|
ÖZET: Başvuran, Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından kendisine kesilen 3200 TL’lik kaçak elektrik kullanım cezasına itiraz etmiştir. İtirazında, elektrik saatinin bina girişine taşınması sırasında hasar gördüğünü ve bu durumun ardından yeni bir saat takıldığını, faturasının %60 oranında düştüğünü belirtmiştir. Ancak, dağıtım şirketi, sayaçta yapılan müdahalelerin kaçak elektrik kullanımı olarak değerlendirildiğini ve bu nedenle ceza uygulandığını ifade etmiştir.
Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş., başvuranın elektrik kullanımına dair geçmiş işlemleri inceleyerek, sayaçta yapılan müdahalelerin tespit edildiğini ve bu durumun Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’ne aykırı olduğunu belirtmiştir. İlgili yönetmelik gereğince, sayaçtaki müdahale nedeniyle kaçak elektrik kullanımı tespit edilmiştir. Başvuranın itirazı üzerine yapılan incelemelerde, idarenin uygulamalarının mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, başvurunun reddi yönünde bir karar almıştır. Bu karar, idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığına dayanmaktadır. Başvuranın itirazı, ilgili mevzuat çerçevesinde incelenmiş ve sonuçlandırılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/65011-S.20.70531
BAŞVURU NO : 2020/1136
KARAR TARİHİ : 16/07/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TOROSLAR ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş.
Kaçak elektrik kullanım cezasına itiraz
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 17/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, ve 14/11/2019 tarihli başvurularında özetle; ENERJİSA yetkililerinin bina sakinlerine elektrik saatlerinin katlardan sökülüp bina girişine tek panoda toplanması uyarısında bulunduğunu, elektrikçi çağrılıp saatlerin söküldüğünü ve sökülme esnasında saatinin yere düşerek fiziki hasar oluştuğunu, akabinde saatinin onarılıp yerine takıldığını, yüksek fatura gelmesi nedeniyle ilgili dağıtım şirketine itirazı sonucu saatinin değiştirilerek yeni saat takıldığını ve bu sayede faturasının %60 oranında düştüğünü, saatin incelenmesi sonucu fiziki hasarından dolayı kendisine 3200 TL kaçak kullanım cezası kesildiğini ancak kesinlikle kaçak kullanımı bulunmadığını belirterek, konunun incelenerek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından 11/12/2019 tarihinde verilen Gönderme Kararına istinaden, Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 07/01/2020 tarih sayılı yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. Şikâyete konu kullanım yerinde şirket kayıtlarında yapılan en eski işlemin borçtan kesme işlemi olup 30/07/2019 tarihinde yapıldığı, bu tarihten önce ilgili tesisat endeks okuma işlemleri haricinde ziyaret edilmediği, başvuruda belirtilen ve şirket tarafından bina sakinlerine sayaçların katlardan alınarak tek bir panoda toplanması hususunda uyarı yapıldığına dair bir bilgilendirmelerinin bulunmadığı, 2.2. 02/10/2019 tarihinde ilgili tesisatta sayaç değişimi yapıldığı ve sökülen sayacın incelenmek üzere sayaç ayar laboratuvarına gönderildiği, laboratuvar incelemesi sonucunda düzenlenen sayaç raporunda görüleceği üzere; sayacın üst kapak ihbar switch’inin sıvı yapıştırıcıyla yapıştırılmış olduğu ve yine yazı ekinde gönderilen resimlerden görüleceği üzere sayacın faz giriş ve çıkışlarının kısa devre edildiğinin tespit edildiği, 2.3. Bu nedenlerden dolayı Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinin (c) bendinin; “Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi,…kaçak elektirk enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.” hükmü ile 2.4. Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 43’üncü maddesinin; “(I) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin
şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır; a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.
b)Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’da yer alan sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir.
c)İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.
ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir.
