|
ÖZET: Başvuru, Andırın Belediye Başkanlığına ait bir yapının arka duvarına uzanan kaçak balkonun yıkım kararı ile ilgilidir. Şikayetçi, bu yapının mahremiyetini ihlal ettiğini belirterek, yıkım kararının uygulanmasını talep etmiştir. Belediye, yapılan incelemeler sonucunda bahsi geçen balkonun ruhsatsız bir yapı olmadığını ve yıkım kararının iptal edildiğini ifade etmiştir. Ancak, başvuran, bu durumun kendisine zarar verdiğini ve gerekli işlemlerin yapılmasını istemektedir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruya ilişkin iddiaları incelemek üzere Andırın Belediye Başkanlığından bilgi talep etmiştir. İlgili idare, yapılan incelemelerde kaçak yapının ruhsata aykırı olmadığını, eski bir evin saçak eklemesi niteliğinde olduğunu belirtmiştir. Ancak, başvuranın sunduğu belgeler ve yapılan incelemeler doğrultusunda, yıkım kararının yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Andırın Belediye Başkanlığı’na, imar mevzuatına aykırılık olup olmadığını belirlemek amacıyla teknik bir denetim yapılması ve bu denetim sonucuna göre işlem tesis edilmesi tavsiye edilmiştir. Ayrıca, yapının ruhsat durumunun netleştirilmesi için ilgili müdürlükle iletişime geçilmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/14041-S.22.21510
BAŞVURU NO : 2022/6536
KARAR TARİHİ : 28/10/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANDIRIN BELEDİYE BAŞKANLIĞI
KAHRAMANMARAŞ ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM
DEĞİŞİKLİĞİ İL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Yıkım kararı hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 05/05/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; 8/06/2021 tarihinde Andırın Belediye
Başkanlığına yayla evinin arka duvarına doğru uzatılan kaçak balkondan dolayı rahatsızlığını ve mağduriyetini bildiren bir şikâyet dilekçesi yazdığını, zabıta memurlarının yerinde incelemesi sonucunda tutanak tutulduğunu, söz konusu balkonun evinin arka duvarına kadar yaklaştığını ve mahremiyetini etkilediğini, Belediye Encümeni tarafından kaçak balkonun sahibi cezai müeyyide uygulandığı ve kaçak balkonun yıkımına karar verildiğini, ancak yıkım kararının uygulanmaması nedeniyle Belediye Başkanlığına konu ile ilgili 22/02/2022 ve 10/03/2022 tarihli iki adet dilekçe gönderdiğini, söz konusu dilekçelere yönelik verilen cevapta yıkım kararının iptal edildiğinin ifade edildiğini ancak ruhsatsız durumdaki söz konusu balkonun evine zarar verdiğini belirterek; ilgili yapının yıkımına yönelik gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun
tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca Andırın Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup adı geçen idarenin 19/07/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; /
2.1) Şikayete konu adreste kaçak yapıldığı iddia edilen yapı (balkon) iddialarına ilişkin olarak proje ve
ruhsata aykırı bir durum bulunup bulunmadığı hususlarına yönelik ruhsat gerektiren bir yapı olmadığı,
2.2) Andırın Belediyesi Fen İşleri ve Zabıta Müdürlüğünün yapı tatil zaptı ve tutanakları hakkındaki yazılar
gereği Andırın Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü Zabıta Ekiplerince de yapılan inceleme sonucu
Andırın İlçesi Yeni Mahallesinde 3194 sayılı İmar Kanunun 42 nci maddesinde belirtilen hükümlere aykırı kaçak yapı yaptığının tespit edildiği ve 3194 sayılı İmar Kanunun 32 nci maddesi gereğince 14/06/2021 tarihinde mühürleme zaptı tutularak bir nüshasının yapı sahibine verildiği ve 1 ay içerisinde kaçak yapıyı ruhsatlandırmadığı ve eski haline getirmediğinin belirtildiği, mevzuata aykırı ruhsatsız ve kaçak olarak yapılan ve şikayet konusu yapının sahibi 3194 sayılı İmar
Kanunun 42 nci maddesi gereğince hesap cetvelinde belirtilen 3.109,04 TL para cezasının verilmesine kararın ilgiliye tebliğine , tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde ilgilinin cezayı peşin olarak ödemesi halinde ¼ oranında indirim yapılmasına, cezayı ödemesi durumunda ruhsatlandırılması için bir ay süre verilmesine, verilen süreler içinde ödeme ve ruhsatlandırma işlemi yapılmaz ise kararın gereği için
Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulmasına, kaçak yapının yıkım iş ve işlemleri için Fen İşleri
Müdürlüğüne, bilgi için İmar ve Şehircilik Müdürlüğüne, tebliği için Zabıta Müdürlüğüne ve paranın tahsili için Mali Hizmetler Müdürlüğü ile ilgili birimlere tevdiine Belediye Encümenince karar verildiği,
2.3) Kaçak inşaat yaptığı iddia edilen taşınmazın ve kardeşleri tarafından kullanıldığı
ayrıca bir kaçak inşaat bulunmadığı, kaçak yapı olduğu iddia edilen yerin eski bir ev olduğu ve saçak eklemesi niteliğinde olduğu anlaşıldığından ve dilekçesinde sunduğu 06/07/2015 tarihli noter muvafakatnamesinde inşaat yapmasına ve ruhsat almasına izin verildiği belirten hususların incelendiğini, inceleme neticesinde 12/08/2021 tarihli encümen kararındaki para cezası ve yıkım kararının kaldırılmasına karar verildiği, eklentinin ruhsata tabi bir yapı olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5‘inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
6) 03/05/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunun “Amaç” başlıklı 1 nci maddesinde; “Bu Kanun,
yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”
6.1) “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan
yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapılar bu Kanun hükümlerine tabidir.”
6.2) “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21 nci maddesinde; “Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar
için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden (…) yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir.
Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. Bu durumda; bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz.
Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir.
Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar da bu hükme tabidir.”
6.3) “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32 nci maddesinin
birinci fıkrasında; “Bu Kanun hükümlerine göre (…); ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (…) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. (Ek 3. cümle: 14.02.2020 – 7221 S.K/Madde 10) Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir.(Ek 4. cümle: 14.02.2020 – 7221
S.K/Madde 10) Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz.”, üçüncü fıkrasında; “Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.”, dördüncü fıkrasında; “Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.”
6.4) “İdari müeyyideler” başlıklı 42 nci maddesinde; “Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına
aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.”
7) 03/07/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin
“Saçaklar” başlıklı 42 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Uygulama imar planında belirlenmemiş ise
1.00 metreyi geçmeyen saçak yapılabilir. Saçakların şekli ve genişliği, yörenin mimari karakterine ve
yapılacak yapıların özelliğine göre mimari estetik komisyonu kararı alınarak ilgili idarece de tayin edilebilir.”, ikinci fıkrasında; “Saçaklar parsel sınırlarını aşamaz.”, üçüncü fıkrasında; “Binada çıkma yapılması halinde saçak genişliği çıkmadan itibaren 0.50 metreyi aşamaz.”
7.1) “Yapı ruhsatına ilişkin genel hükümler” başlıklı 54 ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Kanun
ve bu Yönetmelikle getirilen istisnalar dışında yapı ruhsatı alınmaksızın hiçbir yapının inşasına başlanamaz.”,
7.2) “Yapı ruhsatı işlemleri” başlıklı 55 nci maddenin birinci fıkrasında; “Yapı ruhsatı işleri bu
maddede belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır.”, sekizinci fıkrasında; “Parsel malik veya maliklerinin ruhsat ve eki onaylı projelere muvafakati alınmaksızın yapı ruhsatı düzenlenemez, onaylı projelerde tadilat yapılamaz.”
7.3) “Esaslı tadilat” başlıklı 58 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Mevcut yapının esaslı tamir ve
tadili, yürürlükteki mevzuat hükümlerine aykırı olmaması şartı ile imar planı, bu Yönetmelik hükümleri ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılabilir. Ancak, ilave esaslı tamir ve tadil yapılabilmesi için ruhsat alınması zorunludur.”
7.4) “Yapı ruhsatı gerekmeyen inşai faaliyetler” başlıklı 59 ncu maddesinin birinci fıkrasında; “Basit
tamir ve tadiller, balkonlarda yapılan açılır kapanır katlanır cam panel uygulamaları, korkuluk, pergola, çardak/kameriye ve benzerlerinin yapımı ile bölme duvar, bahçe duvarı, duvar kaplamaları, baca, saçak, çatı ve benzeri elemanların tamiri ve pencere değişimi ruhsata tabi değildir. (Ek 2. cümle: 25.02.2022 –
31761 s. R.G. Yön./4. md.) Ayrıca iç mekânların tasarımına dair iç mekân projesi değişikliği ile taşıyıcı
sistemi ve yangın güvenliğini etkilemeyen mahal listesi değişiklikleri de ruhsata tabi değildir” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; idarece imar mevzuatına aykırılık olup olmadığı hususunun yeniden yapılacak teknik denetim sonucu tespit edilerek sonucuna göre işlem tesis edilmesi hususunda hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, evinin arka duvarına doğru uzatılan kaçak
balkona yönelik yıkım kararının uygulanmasını talep etmektedir.
10) İlgili idarece; kaçak inşaat yaptığı iddia edilen taşınmazın ve kardeşleri tarafından
kullanıldığı ayrıca bir kaçak inşaat bulunmadığı, kaçak yapı olduğu iddia edilen yerin eski bir ev olduğu ve saçak eklemesi niteliğinde olduğu anlaşıldığından ve dilekçesinde sunduğu 06/07/2015 tarihli noter muvafakatnamesinde inşaat yapmasına ve ruhsat almasına izin verildiği belirten hususların incelendiğini, inceleme neticesinde 12/08/2021 tarihli encümen kararındaki para cezası ve yıkım kararının kaldırılmasına karar verildiği, eklentinin ruhsata tabi bir yapı olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
11) Anayasa’nın 56 ncı maddesi ile herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu
düzenlenmiş; çevreyi geliştirmenin, çevre sağlığını korumanın ve çevre kirliliğini önlemenin devlet ve vatandaşların ödevi olduğu belirtilmiştir. İnşa edilecek yapıların imar mevzuatına uygun olarak yapılmasının sağlanması ve bu kapsamda ilgili mevzuat hükümleri uyarınca ruhsat alınmadan
/
yapılabileceği açıkça düzenlenen yapılar hariç diğer yapıların ruhsata bağlanması suretiyle yapılaşmanın fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun yapılmasının sağlanması; sağlıklı çevrelerinin oluşturulması bakımından önem teşkil etmektedir.
12) Nitekim yerleşim yerlerindeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü
sağlamak amacıyla hazırlanan İmar Kanunu; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapıları kapsamaktadır. Bu bağlamda sağlıklı ve dengeli bir çevrenin oluşturulması bakımından imar mevzuatına aykırılık oluşturan yapılarla ilgili yasal işlemlerin süresi içinde yerine getirilerek mevzuata aykırı yapılara yönelik gerekli işlemlerinin ilgili idarelerce yürütülmesi ve bu konuda gerekli tertip ve tedbirlerin alınması gerekmektedir. Nitekim
3194 sayılı İmar Kanunun 32 inci ve 42 inci maddeleri sayılan amaçların yerine getirilmesine yardımcı
olacak yaptırımlar düzenlenerek encümenin yapması gerekenleri kesin bir biçimde hükme bağlamıştır.
13) Somut olayda, başvuranın da hissedarı olduğu taşınmazda ve ait evlerin
yer aldığı, Belediyeye yapılan şikayet üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen yapı tatil zaptı ile tutanakta ait bina üzerinde yapılan kaçak alan tespit edildiğinin belirtildiği görülmüş olup ilgili yapının yıkılmasına yönelik Kurumumuza şikayet başvurusunun yapıldığı anlaşılmıştır.
14) Somut olay incelendiğinde;
06/07/2015 tarihli muvafakatnamede; müştereken sahibi olunan Kahramanmaraş ili Andırın İlçesi
Mahalle, ada ve parsel numaralarında kayıt iki kat kâgir ev ve dükkân niteliğinde bulunan gayrimenkule, hissedarlardan isimli kişinin inşaat yapmasına, plan ve projeler tanzim ve tasdik ettirmesine, bu konudaki her türü ruhsatları almasına, elektrik aboneliği almasına, su aboneliği almasına kendi adına kayıt ve tescil ettirmesine, diğer hissedarların (
) muvafakatlarının bulunduğu belirtilmiştir.
12/12/2017 tarihinde tarafından Belediyeye verilen dilekçede; Andırın bulunan nolu parsele 2003 yılında ev inşaatı başlattığı ifade edilerek, elektrik ve su alabilmesi için ruhsat verilmesi talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır.
2 29/07/2018 tarihli yapı kayıt belgesinde; ada parselde bulunan 80,00 m alandaki yapının tamamı
için yapı kayıt belgesinin düzenlendiği tespit edilmiştir.
14/06/2021 tarihinde ise ilgili yapı hakkında şikâyette bulunulduğu, 15/06/2021 tarihinde zabıta personelleri tarafından hazırlanan tutanakta; “14/06/2021 tarihinde havale edilen şikayet dilekçesine istinaden 15/06/2021 tarihinde Mahalle sokakta bulunan ve ait evlerin bulunduğu adrese yapılan incelemede ait evin ön kısmında bulunan balkona profil demirden 1 metre eninde 9 metre uzunluğunda ekleme yapıldığı tespit edilmiştir.” ifadelerinin yer aldığı 15/06/2021 tarihinde yapı tatil zaptı düzenlendiği; “söz konusu şikayet üzerine zabıta ekipleri tarafından 15/06/2021 tarihinde ve ait bina üzerinde yapılan kaçak alan tespit edilmiştir” ifadelerinin yer aldığı, 12/08/2021 tarihli Belediye Encümeni Kararında; 3194 sayılı İmar Kanunun 32 nci maddesi gereğince mühürleme zaptı tutularak bir nüshasının yapı sahibine verildiği mevzuata aykırı ruhsatsız ve kaçak olarak
/
yapılan ve şikayet konusu yapının sahibi İmar Kanun 42 nci maddesi gereğince hesap cetvelinde belirtilen 3.109,04 TL para cezası verilmesine, kararın ilgiliye tebliğine karar verildiği, 24/08/2021 tarihli tarafından Belediyeye yapılan müracaatta; ilgili cezanın kaldırılmasının talep edildiği, 14/01/2022 tarihli Belediye Encümen Kararında; kaçak inşaat yaptığı iddia edilen taşınmaz ve kardeşleri tarafından kullanıldığı ayrıca bir kaçak inşaat bulunmadığı, kaçak iddia edilen yerin eski eve saçak eklemesi niteliğinde olduğu anlaşıldığından ve dilekçesinde sunduğu 06/07/215 tarihli noter muvakkatnamesinde ada nolu parselde inşaat yapmasına ve ruhsat yapmasına izin verildiğini belirten hususların incelendiği, inceleme neticesinde 12/08/2021 tarihli encümen kararındaki para cezası ve yıkım kararının kaldırılmasına karar verildiği tespit edilmiştir.
15) Belediye Encümeni tarafından; 14/01/2022 tarihli Encümen kararıyla kaçak yapı olduğu iddia edilen
yerin eski bir ev olduğu ve saçak eklemesi niteliğinde olduğu anlaşıldığından ve noter muvafakatnamesinde inşaat yapmasına ve ruhsat almasına izin verildiği anlaşıldığından ilgili para cezasının ve yıkım kararının iptali yönünde karar verildiği görülmüştür. Başvuran ise söz konusu muvafakat ile ruhsata aykırı yapı yapılmasına onay verilmediğini iddia ve ifade etmektedir.
16) Bu kapsamda 12/08/2021 tarihli encümen kararındaki para cezası ve yıkım kararının kaldırılmasına
gerekçe gösterilen “kaçak olduğu iddia edilen yerin eski eve saçak eklemesi niteliğinde olduğu, eklentinin ruhsata tabi bir yapı olmadığı ve başvuran de noter muvafakatnamesinde inşaat yapmasına ve ruhsat yapmasına izin verildiği” hususların incelemeye konu edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
17) Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 4 ncü maddesinde basit tamir ve tadil “yapılarda esaslı tadilat
kapsamında olmayan, taşıyıcı sistemi, bağımsız bölümün dış cephesini, ıslak hacimlerin yerini ve sayısını değiştirmeyen; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile bahçe duvarı, duvar kaplamaları, baca, saçak, çatı onarımı ve kiremit aktarılması gibi her türlü tamir ve tadil işlemlerini, esaslı tadilat “yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız bölümlerin alanını veya kullanım amacını veya ruhsat eki projelerini değiştiren işlemleri (Esaslı tadilat, ruhsata tabidir.)” hükmüne yer verilerek 59 ncu maddesinde basit tamir ve tadiller ile korkuluk, pergola, çardak/kameriye ve benzerlerinin yapımı ile bölme duvar, bahçe duvarı, duvar kaplamaları, baca, saçak, çatı ve benzeri elemanların tamirinin ruhsata tabi olmadığı belirtilmiştir.
18) Somut olayda da; 15/06/2021 tarihinde zabıta personelleri tarafından hazırlanan tutanakta;
ait evin ön kısmında bulunan balkona profil demirden 1 metre eninde 9 metre uzunluğunda ekleme yapıldığı tespitlerine yer verildiği, düzenlenen yapı tatil zaptında da “bina üzerinde yapılan kaçak alan tespit edilmiştir” ifadelerinin bulunduğu anlaşılmıştır. Ancak para cezası ve yıkım kararının kaldırılmasına yönelik 14/01/2022 tarihli Belediye Encümen Kararında kaçak inşaat bulunmadığı, kaçak iddia edilen yerin eski eve saçak eklemesi niteliğinde olduğu hususlarına yer verildiği anlaşılmıştır. Yapı tatil zaptının yer aldığı dosyada yer alan fotoğraflarda ise balkon ve balkonun üzerinde sundurma benzeri bir yapının bulunduğu anlaşılmıştır.
/
19) Yönetmelikte pergola; bahçede, bina cephelerini değiştirmemek kaydıyla terasta, hafif yapı
malzemelerinden dikme ve sık kirişleme ile yapılan ve üzerine yeşil bitki örtüsü sardırılabilen, etrafı açık, yapı ruhsatı olmaksızın inşa edilebilen yapılar, sundurma ise yağmurdan, güneşten ve rüzgardan korunmak için yapı yaklaşma mesafesini ihlal etmemek kaydıyla, binaya bitişik olarak hafif malzemeden yapılan bölme duvarları olmayan üç tarafı açık örtüler olarak tanımlanmaktadır.
20) Yargı kararlarında, pergola ve sundurmanın esas itibariyle ruhsata tabi olmadığı kabul edilmektedir.
Ancak bazı durumlarda pergola veya sundurma olarak nitelendirilen imalatlar ruhsata tabi kabul edilerek yıkım ve para cezası verilebileceğine ilişkin yargı kararları da mevcuttur. Bu sebeple bir pergola ve sundurmanın ruhsata tabi olup olmadığı yönünde inceleme yapılırken bazı kriterler bakımından değerlendirme yapılması gerekmektedir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığının benzer bir konuya ilişkin sayılı görüşünde; ana binaya bitişik, ilave veya eklenti olarak ve mevcut binanın cephesini ve kitlesini veya mimari ve tesisat projesini değiştirici nitelikte yapılacak sundurmanın ruhsata tabi olacağı bu durumda ruhsata esas projede tanzim edilmeden parselde inşa edilmesi halinde İmar Kanunun 32 ve 42 nci maddelerinin uygulanması gerektiği değerlendirilmiştir.
21) Bu kapsamda her ne kadar Encümen Kararında, kaçak olduğu iddia edilen yerin eski eve saçak eklemesi
niteliğinde bulunduğu ifade edilse de Yönetmelikte saçak, çatı ve benzeri elemanların tamirinin ruhsata tabi olmadığı ancak esaslı tadilatların ruhsata tabi olduğu ifade edilmiş olup saçakların parsel sınırlarını aşamayacağı, binada çıkma yapılması halinde saçak genişliğinin çıkmadan itibaren 0.50 metreyi aşamayacağı, pergola ve benzerlerinin yapımının ise ruhsata tabi olmadığı belirtilmiş olup ilgili yapının ruhsata tabi olup olmadığının yukarıda belirtilen esaslar çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
22) Somut olayda yapı sahibi tarafından para cezasının kaldırılmasına ilişkin belediyeye
sunulan dilekçede; yapmış olduğu evin balkonu için şikayette bulunulduğunu ancak tarafına verilen muvafakat belgesinin mevcut olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca dilekçe ekinde yer alan kroki ve plan ekinde bulunan balkon ile incelemeye konu tutanakta yer alan balkonun boyutunun/durumunun farklı olduğu görülmüştür.
23) Diğer taraftan tarafından para cezasına itiraz için sunulan dilekçesini ekinde yapı kayıt
belgesinin de bulunduğu tespit edilmiştir. Yapı kayıt belgesi dosya ekinde mevcut olmakla birlikte yapı kayıt belgesi olan yapıda başvurudan sonra yapılacak eklentilerin belge kapsamında değerlendirilemeyeceğinden yapı kayıt belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanması gerekmektedir. Nitekim Kurumumuzca da bina ortak alan olan çatı terasta inşa edildiği ileri sürülen ikinci katlardan oluşan eklentinin yapı kayıt belgesi başvurusu kapsamında yer almadığı beyanına dayalı olarak yapılacak yüzölçümü değerlendirmesini müteakip beyanın teyit edilmesi halinde 3194 sayılı Kanunun geçici 16’ncı maddesi kapsamına dahil olmayan eklentilerin aynı Kanunun 32’nci maddesi kapsamında yıkılması gerektiği belirtilmiştir. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 12/09/2022 tarihli ve 2022/4036 başvuru numaralı Tavsiye Kararı) Bu kapsamda İmar Barışı kapsamında 31/12/2017 tarihinden önce ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılmış olan yapılar/aykırılıklar için alınmış olan Yapı Kayıt Belgesi, imar mevzuatına aykırı olmasına rağmen yapının bu tarihten önceki
“mevcut hali” ile kullanılması neticesini doğuracak ancak, böyle bir durumda yani yapıda “basit onarım ve tadilat” sınırını aşacak şekilde tadilat yapılması halinde 3194 sayılı Kanun’un 32. ve 42. maddelerine göre
işlem yapılması gerekecektir. (https://webdosya.csb.gov.tr/db/edirne/menu/sikca-sorulansorular_20200508111001.pdf
24) 12/08/2021 tarihli encümen kararındaki para cezası ve yıkım kararının kaldırılmasına gerekçe
gösterilen diğer husus da noter muvafakatnamesinde inşaat yapmasına ve ruhsat yapmasına izin verilmesidir. Kanunda da Kanun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden (…) yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu belirtilmiş olup Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 58 nci maddesinde de parsel malik veya maliklerinin ruhsat ve eki onaylı projelere muvafakati alınmaksızın yapı ruhsatı düzenlenemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda her ne kadar noter muvafakatnamesinde müştereken sahibi olunan parselde isimli kişinin inşaat yapmasına başvuran ( de dahil diğer hissedarlar tarafından muvafakat verilmiş olsa da söz konusu muvafakatin ruhsatsız yapı yapılmasına imkan tanınması anlamına gelmeyeceği değerlendirilmiştir.
25) Sonuç olarak başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, yargı
kararları ve tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; Belediye encümeni tarafından 12/08/2021 tarihli encümen kararındaki para cezası ve yıkım kararı, şikayete konu kaçak olduğu iddia edilen yerin eski eve saçak eklemesi niteliğinde olduğu, eklentinin ruhsata tabi bir yapı olmadığı ve noter muvafakatnamesinde inşaat yapmasına ve ruhsat yapmasına izin verildiği gerekçesiyle kaldırılmış olmakla birlikte söz konusu muvafakatin yapı ruhsatı düzenlenmesi için aranan bir şart olduğu ancak ilgili muvafakat ile ruhsatsız yapı yapılmasına imkan bulunmadığı, ayrıca belge ekinde yer alan plan ile idarece dosya ekinde sunulan fotoğraflarda balkonun boyutunun (planda tek yön olmasına rağmen fotoğraflarda ikinci cepheye de taşan bir balkon bulunduğu anlaşılmaktadır) farklı olduğu tespit edildiğinden yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde idarece imar mevzuatına aykırılık olup olmadığı hususunun yeniden yapılacak teknik denetim sonucu tespit edilerek sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerektiği,
25.1) Öte yandan, Kahramanmaraş ili, Andırın ilçesi, Yenimahalle, ada, parsel sayılı taşınmaz
2 üzerinde bulunan 80,00 m alandaki yapının tamamı için düzenlenen 29/07/2018 tarihli yapı kayıt
belgesinin uyuşmazlık konusu eklentiyi kapsayıp kapsamadığı, başka bir ifade ile uyuşmazlık konusu eklentinin 31/12/2017 tarihinden önce mi, yoksa sonra mı imal edildiği hususlarının da açıklığa kavuşturulması gerektiği sonuç ve kanaate ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
26) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6‘ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye
kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlem ya da eylemine
karşı Kahramanmaraş İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KABULÜNE,
İdarece imar mevzuatına aykırılık olup olmadığı hususunun yeniden yapılacak teknik denetim sonucu tespit edilerek sonucuna göre işlem tesis edilmesi yönünde Andırın Belediye Başkanlığı’na TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kahramanmaraş ili, Andırın ilçesi, ada, parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan 80,00 2 m alandaki yapının tamamı için düzenlenen 29/07/2018 tarihli yapı kayıt belgesinin uyuşmazlık konusu eklentiyi kapsayıp kapsamadığı hususunda tespitte bulunarak Andırın Belediye Başkanlığı’na bilgi verilmesi yönünde Kahramanmaraş Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana, Andırın Belediye Başkanlığı’na ve Kahramanmaraş Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Müdürlüğü’ne tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi