|
ÖZET: Başvuru, kiracısı olduğu işyerinde kaçak elektrik kullanımı nedeniyle düzenlenen fatura ile ilgilidir. Başvuran, 01.05.2024 tarihinde kiraladığı işyerinde, 02.05.2024 tarihinde elektrik dağıtım şirketi tarafından kaçak elektrik kullanımı tespit edildiğini ve geriye dönük 69 günlük süre için 19.393 TL tutarında fatura kesildiğini belirtmiştir. Önceki kiracının elektrik aboneliğinin sona ermesinin ardından, kendisinin bu borçtan sorumlu tutulmasının haksızlık olduğunu savunarak, elektrik aboneliği için makul bir süre talep etmekte ve kesilen faturanın iptal edilmesini istemektedir.
Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş., yapılan incelemelerde, başvuranın kiraladığı işyerinde perakende satış sözleşmesi olmaksızın elektrik kullanıldığını tespit etmiştir. Ancak, başvuranın itirazına dayanak olarak sunduğu belgelerin yeterli olmadığı belirtilmiştir. Başvurunun incelenmesi sonucunda, başvuranın 01.05.2024 tarihinden itibaren işyerinin fiili kullanıcısı olduğu, ancak 23.02.2024 ile 01.05.2024 tarihleri arasındaki kaçak elektrik kullanımına ilişkin sorumluluğunun ispatlanamadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabulüne ve 23.02.2024 ile 01.05.2024 tarihleri arasındaki kaçak elektrik kullanımına dair tahsil edilen bedelin iade edilmesine karar verilmiştir. Ayrıca, kaçak elektrik tespit süreçlerinin doğru bulgu ve belgelere dayandırılması gerektiği vurgulanmıştır. Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne, bu kararın uygulanması için otuz gün içinde bildirimde bulunması zorunluluğu getirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/866-S.25.1353
BAŞVURU NO : 2024/10513
KARAR TARİHİ : 24.01.2025
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : BOĞAZİÇİ ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın kiracısı olduğu işyerinde tespit edilen kaçak elektrik
BAŞVURUNUN KONUSU :
kullanımına istinaden aleyhine düzenlenen kaçak elektrik faturasına itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22.08.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 01.05.2024 tarihinde bir işyeri kiraladığını, 02.05.2024 tarihinde işyerinde temizlik yaptıkları sırada elektrik dağıtım şirketi yetkilileri tarafından kaçak elektrik kullanım tespitine gelindiğini, tarafına geriye dönük 69 günlük 19.393 TL tutarında kaçak elektrik faturası kesildiğini, dükkânı kendisinden önce kiralayan kişinin aboneliğini sona erdirdikten sonraki süreçte dükkânın sahibi veya emlakçıların tanıtım sırasında elektriği kullanmış olabileceklerini, ancak kendisinin dükkânı kiraladığı tarihten önceki elektrik borcundan sorumlu tutulmasının haksızlığa sebep olduğunu, kira sözleşmesinden itibaren elektrik aboneliği başvurusu için tarafına makul bir süre tanınmadığını ileri sürerek elektrik aboneliği işlemleri için kiracılara makul bir süre tanınmasını ve kaçak elektrik faturasının iptal edilerek ödediği tutarın iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından gönderilen
01.10.2024 kayıt tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1. nolu tüketim noktasında 02.05.2024 tarihinde ekipleri tarafından yapılan kontrollerde perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmadan tüketim noktasındaki kayıtlı sayaç devre dışı bırakılarak sayaçsız elektrik enerjisi kullanıldığının tespit edildiği, /
2.2. Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin tespit edilen durumu açıklayan Kaçak elektrik enerjisi tüketim halleri başlıklı 42’nci maddesinde, “Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak; “a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi”nin kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edildiği, yürürlükte bulunan yönetmeliğe istinaden başvuran adına / nolu kaçak tespit tutanağının oluşturulduğu, 2.3. Söz konusu tutanağa istinaden Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 45’inci maddesi 1/a bendi doğrultusunda yapılan incelemede ilgili adresteki önceki tüketicinin sözleşmesinin kendi talebi ile 23.02.2024 tarihinde sonlandırılarak enerjisi kesildiği görüldüğünden bu tarihten itibaren kaçak kullanım olduğu tespit edilerek 69 günlük süre için 3314 kWh karşılığı 19393,77 TL tutarında kaçak elektrik tüketim faturalarının tahakkuk edildiği, 2.4. Tüketici tarafından ilgili adreste kaçak tespit tarihinde öncesinde kullanım olmadığı yönündeki beyanını kanıtlayan herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı, 20.05.2024 tarihli dilekçedeki kira kontratı noter onaylı olmadığı ve vergi dairesi şube açılış tarihi kaçak tespiti sonrasına ait olduğundan kullanım başlangıç tarihini kanıtlayan belge olarak değerlendirilmediği belirtilerek ilgili belgeler sunulmuştur.
3. Boğaziçi Elektrik Perakende Satış A.Ş. tarafından gönderilen 25.09.2024 kayıt tarihli ve bila sayılı yazıda özetle; 3.1. İtiraza konu hizmet numaralı tüketim noktasında farklı bir tüketici adına kayıtlı bulunan abonelik sözleşmesinin sözleşme sahibinin talebi üzerine enerji kesme işlemi uygulanarak 23.02.2024 tarihinde sonlandırıldığının tespit edildiği, 3.2. Şirketlerine yapılan yeni abonelik işlemlerine ait başvuru süreçlerinin, Elektrik Piyasası Tüketici
Hizmetleri Yönetmeliği çerçevesinde değerlendirilmekte ve sonuçlandırılmakta olduğu, 3.3. Tahliye ve enerjisi kesin durumda bulunan hizmet numaralı tüketim noktası için
06.05.2024 tarihinde başvuru sahibi tarafından yapılan perakende satış sözleşmesi başvurusu üzerine,
mevcut “Kamu/Özel Sektör ve Diğer” abone grubu üzerinden sözleşme hesap numarası ile aynı gün içerisinde şikâyet sahibi adına abonelik sözleşmesi tesis edildiği, 3.4. Aynı konu hakkında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu aracılığıyla Şirketlerine iletilen 07.08.2024 tarih ve sayılı başvurunun incelenmiş olup başvurana gerekli bilgilendirmenin yapıldığı, 3.5. Mevcut durumda ilgili tüketim noktasında kayıtlı bulunan aboneliğe ait enerjinin açık olduğu, bildirilerek ilgili belgeler sunulmuştur.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları:
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]”
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci
fıkrası:
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Zararın ve kusurun ispatı” başlıklı 50’nci maddesi:
“Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır.
Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler.” 7. 30.05.2018 tarihli ve 30436 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri
Yönetmeliği’nin “Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri” başlıklı 42’nci maddesi:
“(1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak; a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi, b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi, c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi, ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.”
7.1. “Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci” başlıklı 43’üncü maddesi:
“(1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır; a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.
b) (Değişik:RG-20/2/2021-31401) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’ da yer alan bilgilerin tamamını içeren sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir ve bu tutanağın bir örneği kullanım yerine bırakılır.
İletişim bilgilerinin bulunması halinde tüketiciler kısa mesajla bilgilendirilir. Ayrıca yedinci fıkra kapsamında sayaçlar seri numaraları görülecek şekilde fotoğraflanır.
/
c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.
ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir.
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(4) (Değişik:RG-8/4/2022-31803) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamındaki tüm tespitler için, (a) ve (ç) bentleri kapsamında ise tüketimin doğru tespit edilmesinin engellendiğinin tespiti halinde kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunabilir.
(5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.
(6) (Mülga:RG-20/2/2021-31401)
(7) (Değişik:RG-20/2/2021-31401) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır.”
7.2. “Kaçak elektrik tüketim miktarının hesaplanması” başlıklı 44’üncü maddesi:
“(1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki kaçak olarak tüketilen elektrik enerjisi miktarı, tüm tüketiciler için; a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerine göre, b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönemki tüketim miktarına göre, hesaplanır. (b) bendi kapsamında, kaçak kullanım tespitinin yapıldığı tarihten geriye dönük olarak yapılan incelemeler sonucunda, tüketim değerlerinin düşmeye başladığı tarih tespit edilebiliyorsa, bu tarihten önceki aynı dönem, ihtilafsız dönem olarak kabul edilir.
(2) Birinci fıkra kapsamında doğru tespit edilmiş tüketim değeri yoksa, kullanım yerinin müstakil trafolu olup olmamasına bakılmaksızın; a) Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’ı, projesi yok ise, basit yapılarda 3 kW, diğerlerinde 5 kW’nın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak, b) Diğer tüketici gruplarında, tespit edilen kurulu gücün kullanma faktörü olarak alınan 0,60 ile çarpımı sonucu bulunan değer bağlantı gücü olarak kabul edilir ve bu değer 3 kW’nın altında olmamak üzere ortalama günlük çalışma saatlerine göre hesaplanır. Bu tür hesaplamaların yapılamaması durumunda, tüketilen elektrik enerjisi miktarı aynı yörede bulunan benzer kullanım yerlerinin ortalama tüketimlerine göre hesaplanarak tespit edilir.
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, mühürlenmiş sayaçtan geçirilmeksizin ayrı bir hat çekilerek birtakım cihazlar kaçak olarak beslenmiş ise, tüketilen elektrik enerjisi sadece bu hat üzerindeki cihazların kurulu gücü dikkate alınarak hesaplanır.
(4) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; elektrik enerjisinin kesildiği tarihteki endeks değeri ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihteki endeks değeri arasındaki fark dikkate alınarak hesaplama yapılır.” 7.3. “Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre”
başlıklı 45’inci maddesi:
“(1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır; a) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesindeki tespitlerde; doğru bulgu ve belgelere dayandırılması kaydıyla kaçak elektrik enerjisi kullanılmaya başlandığı tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süre olup bu süre 12 ayı geçemez. Doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde bu süre 90 gün olarak alınır.
b) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresi esas alınır, bu süre 180 günü geçemez.
c) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre 90 günü geçemez.
ç) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır.
1) Kaçak tüketimi ile kaçağa ilişkin normal tüketim hesabında esas alınacak sürelerin toplamı 12 ayı
geçemez. Yapılacak hesaplamada tüketimin yapıldığı kabul edilen dönemlerdeki birim fiyatlar dikkate alınır ve gecikme zammı alınmaz.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada esas alınacak süre, tüketicinin tespite konu elektrik enerjisinin kesildiği tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süredir.
(3) Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatleri; a) Meskenlerde; 5 saat, b) Tarımsal sulama tüketici grubunda yer alan tüketicilerde; ilgili Tarım İl Müdürlüğünden ürün bazında alınacak sulama sezonu saati bilgisi çerçevesinde belirlenen saat, /
c) Sanayi tüketici grubundan enerji alanlar ile turistik tesisler, akaryakıt istasyonları, hastaneler, alışveriş merkezleri gibi vardiyalı hizmet veren tüketicilerden, tek vardiyalı çalışanlar için 7 saat, iki vardiya çalışanlar için 14 saat, üç vardiya çalışanlar için 21 saat, ç) Diğer tüketicilerde; 8 saat, olarak kabul edilir.
(4) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara, çalışma saatleri %20 oranında artırılarak uygulanır. Üç vardiya çalışanlar için bu süre 24 saat olarak kabul edilir.
(5) Üçüncü fıkranın (c) bendinin uygulanmasında, vardiya sayısının tespitinde kaçak tespiti yapan kuruluşun görevlilerinin tespiti ve şirket kayıtları, bunun mümkün olmaması halinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen resmi belgeler göz önüne alınır. Çalışma saatlerinin üçüncü fıkranın (c)
bendinde belirtilenlerden daha fazla olmasının tespiti durumunda ise tespit edilen saatler esas alınır.”
7.4. “Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin faturalandırılması” başlıklı 46’ncı maddesi:
“(1) Tüm kaçak kullanımlara ilişkin hesaplamalar Kurul onaylı tarife tablolarındaki ilgili tüketicinin tüketici grubuna ilişkin tek terimli, tek zamanlı aktif enerji ve dağıtım tarifesi üzerinden yapılır. Yapılan hesaplamalarda reaktif enerjiye ve trafo kayıplarına ilişkin bedeller dikkate alınmaz.
(2) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketicinin, 44 üncü madde çerçevesinde hesaplanan tüketimi, dahil olduğu tüketici grubuna kaçak elektrik enerjisi tükettiği dönemde uygulanmakta olan ve birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarifenin 1,5 katı ile çarpılarak, kaçak enerji tüketim bedeli hesaplanır ve bu bedel fatura edilir.
(3) Tüketicinin aynı veya başka bir kullanım yerinde mükerrer kaçak elektrik enerjisi tükettiğinin tespiti edilmesi durumunda, kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edildiği tarihte yürürlükte olan ve birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarifenin 2 katı göz önüne alınarak hesaplama yapılır.
(4) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara ilişkin kaçak elektrik enerjisi tüketimindeki hesaplamalar, ticarethane tüketici grubuna uygulanan birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarife üzerinden yapılır.”
7.5. “Ödeme” başlıklı 47’nci maddesi:
“(1) (Değişik:RG-20/2/2021-31401) Kaçak elektrik tüketim faturası kaçak elektrik tespit tarihinden itibaren en geç 3 iş günü içerisinde tüketicilere gönderilir. 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ve aynı fıkranın (a) bendi kapsamında sayaç değerleri kullanılarak düzenlenen kaçak elektrik faturaları hariç olmak üzere kaçak elektrik faturaları iadeli taahhütlü posta yoluyla gönderilir. Ayrıca iletişim bilgilerinin bulunması halinde fatura hakkında tüketiciler kısa mesajla bilgilendirilir. Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketici, kendisine fatura edilen bedeli son ödeme tarihine kadar ödemekle yükümlüdür. Fatura kredi kartı ile ödenebilir. Tüketiciye gönderilen faturada ödeme için en az 10 gün süre verilir. İtirazın yapılmış olması ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İadeli taahhütlü posta yoluyla gönderilen faturalara dair masraf ilgili tüketici tarafından karşılanır. Söz konusu masraf ilgili tüketiciye gönderilen faturaya ilave edilir.
(2) Tüketici, söz konusu kaçak faturasına ilişkin gönderilen ödeme bildirimine, kaçak elektrik enerjisi tüketmediği veya hesaplamalara esas miktar ve sürenin 44 ve 45 inci maddeler dışında olduğu veya
/
uygulanan tarife ve diğer parametrelerde yanlışlık olduğuna ilişkin hususlara ait kanıt ve belgeleri ile birlikte, bildirim tarihinden itibaren 6 ay içerisinde itiraz edebilir. Bu itiraz en geç 10 iş günü içerisinde sonuçlandırılır. İnceleme sonucuna göre; tüketicinin haklı olduğunun anlaşılması ve tüketicinin gönderilen ödeme bildiriminde yer alan tutarı ödemiş olması halinde, dağıtım şirketince iade edilecek tutara, tüketicinin ödeme tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, gecikme zammı günlük olarak uygulanarak iade işlemi gerçekleştirilir.
(3) İkinci fıkra kapsamında yapılan itiraz sonuçlandırılıncaya kadar tüketicinin mağduriyetinin önlenmesi bakımından itiraza esas tutarın teminata bağlanması şartıyla elektrik enerjisi bağlanabilir.”, 8. 14.01.2025 tarihli ve 32782 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri
Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 28’inci maddesi:
“Aynı Yönetmeliğin 42 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan “Dağıtım lisansı” ibaresi
“Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken dağıtım lisansı” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(2) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekerek bir veya birden fazla cihazı doğrudan enerjilendiren müdahaleler birinci fıkranın (b) bendi; perakende satış sözleşmesi ve ikili anlaşması mevcutken, sayaca bağlı tesisatın tüketimini etkileyecek şekilde yapılacak müdahaleler ise birinci fıkranın (c) bendi kapsamında değerlendirilir.”
8.1. 29’uncu maddesi:
“Aynı Yönetmeliğin 43 üncü maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiş, aynı maddenin ikinci fıkrasının ilk cümlesinde ve aynı fıkranın (c) bendinde yer alan “sayaca” ibarelerinden sonra gelmek üzere
“veya ölçüm sistemine” ibaresi eklenmiş, aynı fıkraya aşağıdaki bent eklenmiş, aynı maddenin yedinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
“Kesme işlemine mukavemette bulunulduğunun kolluk kuvvetleri tarafından tutanak altına alınması veya kolluk kuvvetleri tarafından herhangi bir işlem tesis edilmese dahi şirket tarafından kolluk kuvvetlerine yapılan başvurunun belgelendirilmesi hâlinde yasal yollara başvurmak için fiili kesme şartı aranmaz.”
“d) Sadece ölçüm sistemine müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellendiğinin tespiti halinde, hatalı bağlantılar düzeltilir ve EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenerek kullanım yerinin elektriği kesilir.”
“(7) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır ve/veya video kaydına alınır. Söz konusu fotoğraf ve video kaydında kaçak elektrik tüketiminin yöntemine dair detaylı açıklamalara yer verilir. 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında yapılan işlemler ayrıca video kaydına alınır.” (8) Kaçak elektrik tespit ve tahakkuk işlemleri için su, doğal gaz ve internet gibi şebeke/altyapı kuruluşlarından sağlanan bilgiler kullanılabilir.
(9) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında mükerrer kaçak elektrik tükettiği tespit edilen tüketicinin kullanım yerindeki sayaç dışarıdan tüketicinin müdahalesinin mümkün olmadığı bir kesme sistemi içeren sayaçla değiştirilebilir veya elektriğin tüketici tarafından bağlanmasını önleyecek teknolojik yöntemler uygulanabilir.
/
(10) Kaçak elektrik tespiti için sahaya girilmesinin engellenmesi ve ilgili durumun tarih ve konum bilgisi içerecek şekilde fotoğraf veya video ile kayıt altına alınması halinde, kaçak tespit ve tahakkuk işlemleri için dağıtım şebekesinde kullanılan uzaktan okuma ve izleme sistemi gibi teknolojik imkanlar kullanılabilir. Bu durumda, sahada tespit yapıldığında gerekli düzeltmeler dağıtım şirketi tarafından yapılır.
(11) Bu madde kapsamında düzenlenen tüm tutanakların bir örneği kullanım yerine bırakılır. Kullanım yerine bırakılmasının mümkün olmadığı hallerde, tutanaklar ilgili kullanım yerine iadeli taahhütlü posta yoluyla gönderilir. İletişim bilgilerinin bulunması halinde kısa mesajla bilgilendirme yapılır. Ardışık iki fatura döneminde kaçak tespiti yapılan kullanıcı için oluşturulan tutanağın bildirim şartı aranmaz.” hükümlerini haizdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ÖZCAN YILDIZ’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuru, başvuranın kiracısı olduğu işyerinde tespit edilen kaçak elektrik kullanımına istinaden aleyhine düzenlenen kaçak elektrik faturasına itirazı hakkındadır.
11. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin tetkikinden; Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından
02.05.2024 tarihli kaçak/usulsüz elektrik kullanım tespit tutanağında 23.02.2024-02.05.2024 tarihleri
arasındaki dönemde ” Mahallesi, Caddesi no: Bağcılar/İstanbul” adresinde yer alan
” numaralı sayaca “EPDK Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42/1-c bendine göre ilgili kullanım yerinde sayaç ölçü devresine müdahale edilerek tüketim hiç ölçülmeden mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi kullanıldığı” hususunun belirtildiği, 11.1. Müteakiben “Ad Soyad: Adres: Mah. Sk. No: Mah.
Cad Sok No: (Kapı No Bağcılar, İstanbul, Tüketici Grubu/Sınıfı: Kaçak-Ticarethane Tek
Terim” tüketici bilgisi ve 23.02.2024-02.05.2024 endeks okuma bilgisini haiz seri numaralı ve 19.393,77 TL toplam tutarlı faturanın tahakkuk ettirildiği, 11.2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından gönderilen
01.10.2024 tarihli cevabi yazıda ise, numaralı tüketim noktasında 02.05.2024 tarihinde
gerçekleştirilen kontrollerde perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketilmesi (Yönetmelik 42/1-a) şeklinde kaçak elektrik kullanıldığının tespit edildiği, ilgili tüketim noktasındaki elektriğin önceki kullanıcının talebi doğrultusunda 23.02.2024 tarihinde sonlandırıldığı gözetilerek kaçak elektrik kullanımının tespitine kadar geçen 69 günlük süre için başvuran adına 3314 kWh karşılığı 19.393,77 TL kaçak elektrik tüketim faturası tahakkuk ettirildiği hususlarının belirtildiği, 11.3. Başvuruya konu tüketim noktasında başvuran ile BEPSAŞ arasında 06.05.2024 tarihinde perakende satış sözleşmesi imzalanarak elektrik aboneliğinin tesis edildiği,
11.4. Adına fatura tahakkuk ettirilen başvuranın ilgili tüketim noktasını 01.05.2024 tarihinde kiraladığını, kaçak elektrik kullanmadığını belirtir Güneşli Vergi Dairesi Müdürlüğüne yapılan şube iş yeri açılış bildirimi ile kira sözleşmesi ekli 20.05.2024 tarihli itiraz dilekçesini sunduğu, 11.5. Başvuranın itirazının; tüketici ilgili adreste kaçak tespit tarihinde öncesinde kullanım olmadığı yönündeki beyanını kanıtlayan herhangi bir bilgi ve belge sunmadığı, 20.05.2024 tarihli dilekçedeki kira kontratının noter onaylı olmadığı ve vergi dairesi şube açılış tarihi kaçak tespiti sonrasına ait olduğundan kullanım başlangıç tarihini kanıtlayan bir belge olmadığı gerekçeleri ile dağıtım şirketi tarafından reddedildiği anlaşılmıştır.
12. Yukarıda özetlenen sürecin akabinde Kurumumuza müracaat eden başvuran; başvuruya konu işyerini
01.05.2024 tarihinde kiraladığını, bu tarihten önceki döneme ilişkin kaçak elektrik kullanımından sorumlu
tutulamayacağını ileri sürmektedir.
13. Kaçak elektrik kullanımı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu açısından haksız fiil kapsamında değerlendirilmektedir. Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiillerden doğan borç ilişkilerine ilişkin bölümünde yer alan 50’nci maddesine göre, zararın ve zarar verenin kusurunun, zarar gören tarafından ispat edilmesi gerekmektedir.
14. Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 43’üncü maddesinin beşinci fıkrasında, kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırmasının ve tüketici haklarının ihlal edilmemesinin esas olduğu düzenlenmiştir.
15. Söz konusu hükümler bir arada değerlendirildiğinde, kaçak elektrik kullanımına ilişkin ispat yükü, ilgili dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi olan Boğaziçi Elektrik Dağıtım Anonim Şirketine aittir.
16. Başvurana kaçak elektrik faturası tahakkuk edilen tarihte yürürlükte bulunan Elektrik Piyasası Tüketici
Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42’nci maddesine göre, kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri; gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak; a) perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi, (b) perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi,, (c) perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi, (ç) dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması olmak üzere dört kalem olarak düzenlenmiştir.
17. Yukarıda yer verilen 42’nci madde hükmünden anlaşıldığı üzere, bir gerçek ya da tüzel bir kişinin kaçak elektrik borcundan sorumlu tutulabilmesi için, ya abonelik sözleşmesinin tarafı olması ya da tüketilen elektrik enerjisinin fiili kullanıcısı olması gerekmektedir. Abonelik sözleşmesinin varlığı halinde, bu sözleşme sona erdirilmediği sürece abonenin işbu sözleşme kapsamındaki normal ve kaçak tüketim bedelinden fiili kullanıcı ile birlikte sorumlu olacağı açıktır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, T. 27.04.2011, E. 2011/104, K. 2011/239). Ancak abonelik sözleşmesinin bulunmadığı halde kaçak elektrik kullanımından sorumluluğu bulunan kişi fiili kullanıcıdır.
18. Somut olayda başvuran adına 23.02.2024 ile 02.05.2024 tarihleri arasındaki kaçak kullanıma ilişkin fatura tahakkuk ettirildiği, ilgili tarihlerde kullanım yerine ilişkin bir abonelik sözleşmesinin mevcut olmadığı görülmüştür. Bu nedenle söz konusu kullanımın tespiti bakımından öncelikle fiili kullanıcının belirlenmesi gerekir.
19. 01.05.2024 ila 02.05.2024 tarihleri arasındaki kullanım bakımından; 19.1. Dosya kapsamında yer alan kira sözleşmesi ve başvuranın beyanlarından da anlaşıldığı üzere, söz konusu tüketim noktasının 01.05.2024 tarihi itibariyle başvuranın fiili hâkimiyetinde olduğu ve bu tarih itibariyle tasarrufta bulunmaya başladığı, 19.2. Dosya kapsamında sunulan kira sözleşmesi uyarınca elektriğe ilişkin sorumluluğun kiracıda olduğu, hal ve şartların gerektirdiği özen ve dikkat yükümlülüğü bakımından başvurandan fiili hâkimiyetinde ve kullanımında olan söz konusu tüketim noktasına ilişkin olağan kontrolleri yapmasının ve elektrik enerjisinin açık olduğu ya da kaçak elektrik bulunduğu durumlarda buna ilişkin ihbar veya bildirimde bulunmasının bekleneceği, ancak ilgili tarihlerde başvuranın buna uygun davrandığına ilişkin herhangi bir bilgi veya belge sunulmadığı, bu durumda başvuranın söz konusu tüketim noktasındaki kaçak elektrik kullanımına ilişkin en azından ihmali derecede kusurlu olduğunun yadsınamayacağı, 19.3. Her ne kadar başvuran elektrik aboneliği başlatması için kira sözleşmesinden itibaren makul bir süre tanınması gerektiğini ileri sürse de, ilgili tarihlerde fiili kullanıcı olması hasebiyle abonelik başlangıç tarihinin kaçak elektrik kullanımından doğan sorumluluğunu etkilemeyeceği, bu itibarla 01.05.2024 ila
02.05.2024 tarihleri arasındaki kaçak elektrik kullanımından sorumlu tutulmasında hukuka ve hakkaniyete
aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
20. 23.02.2024 ila 01.05.2024 tarihleri arasındaki kullanım bakımından; 20.1. Yukarıda yer verilen Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 43’üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, dağıtım şirketinin doğru bulgu ve belgelere dayandırarak kaçak elektrik enerjisi tüketimini tespit etmesi gerektiği, bu çerçevede söz konusu tüketim noktasında kaçak elektrik kullanımının kim tarafından gerçekleştirildiği yönünde bulgu ve belgeleri toplamasının önemli olduğu, ancak 02.05.2024 tarihli kaçak elektrik kullanım tespit tutanağı incelendiğinde, söz konusu tarih aralığında fiili kullanıcının nasıl tespit edildiğine dair herhangi bir ibare yer almadığı gibi tutanak sonrasında da fiili kullanıcının tespitine yönelik dağıtım şirketi tarafından Kurumumuza herhangi bir bilgi veya belgenin sunulmadığı, 20.2. Gerçekten de başvuruya konu mahalde saha araştırması yapılıp yapılmadığı, çevre esnafın ve taşınmaz maliki gibi ilgili kişilerin beyanlarına başvurulup başvurulmadığı, başvuruya konu tüketim noktasında anılan tarih aralığında su, doğalgaz, internet ve sair aboneliklerin bulunup bulunmadığı gibi fiili kullanıcının tespitine yönelik işlemlerin yürütüldüğüne dair bir bilgi veya belgenin dosya kapsamında yer almadığı, 20.3. Ayrıca tutanakta Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42/1-c bendine göre, ilgili kullanım yerinde sayaç ölçü devresine müdahale edilerek tüketim hiç ölçülmeden mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi kullanıldığı belirtilirken, Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda bahsi geçen Yönetmeliğin 42/1-a maddesi kapsamında perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek kaçak elektrik kullanımında bulunulduğuna dair bilgi verildiği,
20.4. Tutanağın Mahallesi, Caddesi no: Bağcılar/İstanbul” adresine ilişkin
düzenlendiği, fatura tahakkuk ettirilen adresin ise “ Mahallesi, Caddesi no:
Bağcılar/İstanbul” olduğu, bu anlamda adreslerin de örtüşmediği, 20.5. Bu çelişkilerin söz konusu tutanağın sıhhatine yönelik tereddütlere neden olduğu, aynı zamanda
Yönetmelik’in 43/5 maddesinde yer alan doğru bulgu ve belgelere dayanma yükümlülüğüne aykırılık teşkil ettiği, 20.6. Diğer yandan başvuranın itirazına dayanak olarak Güneşli Vergi Dairesi Müdürlüğüne yapılan İş Yeri
Açılış Bildirimini ve ilgili işyerine ilişkin Kira Sözleşmesini sunduğu, anılan bildirimde bahse konu tüketim noktasına ilişkin işe başlama tarihinin 06.05.2024 olarak belirtildiği, kira sözleşmesinin 01.05.2024 başlangıç tarihli olduğu, 20.7. Söz konusu kira sözleşmesinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında geçerlilik unsurlarını havi olduğu, sözleşmenin noterin katılımıyla veya tanzimiyle akdedilmesinin yahut noter tarafından onaylanmamasının sözleşmenin geçerliliğini etkilemediği, bu anlamda Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş.
tarafından bu belgelerin neden dikkate alınmadığı hususunda Kurumumuza makul ve hukuki bir gerekçe sunulamadığı, 20.8. En nihayetinde kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketicinin haklarının ihlal edilmemesinin esas olduğu, ancak
23.02.2024 ila 01.05.2024 tarihleri arasındaki kaçak kullanımdan başvuranın sorumlu olduğuna ilişkin
tespitin hangi bulgu ve belgelere dayandırılarak yapıldığına ilişkin herhangi bir somut delil bulunmadığı, hâlihazırda yapılan tespitin doğru bilgi ve belgelere dayanma gerekliliğini haiz olmadığı, şu halde dosya kapsamında başvuranın 01.05.2024 tarihinden önceki dönem için fiili kullanıcı olduğu yönünde dağıtım şirketince ispatlayıcı bilgi ve belgeler sunulamadığı, aksine başvuranın sunduğu belgelerin fiili kullanıcı olmadığını destekler nitelikte olduğu, 20.9. Tüm bu açıklamalar ve ilgili mevzuat bir arada değerlendirildiğinde, başvuranın 23.02.2024 ila
01.05.2024 tarihleri arasındaki kaçak elektrik kullanımından sorumlu tutulması mümkün görülmediğinden,
bu tarihlere ilişkin kaçak elektrik kullanım bedelinin başvurandan tahsil edilmesinde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana verilen yanıtta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu yüzden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
22. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu
Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anılan Kanun’un 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi
kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Bu hükme göre, Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede İstanbul Asliye Hukuk Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvurandan 23.02.2024 ila 01.05.2024 tarihlerine ilişkin kaçak elektrik kullanımına dair tahsil edilen bedelin iade edilmesi ve bundan sonra kaçak elektrik enerjisi tespit süreçlerinin, doğru bulgu ve belgelere dayandırma ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esaslarına uygun olarak yürütülmesi hususlarında
BOĞAZİÇİ ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Boğaziçi
Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve BOĞAZİÇİ ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Ayrıca bilgi için kararın bir örneğinin CK BOĞAZİÇİ ELEKTRİK PERAKENDE SATIŞ A.Ş. GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE gönderilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi