Kâğıthane 4. Etap 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının yeniden düzenlenmesi ve ruhsat iptali talebi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 12499-12499 |sayi|36311982-101.07.05-E.36311982-101.07.05-E.

BAŞVURU NO : 2017/4942 2017/ 4942

KARAR TARİHİ : 18/10/2017 |tarih|

RET KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : Kâğıthane Belediye Başkanlığı

BAŞVURUNUN KONUSU : İmar planının yeniden düzenlenmesi ve buna bağlı olarak verilen ruhsatların iptali, bu kapsamda gerekli incelemenin yapılması ve ada bazı dışında gerçekleştirilen yapılaşmalara izin verilmemesi talep edilmektedir .

BAŞVURU TARİHİ : 26/04/2017 26.4.2017

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Kâğıthane İlçesi, Hürriyet Mahallesini içeren imar planları gereğince, cadde üzerindeki yerlerin (T 1) sembolüyle işaretlenerek ticaret alanı olarak belirlendiğini; söz konusu ticaret alanlarının arkasındaki yerlere ise, (R) sembolü konularak ada bazlı uygulama yapılabilmesine olanak tanındığını; ticaret alanı olarak gösterilen yerlerde ada bazlı uygulama yapılamadığını ve bu durumun, kendisi gibi birçok mahalle sakininin hak kaybına uğramasına neden olduğunu iddia etmiştir . Ayrıca başvuran, Belediye nezdinde çeşitli girişimlerde bulunduğunu; bu kapsamda, 16/ 04/ 2017 tarihli müracaatına Kâğıthane Belediyesi tarafından 18/ 04/ 2017 tarihinde cevap verildiğini; cevapta, 31/ 12/ 2007 onay tarihli Kâğıthane 4. Etap 1/ 1000 ölçekli Uygulama İmar

Planına işaret edilerek, müracaatı ilgilendiren Ada, Parseldeki taşınmazın ticaret alanında kaldığı ile (R) sembollü alanlarda ada bazlı uygulama yapıldığının kendisine bildirildiğini

Kurumumuza iletmiştir . Bu kapsamda, başvuran, Hürriyet Mahallesini kapsayan imar planının yeniden düzenlenmesi ve buna bağlı olarak verilen ruhsatların iptalini, gerekli incelemenin yapılmasını ve ada bazı dışında gerçekleştirilen yapılaşmalara izin verilmemesini talep etmiştir .

.

1 / 5II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. 16/ 06/ 2017 tarihli ve sayılı yazıyla Kâğıthane Belediye Başkanlığından başvuruya ilişkin bilgi-belge talep edilmiştir . Bu kapsamda, Kâğıthane Belediye Başkanlığı 23/ 06/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazıyı Kurumumuza iletmiştir .

3. Kâğıthane Belediye Başkanlığının anılan yazısı ve eklerinde özetle, 3.1. 1/ 1000 ölçekli uygulama imar planlarının, hiyerarşik olarak bir üst ölçekte yer alan 1/ 5000 lik nazım imar planının ulaşım şeması, donatı dağılımı, fonksiyon bölgeleri, yapı ve nüfus yoğunluğu değerleri doğrultusunda oluşturulduğu; ayrıca 3194 sayılı İmar Kanunu ile Mekânsal Planlar Yapım

Yönetmeliğinde belirtilen standartlar ve onama süreci çerçevesinde gerekli değerlendirmelerin yapıldığı; genellikle fiziken tasavvur edilen planların, sosyolojik, kültürel ve ekonomik değerleri de içerdiği; 3.2. Başvuruya konu Hürriyet Mahallesi, Ada, Parselin, 31/ 12/ 2007 onay tarihli Kâğıthane 4. Etap 1/ 1000 ölçekli Uygulama İmar Planında ticaret alanında kaldığı; söz konusu planın, mevzuata uymak kaydıyla her zaman değiştirilebileceği hususları ile planda yer alan kimi sembollerin ne anlama geldiği konusundaki bilgileri Kurumumuza iletilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler ” hükmü yer almaktadır .

5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir ” hükmü yer almaktadır .

6. 3194 sayılı İmar Kanununun “Tanımlar ” başlıklı 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasında;

“ Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır ” hükmüne yer verilmiştir .

6.1. 3194 sayılı Kanunun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması ” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; “ İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar

Planından meydana gelir . Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır . Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer . Bu planlar

2 / 5onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin

internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir . Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir . Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar .

…

Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir ” hükmü bulunmaktadır .

7. 5393 sayılı Belediye Kanununun 18 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır : …. c) Belediyenin imar plânlarını görüşmek ve onaylamak ” hükmü yer almaktadır .

8. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasında;

“ Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır : b)… büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek ” düzenlemesine yer verilmiştir .

8.1. 5216 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin beşinci fıkrası ise; “Büyükşehir kapsamındaki ilçe belediye meclisleri tarafından alınan imara ilişkin kararlar, kararın gelişinden itibaren üç ay içinde büyükşehir belediye meclisi tarafından nazım imar plânına uygunluğu yönünden incelenerek aynen veya değiştirilerek kabul edildikten sonra büyükşehir belediye başkanına gönderilir . Üç ay içinde büyükşehir belediye meclisinde görüşülmeyen kararlar onaylanmış sayılır ” hükmünü haizdir .

IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “ Ret Karar Önerisi ” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 10. Başvuru, Kâğıthane 4. Etap 1/ 1000 ölçekli Uygulama İmar Planının yeniden düzenlenmesi ve buna bağlı olarak verilen ruhsatların iptali, bu kapsamda gerekli incelemenin yapılması ve ada bazı dışında gerçekleştirilen yapılaşmalara izin verilmemesi talebini içermektedir .

11. 3194 sayılı İmar Kanununun 8 inci maddesi, uygulama imar planlarının yapılması usulüne değinerek bu hususta ilgili belediye meclisinin görevli ve yetkili olduğunu hükme bağlamıştır .

Belediye sınırları içinde kalan yerlerin uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağını belirten bu hüküm, belediye meclislerini söz konusu planları onaylayıp yürürlüğe

.

3 / 5koyma ve bu bağlamdaki itirazları karara bağlamakla sorumlu tutmuştur . Benzer

düzenlemelere 5393 sayılı Belediye Kanunu ile 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununda da yer verilmiştir . Bu durum, belediyenin karar organı olarak nitelendirilen belediye meclislerinin, imar planları hakkındaki işlemlerde asli aktör olduğunu göstermektedir . Yani imar planlarının hazırlanması ve tamamlanması sırasında, bu mercilerin verdiği kararlar tüm süreci etkiler mahiyettedir . Bu kapsamda başvuru incelendiğinde, yeniden düzenlenmesi istenen Kâğıthane 4. Etap 1/ 1000 ölçekli Uygulama İmar Planının, Kâğıthane Belediye Meclisi ve İstanbul Büyükşehir

Belediye Meclisinde gereken usuller takip edilmek suretiyle yürürlüğe girdiği tespit edilmiştir .

12. Belediye meclis kararlarıyla nihai şeklini alan plan, başvuranın da evinin bulunduğu belirli bir alanı ticari alan olarak belirlemiş, aynı adada bulunan ve (R) sembolüyle belirlenen diğer yerleri ise, bu kapsamda değerlendirmemiştir . Şartları taşıması halinde, (R) sembollü alanların malikleri, %30 a varan oranlarda ek inşaat hakkından faydalanmakla birlikte, ticari alanlar bakımından söz konusu imkân bulunmamaktadır . Ayrıca planın hazırlanması sırasında sosyal, ekonomik, kültürel vb. birçok hususun göz önünde tutulduğunu belirten idare, bu yaklaşımıyla bahsi geçen uygulama imar planının hazırlanmasındaki takdir yetkisine vurgu yapmaktadır .

13. İdari işlemlerin birçoğunda kendini gösteren takdir yetkisi, Anayasa Mahkemesinin 25/ 11/ 2015 tarihli ve . sayılı kararında, “ …. İdarelerin, kanunlarla verilen görevleri yerine getirirken alacağı kararların, her türlü olay ve olgu göz önünde bulundurularak önceden hukuk kurallarıyla belirlenmesi mümkün olmadığı gibi kamu hizmetlerinin ve toplumsal ihtiyaçların değişkenliği dikkate alındığında uygun bir yöntem de değildir . Bu nedenle, idarelerin karşılaştıkları farklı durumlar karşısında en uygun çözümü üretebilmeleri için takdir yetkisiyle donatılmaları zorunludur . Takdir yetkisinin amacı, idareye farklı çözümler arasından uygun ve yerinde olanı seçme serbestîsi tanımaktır …” şeklinde açıklanmıştır . İdari mekanizmaya tanınan bu yetki, özellikle mevzuatın doğrudan düzenlemeye tabi tutmadığı konularda gündeme gelmektedir . Nitekim başvuru bağlamında da, nerelerin ticari alan kapsamında ele alınacağı ve hangi alanlarda ek inşaat hakkına yer verileceği hususları, 3194 sayılı Kanun, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ve Planlı Alanlar

Tip İmar Yönetmeliğinde emredici bir hükme konu edilmeyerek ilgili idarenin takdirine bırakılmıştır .

14. Bu bağlamda, ilgili belediye meclisi de, sadece hukuki gereklilikleri değil, şehirleşmenin ve toplumsal hayatın farklı yönlerini gözeterek başvuruya konu imar düzenlemelerini ihdas etmiştir .

Bununla birlikte, ilgili belediye meclislerinin söz konusu planı karara bağlarken, takdir yetkisini hizmetin gerekleri ve kamu yararını gözetmeden kullandığına dair açık bir emare de bulunmamaktadır . Dolayısıyla başvuran tarafından imar planın yeniden düzenlenmesi ve buna bağlı ruhsat işlemlerinin iptali ile gerekli tedbirlerin alınması yönündeki talebinin kabul görmemesinde, hukuka aykırılık bulunmamaktadır .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri ” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;

4 / 515.1. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde, başvuru konusuyla

ilgili olarak başvurana kısa sürede idare tarafından cevap verildiği; bu suretle “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ” ilkelerine uygun davranıldığı tespit edilmiştir .

Ancak başvurana iletilmiş olan yazıda idarenin bu kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilerek bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;

Ret Kararının BAŞVURANA ve KÂĞITHANE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi