|
ÖZET: Başvuru, Of Belediye Başkanlığı’na yönelik olarak, şikayetçinin evinin önünü kapatacak şekilde kaçak yapı inşa edildiği iddiasıyla yapılmıştır. Şikayetçi, hisseli arazisine inşaat yaparken, komşusunun inşaatının kendi evinin önünü kapattığını ve bu durumun kendisine mağduriyet yaşattığını belirtmiştir. İlgili idareye yapılan başvurularda, her iki inşaatın da mühürlendiği ancak komşunun kaçak olarak inşaatına devam ettiği iddia edilmiştir. Şikayetçi, bu durumu Of Belediyesi’ne bildirmiş, ancak belediyenin verdiği cevapta inşaatın mühürlendiği belirtilmesine rağmen, inşaatın hala devam ettiği ifade edilmiştir.
Of Belediye Başkanlığı, şikayetçi tarafından yapılan başvurulara yanıt vermiş ve ilgili yapının bodrum katının mühürlendiğini, ancak ilave katların ruhsatsız olarak inşa edildiğini kabul etmiştir. İdare, bu durumu düzeltmek için yasal işlemler başlatmış, ancak yıkım işlemleri konusunda herhangi bir ilerleme kaydedilmediği tespit edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, şikayetçinin mağduriyetinin giderilmesi için, ruhsatsız olarak yapılan ilave katların 3194 sayılı İmar Kanunu’na uygun olarak yıkılması yönünde Of Belediye Başkanlığı’na tavsiyede bulunmuştur. İdarenin bu tavsiyeye uygun hareket etmesi ve gerekli işlemleri zamanında gerçekleştirmesi beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/12783-S.19823
BAŞVURU NO : 2019/13523
KARAR TARİHİ : 09/12/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : OF BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Şikayetçinin, evinin önünü kapatacak şekilde kaçak yapı
BAŞVURUNUN KONUSU :
yapıldığına dair iddiası ve konuya ilişkin mağduriyetinin giderilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01/08/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi, hisseli arazisine ev yapmak için inşaata başladığını, bu arazide hissesi bulunan
…’ın da inşaatının yarım metre önüne ve evinin önünü kapatacak şekilde inşaat yapmaya başladığını, bu konuda ilgili idareye şikayette bulunduğunu, adı geçen kişinin de kendisini şikayet ettiğini, iki inşaatın da durdurulduğunu, daha sonra inşaatına yapı kayıt belgesi aldığını, …’ın ise inşaatının sadece bodrum katına yapı kayıt belgesi aldığını ve buna rağmen adı geçen kişinin inşaatına kaçak kat yapmaya devam ettiğini, bu kişinin inşaatının zemin katı bittiğinde ilgili idareye şikayette bulunduğunu, iki defa bahsi geçen kişinin inşaatının mühürlendiğini, ancak bu kişinin inşaatını devam ettirdiğini ve inşaatın belediye tarafından ilgili dönemde durdurulmadığını, bu şekilde ilgili kişinin kaçak olarak üç kat yaptığını, konuyla ilgili Of
Belediyesi’ne yaptığı başvuruya “inşaatın mühürlendiği” şeklinde cevap verildiğini ancak söz konusu inşaatın halen devam ettirildiğini, kendisinin ise inşaata devam edemediğini, …’ın hem mühür ihlalinde bulunduğunu hem de yapı kayıt belgesine aykırı olarak kaçak üç kat yaptığını iddia ederek, söz konusu yapının evinin önünü kapatması nedeniyle oluştuğunu iddia ettiği mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Of Belediye Başkanlığı’nın 13/11/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. …’a ait yapının bodrum kat vaziyetinde iken mühürlenerek durdurulduğu, söz konusu yapıya ilave kat yapıldığı konusunda yapılan şikayet kapsamında Belediyelerinin teknik elemanlarınca gerekli işlemlerin yapıldığı, Belediye Encümeninin 08/05/2019 tarih ve … sayılı kararı gereğince ilgili hakkında yasal işlemler yapıldığı, yapılan işlemlere ilişkin belgelerin yazıları ekinde sunulduğu, ayrıca “Mühür ihlali” konusunda Of Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvuru yapıldığı, konuyla ilgili yargılamanın devam ettiği, söz konusu yapının bodrum katı için adı geçen kişi tarafından alınan yapı kayıt belgesinin İdarelerine sunulduğu hususlarına yer verilmiştir.
3. Trabzon Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nün Kurumumuzun Gönderme
Kararına verdiği 09/07/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1. Of Belediye Başkanlığı’nın İdarelerine yazdığı 01/07/2019 tarih ve … sayılı yazıda; …
tarafından yapılan inşaatın bodrum kat seviyesinde iken belediyelerince mühürlenerek durdurulduğu, 10/05/2017 tarih ve … sayılı Encümen kararıyla adı geçen kişi hakkında yasal işlem yapıldığı, yapı sahibince mevcut 1 kat için yapı kayıt belgesi alındığı, bahsi geçen kişinin daha sonra ilave kat yapması nedeniyle inşaatının ikinci kez mühürlendiği, mühürleme tarihi itibariyle 1 aylık yasal süre içinde mührün bozularak inşaata devam edildiğinin tespit edilmesi üzerine, 08/05/2019 tarih ve … sayılı Encümen Kararı ile yapı sahibinden, yapı kayıt belgesi bulunan bodrum kat haricindeki ilave 3 katın 3194 sayılı Kanunun 32 nci maddesine göre mevzuata uygun hale getirilmesinin istendiği, yine aynı Kanunun 42 nci maddesine göre de ilgiliye 38.660,16 TL para cezası uygulandığı, ayrıca söz konusu yapının bodrum katının 2017 yılında, zemin ve 2 normal katının ise 2018 yılından sonra yapıldığı hususlarının belirtildiği,
3.2. Bakanlıklarının yapı kayıt belgesi sorgulama sisteminde yapılan incelemede; Of İlçesi, …
Mahallesi, … Sokak, … ada, … no.lu parselde bulunan 1 katlı yapı için, 17/12/2018 tarih, …
Belge ve … Başvuru no ile … adına yapı kayıt belgesi alındığı hususunun tespit edildiği, ilgili
Belediyesince 2018 yılından sonra yapıldığı tespit edilen ilave 3 katın ruhsatsız olduğu ve 3194 sayılı Kanunun 32 nci maddesince işlem yapılması gerektiğinin anlaşıldığı,
3.3. İlgili Belediye tarafından şikayete konu ilave 3 katlı ruhsatsız yapının sadece mühürlenerek durdurulduğu ancak 3194 sayılı 32 nci maddesi maddesinin 3, 4, 5 ve 6 ncı fıkraları gereği herhangi bir işlem yapılmadığı hususlarının anlaşıldığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde;
“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. …
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5. İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 No.lu
Protokolün “Mülkiyetin Korunması” başlıklı 1 inci maddesi; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”,
6. 31/10/2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 257 sayılı Cumhurbaşkanı Kararında;
“31/12/2017 tarihinden önce yapılmış veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için Yapı Kayıt
Belgesi başvuru süresinin 31/12/2018 tarihine kadar uzatılmasına, 3194 sayılı İmar
Kanununun geçici 16 ncı maddesi gereğince karar verilmiştir.”,
7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
8. 5393 sayılı Belediye Kanununun “Encümenin görev ve yetkileri” başlıklı 34 üncü maddesinde; “Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır: … e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek. … i) Diğer kanunlarda belediye encümenine verilen görevleri yerine getirmek.”,
9. 3194 sayılı İmar Kanununun,
9.1. “Ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32 nci maddesinde; “Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshasıda muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. (Ek fıkra:29/11/2018-7153/15 md.) İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır.”, 9.2. “İdari Müeyyideler” başlıklı 42 nci maddesinde; “Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır. Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır: …”, 9.3. Geçici 16 ncı maddesinde; “Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı
Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir. … başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar
Kurulu yetkilidir. … Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir. … Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu madde hükümlerinden yararlandırılmaz. …”, 10. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun, “İmar kirliliğine neden olma” başlıklı 184 üncü maddesinde; “(1) Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. …”,
11. 06/06/2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan “Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine
İlişkin Usul ve Esaslar”a ilişkin Tebliğ’in,
11.1. “Yapı kayıt belgesi müracaatı” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1) Yapı Kayıt
Belgesi 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için verilir. Yapı Kayıt Belgesi için müracaatın 31/10/2018 tarihine kadar yapılması ve Yapı Kayıt Belgesi bedelinin 31/12/2018 tarihine kadar ödenmesi gerekir. Başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar
Kurulu yetkilidir. …”, 11.2. “Yapı kayıt belgesinin kullanım yerleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “1) Yapı Kayıt
Belgesi verilen yapıların malikleri, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorundadır. … (3) Yapı
Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir. …”, 11.3. “Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar” başlıklı 8 inci maddesinde; (1) Yapı
Kayıt Belgesi; … ç) Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlar üzerinde, …
bulunan yapılar hakkında Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemez. … (2) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı
Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
12. Şikâyetçinin konuyla ilgili mağduriyetinin giderilmesi için, … tarafından ruhsatsız olarak yapıldığı anlaşılan ilave 3 katın (zemin ve 2 normal katın), 3194 sayılı İmar
Kanununun 32 nci maddesi hükmü doğrultusunda yıkımıyla ilgili gerekli iş ve işlemlerin, makul sürede yapılması hususunda Of Belediye Başkanlığı’na Tavsiyede Bulunulması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Şikayetçi, hisseli arazisine inşaat yaptığını, bu hisseli parselde bulunan …’ın da inşaatının yarım metre önüne ve evinin önünü kapatacak şekilde inşaat yapmaya başladığını, bu konuda ilgili idareye şikayette bulunduğunu, iki inşaatın da durdurulduğunu, daha sonra imar barışıyla ilgili Kanun çıktığını ve inşaatına yapı kayıt belgesi aldığını, …’ın da inşaatının sadece bodrum katı için yapı kayıt belgesini aldığını, buna rağmen ilgili kişinin kaçak kat yapmaya devam ettiğini, iki defa bahsi geçen kişinin inşaatının mühürlenmesine rağmen bu kişinin inşaatını devam ettirdiğini, söz konusu inşaatın Of Belediyesi tarafından ilgili dönemde durdurulmadığını, konuyla ilgili adı geçen Belediyeye yaptığı başvuruya “inşaatın mühürlendiği” şeklinde cevap verildiğini ancak söz konusu inşaatın halen devam ettirildiğini, bahsi geçen kişinin hem mühür ihlalinde bulunduğunu hem de yapı kayıt belgesine aykırı olarak kaçak üç kat yaptığını iddia ederek, söz konusu yapının evinin önünü kapatması nedeniyle oluştuğunu iddia ettiği mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
14. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; …’ın, 2017 yılında ruhsatsız olarak bodrum kat yaptığı ve 2018 yılından sonra bodrum katın üstüne ruhsatsız olarak ilave üç kat (zemin ve 2 normal kat) daha yaptığı anlaşılmıştır.
15. Yine dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden;
15.1. 10/05/2017 tarih ve 63 sayılı Encümen Kararıyla…’ın kaçak inşaat ve mühür ihlali yaptığı tespit edilerek, yapının mevzuata uygun hale getirilmesi ve ilgili hakkında 22,474,71 TL para cezası uygulanması hususlarının kararlaştırıldığı,
15.2. İlgili Belediyenin;
15.2.1. 21/11/2017 tarihinde Of Cumhuriyet Savcılığı’na yazı yazarak, 10/05/2017 tarih ve …
sayılı Encümen Kararına rağmen inşaata devam edilmesi ve mühür kaldırılması eylemleri nedenleriyle ilgili hakkında gerekli işlemlerin yapılması talebinde bulunduğu,
15.2.2. 27/02/2019 tarihli Yapı Tatil Zaptıyla, adı geçen kişinin ilave kat için kalıp çıktığı (henüz beton dökülmediği) hususunu tespit ettiği, yine 08/04/2019 tarihli Durum Tespit
Tutanağıyla, bahsi geçen kişinin mühür ihlalinde bulunarak inşaata devam ettiği hususlarını tespit ettiği,
15.2.3. 09/04/2019 tarihinde Of Cumhuriyet Savcılığı’na yazı yazıda, 27/02/2019 tarihinde yasal hale getirmesi için 1 ay süre verilen yapının mührünün bozularak inşaata devam edildiği hususunun tespit edildiği belirtilerek, ilgili hakkında İmar Kanunu’na muhalefet yönünden yasal işlem tesis edilmesinin talep edildiği,
15.3. 08/05/2019 tarihli … no.lu Encümen Kararıyla; ilgili kişi hakkında 38.660,16 TL para cezası uygulanması, kaçak yapının mevzuata uygun hale getirilmesi ve Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulması hususlarının kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.
16. Yerleşim yerlerindeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla hazırlanan İmar Kanunu; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapıları kapsamaktadır. Sağlıklı ve dengeli bir çevrenin oluşturulması bakımından yürürlükte bulunan mevzuata ve plan hükümlerine aykırı olan yapıların tespit edildikten sonra yıkılması gerekmekte olup; imar mevzuatına aykırı yapıların yıkımına karar verme yetkisi mücavir alanlar içerisinde belediye encümenine aittir. Belediye encümeninin bu yetkisini hangi durumlarda ve nasıl kullanacağına ilişkin düzenlemelere 3194 sayılı Kanunun 32 ve 42 nci maddelerinde yer verilmiştir.
17. Bununla birlikte, 3194 sayılı Kanunun Geçici 16 ncı maddesinde; yapı kayıt belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği hükme bağlanmıştır. İlgili İdarece, 31/12/2017 tarihinden önce
… tarafından ruhsatsız olarak yapıldığı tespit edilen bodrum katla ilgili olarak, adı geçen kişi tarafından 3194 sayılı Kanunun Geçici 16 ncı maddesi doğrultusunda (… Belge ve …
Başvuru no.lu) yapı kayıt belgesi alındığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda, ilgili Belediye tarafından 10/05/2017 tarih ve … sayılı Encümen kararı uyarınca uygulanan para cezasının tahsil edilmeyen kısmının kaldırılmasıyla ilgili olarak işlem tesis edildiği anlaşılmıştır. Bu hususlar dikkate alındığında, … tarafından yapılan yapının bodrum katıyla ilgili olarak, adı geçen Belediye tarafından yapılacak bir işlem bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
18. Öte yandan, ilgili İdarece, …’ın 2018 yılından sonra ruhsatsız olarak bodrum katın üzerine ilave 3 kat (zemin ve 2 normal kat) yapıldığı husussu tespit edilmiştir. İlgili idare, söz konusu ilave 3 katla ilgili olarak, 3194 sayılı Kanunun 32 ve 42 nci maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda 15 no.lu paragrafta belirtilen işlemleri (yapı tatil zaptı, durum tespit tutanağı, idari para cezası, suç duyurusunda bulunma) yaptığı anlaşılmıştır. Ancak söz konusu Kanunun
32 nci maddesinde; “Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat
alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir.” şeklinde hüküm olmasına rağmen, …’ın bodrum katın üzerine yaptığı ilave 3 katla (zemin ve 2 normal kat)
ilgili olarak, Encümen tarafından yıkım kararı alındığına ve ilgili Belediye tarafından yıkımla ilgili olarak herhangi bir işlem tesis edildiğine ilişkin bir tespit yapılamamıştır.
19. Ayrıca Kurumumuzca İdareden bilgi ve belge talebinde bulunulurken; “… Kurumunuzca bu güne kadar yapılan iş ve işlemlere (… yıkım kararlarına, … vb.) ilişkin bilgi ve belgelerin, ayrıca bundan sonra konuyla olarak yapılacak iş ve işlemin bulunup bulunmadığı, var ise bu iş ve işlemlerin ne olduğu ve ne zaman gerçekleştirileceğine ilişkin bilgi ve belgelerin”
Kurumumuza gönderilmesi istenilmiş olmasına rağmen İdarenin Kurumumuza gönderdiği cevabi yazıda “yıkım” iş ve işlemleriyle ilgili olarak herhangi bir açıklamada bulunmadığı anlaşılmıştır.
20. Bununla birlikte, şikayetçinin konuyla ilgili olarak CİMER’e değişik tarihlerde başvuru yaptığı ve İdarece bu başvurulara, “Başvurunuz Of Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğüne iletilmiş olup, konu hakkında inşaatın mühürlendiği, mührün bozulduğu ve savcılığa suç duyurusunda bulunulduğu belirtilmiştir. Bilgilerinize sunulur.” şeklinde cevap verildiği, ancak bu cevapta da; yıkımla ilgili olarak hangi iş ve işlemlerin yapıldığı veya yapılacağı noktasında şikayetçiye herhangi bir bilgi verilmediği anlaşılmıştır.
21. 18, 19 ve 20 no.lu paragraflarda yer alan tespit ve değerlendirmelerimizden; …’ın ruhsatsız olarak yaptığı ilave 3 katın (zemin ve 2 normal kat) yıkım iş ve işlemleriyle ilgili olarak, bu güne kadar ilgili Belediyece herhangi bir işlem tesis edildiğine veya eylemde bulunulduğuna dair herhangi bir tespit yapılamadığı gibi bundan sonraki süreçte de konuyla ilgili olarak ne gibi işlemler yapılacağı konusunda İdarenin belirli bir planlamasının da bulunmadığı soncuna varılmıştır.
22. Konuya ilişkin Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin E.2001/3718, K.2001/5575 sayılı ve 03/12/2001 tarihli kararında “3194 sayılı İmar Kanununun hükümleri kamu düzeniyle ilgili olup, bu yasa gereğince her türlü inşaatın yapımı yetkili mercilerden ruhsat alımına bağlı olup ruhsatsız yapılan ve ruhsata bağlanamayan yapıların yıkılması zorunludur, imara ve ruhsata aykırı bir yapının ekonomik değerinden de söz edilemez.” şeklinde hüküm tesis etmiştir.
23. Yine Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 23/12/2009 tarihli E:2009/4-561 K: 2009/577 sayılı kararında; “… Görüldüğü üzere, İmar Kanunu 32 nci maddesi hükmünün son fıkrası; önceki fıkraların öngördüğü prosedür çerçevesinde yıkım koşulları gerçekleştiğinde, yıkım işleminin gerçekleştirilmesi görev ve yetkisini ilgili belediye veya valiliğe vermiştir. Bu düzenlemenin gereği ve doğal sonucu olarak, somut olaydaki gibi, yıkımın yapılabilmesi için insan ve/veya eşyanın dışarı çıkartılmasının gerektiği durumlarda, bu işlemler de, herhangi bir mahkeme kararına gerek olmaksızın, kanunun verdiği yetkiye dayanılarak ve o yetki çerçevesinde kamu gücü kullanılarak, uygun hukuki yol ve yöntemlerle, yine aynı makam tarafından yerine getirilecektir.” hususlarına yer verilmiştir.
24. Yukarıda belirtilen yargı kararlarından da anlaşılacağı üzere; ilgili Belediyece, yıkımla ilgili iş ve işlemlerin, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak, olaya uygun hukuki yol ve yöntemler kullanmak suretiyle ve 3194 sayılı İmar Kanununun 32 nci maddesi hükmü doğrultusunda yerine getirilmesi gerekmektedir.
25. Şikâyetçinin iddiaları, İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ilgili yargı kararları ile dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde;
Of Belediye Başkanlığı tarafından, …’ın bodrum katın üzerine yaptığı ilave 3 katın (zemin ve 2 normal kat) yıkımıyla ilgili olarak, bu güne kadar herhangi bir eylem ve işlemde bulunulmamasının ve ayrıca konuyla ilgili yapılan veya yapılacak işlemler hakkında şikayetçiye eksiksiz ve net bir şekilde bilgilendirme yapmamasının hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
26. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Of
Belediye Başkanlığı tarafından şikayetçiye verilen cevaplarda, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir.
27. Ayrıca, 19 ve 20 no.lu paragraflarda değinildiği üzere; adı geçen İdare, Kurumumuza ve şikayetçiye verdiği cevaplarda, yıkım iş ve işlemleriyle ilgili olarak eksiksiz ve net bir bilgilendirme yapmadığı tespit edilmiştir. İdarenin bu uygulamasının, iyi yönetim ilkelerinden; “şeffaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun olmadığı tespit edilmiştir.
28. Yine ilgili İdare, Kurumumuzun 06/09/2019 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına 6328 sayılı Kanunda belirtilen 30 günlük süre içerisinde cevap vermediği (13/11/2019 tarihli yazıyla cevap verdiği) tespit edilmiş olup, İdarenin “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmıştır. İdarenin söz konusu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
29. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Trabzon İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Şikâyetçinin konuyla ilgili mağduriyetinin giderilmesi için, … tarafından ruhsatsız olarak yapıldığı anlaşılan ilave 3 katın (zemin ve 2 normal katın), 3194 sayılı İmar Kanununun
32 nci maddesi hükmü doğrultusunda yıkımıyla ilgili gerekli iş ve işlemlerin, makul
sürede yapılması hususunda OF BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
OF BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın, ŞİKAYETÇİYE ve OF BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi