|
ÖZET: Yahya Bahar, Adıyaman Kahramanmaraş Elektrik Dağıtım A.Ş. (AKEDAŞ) tarafından kendisine yöneltilen kaçak elektrik kullanımı iddialarına itiraz ederek Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur. Bahar, icra takibine maruz kaldığını, taşınmazını tahliye ettiğini ve belirtilen borcun tahliye sonrası döneme ait olduğunu ifade etmektedir. Ayrıca, kendisine ait taşınmazda elektrik aboneliği bulunmadığını ve ilgili kurumun herhangi bir fatura veya tebliğde bulunmadığını belirtmiştir. Bahar, bu iddiaların hukuki ve maddi yükümlülükler doğurduğunu vurgulayarak, söz konusu borç ve cezanın iptalini talep etmektedir.
AKEDAŞ, başvuruya verdiği yanıtta, Bahar’ın enerji kullanımına dair düzenlenen tutanakların ve faturalandırmaların yasal çerçevede yapıldığını bildirmiştir. Bahar’ın, 2017 yılında imzaladığı Perakende Satış Sözleşmesi (PSS) kapsamında borçları nedeniyle enerjisinin kesildiği, sonrasında ise mühür kırarak kaçak elektrik kullandığı tespit edilmiştir. İlgili mevzuat gereği, kaçak elektrik kullanımı tespit edilen durumlarda gerekli işlemlerin yapıldığı ve bu süreçte hukuka aykırılık bulunmadığı ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. İdarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu, ancak başvurana hangi mercilere itiraz edebileceği konusunda bilgi verilmediği belirtilmiştir. Bahar, bu ret kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/14220-S.22.21775
BAŞVURU NO : 2022/7326
KARAR TARİHİ : 01/11/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AKEDAŞ ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Kaçak elektrik kullanım iddiasına itiraza dair.
BAŞVURU TARİHİ : 20/05/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Yahya BAHAR (TCKN: ) Kurumumuza yapmış olduğu tarihli başvurusunda özetle; “Adıyaman Kahramanmaraş Elektrik Dağıtım A.Ş. (AKEDAŞ) tarafından, tarafına icra takibinin yapıldığını, borca, faize ve tüm ferilerine itiraz ettiğini, söz konusu taşınmazı tahliye ettiğini, belirtilen kaçak elektrik kullanımının tahliye sonrası döneme ait, şahsına ait taşınmazın olduğu yerde hiçbir aboneliğin bulunmadığını, ilgili kurum bahsi geçen borçla ilgili tarafına herhangi bir fatura veya tebliğ de de bulunmadığını, kâin taşınmazın bulunduğu alanda hiç bir şekilde elektrik aboneliği olmadığını, ayrıca icra takip belgesinde şahsının kaçakçılıkla suçlandığını, hiç bir şekilde yasal bağı olmayan bir kurumun tarafına borç çıkarmasını ve akabinde icra başlatmasını kabul etmediğini, ilgili kurumun kaçak kullanımına karşı abonesi olan yani yasal muhataplığı bulunan kişilere karşı gerekli adımları atması gerektiği, hiçbir şekilde kaçak elektrik kullanmadığını ve bu iddia sonucu oluşturulan hukuki, maddi tüm yükümlülüklerin tarafından kaldırılıp, belirtilen borç ve cezanın şahsı üzerinden silinmesini” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 03/06/2022 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben gönderilen Adıyaman Kahramanmaraş Elektrik Dağıtım A.Ş. (AKEDAŞ)’ın 26/08/2022 tarih ve sayılı yazısında; 2.1. adına, 16.01.2018 ve 26.08.2021 tarihleri arasındaki enerji kullanımlarından dolayı
Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42.1.(a) bendi “Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak; Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale
ederek elektrik enerjisi tüketmesi, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.” ve 42.1.(ç) bendinde geçen, “Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.” hükümler kapsamında toplam 13 adet tutanak düzenlendiği ve oluşturulan faturaların tebliğ edildiği görülmektedir.
2.2. 07.10.2017 tarihinde ilgili tedarik şirketiyle Perakende Satış Sözleşmesi (PSS)
imzalamış, ancak tedarik Şirketine olan PSS kapsamındaki borçlarından kaynaklı olarak farklı tarihlerde enerjisi kesilmiştir. adına, Şirketimizce kesilen elektriği mühür kırarak açıp kullanmak (Yönetmeliğin 42.1.(ç) maddesi) eylemine bağlı olarak farklı tarihlerde 9 (Dokuz) adet tutanak düzenlenmiştir. 05.02.2021 tarihinde tedarik şirketiyle PSS’nin talebe bağlı olarak iptal edilmesi üzerine bahse konu adresteki enerjisi kesilerek sayaç mühürlenmiştir, Ancak tarafından (PSS)‘nin sonlandırılmasından sonra adına kaçak tespiti yapılmasına itiraz edilse de
Şirketimizce yapılan araştırmada PSS‘nin sonlandırıldığı tarihten sonra da ‘ın adreste ikamet etmeye devam ettiği tespit edilmiştir.
2.3. Sistem kayıtlarımız ve aboneliğe ait sayaç endeks değerleri incelendiğinde, tahliye sonrası enerji tüketimlerinin aralıksız devam ettiği ( Ek-2 ),yurt dışında olan mesken sahibinin temsilcisinin yazılı beyanı ( Ek-3 ) incelenerek tespit edilmiş ve ilgili tedarik şirketiyle PSS ya da ikili anlaşma olmadan enerji kullanımına bağlı olarak (Yönetmeliğin 42.1.(a) maddesi) farklı tarihlerde 4 (Dört) adet tutanak düzenlenmiştir.
2.4. Mevcut bilgilere göre ilgili adresteki hattan kesilen elektriği mühür kırarak açıp enerji kullanılması sebebiyle tanzim edilen kaçak tespit tutanağında ve fatura bilgilerinde hata olmadığı anlaşıldığı, İfadelerine yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü,
4.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmünü amirdir.
5.6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun ‘Dağıtım sistemindeki kayıpların azaltılmasına ilişkin
tedbirler’ başlıklı Geçici 18 sayılı maddesinde; “(Ek: 27/3/2015-6639/18 md.) (1) 1/1/2016 tarihine kadar, teknik ve teknik olmayan kayıplarının oranı ülke ortalamasının üzerinde olan dağıtım bölgelerinde, diğer dağıtım bölgelerinden farklı düzenlemeler yapılmasına, hedef kayıp-kaçak oranlarının bir önceki yılın gerçekleşmeleri dikkate alınarak ve sonraki uygulama dönemleri de dâhil olmak üzere yeniden belirlenmesine Kurul yetkilidir.” denilmektedir.
/
6.30/05/2018 tarihli ve 30436 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri
Yönetmeliği’nin; 6.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik, tüketicilere hizmetlerin yeterli, kaliteli ve sürekli olarak sunulması için; a) Tedarikçiler ile tüketimi düşük serbest tüketiciler arasında yapılacak ikili anlaşmada yer alacak asgari usul ve esaslara, b) Görevli tedarik şirketleri ile serbest olmayan tüketiciler ya da son kaynak tedariki kapsamındaki tüketiciler arasında yapılacak perakende satış sözleşmesinde yer alacak asgari usul ve esaslara, c) Dağıtım şirketleri ile tüketiciler ve tedarikçiler arasında;
1) Sayaç ve sayaca erişim, okunmasına ve kontrolüne,
2) Kaçak ve usulsüz elektrik enerjisi kullanımının tespiti ve bu kapsamda yapılacak iş ve işlemlere,
3) Elektriğin kesilmesi ve bağlanmasına,
ç) Tüketici şikâyetlerinin yapılması, bu şikâyetlerin değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması ile tüketicilerin bilgilendirilmesine yönelik usul ve esaslara, d) Tüketicilerin hak ve yükümlülüklerine, ilişkin hükümleri kapsar.”
6.2. “Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri ” başlıklı 42 nci maddesinde; “ (1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak; a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi, b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi, …
kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.”
6.3. “Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci ” başlıklı 43 ünci maddesinde; “1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir….”
…
(4) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi, kaçak tespit süreci sonucunda kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunur.
(5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.
…
(7) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır ve iletişim bilgilerinin bulunması halinde kalıcı veri saklayıcısıyla da tüketiciler bilgilendirilir.”
6.4. “Kaçak elektrik tüketim miktarının hesaplanması” başlıklı 44 ünci maddesinde; “ …
/
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, mühürlenmiş sayaçtan geçirilmeksizin ayrı bir hat çekilerek birtakım cihazlar kaçak olarak beslenmiş ise, tüketilen elektrik enerjisi sadece bu hat üzerindeki cihazların kurulu gücü dikkate alınarak hesaplanır.”
6.5. “Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre” başlıklı 45 inci maddesinde; “(1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır;
…
b) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresi esas alınır, bu süre 180 günü geçemez.
…
ç) Birincifıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır.
…
(3) Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatleri; a) Meskenlerde; 5 saat, …
ç)Diğer tüketicilerde; 8 saat
olarak kabul edilir.”
6.6. “Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin faturalandırılması” başlıklı 46 ncı maddesinde; “(1) Tüm kaçak kullanımlara ilişkin hesaplamalar Kurul onaylı tarife tablolarındaki ilgili tüketicinin tüketici grubuna ilişkin tek terimli, tek zamanlı aktif enerji ve dağıtım tarifesi üzerinden yapılır. Yapılan hesaplamalarda reaktif enerjiye ve trafo kayıplarına ilişkin bedeller dikkate alınmaz.
(2) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketicinin, 44 üncü madde çerçevesinde hesaplanan tüketimi, dahil olduğu tüketici grubuna kaçak elektrik enerjisi tükettiği dönemde uygulanmakta olan ve birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarifenin 1,5 katı ile çarpılarak, kaçak enerji tüketim bedeli hesaplanır ve bu bedel fatura edilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
/
8. Başvuru, Adıyaman Kahramanmaraş Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’nde bulunan kira aboneliğini 02/05/2021’de bütün borçları ödeyerek sonlandırıp evden taşındığını ancak taşındıktan sonra ilgili şirketin iptal ettiği aboneliğe ilişkin kayıp kaçak işlemi uygulanıp tarafına icra takibi başlatılması sebebiyle mağdur edildiğini belirterek konunun incelenmesi talebi hakkındadır.
9.İdarenin açıklamalarından, kurumumuza sunduğu belgeler ve görüntüler ile ilgili mevzuatın incelenmesinden; ; başvuranın iddia ettiği konutun bulunduğu tesisat no.lu tüketim noktasında yapılan kontrollerde tesisatta kayıtlı sayaçtan birden fazla kez mühür kırarak enerji kullanıldığının tespit edilmesi üzerine Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 42 inci maddesinin 1-ç bendine istinaden kaçak elektrik kullanıldığının tespitinin yapılarak kaçak tespit tutanağı düzenlendiği, Elektrik
Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği 45 inci maddesinin 1-ç bendinde; “Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.” hükümler kapsamında toplam 13 adet tutanak düzenlendiği ve oluşturulan faturaların tebliğ edildiği görülmektedir.
10. Başvuranın, 07.10.2017 tarihinde ilgili tedarik şirketiyle Perakende Satış Sözleşmesi (PSS) imzaladığı, ancak tedarik Şirketine olan PSS kapsamındaki borçlarından kaynaklı olarak farklı tarihlerde enerjisi kesintisine uğradığı, başvuran hakkında,ilgili şirketçe kesilen elektriği mühür kırarak açıp kullanmak eylemine bağlı olarak farklı tarihlerde dokuz adet tutanak düzenlendiği, 05.02.2021 tarihinde tedarik şirketiyle PSS’nin talebe bağlı olarak iptal edilmesi üzerine bahse konu adresteki enerjisi kesilerek sayacın mühürlendiği, ancak başvuran tarafından (PSS)‘nin sonlandırılmasından sonra söz konusu konutu tahliye edip kendisi tarafından kullanmadığını belirterek adına kaçak tespiti yapılmasına itiraz edilmesi üzerine , ilgili şirketçe yapılan araştırmada PSS‘nin sonlandırıldığı tarihten sonra da başvuranın adreste ikamet etmeye devam ettiği; ilgili konutun ev sahibi temsilcisinin ve başvuranın komşularının beyanı, ayrıca şirket yetkililerinin söz konusu yere giderek yaptığı araştırmalar sonucu tutulan tutanaklarla tespit edildiği görülmektedir.
11. Başvuran adına kaçak elektrik tüketim faturası düzenlenirken; Yönetmeliğin 44, 45 ve 46’ncı maddelerinde yer alan hükümler dikkate alınarak hesaplama yapılmıştır. Aynı Yönetmeliğin kaçak elektrik enerjisi tüketiminin faturalandırılması başlıklı 46 ncı maddesinde belirtilen düzenlemeye uygun düşecek şekilde başvurana tahakkuk ve tebliğ edildiği yani; normal tüketim olan 1.5 katı ile çarpılarak bulunduğu anlaşılmıştır.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; ilgili idarenin gerçekleştirdiği işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul
sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup KAHRAMANMARAŞ TÜKETİCİ MAHKEMELERİNDE yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve AKEDAŞ ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş’ ye tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Ek:
1-Başvuru formu
/