42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kullanım yerinde EK-5’te yer alan
kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.” hükümleri gereği 25/10/2019 tarihinde kaçak elektrik kullanımı nedeniyle tutanak düzenlendiği, sayaç değiştirme tutanağı ve kaçak elektrik kullanım tutanağının düzenlenerek yazı ekinde de sunulduğu,
2.5. Kullanıcının ilk fatura itirazının ise 26/10/2019 tarihinde kullanıcı yüksek fatura geldiğini beyan ederek başvuruda bulunmuş olup, bu tarihten önce herhangi bir fatura itiraz başvurusu bulunmadığı, yapılan itirazın da yukarıda özetlenen kaçak elektrik tespiti ve sonrasında oluşan tahakkuka ilişkin olduğu ve başvurusuna istinaden şirketin kaçak elektrik tespiti sürecinde yapılan işlemler ile alakalı bilgilendirmeler kullanıcıya yaptığı, 29/10/2019 tarihinde oluşan borcun kullanıcı tarafından taksitlendirildiği ve enerjinin açıldığı,
2.6. EIektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 44. Maddesi 2. fıkra a bendinin
“Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’1, projesi yok ise, basit yapılarda 3 kW, diğerlerinde 5 kW’nın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak,” ve aynı mevzuatın 45. Maddesinin c bendinin “42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre 90 günü geçemez.” Hükümleri gereği; kurulu gücü 8,35 kVA*0,6—5 kva güç esas alınarak ve kullanma saati 5 saat olarak yapılan hesaplama sonrasında 3.090,56 TL bedel tahakkuk ettiği, hesaplama detayının kaçak elektrik tahakkuk hesap detayı dokümanında mevcut bulunduğu,
2.7. Yine Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 45. Maddesinin ç bendinin
“Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır.” hükmünün faturalama esnasında dikkate alındığı, 2.8. Sayacın üst kapak switchine müdahale edildiği, sıvı yapıştırıcı ile yapıştırıldığının tespiti ince bir müdahale olduğu bu müdahalenin kesme esnasında tespiti mümkün olmayıp, laboratuvar ortamında tespit edilebilir olduğumdan toplam faturalama süresinin 360 gün olarak esas alındığı, 2.9. Tahakkuk eden bu bedelin muhatabın talebi üzerine 28/10/2019 tarihinde 4 taksit olarak yapılandırıldığı, ilk iki taksitin ödenmiş olup, vadesi 30/12/2019 ve 28/01/2020 olan 700,95 TL ve 800,13 TL taksitler bulunduğu,
2.10. Yukarıda sunulan nedenlerle; Şirketlerince ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde işlem yapılmış olup, gerçekleştirilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı,
İfadelerine yer verildiği görülmektedir.
3. Kurumumuz tarafından 13/07/2020 tarih ve sayı ile kayıt altına alınan
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığı ile Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.
arasında yapılan yazışmada;
3.1.Başvuranın durumunun Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği(Yönetmelik)’nin
55 inci maddesi kapsamında şirketiniz uygulamasının mevzuata uygunluğu yönüyle
incelendiği, ilgili Yönetmeliğin 45 inci maddesinin birinci fıkrası (ç) bendinin ;“Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır.” hükmünü amir olduğu, ilgili Şirket tarafından sunulan belgeler incelendiğinde; kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespitine ilişkin herhangi bir bulgu ve belge sunulmadığının tespit edildiği, ilgili hükümler uyarınca 8391,75 kWh ek tahakkukunun iptal edilmesine, ek tahakkuk bedellinin tüketiciden tahsil edilmişse gecikme zammıyla birlikte geri ödenmesi ve söz konusu işlemlerin ivedilikle tamamlanması gerektiği, ifadelerine yer verildiği,
3.2.Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin; yapılan incelemede, laboratuvar sonucuna istinaden düzenlenen seri numaralı kaçak tutanağı Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri
Yönetmeliğinin 44. Maddesi 2. Fıkra a bendinin ve aynı mevzuatın 45. Maddesinin c bendinde yer alan hükümleri gereğince kurulu gücü 8,35 kVA *0,6=5 kVA güç esas alınarak ve kullanma saati 5 saat olarak yapılan hesaplamayla kaçak tüketim 25 x 06 x 8,3 x5 = 626,25 kWh olarak hesaplandığı, kaçak döneminde Görevli Tedarik Şirketi tarafından faturalanan 212 kWh tenzil edildiğinde 414,25 kWh kaçak tüketim olarak faturalamaya konu edildiği, Elektrik Piyasası
Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 45. Maddesi 1/ç hükmü uyarınca 335*5*0,6*8,35=8391,75 kWh kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesaplanmış ancak Görevli Tedarik Şirketi tarafından faturalanan 3725 kWh tenzil edilerek 4666,25 kWh ek tüketim faturaya konu edildiği, 414,25 kWh kaçak tüketim ve 4666,25 kWh ek tüketim olmak üzere Toplam 5081 kWh tüketim Şirketlerince tüketiciye 3.090,56 TL bedel faturalandırıldığı, laboratuvar incelemesi sonucunda “sayacın üst kapak ihbar switch’i sıvı yapıştırıcıyla yapıştırılmış” tespitinin mevcut olup söz konusu müdahalenin sayacın üst kapak açma uyarısı vermesini önlemek için yapılan bir müdahale olduğu, bu müdahale yapıldıktan sonra sayaç içerisinin açılarak farklı müdahale yöntemleri ile müdahale edilerek sayacın doğru tüketim kaydetmesi engellendiğinden laboratuvar ve optik okuma sonucunda üst kapak açılma uyarısı görülmemekte olduğu, ek tahakkuk süresinin 335 gün olarak değerlendirildiği, ancak hesaplanan ek tüketimin EPDK tarafından iptali uygun görüldüğünden, Şirketleri tarafından tahakkuk edilen 4666,25 kWh’lık ek tüketimin iptali yapılarak 434,22 TL kaçak tüketim faturasının oluşturulduğu, taksitler ile ödenen toplam 2.399,85 TL’nin yeni oluşan kaçak tüketim faturasından tenzil edilerek 1.965,63 TL ve gecikme faizinin iade edilebilmesi için müşteriden IBAN bilgisi temin edildiği ve ödeme yapıldığı,
İfadelerine yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
6. 30/05/2018 tarihli ve 30436 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Piyasası
Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin;
6.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik, tüketicilere hizmetlerin yeterli, kaliteli ve sürekli olarak sunulması için; a) Tedarikçiler ile tüketimi düşük serbest tüketiciler arasında yapılacak ikili anlaşmada yer alacak asgari usul ve esaslara, b) Görevli tedarik şirketleri ile serbest olmayan tüketiciler ya da son kaynak tedariki kapsamındaki tüketiciler arasında yapılacak perakende satış sözleşmesinde yer alacak asgari usul ve esaslara, c) Dağıtım şirketleri ile tüketiciler ve tedarikçiler arasında;
1) Sayaç ve sayaca erişim, okunmasına ve kontrolüne,
2) Kaçak ve usulsüz elektrik enerjisi kullanımının tespiti ve bu kapsamda yapılacak iş ve
işlemlere,
3) Elektriğin kesilmesi ve bağlanmasına,
ç) Tüketici şikâyetlerinin yapılması, bu şikâyetlerin değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması ile tüketicilerin bilgilendirilmesine yönelik usul ve esaslara, d) Tüketicilerin hak ve yükümlülüklerine, ilişkin hükümleri kapsar.”
6.2. “Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri ” başlıklı 42 nci maddesinde; “ (1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak; a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi, b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi, c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi, ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.”
6.3. “Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci ” başlıklı 43 ünci maddesinde; “1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır; a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.
b) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’da yer alan sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir.
c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.
ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir.
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(4) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi, kaçak tespit süreci sonucunda kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunur.
(5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.
(6) Bu madde kapsamında düzenlenen kaçak elektrik tüketim faturası en geç 3 iş günü içerisinde tüketiciye gönderilir.
(7) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır ve iletişim bilgilerinin bulunması halinde kalıcı veri saklayıcısıyla da tüketiciler bilgilendirilir.”
6.4. “Kaçak elektrik tüketim miktarının hesaplanması” başlıklı 44 ünci maddesinde; “ (1)
42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki kaçak olarak tüketilen
elektrik enerjisi miktarı, tüm tüketiciler için; a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerine göre, b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönemki tüketim miktarına göre, hesaplanır. (b) bendi kapsamında, kaçak kullanım tespitinin yapıldığı tarihten geriye dönük olarak yapılan incelemeler sonucunda, tüketim değerlerinin düşmeye başladığı tarih tespit edilebiliyorsa, bu tarihten önceki aynı dönem, ihtilafsız dönem olarak kabul edilir.
(2) Birinci fıkra kapsamında doğru tespit edilmiş tüketim değeri yoksa kullanım yerinin müstakil trafolu olup olmamasına bakılmaksızın; a) Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’ı, projesi yok ise, basit yapılarda 3 kW, diğerlerinde 5 kW’nın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak, b) Diğer tüketici gruplarında, tespit edilen kurulu gücün kullanma faktörü olarak alınan 0,60 ile çarpımı sonucu bulunan değer bağlantı gücü olarak kabul edilir ve bu değer 3 kW’nın altında olmamak üzere ortalama günlük çalışma saatlerine göre hesaplanır. Bu tür hesaplamaların yapılamaması durumunda, tüketilen elektrik enerjisi miktarı aynı yörede bulunan benzer kullanım yerlerinin ortalama tüketimlerine göre hesaplanarak tespit edilir.
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, mühürlenmiş sayaçtan geçirilmeksizin ayrı bir hat çekilerek birtakım cihazlar kaçak olarak beslenmiş ise, tüketilen elektrik enerjisi sadece bu hat üzerindeki cihazların kurulu gücü dikkate alınarak hesaplanır.
(4) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; elektrik enerjisinin kesildiği tarihteki endeks değeri ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihteki endeks değeri arasındaki fark dikkate alınarak hesaplama yapılır.”
6.5. “Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre” başlıklı 45 inci maddesinde; “(1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır; a) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesindeki tespitlerde; doğru bulgu ve belgelere dayandırılması kaydıyla kaçak elektrik enerjisi kullanılmaya başlandığı tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süre olup bu süre 12 ayı geçemez. Doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde bu süre 90 gün olarak alınır…
c) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre 90 günü geçemez.
ç) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır…”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, elektrik saatinin değişmesi sonucu faturalarının yüksek oranda düştüğünü ancak 25/10/2019 tarihinde elektriğinin kesilerek 5 gün boyunca kendisine elektrik verilmediğini ve itirazlarına rağmen kaçak kullanım işlemi yapıldığını ifade ederek konunun esastan incelenmesini talep etmektedir.
9. İdarenin açıklamalarından, Şikâyete konu kullanım yerinde en eski işlemin borçtan kesme işlemi olup 30/07/2019 tarihinde yapıldığı, şirket tarafından bina sakinlerine sayaçların katlardan alınarak tek bir panoda toplanması hususunda bir bilgilendirme bulunmadığı, 02/10/2019 tarihinde ilgili tesisatta sayaç değişimi yapıldığı ve sökülen sayacın laboratuvar incelemesi sonucunda düzenlenen sayaç raporunda; sayacın üst kapak ihbar switch’inin sıvı yapıştırıcıyla yapıştırılmış olduğu ve sayacın faz giriş ve çıkışlarının kısa devre edildiğinin tespit edildiği, bu durumun Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinin (c) bendi kapsamında kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edildiği, Elektrik
Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 43’üncü maddesi gereği 25/10/2019 tarihinde kaçak elektrik kullanımı nedeniyle sayaç değiştirme tutanağı ve kaçak elektrik kullanım tutanağının düzenlendiği, başvuranın ilk fatura itirazının ise 26/10/2019 tarihinde kullanıcı yüksek fatura geldiğini beyan eden başvurusu olduğu, bu tarihten önce herhangi bir fatura itirazın bulunmadığı, yapılan itirazın da yukarıda özetlenen kaçak elektrik tespiti ve sonrasında oluşan tahakkuka ilişkin olduğu ve başvurusuna istinaden şirketin kaçak elektrik tespiti sürecinde yapılan işlemler ile alakalı bilgilendirmelerin tarafına yapıldığı, 29/10/2019 tarihinde oluşan borcun kullanıcı tarafından taksitlendirilerek elektriğinin açıldığı ve enerjinin açıldığı, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 44. maddesi 2. fıkra a bendinin ve aynı mevzuatın 45. maddesinin c bendi hükümleri gereği; kurulu gücü 8,35 kVA*0,6—5 kva güç esas alınarak ve kullanma saati 5 saat olarak yapılan hesaplama sonrasında 3.090,56 TL bedel tahakkuk ettiği, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 45. Maddesinin ç bendinin faturalama esnasında dikkate alındığı, sayacın üst kapak switchine müdahale edildiği, sıvı yapıştırıcı ile yapıştırıldığının tespiti ince bir müdahale olduğu bu müdahalenin kesme esnasında tespiti mümkün olmayıp, laboratuvar ortamında tespit edilebilir olduğundan toplam faturalama süresinin 360 gün olarak esas alındığı, tahakkuk eden bu bedelin muhatabın talebi üzerine 28/10/2019 tarihinde taksitlendirildiği anlaşılmıştır.
10. İlgili mevzuatın incelenmesinden; Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri
Yönetmeliğinin kaçak elektrik enerjisi tüketimi hallerini düzenleyen 42 nci maddesinin (c) bendinde perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmenin kaçak elektrik enerjisi tüketimi hallerinden biri olarak düzenlediği, idarenin bu madde kapsamında başvuranın sayacın laboratuvarda incelendiği, bu inceleme sonucunda düzenlenen sayaç raporunda; sayacın üst kapak ihbar switch’inin sıvı yapıştırıcıyla yapıştırılmış olduğu ve sayacın faz giriş ve çıkışlarının kısa devre ettirilmesi şeklinde bir müdahalede bulunulduğu ve bu kapsamda aynı
Yönetmeliğin 43 üncü maddesi 2 nci fıkrası kapsamında kaçak tespit sürecinin usulüne uygun işletildiği, bu kapsamda adı geçen yönetmeliğin 43 üncü maddesi (3) fıkrası kapsamında kaçak elektrik tespit tutanağı düzenleyerek ve kullanım yerinin elektriğinin kesildiği anlaşılmıştır.
11. Adı geçen yönetmeliğe göre kaçak tespit sürecinin sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde; “a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.
b) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’da yer alan sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir.
c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.
ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir” şeklindeki prosedür ve süreçlerden oluştuğu, kaçak tespitinin ilgili madde kapsamında yapılabilmesi için bu prosedürü işletmenin Yönetmeliğinin emredici hükmü, aksi bir uygulamanın ise adı geçen Yönetmeliğin 43 üncü maddesinin (5) inci fıkrasındaki “Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.” hükmünün bulunduğu, ancak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığınca yapılan inceleme sonucu ek tahakkuk süresinin 335 gün olarak değerlendirildiği ve bu doğrultuda Şirket tarafından hesaplanan ek tüketimin EPDK tarafından iptali uygun görüldüğünden ilgili Şirket tarafından tahakkuk edilen 4666,25 kWh’lık ek tüketimin iptalinin yapılarak 434,22 TL kaçak tüketim faturasının oluşturulduğu, taksitler ile ödenen toplam 2.399,85 TL’nin yeni oluşan kaçak tüketim faturasından tenzil edilerek 1.965,63 TL ve gecikme faizinin iade edilmesi işleminin gerçekleştirildiği yapılan incelemeden anlaşılmıştır.
12. Bu kapsamda ilgili Şirket tarafından Kurumumuza sunulan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42. maddesinde kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri arasında sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması şekilde elektrik enerjisi tüketmenin sayıldığı, başvuranın sayacının inceleme bildirimi yazısında “sayacın üst kapak ihbar switch’inin sıvı ile yapıştırıldığı tespit edildiğinden, ayrıca sayacın faz giriş ve çıkışlarının kısa devre edildiği, bu durumların sayaç ve ölçü sistemine müdahale olduğu ve yer verilen madde gereği bu durumun kaçak elektrik enerjisi kullanımı anlamına geldiği anlaşılmıştır.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi