|
ÖZET: Başvuru, İGDAŞ tarafından düzenlenen ve kaçak doğal gaz kullanımı iddiasıyla ilgili 3.097,00 TL tutarındaki faturanın iptali talebi üzerine yapılmıştır. Başvuran, doğalgaz sayacının izinsiz bir şekilde değiştirildiğini ve kendisinin kaçak kullanımda bulunmadığını belirterek, fatura iptali istemiştir. İGDAŞ ise, yapılan incelemeler sonucunda sayacın kurşun mühürünün yerine yabancı bir cisim takıldığını ve bu durumun kaçak kullanım olarak değerlendirildiğini ifade etmiştir.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ve İGDAŞ, başvuranın sayacında yapılan müdahalenin tespit edildiğini ve bu nedenle fatura düzenlendiğini açıklamıştır. İGDAŞ, ayrıca sayacın değişimiyle ilgili gerekli bildirimlerin yapıldığını ve başvuranın sistemde kayıtlı telefonuna bilgilendirme mesajı gönderildiğini belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruya ilişkin mevzuat çerçevesinde yapılan değerlendirmelerde, başvuranın sayacı koruma yükümlülüğü olduğunu ve dışarıdan gelen müdahalelerden kaynaklanan zararlardan sorumlu olduğunu vurgulamıştır. Sonuç olarak, başvuru reddedilmiş ve karar ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4373-S.23.7145
BAŞVURU NO : 2022/14715
KARAR TARİHİ : 04/04/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İGDAŞ İSTANBUL GAZ DAĞITIM SANAYİ VE TİCARET
ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın, kaçak doğal gaz kullandığından bahisle düzenlenen
BAŞVURUNUN KONUSU :
faturanın iptal edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, doğalgaz sayacının tutanaksız ve habersiz başka bir sayaçla değiştirilip incelemeye alındığını, sayacında usulsüz kullanım yapıldığı, içerisine yabancı cisim takılarak kaçak doğalgaz kullandığı iddiasıyla kendisine yaklaşık 5 ay sonra 01.10.2022 tarihinde 3.097,00 TL tutarında fatura düzenlendiğini, sayaç değişikliğinden bu fatura ile haberdar olduğunu, kendisinin kaçak kullanımda bulunmadığını belirterek söz konusu faturanın iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
Başkanlığının sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Anayasa’nın “II. Piyasaların denetimi ve dış ticaretin düzenlenmesi” başlıklı 167 nci maddesinde
“Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alır; piyasalarda fiili veya anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önler.” hükmünün bulunduğu, 2.2. 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde “Bu Kanunun amacı; doğal gazın kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde çevreye zarar vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, doğal gaz piyasasının serbestleştirilerek mali açıdan güçlü,
istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanmasıdır.” hükmünün bulunduğu, 2.3. 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 5/A maddesinde “Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu, doğal gaz piyasası ile ilgili olarak aşağıda belirtilen
hususlardaki görevleri de yerine getirir:
(…)
c) Doğal Gaz Piyasası Kanunu ile Kuruma yetki verilen konularda, doğal gaz piyasa faaliyetlerine ilişkin her türlü düzenlemeleri onaylamak ve bunların yürütülmesini sağlamak.
(…)
ı) Doğal Gaz Piyasası Kanununun uygulanması ile ilgili olarak tüzel kişiler veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında çıkacak ihtilafları çözmek.” hükmünün bulunduğu, 2.4. Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin (Yönetmelik) “Kaçak doğal gaz kullanımı” başlıklı 52 nci maddesinde; “Dağıtım veya ölçüm sistemine ya da tesisata herhangi bir şekilde müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, tüketimin eksik veya hatalı ölçülerek ya da hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirilmeden mevzuata aykırı bir şekilde tüketilmesi, kaçak doğal gaz kullanımı olarak kabul edilir. Kaçak doğal gaz kullanımının tespit edilmesinde, dağıtım şirketinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır. Kaçak doğal gaz kullanıldığının tespit edilmesi halinde, dağıtım şirketi tarafından fotoğraf, video ve benzeri uygun kayıt araçlarıyla görüntü alınarak tutanak düzenlenir ve arşivlenir.
Dağıtım şirketi tarafından kaçak kullanımın engellenmesi için gereken önlemler alınır. Kaçak doğal gaz kullanımının tespiti halinde, ölçüm ve kontrol sonuçlarına göre düzenlenen belgelere dayanılarak hesaplanmak suretiyle kullanım süresi ve bu süre içerisinde tüketilen doğal gaz miktarı dikkate alınarak dağıtım şirketi tarafından bu fiili işleyene veya yararlanana tahakkuk ettirilecek bedel içerisine, sebep olunan zarar ve ziyan, hesaplama ile elde edilen doğal gaz miktarı karşılığı bedel ve hesaplanan bu miktarın 2 (iki) katı karşılığı kaçak kullanım bedeli yansıtılır.” hükümlerinin bulunduğu, 2.5. İGDAŞ tarafından tespiti yapılan kaçak doğal gaz kullanımı sebebiyle söz konusu faturanın düzenlendiği, 2.6. Abonenin numaralı tesisatından 23.05.2022 tarihinde sökülen numaralı doğal gaz sayacının laboratuvara gönderildiği, laboratuvarda yapılan inceleme neticesinde; mezkûr sayacın kurşun (damga) mührünün yerine yabancı bir cisim takıldığının rapor edildiği ve sayaca söz konusu müdahalede bulunulduğu tespitine ilişkin olarak sayacın fotoğrafını da içeren “Sayaç Ön Kontrol
Formu”nun gönderildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, İstanbul Gaz Dağıtım Sanayi ve Ticaret
Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünün sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
3.1. İGDAŞ doğalgaz dağıtımı ile ilgili uygulamalarını 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’na ve bu
Kanuna dayanarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun yürürlüğe koyduğu doğal gaz piyasası ikincil mevzuata göre yürüttüğü,
3.2. Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin; Sayaç başlıklı 40. maddesinde; “Sayaçların takılması, sökülmesi, değiştirilmesi, kontrolü ve benzeri her türlü işlem, dağıtım şirketince gerçekleştirilir. Müşteri, sayaca hiçbir şekilde müdahale edemez. Sayaçlara dışarıdan yapılan müdahale sonucu oluşacak zarar ve ziyan müşteri tarafından karşılanır.” Sayacın ölçüm yapmaması veya yanlış ölçüm yapması başlıklı 42. maddesinde; “Sayacın, müşterinin kusuru dışında herhangi bir nedenle ölçüm
yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığı tespit edilirse, doğal gaz tüketim miktarı aşağıdaki şekilde belirlenir:
b) Aboneler için ise; son iki yılın aynı aylarına, aylık değer tespit edilememesi halinde çeyrek dönemlerine rastlayan doğal gaz kullanım miktarlarının ortalaması esas alınır. Bu ortalama, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşteriler emsal alınmak suretiyle hesaplanan aynı dönemdeki tüketimlerin ortalaması ile kıyaslanır. Müşterinin tüketim ortalamasının; emsal alınan müşterilerin ortalamasından fazla olması halinde, emsal alınan müşterilerin tüketim ortalaması, az olması halinde ise, müşterinin kendi tüketim ortalaması esas alınarak sayacın ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığı dönem tüketimleri hesaplanır ve tahakkuk ettirilir. Müşteriye ilişkin geçmiş yıla ait veri olmaması durumunda, hesaplamalar, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşterilere ilişkin veriler dikkate alınarak yapılır.” hükmünün bulunduğu,
3.3. Kaçak doğal gaz kullanımı başlıklı 52. maddesinde; “dağıtım veya ölçüm sistemine ya da tesisata herhangi bir şekilde müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, tüketimin eksik veya hatalı ölçülerek ya da hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirilmeden mevzuata aykırı bir şekilde tüketilmesi, kaçak doğal gaz kullanımı olarak kabul edilir. Kaçak doğal gaz kullanımının tespiti halinde, ölçüm ve kontrol sonuçlarına göre düzenlenen belgelere dayanılarak hesaplanmak suretiyle kullanım süresi ve bu süre içerisinde tüketilen doğal gaz miktarı dikkate alınarak dağıtım şirketi tarafından bu fiili işleyene veya yararlanana tahakkuk ettirilecek bedel içerisine, sebep olunan zarar ve ziyan, hesaplama ile elde edilen doğal gaz miktarı karşılığı bedel ve hesaplanan bu miktarın 2 (iki) katı karşılığı kaçak kullanım bedeli yansıtılır. Kaçak kullanımın aynı tüketici tarafından iki yıl içerisinde tekrarı halinde her bir tekrarda kaçak kullanım bedeli katsayısı bir öncekinin 2 (iki) katı olarak uygulanır.” hükümlerinin bulunduğu,
3.4. Başvuran adına kayıtlı tesisatta takılı olan Tipi numaralı sayacın
23.05.2022 tarihinde müdahale şüphesiyle değiştirildiği ve Sayaç Değişim Aboneye Bildirim Formunun
bir nüshası abone adresine bırakıldığı,
3.5. Mezkûr sayaç üzerinde yapılan teknik inceleme neticesinde; “Sayacın kurşun(damga) mührünün yerine yabancı bir cisim takıldığı” tespit edildiği,
3.6. Sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle doğal gaz kullanılması sebebiyle müşteri hakkında yukarıda zikredilen mevzuat hükümleri doğrultusunda sayaç değişiminden geriye dönük 1 yıl üzerinden(23.05.2021 ‐22.05.2022 dönemi için) geçmiş dönem tüketimleri sağlıklı olmadığından benzer tüketim eğilimine sahip müşterilerin tüketim ortalaması esas alınarak 1194 m³ tüketim hesabı yapılmış ve bu tüketimden dönem içi tüketimi olan 916 m³ tüketim düşüldükten sonra kalan 278 m³ tüketim karşılığı 950,53 TL tüketim bedeli+ KDV ve 1.901,06 TL kaçak doğalgaz kullanım bedeli toplamından oluşan 19.10.2022 son ödeme tarihli 3.097,00 TL tutarında fatura tahakkuk ettirildiği, mezkûr fatura hakkında müşterimizin sistemde kayıtlı olan GSM numarasına 01.10.2022 tarihinde bilgilendirme mesajı gönderildiği ve akabinde faturanın müşteri adresine bırakıldığı, ayrıca, müşterinin
01.10.2022 tarihinde Çözüm Merkezine yapmış olduğu başvurusu üzerine ilgili faturaya ilişkin gerekli
bilgilendirmenin yapıldığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; doğal gazın kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde çevreye zarar vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, doğal gaz piyasasının serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanmasıdır.”,
6.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanun; doğal gazın ithali, iletimi, dağıtımı, depolanması, pazarlanması, ticareti ve ihracatı ile bu faaliyetlere ilişkin tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini kapsar.”
7. 03/11/2002 tarih ve 24925 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Doğal Gaz
Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin “Sayaç” başlıklı 40 ıncı maddesinde; “Sayaçlar, dağıtım şirketinin mülkiyetinde olup abone bağlantı bedeli dışında hiçbir bedel alınmadan dağıtım şirketince temin edilerek sisteme dahil edilir. Sayaçların muayenesi ile tamir ve ayar işlemleri Ölçü
Aletleri Mevzuatı kapsamında yapılır. (Değişik fıkra:RG-14/5/2022-31835) Sayaçların takılması, sökülmesi, değiştirilmesi, kontrolü ve benzeri her türlü işlem dağıtım şirketi tarafından yapılır veya yaptırılır. Sayaçlar hiçbir koşulda tüketicilere teslim edilmez. Bununla birlikte sayacın sertifikalı firmalar tarafından tesis edileceği durumlarda, sayaçlar müşteri sözleşmesinin imzalanması sonrasında sertifikalı firmalar tarafından dağıtım şirketinden tutanakla teslim alınır. Abone sayaçlarında meydana gelen ve gaz arzının sürdürülmesini engelleyen tüm arıza ve sorunlar dağıtım şirketine arıza bildirimi yapıldıktan sonra
24 (yirmi dört) saati geçmeyecek şekilde en kısa sürede giderilir. Müşteri, sayaca hiçbir şekilde müdahale
etmemekle ve sayacı dağıtım şirketinin erişimini engellemeyecek şekilde korumakla yükümlüdür. Sayaçlara dışarıdan yapılan müdahale sonucu oluşacak zarar ve ziyan müşteri tarafından karşılanır. Bu durumda dağıtım şirketi tarafından hazırlanacak müdahale/hasar raporu ve yerinde tutulacak tutanak esas alınır.”
7.1. “Sayacın ölçüm yapmaması veya yanlış ölçüm yapması” başlıklı 42 nci maddesinde; “Sayacın, müşterinin kusuru dışında herhangi bir nedenle ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığı tespit edilirse,
doğal gaz tüketim miktarı aşağıdaki şekilde belirlenir:
a) (Değişik:RG-14/5/2022-31835)Serbest tüketicilerin kullanmakta oldukları ölçüm ekipmanlarının herhangi bir nedenle devre dışı kalması veya arızalanması halinde, bu ekipmanların devre dışı kaldığı süredeki tüketim miktarlarının hesaplanmasında öncelikle taraflar arasında imzalanmış olan sözleşme hükümleri çerçevesinde işlem yürütülür. Ancak sözleşmede belirlenmiş bir yöntem bulunmaması halinde üretim kapasitesindeki değişimler de dikkate alınarak sırasıyla; 1- Teçhiz edilmiş ise kontrol amaçlı ölçüm ekipmanları, 2- Sayacın akredite kuruluşlarca test ve kontrolü sonucunda belirlenen ölçüm toleransı dışındaki sapma yüzdesi, 3- Gaz mühendisliği teknolojisi doğrultusunda manuel olarak yapılabilecek hesaplamalar, 4- Geçmiş dönem benzer şartlardaki doğal gaz kullanım miktarlarının ortalaması, 5- Tespit edilebilmesi durumunda arıza öncesi ve arıza sonrası benzer şartlardaki en yakın döneme ait tüketim
ortalamaları, ile işlem yapılır. Doğal gazı sadece ısınma amaçlı kullanan serbest tüketicilere ise (b) bendi hükümleri uyarınca işlem yapılır.
b) (Değişik:RG-14/5/2022-31835)Aboneler için ise; son iki yılın aynı aylarına, aylık değer tespit edilememesi halinde çeyrek dönemlerine rastlayan doğal gaz kullanım miktarlarının ortalaması esas alınır.
Bu ortalama, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşteriler emsal alınmak suretiyle hesaplanan aynı dönemdeki tüketimlerin ortalaması ile kıyaslanır. Müşterinin tüketim ortalamasının; emsal alınan müşterilerin ortalamasından fazla olması halinde, emsal alınan müşterilerin tüketim ortalaması, az olması halinde ise, müşterinin kendi tüketim ortalaması esas alınarak sayacın ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığı dönem tüketimleri hesaplanır ve tahakkuk ettirilir. Müşteriye ilişkin geçmiş yıla ait veri olmaması durumunda, hesaplamalar, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşterilere ilişkin veriler dikkate alınarak yapılır.
c) (Değişik:RG-14/5/2022-31835)Sayacın ölçüm yapamadığı veya yanlış ölçüm yaptığı süre; iç tesisatın işletmeye alınması, iç tesisatın kontrol edilmesi, sayaç muayenesi, sayaç açma-kapama, sayaç değiştirme, sayaç sökme-takma ve abonelik sözleşmesi imzalanması işlemlerinden en son yapılan işlem tarihi ile sayacın ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığının tespit edildiği tarih arasındaki süre veya bu süreler bir yıldan uzun ise son bir yıllık süredir. Faturaya itiraz durumunda, tüketicinin itiraza konu dönemdeki elektrik ve su faturaları dikkate alınarak düzeltme yapılabilir.
d ) (Ek:RG-06/08/2004-25545)Bu madde hükümleri otomatik hacim düzeltici arızası için de uygulanır.
Otomatik hacim düzelticisinin, müşterinin kusuru dışında herhangi bir nedenle arızalanması halinde, dağıtım şirketi tarafından yapılacak geriye dönük doğal gaz tüketim hesabında; sayaçtan okunan hacim değerlerinin ilgili mevzuata göre belirlenen K faktörü ile düzeltilmesi esas alınır. Sayacın ölçüm yapmaması veya yanlış ölçüm yapmasından dolayı oluşan ölçüm farkları, ilgili dönem perakende satış fiyatları esas alınarak hesaplanır ve dağıtım şirketi tarafından 51 inci madde hükümlerine göre işlem yapılır.
7.2. “Sayaçların kontrol edilmesi” başlıklı 43 üncü maddesinde; “Dağıtım şirketi, sayaçların sağlıklı işleyişini bir yılı geçmemek kaydıyla düzenli olarak kontrol eder. Sayacın 3516 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda dağıtım şirketi tarafından, her türlü ayar ve bakımı için periyodik olarak muayene ettirilmesi esastır. Ölçü Aletleri Mevzuatı hükümleri doğrultusunda; sayaçların muayenesinin, gerektiğinde ise tamir ve ayarının yaptırılması ve izin verilen hata sınırları içinde çalışmasının sağlanması dağıtım şirketinin sorumluluğundadır. Sayaçların arızalanması veya ölçme hassasiyetinden şüphe edilmesi halinde müşteri sayacın muayenesini talep edebilir. Bu talep, dağıtım şirketi tarafından 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu hükümleri çerçevesinde karşılanır. Müşterinin haklı olduğu durumlarda muayene bedeli dağıtım şirketi tarafından ödenir. Dağıtım şirketi, sayaçları gerekli gördüğü zamanda müşterinin nezaretinde olsun veya olmasın her zaman kontrol edebilir. Yapılan kontrolde, sayaçta arıza tespit edilirse, endeks değerini de içeren tutanak düzenlenerek çalışır durumda başka bir sayaç takılır. Müşterinin adresinde bulunmadığı durumlarda sayaçla ilgili olarak, dağıtım şirketi tarafından herhangi bir işlem yapılmış ise müşteri adresine bildirim bırakılır ve müşterinin sistemde kayıtlı telefonuna kısa mesaj ile bilgi verilir. Müşteri, gerekiyorsa bildirim ile birlikte dağıtım şirketine müracaat eder. Dağıtım şirketi, güvenlik açısından tehlike arz eden durumlarda, müşteri veya inceleme yapılan yerde ikamet eden kişinin izni ile sayaçtan sonraki doğal gaz tesisatını kontrol edebilir. İzin alınamaması halinde, dağıtım şirketi tehlike giderilinceye kadar müşterinin doğal gazını keser.”
7.3. “Kaçak doğal gaz kullanımı” başlıklı 52 nci maddesinde; “Dağıtım veya ölçüm sistemine ya da tesisata herhangi bir şekilde müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, tüketimin eksik veya hatalı ölçülerek ya da hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirilmeden mevzuata aykırı bir şekilde tüketilmesi, kaçak doğal gaz kullanımı olarak kabul edilir. Kaçak doğal gaz kullanımının tespit edilmesinde, dağıtım şirketinin tespitini doğru bulgu ve belgelere
dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır. Kaçak doğal gaz kullanıldığının tespit edilmesi halinde, dağıtım şirketi tarafından fotoğraf, video ve benzeri uygun kayıt araçlarıyla görüntü alınarak tutanak düzenlenir ve arşivlenir. Dağıtım şirketi tarafından kaçak kullanımın engellenmesi için gereken önlemler alınır. Kaçak doğal gaz kullanımının tespiti halinde, ölçüm ve kontrol sonuçlarına göre düzenlenen belgelere dayanılarak hesaplanmak suretiyle kullanım süresi ve bu süre içerisinde tüketilen doğal gaz miktarı dikkate alınarak dağıtım şirketi tarafından bu fiili işleyene veya yararlanana tahakkuk ettirilecek bedel içerisine, sebep olunan zarar ve ziyan, hesaplama ile elde edilen doğal gaz miktarı karşılığı bedel ve hesaplanan bu miktarın 2 (iki) katı karşılığı kaçak kullanım bedeli yansıtılır. Kaçak kullanımın aynı tüketici tarafından iki yıl içerisinde tekrarı halinde her bir tekrarda kaçak kullanım bedeli katsayısı bir öncekinin 2 (iki) katı olarak uygulanır.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, doğalgaz sayacının tutanaksız ve habersiz başka bir sayaçla değiştirilip incelemeye alındığını, sayacında usulsüz kullanım yapıldığı, içerisine yabancı cisim takılarak kaçak doğalgaz kullandığı iddiasıyla kendisine yaklaşık 5 ay sonra 01.10.2022 tarihinde 3.097,00 TL tutarında fatura düzenlendiğini, sayaç değişikliğinden bu fatura ile haberdar olduğunu, kendisinin kaçak kullanımda bulunmadığını belirterek söz konusu faturanın iptal edilmesini talep etmektedir.
10. EPDK tarafından, adına kayıtlı numaralı tesisatta takılı olan Tipi numaralı sayacın 23.05.2022 tarihinde müdahale şüphesiyle değiştirilmiş olduğu ve sayaç değişim evrakının bir örneğinin müşteri adresine bırakıldığı ifade edilmiştir.
11. İGDAŞ tarafından, Sayaç üzerinde yapılan teknik inceleme neticesinde; “Sayacın kurşun(damga)
mührünün yerine yabancı bir cisim takıldığı” tespit edildiği, sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle doğal gaz kullanılması sebebiyle başvuran hakkında mevzuat hükümleri doğrultusunda 19.10.2022 son ödeme tarihli 3.097,00 TL tutarında fatura tahakkuk ettirildiği, mezkûr fatura hakkında başvuranın sistemde kayıtlı olan GSM numarasına 01.10.2022 tarihinde bilgilendirme mesajı gönderildiği ve akabinde faturanın başvuranın adresine bırakıldığı ifade edilmiştir.
12. Somut olayda başvuran adına kayıtlı tesisatta takılı olan 2019 yılında imal edilen
Tipi numaralı sayacın 2022 yılında imal edilen 23.05.2022 tarihinde numaralı marka model sayaç ile değiştirildiği, söz konusu değişime ilişkin ve Gaz-Kesme-Açma/Sayaç
Kaldırma-Takma-Değiştirme Aboneye Bildirim Formunun düzenlendiği, söz konusu formda sayaç değişiklik nedenlerinden yalnızca “Diğer” kısmına “ . .” ibaresinin yazıldığı, yapılan işlem olarak ise
“SAYACINIZ DEĞİŞTİRİLMİŞTİR.” kutucuğunun işaretlendiği tespit edilmiştir.
13. Eski sayaç üzerinde yapılan teknik inceleme neticesinde düzenlenen raporda, “Sayacın kurşun(damga)
mührünün yerine yabancı bir cisim takıldığı” hususunun tespit edildiği, dağıtım şirketinin tarafından, sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle doğal gaz kullanılması sebebiyle başvuran hakkında mevzuat hükümleri doğrultusunda sayaç değişiminden geriye dönük 1 yıl üzerinden (23.05.2021‐22.05.2022 dönemi için) geçmiş dönem tüketimleri sağlıklı olmadığından, benzer
tüketim eğilimine sahip müşterilerin tüketim ortalaması esas alınarak 1194 m³ tüketim hesabı yaparak ve bu tüketimden dönem içi tüketimi olan 916 m³ tüketim düşüldükten sonra kalan 278 m³ tüketim karşılığı 950,53 TL tüketim bedeli+ KDV ve 1.901,06 TL kaçak doğalgaz kullanım bedeli toplamından oluşan
19.10.2022 son ödeme tarihli 3.097,00 TL tutarında fatura tahakkuk ettirdiği anlaşılmaktadır.
14. Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinde “Kaçak doğal gaz kullanımı” başlıklı 52. maddesinde; “Dağıtım veya ölçüm sistemine ya da tesisata herhangi bir şekilde müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, tüketimin eksik veya hatalı ölçülerek ya da hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirilmeden mevzuata aykırı bir şekilde tüketilmesi, kaçak doğal gaz kullanımı olarak kabul edilir.” düzenlemesine yer verilmiştir. Herhangi bir müdahaleyle tüketimin eksik, hatalı ölçülmesi ya da hiç ölçülmemesi halinde kaçak tüketim söz konusu olmaktadır.
15. Yine aynı Yönetmelik’in 40. maddesinde; “Müşteri, sayaca hiçbir şekilde müdahale etmemekle ve sayacı dağıtım şirketinin erişimini engellemeyecek şekilde korumakla yükümlüdür. Sayaçlara dışarıdan yapılan müdahale sonucu oluşacak zarar ve ziyan müşteri tarafından karşılanır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
16. Somut olayda, başvuran adına kayıtlı tesisatta takılı olan Tipi numaralı sayacın 23.05.2022 tarihinde müdahale şüphesiyle değiştirildiği ve Sayaç Değişim Aboneye Bildirim
Formunun bir nüshası abone adresine bırakıldığı,
16.1. Anılan sayaç üzerinde yapılan teknik inceleme neticesinde; “Sayacın kurşun(damga) mührünün yerine yabancı bir cisim takıldığı” tespit edildiği, 16.2. 950,53 TL tüketim bedeli+ KDV ve 1.901,06 TL kaçak doğalgaz kullanım bedeli toplamından oluşan
19.10.2022 son ödeme tarihli 3.097,00 TL tutarında fatura tahakkuk ettirildiği anlaşılmıştır.
17. Somut olayda mühür yerine yabancı bir cisim takıldığı hususu idare yapılan denetim sonucunda tespit edilmiştir. Başvuran tarafından kaçak kullanımda bulunulmadığı diğer bir ifadeyle mühre müdahale edilmediği ifade edilmekle birlikte Yönetmelik hükmü gereği müşterilerin sayacı korumakla yükümlü olduğu ve dışarıdan gelen müdahaleler sonucu oluşan zarardan sorumlu olduğu düzenlenmiştir.
18. Ayrıca yapılan incelemede dağıtım şirketinin kusurundan kaynaklı olarak firma mührünün bulunmadığı yönünde bir tespit yapılamamıştır. Nitekim dağıtım şirketinin kusurundan kaynaklı olarak yaşanan kaçak elektrik kullanımına ilişkin bir dosyada Yargıtay, “tüm dosya kapsamı itibari ile, 10.08.2012 tarihli kaçak tespit tutanağında, tarımsal sulama için kullanılan elektrik sistemi kontrolünde 2 no.lu akım trafosunun canlı ucunun şönt yaptığı ve sayacın bu suretle sayacın 1/3 eksik tüketim kaydettiğinin tespit edildiği, bilirkişi raporunda da açıklandığı üzere bu durumun, davacı … birliğinin herhangi bir müdahalesi olmaksızın meydana geldiği ve buna göre somut olayda Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri
Yönetmeliğinin 13.maddesi kapsamında kaçak elektrik kullanımı değil, 20. Maddesi gereği sayacın müşteri kusuru dışında doğru tüketim kaydetmemesi durumunun oluştuğu ve tahakkukun da bu maddede belirtilen usule göre yapılması gerektiği açıktır. Buna karşın mahkemece, davacının kullanımının kaçak elektrik tüketim olarak değerlendirilmesi ve hesaplamanın da kaçak tahakkukunda esas alınan 1,5 kat cezalı katsayı
üzerinden yapılmış olması yerinde değildir.” hususlarını vurgulamıştır (Y. 3. HD. 2016/14379 E., 2017/7876 K.,
24.05.2017 tarihli kararı).
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirmede, mülkiyeti dağıtım şirketlerine ait olan sayaçları korumakla yükümlü olan müşterilerin, sayaçlara dışarıdan gelen müdahaleler sonucu doğan zararlardan sorumlu olduğu, sayaçlarda meydana gelen müdahale açıkça (özellikle bilirkişi raporu ile) dağıtım şirketinden kaynaklı olmadığı sürece, herhangi bir dışarıdan müdahaleye tüketicinin katlanması gerektiği, aksi halde şirketlerin öngörülemez her türlü zarardan sorumlu olmasının beklenmesinin doğru olmadığı değerlendirilmiştir.
20. Diğer yandan başvuran kendi bilgisi olmadan sayacın değiştirildiğini ifade etmişse de bahsi geçen
Yönetmelik’in 43. maddesinde “Dağıtım şirketi, sayaçları gerekli gördüğü zamanda müşterinin nezaretinde olsun veya olmasın her zaman kontrol edebilir. Yapılan kontrolde, sayaçta arıza tespit edilirse, endeks değerini de içeren tutanak düzenlenerek çalışır durumda başka bir sayaç takılır. Müşterinin adresinde bulunmadığı durumlarda sayaçla ilgili olarak, dağıtım şirketi tarafından herhangi bir işlem yapılmış ise müşteri adresine bildirim bırakılır ve müşterinin sistemde kayıtlı telefonuna kısa mesaj ile bilgi verilir.” düzenlemesine açıkça yer verildiği görülmüş olup, ilgili ekiplerin sayacı değiştirmesinde de bir hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
29. 6328 sayılı Kanunun 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, ilgili İdarenin işlemine karşı 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun
“Başvuru” başlıklı 68 inci maddesi kapsamında İlçe Tüketici Hakem Heyetine başvuru yolu, Tüketici
Hakem Heyetinin kararına karşı da aynı Kanunun “Karar ve karara itiraz” başlıklı 70 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde Tüketici Hakem Heyetinin bulunduğu yerdeki Tüketici Mahkemelerine itiraz yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın Başvurana, İstanbul Gaz Dağıtım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü’ne ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi