|
ÖZET: Başvuru, Trakya Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi tarafından, başvuranın maliki olduğu meskende tespit edilen kaçak elektrik kullanımı nedeniyle tahsil edilen tutarın iade edilmesi talebine ilişkindir. Başvuran, 17/08/2022 tarihinde 4965 TL ödeme yaptığını, ancak kendisinin kaçak elektrik kullanmadığını ve bu borcun kiracılara ait olduğunu savunmuştur. Ayrıca, kendisine borçlu olduğuna dair bir belge tebliğ edilmeden icraya verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ifade ederek, ödediği tutarın iadesini talep etmiştir.
Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş., başvuranın itirazını değerlendirirken, abonelik kaydı olmayan bir sayaç tespit edildiğini ve bu nedenle kaçak kullanım tutanağı düzenlendiğini belirtmiştir. Ancak başvuranın kiracılarının bu kullanımla ilgili belgeleri sunmaması nedeniyle itirazı reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan incelemelerde başvuranın kaçak elektrik kullanımından sorumlu tutulamayacağına ve tahsil edilen bedelin iade edilmesi gerektiğine karar vermiştir. Sonuç olarak, Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye, kaçak elektrik tespit süreçlerinin hukuka uygun bir şekilde yürütülmesi ve başvurandan alınan tutarın iade edilmesi tavsiye edilmiştir. Bu kararın, ilgili idare tarafından otuz gün içinde uygulanması gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/11371-S.23.18255
BAŞVURU NO : 2023/3613
KARAR TARİHİ : 14/09/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TRAKYA ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın maliki olduğu meskende tespit edilen kaçak elektrik kullanımı nedeniyle tarafından tahsil edilen tutarın iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Çorlu 4. İcra Dairesinin / esas sayılı ödeme emri ile Trakya Elektrik Dağıtım
Anonim Şirketi tarafından aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığını, ödeme emrinde 3792,31 TL kaçak elektrik bedeli gösterilmesine rağmen avukat masrafı, icra masrafı dahil 4965 TL borç çıkarıldığını, 17/08/2022 tarihinde ödeme yapmak zorunda kaldığını, kendisinin asla kaçak elektrik kullanmadığını, kaçak elektrik kullananların tespit edilmesi gerektiğini, . . ve . . adlı kiracıların elektriği kullandığını, borcun bu kişilere çıkarılması ve onlardan tahsil edilmesi gerektiğini, ayrıca tarafına borçlu olduğuna dair bir belge tebliğ edilmeden icraya verilmesinin hukuki olmadığını ileri sürerek ödemiş olduğu 4965 TL tutarın tarafına iadesini ve borcun adı geçen kişilerden tahsil edilmesini, bu mümkün değilse tarafına tebliğ çıkarılmadan icraya verilmesi nedeniyle fazladan ödemiş olduğu 1172 TL bedelin iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 17/03/2023 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Trakya
Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından gönderilen 05/04/2023 tarihli ve sayılı ve 07/04/2023 tarihli ve sayılı yazılarda özetle; Bahse konu şikâyete istinaden yapılan inceleme neticesinde, ekipleri tarafından 22/06/2022 tarihinde ilgili adreste gerekli kontrollerin sağlandığı, Şirketlerine kayıtlı olmayan seri numaralı sayacın tespit edildiği, söz konusu sayaçta tespit edilen 1.132 kwh tüketim sebebiyle mal sahibi adına
Kaçak/Usulsüz Kullanım Tutanağı düzenlendiği, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili maddeleri gereğince ilgili tüketiciye tebligat ile bildirim yapıldığı, konu ile ilgili başvuru sahibinin Şirketlerine verdiği itiraz dilekçesinde, abonesiz kullanımların başvuru sahibinin kiracısı tarafından gerçekleştirildiği ve bu sebeple kaçak faturasının kiracısı adına düzenlenmesi gerektiği yönünde talepte bulunduğu, ancak taraflar arasındaki kira sözleşmesinin ibraz edilmemesi sebebiyle söz konusu talebin reddedildiği, başvuru sahibine tebligat ile bildiriminin yapıldığı, söz konusu kaçak fatura hesaplamasının Elektrik Piyasası Tüketici
Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42. maddesine uygun olarak hesaplandığı bildirilerek ilgili belgeler sunulmuştur.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları:
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci
fıkrası:
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 30/05/2018 tarihli ve 30436 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri
Yönetmeliği’nin “Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri” başlıklı 42’nci maddesi:
“(1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak; a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi, b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi, c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi, ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.”
5.1. “Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci” başlıklı 43’üncü maddesi:
“(1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır; a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.
b) (Değişik:RG-20/2/2021-31401) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’ da yer alan bilgilerin tamamını içeren sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir ve bu tutanağın bir örneği kullanım yerine bırakılır. İletişim bilgilerinin bulunması halinde tüketiciler kısa mesajla bilgilendirilir. Ayrıca yedinci fıkra kapsamında sayaçlar seri numaraları görülecek şekilde fotoğraflanır.
c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.
ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir.
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(4) (Değişik:RG-8/4/2022-31803) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c)
bentleri kapsamındaki tüm tespitler için, (a) ve (ç) bentleri kapsamında ise tüketimin doğru tespit edilmesinin engellendiğinin tespiti halinde kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler hakkında
Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunabilir.
(5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.
(6) (Mülga:RG-20/2/2021-31401)
(7) (Değişik:RG-20/2/2021-31401) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır.”
5.2. “Kaçak elektrik tüketim miktarının hesaplanması” başlıklı 44’üncü maddesi:
“(1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki kaçak olarak tüketilen elektrik enerjisi miktarı, tüm tüketiciler için; a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerine göre, b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönemki tüketim miktarına göre, hesaplanır. (b) bendi kapsamında, kaçak kullanım tespitinin yapıldığı tarihten geriye dönük olarak yapılan incelemeler sonucunda, tüketim değerlerinin düşmeye başladığı tarih tespit edilebiliyorsa, bu tarihten önceki aynı dönem, ihtilafsız dönem olarak kabul edilir.
(2) Birinci fıkra kapsamında doğru tespit edilmiş tüketim değeri yoksa, kullanım yerinin müstakil trafolu olup olmamasına bakılmaksızın; a) Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’ı, projesi yok ise, basit yapılarda
3 kW, diğerlerinde 5 kW’nın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel
özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak,
b) Diğer tüketici gruplarında, tespit edilen kurulu gücün kullanma faktörü olarak alınan 0,60 ile çarpımı sonucu bulunan değer bağlantı gücü olarak kabul edilir ve bu değer 3 kW’nın altında olmamak üzere ortalama günlük çalışma saatlerine göre hesaplanır. Bu tür hesaplamaların yapılamaması durumunda, tüketilen elektrik enerjisi miktarı aynı yörede bulunan benzer kullanım yerlerinin ortalama tüketimlerine göre hesaplanarak tespit edilir.
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, mühürlenmiş sayaçtan geçirilmeksizin ayrı bir hat çekilerek birtakım cihazlar kaçak olarak beslenmiş ise, tüketilen elektrik enerjisi sadece bu hat üzerindeki cihazların kurulu gücü dikkate alınarak hesaplanır.
(4) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; elektrik enerjisinin kesildiği tarihteki endeks değeri ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihteki endeks değeri arasındaki fark dikkate alınarak hesaplama yapılır.” 5.3. “Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre”
başlıklı 45’inci maddesi:
“(1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır; a) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesindeki tespitlerde; doğru bulgu ve belgelere dayandırılması kaydıyla kaçak elektrik enerjisi kullanılmaya başlandığı tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süre olup bu süre 12 ayı geçemez. Doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde bu süre 90 gün olarak alınır.
b) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresi esas alınır, bu süre 180 günü geçemez.
c) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre
90 günü geçemez.
ç) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır.
1) Kaçak tüketimi ile kaçağa ilişkin normal tüketim hesabında esas alınacak sürelerin toplamı 12 ayı geçemez.
Yapılacak hesaplamada tüketimin yapıldığı kabul edilen dönemlerdeki birim fiyatlar dikkate alınır ve gecikme zammı alınmaz.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada esas alınacak süre, tüketicinin tespite konu elektrik enerjisinin kesildiği tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süredir.
(3) Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatleri; a) Meskenlerde; 5 saat, b) Tarımsal sulama tüketici grubunda yer alan tüketicilerde; ilgili Tarım İl Müdürlüğünden ürün bazında alınacak sulama sezonu saati bilgisi çerçevesinde belirlenen saat,
c) Sanayi tüketici grubundan enerji alanlar ile turistik tesisler, akaryakıt istasyonları, hastaneler, alışveriş merkezleri gibi vardiyalı hizmet veren tüketicilerden, tek vardiyalı çalışanlar için 7 saat, iki vardiya çalışanlar için 14 saat, üç vardiya çalışanlar için 21 saat, ç) Diğer tüketicilerde; 8 saat, olarak kabul edilir.
(4) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara, çalışma saatleri %20 oranında artırılarak uygulanır.
Üç vardiya çalışanlar için bu süre 24 saat olarak kabul edilir.
(5) Üçüncü fıkranın (c) bendinin uygulanmasında, vardiya sayısının tespitinde kaçak tespiti yapan kuruluşun görevlilerinin tespiti ve şirket kayıtları, bunun mümkün olmaması halinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen resmi belgeler göz önüne alınır. Çalışma saatlerinin üçüncü fıkranın (c) bendinde belirtilenlerden daha fazla olmasının tespiti durumunda ise tespit edilen saatler esas alınır.”
5.4. “Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin faturalandırılması” başlıklı 46’ncı maddesi:
“(1) Tüm kaçak kullanımlara ilişkin hesaplamalar Kurul onaylı tarife tablolarındaki ilgili tüketicinin tüketici grubuna ilişkin tek terimli, tek zamanlı aktif enerji ve dağıtım tarifesi üzerinden yapılır. Yapılan hesaplamalarda reaktif enerjiye ve trafo kayıplarına ilişkin bedeller dikkate alınmaz.
(2) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketicinin, 44 üncü madde çerçevesinde hesaplanan tüketimi, dahil olduğu tüketici grubuna kaçak elektrik enerjisi tükettiği dönemde uygulanmakta olan ve birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarifenin 1,5 katı ile çarpılarak, kaçak enerji tüketim bedeli hesaplanır ve bu bedel fatura edilir.
(3) Tüketicinin aynı veya başka bir kullanım yerinde mükerrer kaçak elektrik enerjisi tükettiğinin tespiti edilmesi durumunda, kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edildiği tarihte yürürlükte olan ve birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarifenin 2 katı göz önüne alınarak hesaplama yapılır.
(4) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara ilişkin kaçak elektrik enerjisi tüketimindeki hesaplamalar, ticarethane tüketici grubuna uygulanan birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarife üzerinden yapılır.”
5.5. “Ödeme” başlıklı 47’nci maddesi:
“(1) (Değişik:RG-20/2/2021-31401) Kaçak elektrik tüketim faturası kaçak elektrik tespit tarihinden itibaren en geç
3 iş günü içerisinde tüketicilere gönderilir. 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ve aynı fıkranın (a) bendi
kapsamında sayaç değerleri kullanılarak düzenlenen kaçak elektrik faturaları hariç olmak üzere kaçak elektrik faturaları iadeli taahhütlü posta yoluyla gönderilir. Ayrıca iletişim bilgilerinin bulunması halinde fatura hakkında tüketiciler kısa mesajla bilgilendirilir. Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketici, kendisine fatura edilen bedeli son ödeme tarihine kadar ödemekle yükümlüdür. Fatura kredi kartı ile ödenebilir. Tüketiciye gönderilen faturada ödeme için en az 10 gün süre verilir. İtirazın yapılmış olması ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
İadeli taahhütlü posta yoluyla gönderilen faturalara dair masraf ilgili tüketici tarafından karşılanır. Söz konusu masraf ilgili tüketiciye gönderilen faturaya ilave edilir.
(2) Tüketici, söz konusu kaçak faturasına ilişkin gönderilen ödeme bildirimine, kaçak elektrik enerjisi tüketmediği veya hesaplamalara esas miktar ve sürenin 44 ve 45 inci maddeler dışında olduğu veya uygulanan tarife ve diğer parametrelerde yanlışlık olduğuna ilişkin hususlara ait kanıt ve belgeleri ile birlikte, bildirim tarihinden itibaren 6 ay içerisinde itiraz edebilir. Bu itiraz en geç 10 iş günü içerisinde sonuçlandırılır. İnceleme sonucuna göre; tüketicinin haklı olduğunun anlaşılması ve tüketicinin gönderilen ödeme bildiriminde yer alan tutarı ödemiş olması halinde,
dağıtım şirketince iade edilecek tutara, tüketicinin ödeme tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, gecikme zammı günlük olarak uygulanarak iade işlemi gerçekleştirilir.
(3) İkinci fıkra kapsamında yapılan itiraz sonuçlandırılıncaya kadar tüketicinin mağduriyetinin önlenmesi bakımından itiraza esas tutarın teminata bağlanması şartıyla elektrik enerjisi bağlanabilir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuru, başvuranın maliki olduğu meskende tespit edilen kaçak elektrik kullanımı nedeniyle tarafından tahsil edilen tutarın iade edilmesi, bu mümkün değilse tarafına tebliğ çıkarılmadan icraya verilmesi nedeniyle fazladan ödemiş olduğu bedelin iade edilmesi talebi hakkındadır.
8. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin tetkikinden; 8.1. Trakya Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi ekipleri tarafından 22/06/2022 tarihinde ilgili adreste abonelik kaydı olmayan sayaç tespit edildiği, söz konusu sayaçta tespit edilen 1.132 kwh tüketim sebebiyle taşınmaz maliki başvuran adına Kaçak Kullanım Tutanağı düzenlendiği, 8.2. Söz konusu tutanağa istinaden düzenlenen 3697,06 TL bedelli fatura ile 27/06/2022 tarihli ve sayılı yazı ile ödeme bildirimine ilişkin başvurana hitaben kaçak kullanım yapılan mesken adresine (Tekirdağ) tebligat çıkarıldığı ancak “tanınmıyor” gerekçesi ile tebligatın iade edildiği, 8.3. Çorlu 4. İcra Dairesince 05/08/2022 tarihli ve / esas numaralı ödeme emrinin başvuranın yerleşim yeri adresine (Şanlıurfa) tebliğ edildiği, 8.4. Başvuranın 17/08/2022 tarihinde Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. hesabına havale yoluyla 4965 TL ödeme yaptığı, 8.5. Bununla birlikte başvuranın, kaçak elektrik borcunun kaçak elektrik kullanan kiracılardan tahsil edilmesi gerektiğini, ayrıca tarafına borçlu olduğuna dair herhangi bir belge gönderilmeden icraya verilmesinin haksız olduğunu belirttiği 17/08/2022 tarihli dilekçesi ile Trakya Elektrik Dağıtım Şirketine itirazda bulunduğu, 8.6. Başvuranın 11/11/2022 tarihinde Kurumumuza başvuruda bulunduğu, Kurumumuz tarafından verilen 05/12/2022 tarihli Gönderme Kararı’nın Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğüne 09/12/2022 tarihinde tebliğ edildiği, 8.7. Trakya Elektrik Dağıtım Şirketi’nin başvurana hitaben gönderdiği 16/01/2023 tarihli yazısında; ilgili mesken adresinde bulunan sayaca abonelik işlemleri yaptırmadan enerji kullanıldığı tespit edildiği, sayaç üzerinde abonesiz kullanımların başkası tarafından yapıldığına dair herhangi bir dayanak belge sunulmadığından itirazın reddedildiği, kaçak kullanımın başkası tarafından yapıldığına dair belge sunulması durumunda itirazın yeniden değerlendirileceği hususlarının belirtildiği,
8.8. Bunun üzerine başvuranın tarihinde yeniden Kurumumuza başvuruda bulunduğu görülmektedir.
9. Bu anlamda uyuşmazlığın, kaçak elektriği bizzat kullanmayan taşınmaz malikinin kaçak elektrik kullanımından sorumlu tutulup tutulmayacağı noktasında oluştuğu değerlendirilmektedir.
10. Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinde, kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri sayılmakta olup (a) bendi uyarınca, gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilmektedir.
11. Yönetmelik’in 43’üncü maddesinin beşinci fıkrasında, kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırmasının ve tüketici haklarının ihlal edilmemesinin esas olduğu düzenlenmiştir.
12. Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinden anlaşıldığı üzere, bir gerçek ya da tüzel bir kişinin kaçak elektrik borcundan sorumlu tutulabilmesi için ya abonelik sözleşmesinin tarafı olması ya da tüketilen elektrik enerjisinin fiili kullanıcısı olması gerekmektedir. Nitekim kaçak elektrik kullanımı, Türk Borçlar Kanunu açısından haksız fiil kapsamında değerlendirilmektedir. Türk
Borçlar Kanunu’nun 50’nci maddesine göre, zararın ve zarar verenin kusurunun, zarar gören tarafından ispat edilmesi gerekmektedir.
13. Dosya kapsamındaki belgelerden başvuruya konu olayda; Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri
Yönetmeliği’nin 42/1-(a) hükmü kapsamında abonelik kaydı olmayan sayaçtan kullanım tespit edildiği görülmektedir. Önemle belirtilmelidir ki, Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından, taşınmaz maliki başvuran ile abonelik sözleşmesi bulunduğuna dair herhangi bir belge sunulmamıştır. Bu durumda, başvuranın haksız fiil hükümlerince sorumlu tutulabilmesi için fiili kullanıcı olduğunun tespiti gerekmektedir. Ancak Kurumumuza sunulan belgelerde, başvuranın fiili kullanıcı olduğu yönünde herhangi bir bilgi veya bulguya rastlanmamakta, başvuranın malik sıfatına dayanarak kaçak kullanımdan sorumlu tutulduğu görülmektedir. Mülkiyet hakkı, tanıdığı geniş hak ve yetkilerin yanında bazı ödevler yüklemekte ise de, başvuruya konu olaydaki istem, mülkiyet hakkı kapsamında malikten talep edilebilecek nitelikte bir istem değildir. Nitekim başvuranın, 02/08/2013 tarihinden beri Harran Üniversitesi Tıp
Fakültesinde kadrolu doktor öğretim üyesi olarak çalışmakta olduğu ve Şanlıurfa ilinde ikamet ettiği gözetildiğinde, fiili kullanıcı olması mümkün görülmemektedir.
14. Tüm bu veriler ışığında, ilgili mevzuat uyarınca başvuranın kaçak elektrik kullanımından sorumlu tutulması mümkün görülmediğinden, kaçak elektrik kullanım bedelinin başvurandan tahsil edilmesinde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından başvuranın 17/08/2022 tarihli itiraz dilekçesine 16/01/2023 tarihinde yanıt verilmesi, iyi yönetim ilkelerinden “makul
sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun olmadığından, Trakya
Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin işlemlerinde bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
16. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu
Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anılan Kanun’un 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Bu hükme göre, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa)
dava açma süresinden arta kalan sürede Çorlu Asliye Hukuk Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvurandan kaçak elektrik kullanımına dair tahsil edilen bedelin iade edilmesi ve bundan sonra kaçak elektrik enerjisi tespit süreçlerinin, doğru bulgu ve belgelere dayandırma ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esaslarına uygun olarak yürütülmesi hususlarında Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel
Müdürlüğüne TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş.
Genel Müdürlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve TRAKYA ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi