|
ÖZET: Yozgat Bozok Üniversitesi’nde çalışan başvuran, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 37. maddesi gereğince 5. derecenin 4. kademesinden aylık almaya hak kazandığı tarihten itibaren 4. dereceye yükseltilmesi talebinde bulunmuş, ancak bu talep idare tarafından reddedilmiştir. İdare, başvuranın 6/3/2018 tarihinde kademe ilerlemesine hak kazandığını belirtmiş, ancak her iki kademe ilerlemesinin birlikte gerçekleşemeyeceği gerekçesiyle bir üst dereceye yükseltilmesini reddetmiştir.
Danıştay, başvuranın 6/3/2018 tarihi itibariyle gerekli koşulları sağladığını ve bu tarihten itibaren bir üst dereceye yükseltilmesi gerektiğini tespit etmiştir. İdarenin, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi müesseselerinin birlikte uygulanamayacağı yönündeki gerekçesinin hukuken yerinde olmadığını belirterek, başvuranın hak ettiği mali ve sosyal haklarının ödenmesi gerektiğine hükmetmiştir. Sonuç olarak, başvuranın 5. derecenin 4. kademesinden aylık almaya hak kazandığı tarihten itibaren 4. dereceye yükseltilmesi ve 6/3/2018 tarihi itibariyle bir üst dereceye yükseltilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, hukuk devleti ilkesine ve hakkaniyete uygun bir değerlendirme olarak ortaya konmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/16089-S.21.25794
BAŞVURU NO : 2021/9996
KARAR TARİHİ : 11/11/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Bir üst dereceye yükselmesinin yapılması hk.
BAŞVURU TARİHİ : 27/05/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Yozgat Bozok Üniversitesi Rektörlüğü bünyesinde İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığında
Genel İdari Hizmetler sınıfında unvanında görev yaptığını, ortaokul mezunu olması nedeniyle 657 sayılı Kanun gereğince yükselebileceği derecenin 5. derece olduğunu ancak
657 sayılı Kanunun yükselinebilecek derecenin üstünde bir dereceye yükselme esaslarını belirleyen 37 inci
maddesi kapsamında herhangi bir disiplin cezası almamış olması nedeniyle 5. derecenin 4. kademesinden aylık almaya hak kazandığı tarihten itibaren 4. dereceye yükseltilmesi gerektiğini, söz konusu talebinin reddedildiğini 657 sayılı Kanunun 37 inci maddesinde belirtilen kriterleri taşıması nedeniyle 5. derecenin 4. kademesinden aylık almaya hak kazandığı tarihten itibaren 4. dereceye yükseltilmesi ve 4. dereceye yükseltildiği tarihten itibaren de hak ettiği mali ve sosyal haklarının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Yozgat Bozok Üniversitesi
Rektörlüğünün 8/6/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın 5. dereceli şoför kadrosunda görev yapmakta olduğu,
2.2. Son altı yıllık sicil notu ortalaması doksan ve daha yukarıda olanların son sicil notunun olumlu bulunması halinde ve yükselebilecekleri derecelerin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanmaları şartının da birlikte gerçekleşmesi koşulu ile bir üst dereceye yükseltileceği hususunun belirtildiği, /
2.3. Adı geçenin özlük dosyasının ve hizmet cetvelinin detaylı incelenmesinde:
a) 02.01.1991 tarihinde göreve başladığı, b) 01.01.1997 tarihinde 6 yıllık sicil ortalamasından kademe ilerlemesinin yapıldığı, c) 01.01.2003 tarihinde 6 yıllık sicil ortalamasından kademe ilerlemesinin yapıldığı, d) 2009 yılı itibariyle son 6 yıllık sicil ortalamasının 90 ve üzeri olmaması nedeniyle kademe ilerlemesinin yapılamadığı, e) 2010 yılı sicil notunun olumlu olması ve son sekiz yılda herhangi bir disiplin cezası almaması nedeniyle
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 64. maddesi gereği 06.03.2018 tarihinde kademe ilerlemesinin
yapıldığı,
2.4. 657 sayılı Kanun’un 36, 37 ve 64. maddelerinin ve adı geçenin hizmet cetvelinin birlikte değerlendirilmesinde; 5. derecenin 4. kademesinden aylık almaya 02.07.2013 tarihinde hak kazandığı, son sekiz yıl içerisinde herhangi bir disiplin cezası almaması nedeniyle yapılacak kademe ilerlemesine hak kazandığı tarihin 06.03.2018 olması nedeniyle her iki kademe ilerlemesinin birlikte gerçekleşmemesi nedeniyle bir üst dereceye yükseltilmesinin yapılamadığı açıklamalarına yer verilmiş olup, söz konusu başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü amirdir.
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
5.1. “Yükselinebilecek derecenin üstünde bir dereceye yükselme” başlıklı 37 nci maddesinde, “Bu kanun hükümlerine göre öğrenim durumları, hizmet sınıfları ve görev unvanları itibariyle azami yükselebilecekleri derecelerin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yıllık süre içinde herhangi bir disiplin cezası almayanların kazanılmış hak aylıkları kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltilir.”,
5.2. “Yükselinebilecek derecenin üstünde bir dereceye yükselme” başlıklı 37 nci maddesinin 6111 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik öncesinde, “Bu Kanun hükümlerine göre öğrenim durumları, hizmet sınıfları ve görev unvanları itibariyle azami yükselebilecekleri derecelerin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son altı yıllık sicil notu ortalaması doksan ve daha yukarı olanlardan son sicil notu olumlu bulunanların kazanılmış hak aylıkları kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltilir.”,
5.3. “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinin Ortak Hükümler kısmında, “A) Sınıfların öğrenim durumlarına göre giriş ve yükselebilecek derece ve kademeleri aşağıda gösterilmiştir.”
Giriş Yükselinebilecek
Öğrenim durumu
Derece Kademe Derece Kademe
İlkokulu bitirenler 15 1 7 Son
Ortaokulu bitirenler 14 2 5 Son
5.4. “Göstergeler” başlıklı 43 üncü maddesinde, “Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan
personelin aylık ve ek göstergeleri aşağıda gösterildiği şekilde tespit edilir:
A) Aylık Göstergesi: Bütün sınıflar itibariyle her derece ve kademenin aylıklarının hesaplanmasına esas teşkil edecek Aylık Gösterge Tablosu aşağıdaki I Numaralı Cetvelde gösterilmiştir.
I Numaralı Cetvel
AYLIK GÖSTERGE TABLOSU
Kademeler
Dereceler 1 2 3 4 5 6 7 8 9
1 1320 1380 1440 1500 – – – – –
2 1155 1210 1265 1320 1380 1440 – –
3 1020 1065 1110 1155 1210 1265 1320 1380 –
4 915 950 985 1020 1065 1110 1155 1210 1265
5 835 865 895 915 950 985 1020 1065 1110
5.5. “Kademe ve kademe ilerlemesi” başlıklı 64 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, “Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır.”,
5.6. “Kademe ve kademe ilerlemesi” başlıklı 64 üncü maddesinin 6111 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik öncesinde, “Devlet memurlarından 6 yıllık sicil notu ortalaması 90 ve daha yukarı olanların aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır.”
5.7. “Geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 36 ncı maddesinde, “B) Bu maddenin yayımı tarihinden önceki son altı yıllık sicil notu ortalaması doksan ve daha yukarı olanlardan 37 nci maddede yer alan bir üst dereceye yükseltme uygulamasından yararlanmamış olanlar hakkında, bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla değiştirilen 37 nci maddenin değişiklikten önceki hükmü uygulanır. Bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla değiştirilen 37 nci maddede yer alan sekiz yıllık süre, ilk sekiz yıllık dönem için, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki; a) Son beş yıllık sicil notu ortalaması doksan ve daha yukarı olanlar için üç yıl, b) Son dört yıllık sicil notu ortalaması doksan ve daha yukarı olanlar için dört yıl, c) Son üç yıllık sicil notu ortalaması doksan ve daha yukarı olanlar için beş yıl, d) Son iki yıllık sicil notu ortalaması doksan ve daha yukarı olanlar için altı yıl, e) Son sicil notu doksan ve daha yukarı olanlar için yedi yıl, olarak uygulanır..”
hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kısmen kabulü ile kısmen red kısmen tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, Yozgat Bozok Üniversitesi Rektörlüğü bünyesinde İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığında 5.
derecenin 9. kademesinde şoför unvanında görev yaptığını, ortaokul mezunu olması nedeniyle 657 sayılı
Kanun gereğince yükselebileceği derecenin 5. derece olduğunu ancak 657 sayılı Kanunun 37 inci maddesi kapsamında herhangi bir disiplin cezası almamış olması nedeniyle 5. derecenin 4. kademesinden aylık almaya hak kazandığı tarihten itibaren 4. dereceye yükseltilmesi gerektiğini, söz konusu talebinin reddedildiğini belirterek 657 sayılı Kanunun 37 inci maddesi gereğince 5. derecenin 4. kademesinden aylık almaya hak kazandığı tarihten itibaren 4. dereceye yükseltilmesi ve bu tarihten itibaren de hak ettiği mali ve sosyal haklarının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
8. Başvuruya ilişkin ilgili idare tarafından, başvuranın 2010 yılı sicil notunun olumlu olması ve son sekiz yılda herhangi bir disiplin cezası almaması nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 64. maddesi gereği 6/3/2018 tarihinde kademe ilerlemesinin yapıldığı; söz konusu Kanunun 36 ncı, 37 nci ve 64 üncü maddeleri gereğince başvuranın 5. derecenin 4. kademesinden aylık almaya 2/7/2013 tarihinde hak kazandığı, son sekiz yıl içerisinde herhangi bir disiplin cezası almaması nedeniyle yapılacak kademe ilerlemesine hak kazandığı tarihin 6/3/2018 olduğu, her iki kademe ilerlemesinin birlikte gerçekleşmemesi nedeniyle bir üst dereceye yükseltilmesinin yapılamadığı belirtilmiştir.
9. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 inci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir.
10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 36 nci maddesinde sınıfların öğrenim durumlarına göre giriş ve yükselebilecek derece ve kademeleri gösterilmiş; 64 üncü maddesi gereğince, son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanacağı, 37 nci maddesi gereğince de öğrenim durumları, hizmet sınıfları ve görev unvanları itibariyle azami yükselebilecekleri derecelerin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yıllık süre içinde herhangi bir disiplin cezası almayanların kazanılmış hak aylıkları kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltileceği hüküm altına alınmış olmakla birlikte, bir üst dereceye yükselebilmek için belirlenen iki koşulun birlikte ve aynı zamanda gerçekleşmesini gerektiren
herhangi bir hükme yer verilmemiş olup, yükselebileceği derecenin dördüncü ve daha ileri kademelerine gelen ve maddede belirtilen diğer şartları taşıyan Devlet memurlarının bir üst dereceye yükseltilmesinin yapılması gerekmektedir.
11. Ayrıca, 657 sayılı Kanunun 64 üncü maddesi kademe ilerlemesini, 37 nci madde hükmü ise gördükleri eğitim sebebiyle yükselebilecekleri azami derecenin bir üstündeki dereceye yükselmeyi düzenlemekle birlikte, aynı tarih itibariyle farklı madde hükümleri çerçevesinde hak kazanılan derece yükselmesi ve kademe ilerlemesinden yalnızca birinin uygulanabileceği yönünde de herhangi bir hükme yer verilmemiş, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi müesseseleri farklı madde hükümleri kapsamında düzenlenmiş bulunmakta olup, ilgili idare tarafından sunulan gerekçede yer verilen 657 sayılı
Kanunun 37 nci ve 64 üncü maddeleri kapsamında her iki kademe ilerlemesinin birlikte gerçekleşemeyeceği hususunun hukuken yerinde olmadığı tespit edilmiştir.
12. Başvuruya konu olayda, başvuranın ortaokul mezunu olması nedeniyle en yüksek 5. dereceye kadar yükselebileceği, halihazırda 5. derecenin 9. kademesinden maaş almakta olduğu, 657 sayılı Kanunun 37 nci maddesi gereğince 5. derecenin 4. kademesine 2/7/2013 tarihinde hak kazandığı ancak söz konusu tarihte son sekiz yıl içerisinde disiplin cezası almak koşulunu sağlamaması nedeniyle bir üst dereceye yükselmesinin yapılamadığı, 6/3/2018 tarihi itibariyle söz konusu koşulun da sağlandığı, bu tarih itibariyle başvuranın 5. derecenin 9. kademesinin karşılığı olan 1110 gösterge rakamının 4. derecenin 6. kademesine tekabül ettiği anlaşılmakta olup, başvuranın ilgili mevzuatta yer verilen iki koşulu sağladığı 6/3/2018 tarihi itibariyle bir üst dereceye yükseltilmesi gerekirken aksi yönde yapılan işlemin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
13. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın 5. derecenin 4. kademesinden aylık almaya hak kazandığı tarihten itibaren 4. dereceye yükseltilmesi ve bu tarihten itibaren de hak ettiği mali ve sosyal haklarının ödenmesi talebinin reddedilmesi ancak 657 sayılı Kanunun 37 nci maddesi gereğince bir üst dereceye yükselmeye hak kazandığı 6/3/2018 tarihi itibariyle bir üst dereceye yükselmesinin yapılarak geçmişe dönük olarak mahrum kaldığı mali ve sosyal haklarının tarafına ödenmesi yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; başvuruya konu yükselmenin yapılmaması işleminin hukuka aykırı olması ve başvurana verilen cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenlerle “kanunlara uygunluk” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi
kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Yozgat İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KISMEN REDDİ KISMEN
KABULÜ ile
Başvuranın 5. derecenin 4. kademesinden aylık almaya hak kazandığı 2/7/2013 tarihten itibaren 4. dereceye yükseltilmesi ve bu tarihten itibaren de hak ettiği mali ve sosyal haklarının ödenmesi talebinin REDDİNE,
Başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 37 nci maddesi gereğince bir üst dereceye yükselmeye hak kazandığı 6/3/2018 tarihi itibariyle bir üst dereceye yükselmesinin yapılarak geçmişe dönük olarak mahrum kaldığı mali haklarının yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesi yönünde YOZGAT BOZOK
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza ve başvurana bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Bu kararın BAŞVURANA ve YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/