|
ÖZET: Kadıköy ilçesinde, Dumlupınar Mahallesi’nde bulunan kamuya terk edilen alanların durumu üzerine yapılan incelemelerde, bu alanların hangi idarenin yetkisi altında olduğu konusunda belirsizlikler yaşanmıştır. 6306 sayılı Afet Risk Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun çerçevesinde, bu alanların Maliye Hazinesi adına bedelsiz olarak tescil edilmesi gerekmektedir. Ancak, terk işlemleri tamamlanan park alanlarının yönetimiyle ilgili yetki karmaşası ortaya çıkmıştır. Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, konunun netleştirilmesi için gerekli yazışmaları yapmış ve Kadıköy Belediye Başkanlığı’nın bu alanların park olarak düzenlenmesi konusunda yetkili olduğunu belirtmiştir.
Yapılan değerlendirmelerde, ilgili alanın kamuya terk edilip edilmediği ve imar planlarında park olarak ayrılıp ayrılmadığı gibi unsurların önemi vurgulanmıştır. Kadıköy Belediye Başkanlığı’nın, güncel imar planlarına uygun olarak bu alanı park haline getirmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuru sahibine idarenin karar süreçleri hakkında yeterli bilgi verilmediği tespit edilmiştir. İyi yönetim ilkelerine uygun davranılması gerektiği önerilmiştir. Sonuç olarak, Kadıköy Belediye Başkanlığı’na, söz konusu alanın park olarak düzenlenmesi için gerekli işlemleri yapması tavsiye edilmiştir. İlgili idarelerin bu tavsiyeye uyması ve süreçlerin 30 gün içinde tamamlanması beklenmektedir. |
tadilatı ile sınır içerisinde kalan tüm donatı alanlarının kamuya bedelsiz terk edilerek Maliye
Hazinesi adına tescil edilmesi hükmü getirildiği, bu doğrultuda ada, parsel ile ada, parseldeki taşınmazların bitişiğinde bulunan ve terk işlemleri tamamlanan park alanlarının, hangi idarenin yetkisinde bulunacağına ilişkin tereddüt oluşmuş olup durumun açıklığa kavuşması gerektiği,
2.4. 27/03/2019 tarih ve 192045 sayılı İstanbul Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne yazıda; “…6306 sayılı Afet Risk Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında, 2013/2014 tt.li plan notu tadilatı ile sınır içerisinde kalan tüm donatı alanlarının kamuya bedelsiz terk edilerek Maliye Hazinesi adına tescil edilmesi hükmü getirilmiş olduğundan
.. ada, parsel ile ada, parseldeki taşınmazların bitişiğinde bulunan ve terk işlemleri tamamlanan park alanlarının, hangi idarenin yetkisinde bulunacağına ilişkin tereddüt oluştuğu, konunun makamınızca değerlendirilmesi ve alanlarla ilgili yetkili kurumun tarafımıza bildirilmesi” talep edildiği,
2.5. 13/04/2019 tarih ve 203755 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Altyapı ve Kentsel
Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğüne yazı ile, “…bahse konu alanlar ile ilgili oluşan tereddüt bildirilerek, tereddüdün ortadan kaldırılması adına, bahsi geçen ve terk işlemleri tamamlanan park alanlarının hangi idarenin yetkisinde bulunacağının Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğünce bildirilmesi sonrasında konu Müdürlük tarafından değerlendirilebileceği…” denildiği,
2.6. tarih ve 250126 sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Anadolu Yakası Park ve Bahçeler Müdürlüğüne yazı ile bahse konu alanlar ile ilgili oluşan tereddüt bildirilerek, tereddüdün ortadan kaldırılması adına, bahsi geçen ve terk işlemleri tamamlanan park alanlarının hangi idarenin yetkisinde bulunacağının Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce bildirilmesi talep edildiği,
2.7. Konu 16/04/2019 tarih ve 40711 sayılı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yazısı ile değerlendirilmek üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri
Genel Müdürlüğünün gereğine, Müdürlüğün ise bilgisine gönderildiği,
2.8. Bu yazıya istinaden Müdürlüğe ulaşmış herhangi bir yazı bulunmadığı,
2.9. Konunun ilgili yazıya istinaden yetkili kurum ve birimlerce değerlendirilmesi gerekmekte olduğu,
2.10. Bu değerlendirme sonrasında bahse konu alanlarda uygulama yapılması için Müdürlüğün yetkili kılınması halinde gerekli işlemler Müdürlük tarafından değerlendirileceği, belirtilmiştir.
3. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel
Müdürlüğü İstanbul Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü’nden 19/12/2019 tarihinde
Kurumumuza elektronik posta yoluyla alınan 02/12/2019 tarih ve sayılı yazının tetkikinden özetle;
3.1. İlgi yazı ile Kadıköy İlçesi, Dumlupınar Mahallesi, Özen Sokakta bulunan kamuya terk edilen alanın Müdürlüğün yetkisinde olup olmadığı; Müdürlüğün yetkisinde değil ise hangi kurumun yetki ve sorumluluğunda olduğu konusunda bilgi verilmesi istendiği,
3.2. İlgi yazıda bahsi geçen Kadıköy İlçesi, Dumlupınar Mahallesi, Özen Sokakta yer alan kamuya terk edilmiş olan alan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi
Hakkındaki Kanun uyarınca 09/05/2013 tarihli ve 2013/4749 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile ilan edilen “Riskli Alan” sınırları içerisinde yer aldığı,
3.3. Ancak 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncü maddesinin “a” bendinde; “imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma; konut; park ve yeşil alanlar kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır” hükmü yer aldığı,
3.4. Söz konusu parselin riskli alanda yer alıyor olması Belediyenin görev ve sorumluluklarını geçersiz kılmadığı, ifade edilmiştir.
4. Kadıköy Belediye Başkanlığı tarafından Kurumumuza 27/12/2019 tarihinde e-posta yolu ile; Kadıköy ilçesi Fikirtepe ve çevresine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile 02/08/2013-26/12/2017 tarihlerini kapsayan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve tadilatlarını gösteren belgelerin ulaştırıldığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
7. 5393 sayılı Belediye Kanununun, “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a)İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları; sosyal hizmet ve yardım, nikah, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.”,
8. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun, “Belediyeler arası hizmet ilişkileri ve koordinasyon” başlıklı 27 nci maddesinde;
“…Büyükşehir belediyelerinde meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park, spor ve kültürel tesislerin büyükşehir belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler arasında dağılımına ilişkin esaslar büyükşehir belediye meclisi tarafından belirlenir…”,
9. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanununun, “Tespit, taşınmaz devri ve tescil” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Bakanlığın talebi üzerine; …riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarında olup Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlardan;
a)Kamu idarelerine tahsisli olanlar Cumhurbaşkanı kararıyla,
b)Kamu idarelerine tahsisli olmayanlar, ilgili kamu idaresinin görüşü alınarak,
Bakanlığa tahsis edilir veya Bakanlığın talebi üzerine TOKİ’ye ve İdareye bedelsiz olarak devredilebilir.”,
10. 15/12/2012 tarihli ve 28498 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 21/06/2019 tarihli ve 308087 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelikle değişik 6306
Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 18 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “ (2)
Bakanlık; a) Riskli alan ve rezerv yapı alanı ile riskli yapıların bulunduğu taşınmazlara ilişkin her tür ve ölçekteki planı resen yapmaya, yaptırmaya ve onaylamaya, b) Riskli alanlar, rezerv yapı alanları ve riskli yapıların bulunduğu parsellerdeki uygulamalarda faydalanılmak üzere; özel kanunlar ile öngörülen alanlara ilişkin olanlar da dâhil, her tür ve ölçekteki planlama işlemlerine esas teşkil edecek standartları belirlemeye ve gerek görülmesi hâlinde bu standartları plan kararları ile tayin etmeye veya özel standartlar ihtiva eden planlar ve kentsel tasarım projeleri yapmaya, yaptırmaya ve onaylamaya, c) Parselasyon planlarında, gerekli görülmesi hâlinde varsa ilk uygulamadaki düzenleme ortaklık payı oranını tamamlamak üzere düzenleme ortaklık payı kesintisi yapmaya, yetkilidir.”
hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından gerçekleştirilen inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin gerçekleştirilmesi için gerekli işlemlerin tesisi yönünde Kadıköy Belediye
Başkanlığına tavsiyede bulunulması önerilmiştir.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12. Başvuran yukarıda 1 numaralı paragrafta belirtildiği üzere özetle; Kadıköy İlçesi, Dumlupınar Mahallesi, pafta, ada, parselde bulunan kamuya terk edilmiş alanın ağaçlandırılması ve çocuklar için park alanı olarak ayrılması talepleriyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
13. 5393 sayılı Belediye Kanunun yukarıda 7 numaralı paragrafta yer verilen 14 üncü maddesinin incelenmesi neticesinde ağaçlandırma, park ve yeşil alanların kurulumu, bakımı ve onarımının Belediyenin görev ve yetkileri arasında olduğu açık olup; gerek idari başvuru yollarının tüketilmesi sonrasında idareler nezdinde gerçekleştirilen iç yazışmalar, gerekse
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine istinaden Kurumumuza ulaşmış ve yukarıda 2 ve 3 numaralı paragraflar altında yer verilmiş cevabi yazılardan anlaşıldığı üzere, başvuranın talebinin olumlu karşılanması halinde işlemi gerçekleştirecek olan yetkili merciin
Kadıköy Belediye Başkanlığı olduğu hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır.
14. Ne var ki bu durumda, ilgili alanın kamuya bedelsiz olarak terk edilerek Maliye Hazinesi adına tescil edilip edilmediği veya kamu hizmetine ayrılan ve tescile tabi olmayan alan olup olmadığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında bu alanın park veya yeşil alan olarak ayılmış olup olmadığı önem kazanmaktadır. Zira ilgili imar planlarında uyuşmazlığa konu alanın kamuya terk edilmekle birlikte park alanı dışında başka bir amaç için ayrılmış olması halinde, söz konusu alanın park alanı haline getirilmesi mümkün olmayacaktır.
15. Bu kapsamda Kurumumuzca güncel imar planlarının istenmesine karşılık olarak Kadıköy
Belediye Başkanlığında e-posta ile gönderilen belgeler incelenmiş olup, bu kapsamda gönderilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 16/07/2014 tarihinde onaylandığı görülmüş, söz konusu plan üzerinde en son değişikliğin 26/12/2017 tarihinde gerçekleştirildiği anlaşılmış, bu planda ise ihtilafa konu ada ve parsel numaraları ile idari yazışmalarda geçen ada ve parsel numaralarının birbiriyle örtüşmediği tespit edilmiştir.
16. Uygulama imar planlarında yer alan ada ve parsel numaraları ile idari yazışmalarda geçen ada ve parsel numaralarının birbiri ile örtüşmediği tespitinin yanında, mezkur uyuşmazlık alanında parka ayrılmış alanların bulunduğu görüldüğünden, uygulama imar planında bahse konu alan hakkında daha sonraki tarihlerde herhangi bir değişikliğe gidilmediği takdirde, söz konusu planın hayata geçirilerek ilgili alanın uygulama imar planına uygun olarak ağaçlandırılması ve park alanı haline getirilmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Bu noktada, yukarıda 10 numaralı paragrafta yer verilen 6306 Sayılı
Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 18 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü ile, riskli alan olarak ilan edilen bölgelerde her tür ve ölçekteki planı yapmak, yaptırmak ve onaylamakla Çevre ve
Şehircilik Bakanlığının yetkili olduğu hususu hatırlatılmalıdır.
17. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yürürlükte olan güncel imar planlarında aksi yönde bir düzenleme bulunmaması halinde, uyuşmazlık konusu kamuya terk edilen alanın Kadıköy Belediye Başkanlığı tarafından park alanı haline getirilerek yeşillendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili
İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir.
İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul
İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre;
BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Yürürlükte olan güncel imar planlarında aksi yönde bir düzenleme bulunmaması halinde söz konusu alanın park alanı haline getirilerek yeşillendirilmesi için KADIKÖY BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve gereği için KADIKÖY BELEDİYE BAŞKANLIĞINA, bilgileri için ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, ilgili idareler tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi