|
ÖZET: Başvuran, Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin kendisine uyguladığı 26.514,69 TL tutarındaki cezanın iptalini ve para iadesini talep etmiştir. Başvurusunda, 22.03.2024 tarihinde kaçak elektrik kullanımı gerekçesiyle elektriğinin kesildiğini ve itirazının reddedildiğini belirtmiştir. Başvuran, elektrik sayaçlarının bulunduğu A blokta değil, B blokta ikamet ettiğini ve cezaya konu işlemin eski ev sahibine ait olduğunu savunmuştur.
Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş., başvuranın abonelik sözleşmesinin 21.11.2017 tarihinde imzalandığını ve yapılan incelemelerde sayaçta müdahale tespit edildiğini bildirmiştir. 22.03.2024 tarihinde yapılan kontrollerde, sayaçtaki müdahalenin eksik tüketim kaydına neden olduğu belirlenmiştir. Bu durum, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri uyarınca kaçak elektrik tüketimi olarak değerlendirilmiştir. Başvuranın itirazı, şirketin mevzuata uygun işlemleri nedeniyle reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, başvurunun reddine karar vermiştir. Bu süreçte, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/10364-S.24.15918
BAŞVURU NO : 2024/4753
KARAR TARİHİ : 30.09.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TOROSLAR ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
Başvuran, Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş’ nin düzenlemiş olduğu
BAŞVURUNUN KONUSU :
cezanın iptalini ve tarafına para iadesi yapılmasını talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 10.04.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan (T.C Kimlik No: )
başvurusunda özetle; 22.03.2024 tarihinde Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş tarafından kaçak elektrik kullandığından bahisle hiçbir uyarı yapılmadan elektriği kesilerek, 12 aylık dönem için 26.514,69. TL ceza düzenlendiğini, kesintiyi öğrendiği an itiraz talebinde bulunduğunu, ancak 26.03.2024 tarihinde standart bir yazı ile itirazının reddedildiğini, elektrik sayaçlarının tamamının A blokta bulunduğunu, kendisinin ise
B blokta oturduğunu, bahse konu evi 16.11.2017 tarihinde Vakıfbank’tan satın aldıklarını, cezaya konu işlemin muhatabının eski ev sahibi olduklarını düşündüklerini, zira kendilerinin otomatik ödeme talimatı aracılığıyla faturalarını gününde yatırdıklarını belirterek; Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. nin 12 aylık dönem için düzenlemiş olduğu 26.514,69. TL cezanın iptalini ve tarafına para iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Toroslar Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinden bilgi ve belge talep edilmiş olup alınan 21.08.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Başvuruya konu edilen no.lu tesisatta başvurucu adına abonelik
sözleşmesinin imzalanması ile 21.11.2017 tarihinde enerji açıldığı,
2.2 21.05.2018 tarihinde yapılan kesme-açma kontrolünde mevcut , seri numaralı
mühürlerin takılı olduğu görüldüğü,
2.3 Abonelik sözleşmesinin adına kayıtlı olduğu no.lu tesisatta, sayacın test
ve kontrollerinin yapılması için 22.03.2024 tarihinde sayaç değiştirilerek sökülen sayaç incelenmek üzere laboratuvara gönderildiği,
2.4 Sökülen seri no.lu sayacın Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü onaylı inceleme raporuna
göre sayaç içerisindeki “R,S,T fazları giriş çıkışları harici kablo ile kısa devre (şönt) yapıldığı” belirlendiği,
2.5 Bu tespit ile Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinin birinci fıkrasının
“c)” alt bendi kapsamında “Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi…” hükmü kapsamında başvuru sahibi adına seri numaralı kaçak elektrik tüketimi tespit tutanağı düzenlenerek enerji kesildiği,
2.6 İlgili tesisatta sayacın eksik tüketim kaydetmesini sağlamaya yönelik sayacın faz giriş ve çıkışlarına
bakır kabloyla, şöntleme marifetiyle, müdahalede bulunulduğunun tespit edilmesi ile mevcut durumun sayacın eksik tüketim kaydetmesine neden olduğu anlaşılarak, 17.11.2017 tarihinde abonelik başvurusu yapan ‘ ın 21.11.2017 tarihinde abonelik açması sonrasından tutanak dönemine kadar olan tüketimleri incelendiği, inceleme sonucunda 06.01.2018 tarihi sonrasında tüketimlerde düşüş eğilimi olduğu görüldüğü, bu nedenle 06.01.2018 tarihinin kaçak başlangıç tarihi olduğu kanaati oluştuğu,
2.7 Edinilen bilgiler üzerine tahakkuk hesaplaması, ihtilafsız aynı dönem tüketimlerinin bulunmaması
nedeniyle Yönetmeliğin “Kaçak elektrik tüketim miktarının hesaplanması” başlıklı 44. maddesi hükmü kapsamında 26.514,69 TL tutarında bedel tahakkuk ettirildiği,
2.8 Başvuranın tutanak tarihi olan 22.03.2024 tarihinde Kullanıcı Hizmetleri Merkezimize gelerek tutanağa
ait bedelin taksitlendirilmesi yönünde talepte bulunduğu, ödemenin yapılması ile aynı tarihte enerjinin açıldığı, vade tarihi geçen borç bulunmadığı belirtilmiştir.
3. Başvuru konusu ile ilgili olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup alınan 22.07.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1 Tüketicinin başvurusuna esas konu ile ilgili olarak Şirket tarafından cevap verildiği, şirket tarafından
verilen cevapta, ilgili kullanım yeri için Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42.
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan “Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.” hükmü uyarınca başvuran adına kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespitinin yapıldığı, tüketicinin başvurusunda belirtilen hususlar ve Şirket’in cevabında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda şirket tarafından yapılan kaçağa ilişkin işlemlerin mevzuata uygun olduğu belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve
Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun;
6.1 ‘Tanımlar ve kısaltmalar’ başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Bu Kanunun uygulanmasında;…şş) (Ek:
4/6/2016-6719/15 md.) Teknik ve teknik olmayan kayıp: Dağıtım sistemine giren enerji ile dağıtım sisteminde tüketicilere tahakkuk ettirilen enerji miktarı arasındaki farkı oluşturan ve maliyeti etkileyen; teknik kayıp ve/veya kaçak kullanım gibi sebeplerden kaynaklanan ve teknik bir sebebe dayanmayan kaybı… ifade eder.” 7. 30.05.2018 tarih ve 30436 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri
Yönetmeliğinin;
7.1. ‘Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri’ başlıklı 42 nci maddesinde, “ (1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak; a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi, b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi, c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi, …kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.”,
7.2. ‘Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci’ başlıklı 43 üncü maddesinde, “(1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir. (2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır; a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır. b) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’ da yer alan bilgilerin tamamını içeren sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir ve bu tutanağın bir örneği kullanım yerine bırakılır.
İletişim bilgilerinin bulunması halinde tüketiciler kısa mesajla bilgilendirilir. Ayrıca yedinci fıkra kapsamında sayaçlar seri numaraları görülecek şekilde fotoğraflanır. c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir. ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir. (3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir. (4) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamındaki tüm tespitler için, (a) ve (ç)
bentleri kapsamında ise tüketimin doğru tespit edilmesinin engellendiğinin tespiti halinde kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunabilir. (5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır. (6) (Mülga:RG-20/22021-
31401) (7) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde
fotoğraflanır.”,
7.3. ‘Kaçak elektrik tüketim miktarının hesaplanması’ başlıklı 44 üncü maddesinde, “(1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki kaçak olarak tüketilen elektrik enerjisi miktarı, tüm tüketiciler için; a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerine göre, b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönemki tüketim miktarına göre, hesaplanır. (b) bendi kapsamında, kaçak kullanım tespitinin yapıldığı tarihten geriye dönük olarak yapılan incelemeler sonucunda, tüketim değerlerinin düşmeye başladığı tarih tespit edilebiliyorsa, bu tarihten önceki aynı dönem, ihtilafsız dönem olarak kabul edilir. (2) Birinci fıkra kapsamında doğru tespit edilmiş tüketim değeri yoksa, kullanım yerinin müstakil trafolu olup olmamasına bakılmaksızın; a) Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’ı, projesi yok ise, basit yapılarda 3 kW, diğerlerinde 5 kW’nın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak, b) Diğer tüketici gruplarında, tespit edilen kurulu gücün kullanma faktörü olarak alınan 0,60 ile çarpımı sonucu bulunan değer bağlantı gücü olarak kabul edilir ve bu değer 3 kW’nın altında olmamak üzere ortalama günlük çalışma saatlerine göre hesaplanır. Bu tür hesaplamaların yapılamaması durumunda, tüketilen elektrik enerjisi miktarı aynı yörede bulunan benzer kullanım yerlerinin ortalama tüketimlerine göre hesaplanarak tespit edilir. …”, 7.4. ‘Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre’ başlıklı 45 inci maddesinde, “(1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır; … c) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre 90 günü geçemez. ç)
Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır. 1) Kaçak tüketimi ile kaçağa ilişkin normal tüketim hesabında esas alınacak sürelerin toplamı 12 ayı geçemez. Yapılacak hesaplamada tüketimin yapıldığı kabul edilen dönemlerdeki birim fiyatlar dikkate alınır ve gecikme zammı alınmaz. … (3) Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatleri; a) Meskenlerde; 5 saat, b) Tarımsal sulama tüketici grubunda yer alan tüketicilerde; ilgili Tarım İl Müdürlüğünden ürün bazında alınacak sulama sezonu saati bilgisi çerçevesinde belirlenen saat, c) Sanayi tüketici grubundan enerji alanlar ile turistik tesisler, akaryakıt istasyonları, hastaneler, alışveriş merkezleri gibi vardiyalı hizmet veren tüketicilerden, tek vardiyalı çalışanlar için 7 saat, iki vardiya çalışanlar için 14 saat, üç vardiya çalışanlar için 21 saat, ç) Diğer tüketicilerde; 8 saat, olarak kabul edilir. (4) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara, çalışma saatleri %20 oranında artırılarak uygulanır. Üç vardiya çalışanlar için bu süre 24 saat olarak kabul edilir…”,
7.5. ‘Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin faturalandırılması’ başlıklı 46 ncı maddesinde, “(1) Tüm kaçak kullanımlara ilişkin hesaplamalar Kurul onaylı tarife tablolarındaki ilgili tüketicinin tüketici grubuna ilişkin tek terimli, tek zamanlı aktif enerji ve dağıtım tarifesi üzerinden yapılır. Yapılan hesaplamalarda reaktif enerjiye ve trafo kayıplarına ilişkin bedeller dikkate alınmaz. (2) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketicinin, 44 üncü madde çerçevesinde hesaplanan tüketimi, dahil olduğu tüketici grubuna kaçak elektrik enerjisi tükettiği dönemde uygulanmakta olan ve birinci fıkrada kapsamı
belirtilen tarifenin 1,5 katı ile çarpılarak, kaçak enerji tüketim bedeli hesaplanır ve bu bedel fatura edilir.
(3) Tüketicinin aynı veya başka bir kullanım yerinde mükerrer kaçak elektrik enerjisi tükettiğinin tespiti edilmesi durumunda, kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edildiği tarihte yürürlükte olan ve birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarifenin 2 katı göz önüne alınarak hesaplama yapılır. (4) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara ilişkin kaçak elektrik enerjisi tüketimindeki hesaplamalar, ticarethane tüketici grubuna uygulanan birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarife üzerinden yapılır.” hüküm ve açıklamaları yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; Toroslar Elektrik Dağıtım
A.Ş. nin 12 aylık dönem için düzenlemiş olduğu 26.514,69. TL cezanın iptalini ve tarafına para iadesini talep etmektedir.
10. Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
10.1 Başvuruya konu edilen no.lu tesisatta başvuran adına abonelik sözleşmesinin
imzalanması ile 21.11.2017 tarihinde enerjinin açıldığı,
10.2 21.05.2018 tarihinde yapılan kesme-açma kontrolünde mevcut , seri numaralı
mühürlerin takılı olduğu,
10.3 22.03.2024 tarihinde sayacın test ve kontrollerinin yapılması için değiştirilerek, sökülen sayacın
incelenmek üzere laboratuvara gönderildiği,
10.4 İnceleme raporuna göre; sayaç içerisindeki “R,S,T fazları giriş çıkışları harici kablo ile kısa devre
(şönt) yapıldığı” nın belirlendiği ve tesisatta sayacın eksik tüketim kaydetmesini sağlamaya yönelik sayacın faz giriş ve çıkışlarına bakır kabloyla, şöntleme marifetiyle, müdahalede bulunulduğunun tespit edilmesi ile mevcut durumun sayacın eksik tüketim kaydetmesine neden olduğu, Elektrik Piyasası Tüketici
Hizmetleri Yönetmeliğinin 42/1-c bendi kapsamında başvuru sahibi adına seri numaralı kaçak elektrik tüketimi tespit tutanağı düzenlenerek enerjinin kesildiği,
10.5 Akabinde; 21.11.2017 tarihinden tutanak dönemine kadar olan tüketimlerinin incelendiği, inceleme
sonucunda 06.01.2018 tarihi sonrasında tüketimlerde düşüş eğilimi olduğunun görüldüğü, bu nedenle
06.01.2018 tarihinin kaçak başlangıç tarihi olduğu kanaati oluştuğu ve Yönetmeliğin “Kaçak elektrik
tüketim miktarının hesaplanması” başlıklı 44. maddesi hükmü kapsamında 26.514,69 TL tutarında bedel tahakkuk ettirildiği, başvuranın bedelin taksitlendirilmesi yönünde talepte bulunduğu ve ödemenin yapılması ile aynı tarihte enerjinin açıldığı anlaşılmıştır.
11. 6446 sayılı Kanun kapsamında elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan veya perakende satışı, ithalat ve ihracatı, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülükleri tespit edilmiştir.
12. Piyasada, bu Kanun hükümleri uyarınca lisans almak koşuluyla yürütülebilecek faaliyetlerden biri de dağıtım faaliyeti olup; dağıtım şirketi, lisansında belirlenen bölgede sayaçların okunması, bakımı ve işletilmesi hizmetlerinin yerine getirilmesinden sorumludur.
13. İlgili kanun ayrıca piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin faaliyetlerinde uymaları gereken usul ve esasların da yönetmelikle düzenleneceğini belirtmiştir.
14. Serbest, serbest olmayan ve son kaynak tedariki kapsamındaki tüketicilere elektrik enerjisi ve/veya kapasite satışı ile buna ilişkin hizmetlerin sunulmasında tüketici, tedarikçiler ve/veya dağıtım şirketleri arasındaki iş ve işlemlere esas asgari standart, usul ve esasların belirlenmesi amacıyla çıkarılan Elektrik
Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği; dağıtım şirketleri ile tüketiciler ve tedarikçiler arasında; sayaç ve sayaca erişim, okunması ve kontrolü, kaçak ve usulsüz elektrik enerjisi kullanımının tespiti ve bu kapsamda yapılacak iş ve işlemler, elektriğin kesilmesi ve bağlanması, tüketici şikâyetlerinin yapılması, bu şikâyetlerin değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması ile tüketicilerin bilgilendirilmesine yönelik usul ve esaslar ile tüketicilerin hak ve yükümlülüklerine ilişkin hükümleri kapsamaktadır.
15. Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 7. bölümünde; kaçak ve usulsüz elektrik enerjisi tüketimine yer verilmiş olup; perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketilmesi kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilerek, sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde de kaçak tespit sürecinin başlatılacağı ve sayacın sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayacın incelemeye alınacağı, sayaç değiştirme tutanağı düzenleneceği, bu tutanağın bir örneğinin kullanım yerine bırakılacağı, tüketicilerin kısa mesajla bilgilendirileceği, sayaçların seri numaraları görülecek şekilde fotoğraflanacağı, inceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde ise kaçak tespit tutanağı düzenlenerek, tüketiciye bildirilip kullanım yerinin elektriğinin kesileceği belirtilmiştir.
16. Somut olayda; 21.11.2017 tarihinde enerjisi açılan başvuran adına kayıtlı no.lu sayacın test ve kontrollerinin yapılması için değiştirilerek 22.03.2024 tarihinde incelenmek üzere laboratuvara gönderildiği, sökülen sayacın Adana Valiliği Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü tarafından incelemeye alındığı, 22.04.2024 tarihli ve numaralı inceleme raporunda; “R,S,T fazları giriş çıkışları klemensi alt tarafından harici kablo ile şöntlenerek ölçüm devresine müdahalede bulunulmuş” hususlarının tespit edildiği, başvuru sahibi adına seri numaralı kaçak elektrik tüketimi tespit tutanağı düzenlenerek enerjisinin kesildiği bu kapsamda; idare tarafından kaçak elektrik enerjisi tespit sürecine ilişkin iş ve işlemlerin mevzuatına uygun yürütüldüğü anlaşılmıştır.
17. Başvuranın; “bahse konu evi 16.11.2017 tarihinde Vakıfbank’tan satın aldıkları, cezaya konu işlemin muhatabının eski ev sahibi olduklarını düşündükleri” iddiasına ilişkin olarak;
17.1 Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinde, kaçak elektrik enerjisi
tüketimi halleri sayılmakta olup (a) bendi uyarınca, gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilmektedir. Yönetmelik’in 43’üncü maddesinin beşinci fıkrasında, kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin
tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırmasının ve tüketici haklarının ihlal edilmemesinin esas olduğu düzenlenmiştir. Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinden anlaşıldığı üzere, bir gerçek ya da tüzel bir kişinin kaçak elektrik borcundan sorumlu tutulabilmesi için ya abonelik sözleşmesinin tarafı olması ya da tüketilen elektrik enerjisinin fiili kullanıcısı olması gerekmektedir.
Nitekim kaçak elektrik kullanımı, Türk Borçlar Kanunu açısından haksız fiil kapsamında değerlendirilmektedir. Türk Borçlar Kanunu’nun 50’nci maddesine göre, zararın ve zarar verenin kusurunun, zarar gören tarafından ispat edilmesi gerekmektedir. (Bkz: Kamu Denetçiliği Kurumunun
14.09.2023 tarihli ve 2023/3613 Başvuru Numaralı Tavsiye Kararı )
17.2 Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesi’nin 18.02.2019 tarihli ve 2019/39 E., 2019/1190 K. sayılı kararında
özetle; kaçak elektrik tutanaklarının aksi sabit oluncaya kadar geçerli olup, tutanağın aksi ispat edilmedikçe, tutanak içeriği ile kaçak elektrik kullanıldığının kesin bir biçimde saptanmış olacağından, kişilerin salt kaçak elektrik kullanılmadığı yönündeki beyana itibar edilemeyeceği belirtilmiştir. (Yargıtay Üçüncü
Hukuk Dairesi Esas: 2019/39 Karar: 2019/1190 Tarih: 18.02.2019).
17.3 Somut olayda; Toroslar Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi ile başvuran arasında abonelik sözleşmesinin
imzalanması ile 21.11.2017 tarihinde enerji arzının açıldığı, başvuranın enerjinin açıldığı 21.11.2017 tarihi ile kaçak elektrik tutanak tespit tarihi arasındaki döneme kadar olan tüketimlerin incelemesi sonucunda
06.01.2018 tarihi sonrasında tüketimlerde düşüş eğilimi olduğunun görüldüğü, başvuranın kaçak elektrik
tespit sürecine kadar ki süreçte ve halen söz konusu dairede oturmaya devam ettiği, başvuran tarafından söz konusu tutanak içeriğinin aksini ispat edecek bilgi, belgenin de Kurumumuza sunulmadığı, kaçak elektrik tutanaklarının aksi sabit oluncaya kadar geçerli kabul edildiğine ilişkin Yargıtay kararı da dikkate alındığında bu kapsamda başvuranın fiili kullanıcı olduğu hususunda tereddüt bulunmadığı anlaşılmıştır.
18. Kaçak elektrik tüketim miktarının hesaplanmasına ilişkin olarak, ilgili Yönetmeliği 44 üncü maddesinde, kaçak olarak tüketilen elektrik enerjisi miktarının tüm tüketiciler için; a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerine göre, b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönemki tüketim miktarına göre, hesaplanacağı, belirtildikten sonra, ikinci fıkrasında birinci fıkra kapsamında doğru tespit edilmiş tüketim değeri yoksa, kullanım yerinin müstakil trafolu olup olmamasına bakılmaksızın; a)
Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’ı, projesi yok ise, basit yapılarda 3 kW, diğerlerinde 5 kW’nın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak tespit edileceği belirtilmektedir.
18.1 Somut olayda; idare tarafından başvuranın enerjinin açıldığı 21.11.2017 tarihi ile kaçak elektrik
tutanak tespit tarihi arasındaki döneme kadar olan tüketimlerin incelemesi sonucunda 06.01.2018 tarihi sonrasında tüketimlerde düşüş eğilimi olduğunun belirtildiği görülmekle birlikte; idarece gönderilen fatura örneklerinin incelenmesi neticesinde, 06.01.2018 tarihinden önceki dönemde de başvuranın tüketiminin yeknesak olmadığı, bu sebeple doğru tespit edilmiş bir tüketim değeri bulunmadığının kabul edilebileceği ve dolayısıyla İdarenin başvuranın kaçak elektrik tüketim miktarının bahsi geçen Yönetmeliğin 44/2-a maddesi kapsamında hesaplanmasının hukuka uygun olduğu değerlendirilmektedir.
19. Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süreye ilişkin olarak; ilgili Yönetmeliğin 45 inci maddesi kapsamında yer verilmiş olup, 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan sürenin esas alınacağı ve bu sürenin 90 günü geçemeyeceği, yine (ç) bendi kapsamında birinci fıkranın (b) ve (c)
bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılacağı, kaçak tüketimi ile kaçağa ilişkin normal tüketim hesabında esas alınacak sürelerin toplamı 12 ayı geçmeyeceği belirtilmiştir.
19.1 Somut olayda; ilgili Yönetmeliğin 45 inci maddesi kapsamında, son endeks okuma ile kaçak tespitinin
yapıldığı tarihe kadar olan sürenin (05.03.2024 ve 22.03.2024 tarihleri arası) somut olayda 17 gün olarak belirlendiği, ayrıca bu sürenin dışında tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin keskin düşüşün gerekçe gösterilerek doğru bulgu ve belgeyle tespit edildiği kanaatiyle kaçak tüketime ek olarak
12 ayı geçmeyecek şekilde geriye dönük 29.03.2023 ile 04.03.2024 tarih aralığına ek tüketim hesabı
yapıldığı ve 26.514,69 TL fatura tahakkuk ettirildiği anlaşılmıştır.
20. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dikkate alındığında; idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderilmediği bu nedenle “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket etmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
22. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Adana Asliye Hukuk Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA VE TOROSLAR ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi