancak Gençlik ve Spor

Bakanlığı tarafından 19/07/2019 tarihli ve E.799423 sayılı yazı ile “Ju Jitsu ve Brezilya Jiu

Jitsu Federasyonunun 5253 sayılı Dernekler Kanununa göre kurulmuş bir federasyon olduğu, bahse konu 2. dan sporcu ve 2. kademe antrenör belgelerinin 3289 sayılı Kanun’un Ek 9’uncu maddesi hükmü gereği Bakanlık bünyesinde kurulan ve faaliyet gösteren spor federasyonları arasında yer almadığından geçerliliği bulunmadığı, spor federasyonlarının kurulması veya bir spor branşının ilgili spor federasyonuna bağlanmasının 3289 sayılı Kanun’un Ek 9’uncu maddesine göre gerçekleştiği, bahsi geçen spor dallarının spor federasyonu olarak yapılanmadığı veya bir spor federasyonuna bağlanmadığı” şeklinde yanıt verilerek talebin reddedildiği, buna istinaden başvuranın talebini yineleyerek tarihinde

Kurumumuza başvuruda bulunduğu görülmektedir.

19. Dosya kapsamında Kurumumuza iletilen bilgi ve belgelerin tetkikinden; 19.1. Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünün 06/08/2013 tarihli ve

E.2021639 sayılı Makam Olur’u ile Jiu Jitsu spor dalının modül kurs programlarına dahil edildiği tespit edilmektedir. Nitekim Genel Müdürlük tarafından Kurumumuza iletilen 17/10/2019 tarih ve E.20284826 sayılı üst yazıda da, 2014-2016 yılları arasında Hayat Boyu

Öğrenme Genel Müdürlüğüne bağlı halk eğitimi merkezlerinde Jiu Jitsu kursları düzenlendiği belirtilmiştir.

19.2. Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü’nün tüm Valiliklere iletmiş olduğu 09/05/2016 ve E. 5163789 sayılı yazısında; 19.2.1. Zorunlu eğitim dışındaki eğitim ve öğretimi hayat boyu devam edecek şekilde yaygınlaştırmak amacıyla politikalar oluşturma, her yaş ve kademedeki vatandaşlara yaygın eğitim yoluyla genel veya mesleki ve teknik alanlarda eğitim verme, yaygın eğitim ve öğretim programlarını hazırlama görevinin 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Hayat Boyu

Öğrenme Genel Müdürlüğüne verildiği; 19.2.2. Bu çerçevede kurs programları yoluyla her türlü eğitimin verildiği, bunlar içinde spor programlarının önemli bir yer tuttuğu, bu programların ilgili federasyonlar ile işbirliği içinde hazırlandığı; ancak spor dallarına yönelik özellikle dernek statüsünde kurulmuş birçok federasyon olması ve birbirlerinden bağımsız olarak program taleplerinde bulunmalarının ciddi sorunlar yaşanmasına neden olduğu; 19.2.3. Bu karmaşanın önlenebilmesi için Gençlik ve Spor Bakanlığının 10/12/2015 tarih ve

E.52866 sayılı yazısında özetle; spor hizmet ve faaliyetlerini sevk ve idare etme, spor federasyonlarının kurulması ve spor dallarının belirlenmesinin Spor Genel Müdürlüğünün görevleri arasında yer aldığı belirtilerek spor federasyonlarının görev ve yetki alanında bulunan kursların açılması, millilik, antrenörlük vb. belgelerin verilmesini içeren taleplerin olması durumunda Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğü ve ilgili spor federasyonu ile koordineli olarak değerlendirilmesinin istendiği; 19.2.4. Ayrıca Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/04/2016 tarihli ve 19 sayılı kararı ile

“Yaygın Eğitim Kurumları Çerçeve Programı”nın kabul edildiği, böylece 20/04/2016 tarihinden önce onaylanan ve uygulanan spor kurs programlarının, yeni çerçeve programın esaslarına göre yeniden değerlendirilmesi gerektiğinden uygulamadan kaldırılacağı; 19.2.5. Buna göre; Halk Eğitimi Merkezi ve diğer yaygın eğitim kurumlarında açılacak kurslar için hazırlanacak programların, Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünün 30/03/2016 tarih ve E.3631715 sayılı emri gereği illerde kurulan program komisyonlarınca değerlendirileceği; hazırlanan program içeriklerinin Spor Genel Müdürlüğü veya Spor İl Müdürlükleri ile koordine edilerek ve Spor Genel Müdürlüğünce federasyon olarak belirlenen kuruluşların tespiti yaptırılarak program tekliflerinin onayı için Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne gönderileceği; Federasyon, dernek vb. kurum ve kuruluşların program taleplerinin, Spor Genel

Müdürlüğü üzerinden veya görüşleri alınarak Milli Eğitim Bakanlığına intikal ettirilmesinin sağlanacağı; yeni kurs programları yayımlanıncaya kadar Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından federasyon olarak tayin ve tespit edilen ve Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü internet sitesinde yayımlanacak olan federasyonlarla iş birliği halinde kurslar açılabileceği; belirtilmiştir.

19.3. Bu çerçevede, Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın 14/06/2016 tarih ve E.40023 sayılı spor federasyonları, spor dalları ve alt branşları listesinin yer aldığı yazısında Jiu Jitsu spor dalı listede yer almadığından, Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünün 12/07/2016 tarihli ve

E.7476548 sayılı Makam Olur’u ile Jiu Jitsu kurs programının uygulamadan kaldırıldığı tespit edilmiştir.

19.4. Ayrıca Ju Jitsu spor dalında faaliyet gösteren bir başka federasyon olan Ulusal Ju Jitsu

Federasyonu tarafından Ju Jitsu modül programlarının hazırlandığı ve Federasyon’un 05/03/2019 tarih ve 10-028-042/002 sayılı yazısı ile hazırlanan programların Milli Eğitim

Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne iletildiği; Genel Müdürlüğün 07/03/2019 tarihli ve E.4960847 sayılı cevabi yazısında, Ulusal Ju Jitsu Federasyonu’nun Gençlik ve Spor

Bakanlığı tarafından yetkilendirilen federasyonlardan olmadığı gerekçesiyle sunmuş olduğu modüler programların değerlendirmeye alınmadığının bildirildiği tespit edilmiştir.

20. Başvuranın iddia ve talepleri, Gençlik ve Spor Bakanlığının 18 no’lu paragrafta yer verilen cevabi yazısı ve Milli Eğitim Bakanlığının Kurumumuza ilettiği bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, başvuranın Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu spor dallarının halk eğitimi kurs programlarına dahil edilmesi talebinin; spor dalının Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından tescilli spor dallarından olmaması ve herhangi bir spor federasyonuna bağlı olmaması halinde ilgili spor dalında kurs programı açılamayacağı yönündeki genel düzenleyici işlemler sebebiyle yerine getirilmediği görülmektedir. Bu anlamda uyuşmazlığın temel olarak, herhangi bir spor federasyonuna bağlı olmayan bir spor dalının yaygınlaştırılması ve o spor dalında eğitim verilmesi noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.

21. Anayasa’nın 59’uncu maddesine göre; vatandaşlarını spora teşvik etmek ve sporun kitlelere yayılmasını sağlamak Devletin pozitif yükümlülükleri arasındadır. Bu anlamda, spor faaliyetlerinin mevzuata uygun bir şekilde yürütülmesini gözeterek gelişmesini ve yaygınlaşmasını teşvik edici tedbirler alma, spor alanında uygulanacak politikaların tespit edilmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapma, değerlendirme ve denetleme görev ve yetkisi 1 no’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 184’üncü maddesiyle Gençlik ve Spor Bakanlığı’na verilmiştir. Spor kültürünün geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve özendirilmesini sağlama, sporcu, hakem, antrenör ve diğer spor elemanlarını yetiştirme, ayrıca ülkemizde faaliyeti olan ancak herhangi bir federasyona bağlı olmayan spor dallarının yaygınlaştırılması ve faaliyetlerinin düzenlenmesi için gerekli tedbirleri alma görev ve yetkisi, Mezkûr

Kararname’nin 189’uncu maddesiyle Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Hizmetleri Genel

Müdürlüğüne verilmiştir.

22. Diğer yandan 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun ek 9’uncu maddesine göre, faaliyet göstermekte olduğu spor dallarının gelişmesini sağlama, Gençlik ve Spor

Bakanlığı ile uluslararası federasyonların belirlediği eğitim kriterlerine uygun olarak işbirliği içerisinde antrenör, hakem ve benzeri diğer spor elemanlarını yetiştirme; bağımsız spor federasyonlarının görev ve yetkisindedir. İlgili hükme göre bağımsız spor federasyonları, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulmakta olup kararın Resmî Gazete’de yayımlanması ile tüzel kişilik kazanmaktadır.

23. Ayrıca 3289 sayılı Kanun’un mülga hükümleri çerçevesinde kurulmuş olan ve hâlihazırda

Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı spor federasyonları da, GSGM Spor

Federasyonlarının Teşkilatı Çalışma, Görev, Yetki ve Sorumluluk Yönetmeliği hükümleri (bkz.

11 no’lu paragraf) gereğince faaliyet göstermekte oldukları spor dalında antrenörlerin kurslarla

yetiştirilmesini ve seminerlerle eğitilmesini sağlamakla görevli kılınmıştır. Söz konusu spor federasyonları, Gençlik ve Spor Bakanlığı Makam Olur’u ile kurulmakta, Spor Hizmetleri

Genel Müdürlüğüne bağlı olarak faaliyet yürütmektedir.

24. Öte yandan, Anayasa’nın eğitim ve öğrenim hakkını düzenleyen 42’nci maddesinde, eğitim ve öğretimin Devletin gözetimi ve denetimi altında yapılacağı kurala bağlanmış olup milli eğitimin amaç ve ilkeleri, eğitim sisteminin genel yapısı, Devletin eğitim ve öğretim alanındaki görev ve sorumluluğu ile ilgili temel hükümleri kapsayan 1739 sayılı Milli Eğitim Temel

Kanunu çıkarılmıştır. 1739 sayılı Kanun hükümlerinde (bkz. 6 no’lu paragraf) Devletin eğitim ve öğretim görevlerinin öğretmenlik mesleğindeki kişilere ait olduğu; hangi öğretim kademesinde olursa olsun öğretmen adaylarının yükseköğrenim görmelerinin sağlanmasının esas olduğu; hangi derece ve türdeki eğitim ve öğretim görevlerine, hangi seviye ve alanda öğrenim görmüş olanların ne gibi şartlarla seçilebileceklerinin yönetmelikle düzenleneceği; eğitimin örgün ve yaygın eğitim olarak ikiye ayrıldığı; yaygın eğitimin ise genel ve mesleki – teknik olmak üzere iki temel bölümden meydana geldiği ve bu bölümlerin birbirini destekleyici biçimde hazırlanacağı; mesleki ve teknik yaygın eğitim faaliyetlerini yürüten Bakanlıklar ile özerk eğitim kurumları ve resmi ve özel işletmeler arasında Milli Eğitim Bakanlığınca sağlanacak koordinasyonun ve işbirliğinin esaslarının kanunla düzenleneceği; genel yaygın eğitim programlarının düzenleniş şeklinin yönetmelikle tespit edileceği; yaygın eğitim alanında görev alan resmi, özel ve gönüllü kuruluşların çalışmaları arasındaki koordinasyonun Milli

Eğitim Bakanlığınca sağlanacağı belirtilmiştir.

25. Bu çerçevede, yaygın eğitim ve öğretim hizmetini yürütme, kurslar düzenleme ve buna ilişkin eğitim programları hazırlayarak Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığına sunma görev ve yetkisi, 1 no’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 309’uncu maddesiyle Milli Eğitim

Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne verilmiştir. Nitekim Hayat Boyu

Öğrenme Kurumları Yönetmeliği hükümlerinde (bkz. 14 no’lu paragraf) bireylerin eğitim ihtiyaçlarını belirleme çalışmaları yapıldığı, bu çalışmaların sonuçları doğrultusunda açılacak modül ve kurs programlarının planlandığı; kursların bilgi, beceri ve yetkinlik kazandıran faaliyetler olduğu; modülün ise kendi içinde bir bütün oluşturan içeriğe sahip, daha geniş mesleki işlevler grubu oluşturan ve gerektiğinde belgelendirilerek istihdam yeterliliği kazandıran program olduğu; Genel Müdürlük tarafından kişisel gelişim, sosyal-kültürel, mesleki ve teknik, sanatsal ve sportif alanlara ilişkin programlar düzenlenebildiği belirtilmiştir.

26. Yukarıda açıklanan idarelerin düzenleyici işlemleri ve mevzuat hükümleri incelendiğinde; spor kültürünün yaygınlaştırılması, sporcu, antrenör, hakem vb. spor elemanlarının yetiştirilmesi, antrenörlük belgesi düzenlenmesi gibi sportif alana ilişkin birçok görev ve yetkinin, Gençlik ve Spor Bakanlığı teşkilatı ile bağımsız spor federasyonlarına ait olduğu görülmektedir. Diğer yandan, yaygın eğitim kapsamında talep edilen veya ihtiyaç duyulan çeşitli alanlara ilişkin programlar düzenlenmesi görevinin Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu

Öğrenme Genel Müdürlüğüne ait olduğu görülmektedir. Bu açıdan, sportif alanlarda yaygın eğitim programı düzenlenmesinin anılan kurum ve kuruluşların ortak görev ve yetkisine giren bir konu olduğu tespit edilmekle birlikte 1739 sayılı Kanun’da yaygın eğitim alanında görev alan kurum ve kuruluşların çalışmalar arasındaki koordinasyonun Milli Eğitim Bakanlığı tarafından sağlanacağı açıkça düzenlenmiştir. Nitekim 19 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, Milli Eğitim Bakanlığının 09/05/2016 tarih ve E. 5163789 sayılı yazısı ile; sporun yaygınlaştırılması ve spor elemanlarının yetiştirilmesine yönelik sportif yaygın eğitim programları düzenlenmesinde Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğü, bağlı spor federasyonları ve bağımsız spor federasyonları ile işbirliği halinde kurs programları açılacağına dair düzenleme yapıldığı ve tüm Valiliklere bildirildiği görülmektedir. Ayrıca 3.1.

no’lu paragrafta açıklandığı üzere, Gençlik ve Spor Bakanlığının 29/08/2019 tarih ve E.876272 sayılı yazısı ile; Milli Eğitim Bakanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında spor eğitimine yönelik 18/04/2019 tarihli bir işbirliği protokolü imzalandığı; yaygın eğitim kurs programlarında sportif yetenek ve yaş gruplarına göre kademeli eğitim programları hazırlanması, eğiticilerin yetiştirilmesi ve eğitimi, Gençlik ve Spor Bakanlığının önerdiği eğitmenlerin Halk Eğitim Merkezlerinde görevlendirilebilmesi, beden eğitimi veya diğer branş öğretmenlerinin antrenör, hakem olarak çalışabilmesine yönelik eğitim düzenlenmesi gibi konular üzerinde çalışmaların başlatılmasına ilişkin Spor Eğitim Dairesi Başkanlığına yetki verildiği görülmektedir. Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü’nün resmî internet sitesi (http://hbogm.meb.gov.tr/modulerprogramlar/?q=61&alan=Spor) incelendiğinde, mevcut sportif kursların genel yaygın eğitim programı olarak düzenlendiği, kurs programlarında antrenörlük belgesine sahip kişilerin eğitici olabildiği görülmektedir. Bu itibarla, yapılan düzenleyici işlemlerin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmektedir.

27. Diğer yandan, başvuranın Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu 2. kademe antrenörü olduğu, Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu Federasyonu’nun uluslararası kuruluşlar tarafından tanındığı iddiaları bulunmaktadır. Gerçekten de, başvuruya konu Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu Federasyonu’nun, Ju Jitsu International Federation tarafından temsilci olarak yetkilendirildiği görülmektedir.

Ancak Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu Federasyonu’nun 22 ve 23 no’lu paragrafta belirtildiği üzere, bağlı veya bağımsız spor federasyonlarından olmadığı, Türk Medenî Kanunu ve

Dernekler Kanunu çerçevesinde derneklerin bir araya gelmesiyle kurulmuş, özel hukuk tüzel kişiliğini haiz bir federasyon olduğu anlaşılmaktadır.

28. Anayasa’nın 33’üncü maddesinde herkesin önceden izin almaksızın dernek kurma hürriyetine sahip olduğu, dernek kurma hürriyetinin ancak anılan maddede yer alan sebeplerle ve kanunla sınırlanabileceği belirtilmiştir. Nitekim dernek kurma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller Türk Medenî Kanunu ve Dernekler Kanunu’nda gösterilmiştir. Türk Medenî Kanunu’nun 96’ncı maddesine göre, kuruluş amaçları aynı olan en az beş derneğin bir araya gelmesiyle federasyon kurulabilmektedir. Bu kapsamda, dernekler ve bu derneklerin bir araya gelmesi ile kurulan federasyonlar özel hukuk tüzel kişiliğini haiz topluluklardır. Bu açıdan, spor faaliyeti yürütmek amacıyla Türk Medenî Kanunu hükmü çerçevesinde kurulan federasyonlar, 3289 sayılı Kanun’a tabi olarak kurulan spor federasyonları ile karıştırılmamalıdır.

29. Sportif faaliyet gösterecek dernekler için ise, 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nda ayrıca bir hüküm düzenlenmiştir (bkz. 9 no’lu paragraf). Buna göre, sportif faaliyet gösteren derneklerin, başvurmaları halinde spor kulübü adını alabileceği, spor kulüplerinin Spor Hizmetleri Genel

Müdürlüğünce tutulacak kütüğe kayıt ve tescil edileceği belirtilmiştir. Diğer yandan, 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun 20’nci maddesinde, tescil edilmemiş kulüplerin spor federasyonları tarafından tertiplenen veya bunların denetimi altında yapılan müsabakalara katılamayacağı, tescil olunmamış kulüpler adına lisans verilmeyeceği, spor kulüplerinin faaliyet gösterdikleri dallarda antrenör tutmaya mecbur oldukları düzenlenmiştir. Benzer şekilde, Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği’nde (bkz. 12 no’lu paragraf) kulüplerin gençlik lideri, eğitmen ve antrenör çalıştırmaya mecbur oldukları ve Federasyon ve Gençlik ve Spor İl

Müdürlüklerinin bu yönde gerekli önlemleri alacağı düzenlenmiştir. Yine mezkûr

Yönetmelik’te, Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğü veya mülki idare amirin onayı alınmak kaydıyla, Gençlik ve Spor İl Müdürlüklerinin, kulüpleri ve üst kuruluşları olan federasyonları her yönden denetleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

30. Nitekim antrenörlük eğitimi, 3289 sayılı Kanun’un ek 9’uncu maddesine göre Gençlik ve

Spor Bakanlığı ile ilgili spor federasyonları işbirliğinde düzenlenmekte olup Antrenör Eğitim

Yönetmeliği hükümlerine göre Yönetmelik’te belirtilen şartları taşımaları kaydıyla; antrenörlük eğitim programını tamamlayarak yapılacak sınavlarda başarılı olanlara, üniversitelerin spor bilimleri alanında lisans eğitimi veren fakülte veya yüksekokullarından mezun olanlara, spor liselerinden mezun olanlara ve üniversitelerin Türk Musikisi Devlet

Konservatuarı, Devlet Konservatuarı Türk Halk Oyunları Bölümü ve Modern Dans Bölümü lisans mezunu olanlara, ilgili federasyona başvurmaları halinde Gençlik ve Spor Bakanlığı onayı ile antrenörlük belgesi verilmektedir.

31. Bu kapsamda somut olay incelendiğinde, antrenörlük belgesinin ancak ilgili spor federasyonu tarafından Gençlik ve Spor Bakanlığı onayı ile verilebildiği, başvuranın Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu spor dallarına ilişkin Bakanlık onaylı bir antrenörlük belgesinin bulunmadığı gibi başvuruya konu Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu Federasyonu’nun 3289 sayılı

Kanun’a tabi olarak kurulan spor federasyonlarından olmadığı, bu nedenle 3289 sayılı

Kanun’da belirtilen spor federasyonlarının görev ve yetkilerini haiz olmadığı, Federasyon’un uluslararası kuruluşlarca tanınır olmasının durumu değiştirmediği değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, Gençlik ve Spor Bakanlığının 19/07/2019 tarihli ve E.799423 sayılı yazısı ile başvuranın talebinin reddi yönündeki işleminin hukuka uygun olduğu değerlendirilmektedir.

32. Öte yandan, Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin tetkikinden 12/07/2016 tarihli ve

E.7476548 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Makam Olur’u ile uygulamadan kaldırılan kurs programlarına bakıldığında aralarında somut olaya konu Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu, Alpagu, Ata Savunma Sanatı, Global Taekwondo, Hankido, Hapkido, Sambo, Sayokan Alagan, Wingtsun, Yakın Savunma gibi spor programlarının olduğu, bunlardan sadece Ju Jitsu ve Breziya Jiu

Jitsu’ya ait olan istatistiklere bakıldığında dört sene içinde yaklaşık 10.000 kişinin bu alandaki spor programlarına katıldığı görülmektedir. Diğer spor dallarına ilişkin veriler bilgi ve belgelerden elde edilememekle birlikte Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu spor dallarına vatandaşlardan göz ardı edilemeyecek oranda talep olduğu ve bu alanın tamamen yok sayılamayacağı, nitekim 1 no’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi gereği ülkemizde faaliyeti olan ancak herhangi bir federasyona bağlı olmayan spor dallarının yaygınlaştırılması ve faaliyetlerinin düzenlenmesi için gerekli tedbirleri alma görev ve yetkisinin Spor Hizmetleri

Genel Müdürlüğüne ait olduğu, bu nedenle Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu spor dallarının yaygınlaştırılması ve faaliyetlerinin düzenlenmesi için Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğünce harekete geçilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

33. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuruya konu Ju Jitsu ve Brezilya

Jiu Jitsu Federasyonu’nun Türk Medenî Kanunu ve Dernekler Kanunu çerçevesinde kurulmuş bir özel hukuk tüzel kişisi olduğu; bu nedenle 3289 sayılı Kanun’a tabi olarak kurulan spor federasyonlarının görev ve yetkilerini haiz olmadığı; öte yandan Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu spor dalları herhangi bir spor federasyonuna bağlı olmadığından ilgili spor dallarında antrenörlük eğitimi veya antrenörlük belgesi verilmediği; bu itibarla başvuranın Ju Jitsu ve

Brezilya Jiu Jitsu antrenörlük belgesinin 3289 sayılı Kanun ve Antrenör Eğitim Yönetmeliği kapsamında geçerliliğinden bahsedilemeyeceği; yukarıda açıklanan ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ve mevcut şartlar altında Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu alanlarında sportif eğitim programı düzenlenemeyeceği; bu anlamda ülke sınırları içerisinde geçerli bir antrenörlük belgesi bulunmayan başvurana Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu spor dallarında kurs programı açamayacağına ilişkin verilen yanıtta hukuka aykırılık bulunmadığı; diğer yandan herhangi bir spor federasyonuna bağlı olmayan ve hayat boyu öğrenme kurs modüllerinden kaldırılan Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu vb. spor dallarının yaygınlaştırılması için gerekli tedbirleri alma görev ve sorumluluğunun Spor Hizmetleri Genel

Müdürlüğüne ait olduğu; 3289 sayılı Kanun’un 18’inci maddesi, ek 9’uncu maddesi ve ilgili mevzuat çerçevesinde Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu spor dallarının Devletin gözetimi ve denetimi altında yürütülebilmesi için Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gerekli düzenleme ve çalışmaların ivedilikle yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 34. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından zamanında ve gerekçeli olarak iletildiği, böylece “kararların gerekçeli olması” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak başvuranın talebine ilişkin verilen ret kararına karşı hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu yüzden

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup idareye bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

35. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiş olup Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmelik’in 38’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 04/02/2020 tarihli ve S.20.3135 sayılı yazı ile bildirilmiştir.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KISMEN REDDİ ve KISMEN KABULÜ ile; Başvuranın Ju Jitsu ve Brezilya Jiu Jitsu spor dallarının yaygın eğitim programlarına dahil edilmesi talebinin ilgili mevzuat çerçevesinde REDDİNE; Milli Eğitim Bakanlığının 12/07/2016 tarihli ve E.7476548 sayılı yazısı ile uygulamadan kaldırılan sportif eğitim programlarına konu spor dallarının Devletin gözetimi ve denetimi altında yürütülebilmesi için Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gerekli düzenleme ve çalışmaların makul süre içinde yapılması yönünde GENÇLİK VE SPOR

BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası

uyarınca, GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna; Kararın, BAŞVURANA, GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA ve MİLLİ EĞİTİM

BAKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi