Kademe ilerlemesinin mezuniyet tarihine göre mi yoksa diplomanın sisteme işlendiği tarihe göre mi yapılması gerekir (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/343-S.23.646

BAŞVURU NO : 2022/12531

KARAR TARİHİ : 10/01/2023

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Kademe ilerlemesi işlemleri hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 01/09/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran Vekili müvekkilinin Emniyet Hizmetleri Sınıfında polis Memuru olarak çalışırken 09.07.2020 tarihinde Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Maliye bölümünden mezun olduğu,

18.08.2020 tarihinde mezuniyet diplomasını idareye verdiğini,657 sayılı Devlet Memurları Kanununun

68/B nedeniyle derece ilerlemesinin 14/10/2020 tarihinde düzenlendiğini ancak aynı Kanunun 166 ncı kademe ilerlemesinde aylığa hak kazanma başlıklı maddesi gereğince kademe ilerlemesinden kazanılan mali hakların ilerlemeye hak kazandığı tarihi takip eden ay başından itibaren aynı derecenin bir ileri kademesine ait aylığa hak kazanır hükmü gereğince 01.08.2020 tarihi itibaren mali hakkı kazanmış olmasına rağmen aradaki farkın ödenmesi talebinde bulunulduğunu fakat idare tarafından zımnen reddedildiğini belirterek zımni ret işleminin iptalini ve 18/08/2020 tarihinden itibaren hak edişinin düzenlenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden İçişleri Bakanlığı tarafından gönderilen 27/09/2022 tarih ve E- – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesi gereğince üst kadroya atamasının yapılabilmesi için idareye takdir yetkisi verildiği, ilgili kanun maddesinin 14/05/2013 tarihinden 14/06/2021 tarihine kadar idare tarafından belirlenen kriterlere uygun olan kurum personelinin her ayın 14 üncü gününde, Bakanlık makamından alınan toplu onay ile uygulandığı, 30/06/2021 tarihinde yayımlanan

Cumhurbaşkanlığı Kararından sonra Devlet Memurları Kanununun 68/B hükmünün uygulanmasına son

verildiği, bu maddenin uygulanmasında kişinin üniversiteyi bitirdiği tarihin değil üniversite diplomasının

Personel Bilgi Sistemine işlendiği tarihin esas alındığı ve diplomanın sisteme yüklendiği 16/09/2020 tarihini takip eden bir sonraki ay olan 14/10/2020 tarihinde de Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesinin uygulandığı belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın

3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 5.1. “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68/B maddesinde; “Eğitim ve Öğretim Hizmetleri

Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.” 5.2. “Kademe ilerlemesinde aylığa hak kazanma” başlıklı 166 ncı maddesinde “Kademe ilerlemesinde

Devlet Memuru, bu ilerlemeye müstehak olduğu tarihi takip eden ay başından itibaren aynı derecenin bir ileri kademesine ait aylığa hak kazanır.” düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Devlet Memurları Kanunun 166 ncı maddesi gereğince başvuranın mezuniyet tarihi esas alınarak kademe ilerlemesinin yapılması gerektiği yönünde Tavsiye Karar Önerisinde bulunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran vekili müvekkilinin 09.07.2020 tarihinde Anadolu

Üniversitesi İktisat Fakültesi Maliye bölümünden mezun olduğunu, 18.08.2020 tarihinde mezuniyet diplomasını idareye verdiğini, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 43/B maddesi nedeniyle derece ilerlemesinin 14.10.2020 tarihinde düzenlendiğini ancak aynı Kanunun 166 ıncı maddesinde kademe ilerlemesinde aylığa hak kazandığı tarihi takip eden ay başından itibaren aynı derecenin bir ileri kademesine

ait aylığa hak kazanır hükmü gereğince 01.09.2020 tarihinden itibaren mali hakkı kazanmış olmasına rağmen aradaki farkın ödenmesi talebinde bulunduğunu fakat idare tarafından zımnen reddedildiğini belirterek zımni ret işleminin iptalini ve 18.08.2020 tarihinden itibaren hak edişinin düzenlenmesini talep etmektedir.

8. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden ise 657 sayılı Kanunun 68/B maddesinin uygulanmasında kişinin üniversiteyi bitirdiği tarihin esas alınmayıp üniversite diplomasının Personel Bilgi

Sistemine (PBS) işlendiği tarihin dikkate alındığı, başvuranın diplomasının birimi tarafından Personel

Daire Başkanlığına gönderilmesine müteakip PBS’ye 16.09.2020 tarihinde veri girişinin yapıldığı, diplomanın PBS’ye işlendiği 16.09.2020 tarihini takip eden bir sonraki ay olan 14.10.2020 tarihinde de

DMK 68/B maddesinin başvurana uygulandığı,

8.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesinde kadro derece terfi konusunun; “Değişik:

4/5/1984-KHK 199/1 md. (Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık

Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.” şeklinde ifade edildiği ve üst kadroya atama yapabilme konusunda idareye takdir yetkisi verildiği,

8.2.68/B maddesinin ilk olarak 14.05.2013 tarihinde uygulandığı, tüm devlet memurlarına her ayın 15 inci günü peşin olarak maaş ödenmesi sebebiyle, personelin derece ve kademe terfileri maaş ödemesinden bir gün öncesi olan 14 üncü gününde yapıldığı ve yapılan terfi işlemini takip eden bir sonraki ayda alınacak olan maaşı etkilediği hususları belirtilmiştir.

9. Söz konusu başvuruda uyuşmazlık kademe ilerlemesinin hangi tarihten itibaren geçerli olacağına ve kademe ilerlemesinden doğan hakların hangi tarihten itibaren kullanabileceğine ilişkindir.

10. Her şeyden önce belirtmek gerekir ki Danıştay İDDGK, 3.11.2014 tarih ve E. 2012/1657, K. 2014/3421 sayılı Kararında da belirtildiği üzere İdare, yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerini yerine getirirken, gerekli teşkilatı kurmak, bu teşkilatın ayni, şahsi ve mali imkan ve araçlarını hizmete hazır tutmak, hizmetin ifası sırasında hizmetin zamanında ve gereği gibi işlemesine devamlı olarak nezaret etmek ve hizmetin işleyişini kontrol etmekle sorumludur.

10.1. Öte yandan hizmetin işleyişiyle alakalı değerlendirme yaparken her olayın özelliğine göre tespitte bulunmak gerekmektedir. İdare ise başvuranın 657 sayılı Kanunun 68/B maddesinin kendisine geç uygulanmasının, Kanunun verdiği takdir yetkisine bağladığı ancak bu konuda bir açıklama yapmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda başvuranın aynı derecenin bir kademe ilerlemesindeki aylığa hak kazanmasının bir ay gecikmesinin nedeni idarenin kendisine yapılan bildirimi her hangi bir gerekçe göstermeksizin sisteme işleme almasından kaynakladığı bu durumda ise hizmetin geç işlemesinden kaynaklı olarak başvuranın kademe ilerlemesine bağlı mali haklarının geç doğması nedeniyle zarara uğradığı değerlendirilmektedir. Zira Danıştay tarafından da yerleşiklik kazandığı üzere hizmetin geç işlemesi hizmetin belli bir çabukluk içinde ve zamanında yerine getirilmemesi beklenen ölçü ve süratin gösterilmemesi olarak tanımlanmaktadır. Belirtmek gerekir ki takdir yetkisi idarenin kamu gücü kullanmak suretiyle yaptığı tek yanlı irade açıklamalarıyla ortaya çıkan idari işlemin ne zaman, nerede, nasıl bir işlem

yapacağının hukuk kuralları ile baştan emredici bir biçimde saptanmadığı durumlarda söz konusu olmakla birlikte; idarenin takdir yetkisi sınırsız olamamakla idare tarafından kamu yararı gözetilerek kullanılması gereken bir alandır.

11.1. Somut olay bakımından yapılan incelemede ise başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 36. maddesinin Ortak Hükümler Bölümü (A) Bendinin 12/d fıkrasında “Memuriyette iken veya memuriyetten ayrılarak (87. maddeye tabi kurumlarda çalışanlar dahil) üst öğrenimi bitirenler, aynı üst öğrenimi tahsile ara vermeden başlayan ve normal süresi içerisinde bitirdikten sonra memuriyete girenlerin ulaştıkları derece ve kademeyi aşmamak kaydıyla, bitirdikleri üst öğrenimin giriş derece ve kademesi üzerine memuriyette geçirdikleri başarılı hizmet sürelerinin tamamı her yıla bir kademe her üç yıla bir derece ilave edilmek suretiyle bulunacak derece ve kademeye yükseltilirler.” amir hükmü kapsamında

09.07.2020 tarihinde Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Maliye bölümünden mezun olması nedeniyle

kademe ilerlemesi talebiyle ilgili idareye başvurması neticesinde yapılacak intibak işlemine ilişkin olarak 27/03/2018 tarihli 160 sayılı Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği E bendinin 3 üncü fıkrasında

“Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde de belirtildiği üzere, kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunan personelden, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirerek, diploma veya çıkış belgelerini kurumlarına ibraz edenlere, intibak işlemlerinin yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, belgelerin kuruma ibrazını takip eden ay başından geçerli olmak üzere, ita amirlerinden alınacak ödeme onayı ile, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere bitirilen aynı sınıfla ilgili mesleki üst öğrenimin karşılığı olan zam ve tazminatlar ödenecek, bunlar için ayrıca yıl içinde kontrol işlemi yapılmayacaktır.” şeklinde düzenlendiği görülmektedir.

12. Bu itibarla yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda başvuranın kademe ilerlemesinin, ilgili idareye başvuru tarihini takip eden aybaşı esas alınarak yapılması ve arada oluşan hak kaybının telafi edilmesi yönündeki talebinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; söz konusu ilkelere aykırı davranılmadığı değerlendirilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Isparta İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Başvuranın kademe ilerlemesinin, ilgili idareye başvuru tarihini takip eden aybaşı esas alınarak yapılması ve arada oluşan hak kaybının telafi edilmesi yönünde İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek işlemin

otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Bu kararın BAŞVURANA ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi