|
ÖZET: Gaziosmanpaşa Belediyesi tarafından gerçekleştirilen kaldırım çalışmaları sırasında bir vatandaşın konutuna zarar verilmesi üzerine yapılan başvuru, Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenmiştir. Başvuran, 2017 yılında yapılan çalışmalarda, yan binanın logarının kum ve betonla doldurulması sonucu bodrum katına pis su sızdığını ve eşyalarının zarar gördüğünü iddia ederek tazminat talep etmiştir. İlgili idareler, şikayetçinin zararının, çalışmalardan değil, eski bir parsel bacasının tıkanmasından kaynaklandığını belirtmiş ve bu nedenle tazminat ödenemeyeceğini ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın zararının tazmin edilmesi gerektiği yönünde bir tavsiye kararı hazırlamıştır. İdarelerin, kamu hizmetlerini yürütürken gereken özeni göstermemesi durumunda, ortaya çıkan zararların tazmin edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Gaziosmanpaşa Belediyesi’nin, başvuranın taleplerini yeterince incelemeden diğer idarelere yönlendirmesi, hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunmuştur. Bu bağlamda, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi için yeni bir işlem yapılması önerilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilmesi ve Gaziosmanpaşa Belediyesi’ne tavsiyede bulunulması kararı alınmıştır. İdarenin, bu karar doğrultusunda 30 gün içerisinde gerekli işlemleri yapması zorunludur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/70452-S.20.76786
BAŞVURU NO : 2020/4484
KARAR TARİHİ : 01/09/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GAZİOSMANPAŞA BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Kaldırım çalışması esnasında konutuna verilen zararın tazmin edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 07/03/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda şikayetçi özetle; “İstanbul İli, Gaziosmanpaşa İlçesi, Merkez Mahallesi, Tepe sokak No: / adresinde ikamet ettiğini, 2017 yılında Gaziosmanpaşa Belediyesi tarafından ikamet ettiği sokakta kaldırım çalışması yapıldığı, çalışma sırasında çalışanların, yan binanın logar giderini kum ve beton ile doldurması neticesinde bodrum katı olan evini pis su bastığını, evinin ve eşyalarının zarar gördüğünü iddia ederek zararlarının giderilmesini” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuz tarafından şikayet başvurusunun çözümü adına Gaziosmanpaşa Belediye
Başkanlığı ve İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünden 06/05/2020 tarihli ve ve sayılı yazılarla konu hakkında bilgi-belge talep edilmiştir.
2.1. Gaziosmanpaşa Belediye Başkanlığı’ndan alınan 28/05/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; “Şikayete konu olan Merkez Mahallesi Tepe Sokak üzerindeki çalışmanın Belediye Başkanlığı’nın ilgili birimleri tarafından 2017 yılı Ekim ayı içerisinde yapıldığı, parsel bacasındaki tıkanma veya kırılma olması durumunda olumsuzluğun hemen ortaya çıkacağı, fakat şikayet sahibinden talebin BEYAZ MASA aracılığı ile 02.04.2018 tarihinde geldiği ve sorunun ilgisi olan İstanbul Büyükşehir Belediyesine iletildiği, Şikayete konu olan Merkez Mahallesi Tepe Sokak üzerindeki çalışmanın 2017 yılının Ekim ayı içinde yapıldığı, dolayısıyla şikayetçinin ortaya çıkan zararının karşılanmasının da mümkün olmadığı, Şikayet konusu zararın Söz konusu adresteki binanın değil Merkez Mahallesi Tepe
Sokak No deki binanın eski olan parsel bacasının tıkanmasından kaynaklı olduğu ve İSKİ ekiplerince eski olan tıkanmış bacanın yenisi ile değiştirildiği, eski olan parsel bacalarında genelde tıkanma meydana geldiği ve İSKİ tarafından yeni bacalar ile değiştirilerek sorunun ortadan kaldırıldığı, Ancak şikayete konu olayın vuku bulduğu tarihin 2018 yılı Nisan ayı olduğu, dolayısıyla idarelerince şikayetçinin bahsettiği tarihte kaldırım çalışması yapılmadığı, şikayetçinin bahsettiği zararı vermediklerini ve vatandaşa karşı herhangi bir zarar ödemesi yapılamayacağı” bildirilmiştir.
2.2. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İSKİ) tarafından bilgi ve belge talebine istinaden gönderilen 15/05/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda; “Şikayetçi ’nın 10/01/2018 tarihinde İSKİ Genel Müdürlüğü’nü arayarak şikayetini belirttiği, söz konusu şikayetin Kurumlarına ulaşmasından hemen sonra iş emri oluşturularak yerinde kontrollerin yapıldığı, Tepe Sokak No: / adresinde binanın atıksu parsel bacasının kaldırım çalışması esnasında doldurulduğu, söz konusu bacanın yenilenmesi gerektiğinin tespit edildiği, ve bahsi geçen adreste 13/01/2018 tarihinde iş numarasıyla rabıt yenileme işleminin yapıldığı, şikayet sahibi tarafından verilen 16/01/2018 tarihli ve sayılı dilekçesine 25/01/2018 tarihli ve sayılı yazı ile söz konusu adreste kaldırım çalışmaları nedeniyle tıkanmış olan rabıt bağlantısının yenilerek sorunun giderildiği cevabının verildiği, dolayısıyla şikayetçiye zarar verilmesinin sebebinin kaldırım çalışması olduğu, şikayetçiye yönelik olarak kurumlarınca bir zarar verilmediğinden şikayetçinin zararının kaldırım çalışmasını yapan kurum ya da kişilerden alınması gerektiği, şikayetçini ile kurumları arasında herhangi bir hukuki uyuşmazlık bulunmadığı” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye
Cumhuriyeti, … sosyal bir hukuk Devletidir” hükmüne, 3.1. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.” hükmüne, 3.2.“Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40’ıncı maddesinde; “…Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır..” hükmüne, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” hükmüne, 3.4. “ Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”, 4. İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 No.lu
Protokolün “Mülkiyetin Korunması” başlıklı 1 inci maddesinde; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.” düzenlemesine, 5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne, 6. 5393 sayılı Belediye Kanunun; Belediyenin görev ve sorumlulukları başlıklı 14’üncü maddesinde; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar… yapar veya yaptırır..” hükmü, 7. 2560 sayılı İstanbul Su Ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş Ve
Görevleri Hakkında Kanunun, Görev ve yetkiler başlıklı 2’nci maddesinde; “d) Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak, ” düzenlemelerine yer verilmiştir.
VI. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından gerçekleştirilen inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran 1. Paragrafta da açıklandığı üzere, Gaziosmanpaşa İlçesi, Merkez Mahallesi, Tepe sokak No: / adresinde GAZİOSMANPAŞA BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NIN 2017
EKİM AYI İÇİNDE YAPMIŞ OLDUĞU KALDIRIM ÇALIŞMALARI ESNASINDA
ÖZENSİZ İŞ YAPILMASI SONUCU 2018 YILI OCAK AYI İÇERİSİNDE TIKANAN
KANALİZASYON GİDERİNİN EVİNE DOLMASI SONUCU oluşan zararının tazmin edilmesini talep etmiştir.
10. Şikayet dilekçesinde husumetin yöneltildiği Gaziosmanpaşa Belediye Başkanlığı, şikayet konusu mahalde ortaya çıkan sorunda idarelerinin kusurunun bulunmadığı, bahse konu dönemde yani 2018 yılı Ocak ayı içerisinde Tepe Sokak’ta kaldırım çalışmasının yapılmadığı,ancak olayın vuku bulduğu tarihten 3 ay önce kaldırım çalışması yapıldığı şikayetçinin mağduriyet yaşamasında herhangi bir olumsuz eylemlerinin bulunmadığı ifade edilerek başvurana herhangi bir ödeme yapılamayacağı bildirilmiştir.
11. Diğer taraftan şikayetçi, tarafından herhangi bir husumet yöneltilmemekle beraber, şikayete konu edilen ve 2560 sayılı Kanunla Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanma görevi verilen İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen bilgi ve belgeler ile konu hakkında anılan idarenin teknik açıklamalarına itibar etmek gerekmiştir.
12. Somut olayda, incelenmesi gerekli sorun, başvuranın ileri sürdüğü zararın mevcut olup olmadığına yöneliktir. İdare her ne kadar şikayetçinin iddialarını kabul etmese de konu hakkında şikayetçinin olayın meydana geldiği tarihlerde 02/04/2018 idareye başvuru yaptığı, söz konusu dilekçede “Gaziosmanpaşa Belediyesi Merkez Mah Tepe Sokakta N0 / de ikamet ettiğini, TEPE SOKAKTA KALDIRIM ÇALIŞMASI SIRASINDA YAN
BİNANIN LOGAR KISMININ KIRILIP İÇİ KUMLA DOLDURULDUGUNDAN
DAİRESİNE ATIK SU SIZDIĞINI, BUNUNLA ILGILI BEYAZ MASAYA ŞİKAYET
DİLEKÇESİ OLUŞTURDUĞUNU, sonuç alamadığını, İSKİ Genel Müdürlüğü’nü aradığında ise; ekiplerin geldiğini ve sorunun çözüldüğünü, İSKİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
EKİPLERİNCE YAPILAN TESPİTTE EVİNE SU BASMASININ NEDENİNİN
KALDIRIM ÇALIŞMASINDAN KAYNAKLI OLDUĞU, dairesine atık su sızması sonucu odaların duvarlarının parkelerinin ve kapı pervazlarının kabardığını, zararının karşılanmasını talep ettiğini, ifadelerinin yer aldığı, ancak kaldırım çalışmasını yapan
Gaziosmanpaşa Belediyesi’nin vatandaşın talebinin ne olduğunu araştırmadan konuyu farklı idarelere yönlendirdiği anlaşılmıştır.
13. İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından şikayetçinin talebinin yerine getirmek maksadıyla oluşturulan iş emirleri ve İSKİ yetkililerinin o dönemde hazırlamış olduğu evraklarda yapılan açıklamaların şikayetçinin iddialarını teyit eder nitelikte olduğu, İSKİ tarafından şikayetçinin 16/01/2018 tarihli dilekçesine verilen cevabi yazıda konu hakkında; “Gaziosmanpaşa Su ve
Kanalizasyon İşleri Şefliğince yapılan incelemeler neticesinde;MERKEZ MAHALLESİ,
TEPE SOKAK NO: / ADRESİNDEKİ BİNANIN ÖNÜNDE BULUNAN PARSEL
BACASININ KALDIRIM ÇALIŞMALARI ESNASINDA TIKANMASI SEBEBİYLE
NO ’DEKİ BİNAYA ATIK SU SIZDIĞI TESPİT EDİLMİŞTİR. ANCAK KURUM
ÇALIŞMALARIYLA RABIT BAĞLANTISININ YENİLEREK SORUNUN
GİDERİLDİĞİ” İFADELERİNE YER VERİLDİĞİ GÖRÜLMÜŞTÜR. Dolayısıyla İSKİ
Genel Müdürlüğü’nün açıklamaları ile başvuranın başvuru dilekçesinde aktardığı tarih ve olaylarla uyumludur. Bununla birlikte bu tespit, başvuranın evinin kaldırım çalışmaları nedeniyle zarar gördüğünü kanıtlamakta birlikte zararın miktarını hesaplama yönünde hem olay tarihinde zarar miktarıyla ilgili resmi organlarca yapılmış bir tespitin de olmadığı anlaşılmaktadır.
14.İdarenin eylem ve işlemleri nedeniyle bir zarar ortaya çıkması durumunda idarenin sorumluluğu gündeme gelmektedir. İdarenin kusura dayanan sorumluluk hallerinden biri olan hizmet kusuru, kamu hizmetlerinin kuruluşunda, örgütlenmesinde veya işleyişinde ortaya çıkan aksaklık veya bozukluk olarak tanımlanmaktadır ve hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi şeklinde ortaya çıkabilmektedir. İdare, yürüttüğü hizmetin gereği gibi işlemesine yönelik örgütü kurmak, araç, gereç ve personeli o hizmetin gereklerine uygun bir biçimde hazırlamakla yükümlüdür. Söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmemesi, İDARENİN HİZMETİ BEKLENEN ÖZEN, DİKKAT VE
KALİTEDE YAPMAMASI DURUMUNDA HİZMETİN KÖTÜ İŞLEMESİ
NEDENİYLE HİZMET KUSURU OLUŞMAKTADIR VE BU NEDENLE MEYDANA
GELEN ZARARIN DA İDARE TARAFINDAN TAZMİN EDİLMESİ
GEREKMEKTEDİR. (E.EthemATAY/Hasan ODABAŞI, Teori ve Yargı Kararları Işığında
İdarenin Sorumluluğu ve Tazminat Davaları, Seçkin Yayınları, Ankara, 2010, s.59-84.)
Uyuşmazlık konusu edilen bu durumda da Gaziosmanpaşa Belediye Başkanlığı yetkililerinin söz konusu kaldırım çalışmalarında yürütülen kamu hizmetinde gerekli dikkati ve özeni göstermeyerek vatandaşın zarar görmesine neden oldukları, “T.C. Anayasası’nın 125.
Maddesindeki” “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”, hükmü gereği de şikayetçinin zararını gidermekle yükümlü oldukları ortadadır.
15. Şikâyetçinin iddiaları, idarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; şikâyetçinin dilekçesinde belirttiği zararların, idarenin kamu hizmeti yürütürken hizmeti beklenen özen, dikkat ve kalitede yapmadığından oluştuğu, Gaziosmanpaşa Belediye Başkanlığı’nın başvuranın dilekçelerini tam olarak incelemeden İSKİ ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına yönlendirdiği, İSKİ kayıtlarının tetkikinden vatandaşa karşı gerçekleştirilen iş ve işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı olarak vatandaşın zararının tazmin edilmediği, vatandaşın zararının her ne kadar miktarının tespit edilme imkanı bulunmasa da hukuk ve hakkaniyet ölçüsünde giderilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde şikâyetçinin dilekçesine
Gaziosmanpaşa Belediye Başkanlığı tarafından verilen cevaplarda, şikâyetçiye hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir.
17. Ayrıca, yukarıdaki paragraflarda değinildiği üzere; adı geçen İdare, Anayasa da öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmeyerek (İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür) şikâyetçinin mağduriyet yaşamasına sebebiyet vermiştir. İdarenin bu şekildeki uygulamasının, iyi yönetim ilkelerinden; “kanunlara uygunluk” ve “haklı beklentiye uygunluk” ilkelerine uygun olmadığı tespit edilmiştir. İdarenin söz konusu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
TEPE SOKAKTA KALDIRIM ÇALIŞMASI SIRASINDA YAN BİNANIN LOGAR
KISMININ KIRILIP İÇİ KUMLA DOLDURULDUGUNDAN DAİRESİNE ATIK SU
SIZDIĞI, İSKİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKİPLERİNCE YAPILAN TESPİTTE EVİNE
SU BASMASININ NEDENİNİN KALDIRIM ÇALIŞMASINDAN KAYNAKLI
OLDUĞU TESBİT EDİLDİĞİNDEN; başvuranın mağduriyetinin giderilmesi yönünde yeni bir işlem tesis edilmesi hususunda; GAZİOSMANPAŞA BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA ve GAZİOSMANPAŞA BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi