|
ÖZET: Başvuru, Kalecik Toki Yolu üzerindeki kavşak yapılması talebine ilişkindir. Şikâyetçi, bölgede yoğun tır ve ağır tonajlı araç trafiği olduğunu, tali yoldan ana yola çıkışlarda yaşanan sorunların kazalara yol açtığını belirtmiştir. Van Valiliği ve diğer ilgili kurumlara yapılan başvurulara rağmen, üç yıl boyunca herhangi bir sonuç alınamamıştır. Şikâyetçi, trafik güvenliğinin sağlanması için kavşak yapılması gerektiğini vurgulamaktadır.
Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı, yolun sorumluluğunun TOKİ’de olduğunu, bu nedenle herhangi bir çalışma yapamayacaklarını ifade etmiştir. TOKİ, yolun yapım ve bakımının tamamlandığını belirtirken, kavşak düzenlemesi için gerekli mesafenin mevcut olmadığını savunmuştur. Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ise, konunun yasal süreçler çerçevesinde incelenmesi gerektiğini ifade etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulü ile Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın sorumlu olduğunu tespit etmiş ve talebin Ulaşım Koordinasyon Merkezi ile diğer ilgili birimlere taşınmasını önermiştir. Bu doğrultuda, ihtiyaç analizi yapılarak trafik güvenliğinin sağlanması için gerekli adımların atılması gerektiği vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/10253-S.21.16516
BAŞVURU NO : 2021/1909
KARAR TARİHİ : 09/07/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : VAN VALİLİĞİ
VAN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Kavşak yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 28/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi dilekçesinde özetle; Kalecik Toki Yolu Üzeri adresinde yaptığını, aynı bölgede Bim Marketleri bölge ana deposunun ve Briketçiler Kooperatif üyelerinin üretim tesisinin bulunduğunu, günlük 120 tır ve ağır tonajlı araç giriş çıkışı olan bir bölgede olduklarını, Kalecik
Toki yolu üzerinde olan tali yoldan ana yola çıkan araçlarının 500 metre ileriden dönüş yaparak karşı yöne geçip gitmekte olduğunu, ayrıca bu ana yolun sürücü kursu araçlarının da eğitim alanı olarak kullanıldığını, tali yoldan ana yola çıkışlarda 500 metre ilerideki kavşaktan manevra yaparken trafiğin aksadığını, birçok kazalara sebep olunduğunu ve tehlikeli duruma yol açarak kazalara davetiye çıkarıldığını, bu nedenle tali yolun hemen karşısına geçiş maksatlı bir refüj yapılmasının önem arz ettiğini, Van Valiliğine, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne, Van Büyükşehir Belediyesine, TOKİ Başkanlığına ve
Karayolları 11. Bölge Müdürlüğüne defalarca müracaat etmelerine rağmen üç yıldır herhangi bir sonuç alamadıklarını, en son TOKİ Başkanlığı ile ilgili belediyenin yol devri yapılmadığını bahane ederek herhangi bir işlem yapmadıklarını belirterek, trafik güvenliğinin sağlanması ve işlerinin aksamaması için bahse konu yere kavşak yapılması talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Van
Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğünden dostane çözüme ilişkin mevzuat hükümlerini hatırlatan bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
/
3. Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen 02/03/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; “ … Bahse konu yolun sorumluluğu TOKİ’de bulunmaktadır. Söz konusu yolun devir işlemleri herhangi bir protokolle Büyükşehir Belediyesine yapılmadığından dolayı
Daire Başkanlığımızca herhangi bir çalışma yapılamamaktadır. Söz konusu talep için ilgili kurum olan
TOKİ’ye başvurulması hususunda … ” şeklinde, 3.1. Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen 11/03/2021 tarihli ve – sayılı cevabi yazıda özetle; “ … personelimizin yerinde yapmış oldukları çalışmalar neticesinde; bahse konu olan yolun sorumluluğunun TOKİ Başkanlığına ait olduğu ve söz konusu yolda belirtilen nokta ile açık olan orta refüj arasındaki yaklaşık mesafenin 325 metre olduğu tespit edilmiştir.
Aynı zamanda yolun keskin virajlı olması ve direksiyon sınav güzergahı olarak kullanılmasından dolayı, yeni bir orta refüjün açılmasının trafik düzeni ve güvenliği açısından uygun olmayacağı kanaatine varılmıştır. … ” şeklinde, 4. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen 16/03/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; “İdaremiz tarafından 31.05.2012 tarihinde ihalesi yapılan ve 35.250.000 TL + KDV bedel ile Yüklenici Firma “ İnş. Tic. Ve San. Ltd. Şti” uhdesinde olan “Van Merkez, Kalecik, Bostaniçi, Kevenli Afet Bölgelerinin Genel Altyapı İnşaatı İşi”nin 18.06.2012 tarihinde Bostaniçi, Kevenli Afet Bölgelerinin Genel Altyapı İnşaatı İşi sözleşmesi imzalanmış ve süre uzatımlı son iş bitim tarihi 01.07.2013 olarak belirlenmiş olup 21.06.2012 tarihinde yer teslimi yapılarak;
Müşavir Firma “ Müşavirlik A.Ş.” denetiminde 21.09.2016 tarihinde kesin kabul tutanağı onaylanarak tamamlanmıştır.
Söz konusu kavşak düzenleme ile ilgili;
“Karayolları Kenarında Yapılacak Ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin Dördüncü Kısım Belediye
Sınırları İçinde Bulunan Karayolu Kenarındaki Yapı Ve Tesisler Birinci Bölüm Genel Esaslar Kavşak
Mesafesi MADDE 37 – (Değişik: 06.01.1998/23222 Sayılı Resmi Gazete) Karayolu kenarında yapılacak ve açılacak tesislere ait geçiş yolu ekseninin taşıt yolu kenar çizgisi ile kesiştiği noktanın kavşak başlangıcına mesafesi; Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağına dahil, bölünmüş devlet ve il yolları ile aynı yönde birden fazla şeridi olan iki yönlü devlet yollarında en az 100 metre, diğer devlet ve il yollarında en az 75 metre, Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağındaki karayollarının diğer yollar ile teşkil etmiş olduğu kavşakların diğer yollardan yaklaşımında en az 50 metredir.” hükümleri çerçevesinde söz konusu yol imalatları imar planı, sözleşme ve mevzuata uygun olarak tamamlanmış olup, şikayet konusu kavşak düzenleme ile ilgili olarak ilgili Belediye ve Karayolları Bölge Müdürlüğü nezdinde işlem tesis edilmesi gerekmektedir ayrıca, bölgede yol, kavşak ile ilgili altyapı imalatlarına yönelik İdaremiz tarafından herhangi bir yatırım planı bulunmamaktadır.” şeklinde, 5. Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından gönderilen 18/03/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; “ … Bilindiği üzere, 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97 nci maddesinin birinci fıkrasının (o) bendi ile “Mahalli idareleri ve bunların merkezi idare ile olan alaka ve münasebetlerini düzenlemek” aynı Kararnamenin 100 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile “Mahalli idarelerin iş ve işlemlerine dair mevzuatla verilen görev ve hizmetleri yapmak, takip etmek, sonuçlandırmak ve geliştirmek” görevi Bakanlığımıza tevdi edilmiştir.
Bu kapsamda; tarafından Van Valiliğine sunulan dilekçeye istinaden Van Valiliğinin
24.09.2019 tarihli ve sayılı yazısı ile Müdürlüğümüze iletilen yazı kapsamında
/
Müdürlüğümüzce ilgi (b) yazı ve mezkur dilekçe Tuşba Belediye Başkanlığına ilgi (c) yazı ilişiğinde gönderilerek 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun kapsamında konunun yasal süresi içerisinde 5393 sayılı Belediye Kanunu çerçevesinde detaylıca araştırılarak sonucundan 01.10.2019 tarihine dek ivedilikle Müdürlüğümüze bilgilendirme yapılması ilgi (c) yazı ile belirtilmiştir. Buna istinaden; Tuşba Belediye Başkanlığının ilgi (ç) tarihli ve sayılı ‘Kavşak Talebi’ konulu yazısı ile ilgili mahalde kavşak yapılması talebi ile ilgili olarak, talep edilen kavşağın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında 30 metre genişliğinde yola denk geldiği ve Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın 18.07.2014 tarihli ve 123 sayılı kararına binaen 20 metre ve üzeri yollar Büyükşehir Belediye Başkanlığının yetkisinde olduğu belirtilerek, talep edilen kavşağın Van Büyükşehir Başkanlığı tarafından yapım işleminin gerçekleştirilmesinin uygun olduğu belirtilmektedir.
Bu doğrultuda; Müdürlüğümüzce Van Büyükşehir Belediye Başkanlığına yazılan ilgi (d) yazı ile ilgi (b), (ç) yazı ve mezkur dilekçe ilgi (d) yazı ilişiğinde gönderilerek 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına
Dair Kanun kapsamında konunun yasal süresi içerisinde 5216 sayılı
Büyükşehir Belediye Kanunu çerçevesinde detaylıca araştırılarak sonucundan 11.10.2019 tarihine dek
Müdürlüğümüze bilgilendirme yapılması hususu belirtilmiştir.
Bu minvalde Van Büyükşehir Belediye Başkanlığının 29.11.2019 tarihli ve sayılı ilgi (e) yazısında; Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığının cevabi yazısında Tuşba İlçesi Kalecik
Toki yolunun sorumluluğunun TOKİ Başkanlığına ait olmasından dolayı, söz konusu talep edilen kavşakta herhangi bir çalışma yürütülmesi tasarrufunun Büyükşehir Belediyesinin sorumluluğunda olmadığı belirtilmektedir. Ayrıca ilgi (f) Van Büyükşehir Belediye Başkanlığının 09/01/2020 tarihli ve sayılı yazısında Büyükşehir Yol Yapım Bakım ve Onarım Daire Başkanlığı ilgili teknik personellerince yerinde yapılan incelemeler neticesinde, söz konusu yolun Kalecik TOKİ konutlarına ulaşımı sağlamak için yapıldığı ve Büyükşehir Belediyesine devri yapıldığına dair herhangi bir protokol vb. nitelikte yazı bulunmadığından, kavşak yapılmasına yönelik talep ile ilgili tarafınca herhangi bir çalışma yapılamamakta olduğu hususu belirtilmektedir.
Bu meyanda Van Valiliğinin 24.09.2019 tarihli ve sayılı yazısına cevabi mahiyetinde
Müdürlüğümüzün ilgi (g) Kavşak Talebi ( Dilekçesi) konulu yazısında ilgi tüm yazılar ilişikte gönderilerek dilekçe sahibine konu ile alakalı bilgilendirilme yapılması niteliğinde Van Valiliği İl
Yazı İşleri Müdürlüğü’ne bilgilendirme yapılmıştır.
Müdürlüğümüzün görev ve yetkilerinden olan ‘Mahalli idarelerin iş ve işlemlerine dair mevzuatla verilen görev ve hizmetleri yapmak, takip etmek, sonuçlandırmak ve geliştirmek,’ sorumluluğu kapsamında ilgi (b)
yazı ile Müdürlüğümüze havale edilen dilekçenin içeriğinde özetle 07.09.2019 tarihinde Valiliğe sunulan dilekçe ile Kalecik Toki yolu üzeri/Tuşba adresinde ilgili mahalde kavşak yapılması talep edilmektedir.
Kavşak yapım talebi hakkında Müdürlüğümüze havale edilen dilekçeye istinaden Van Büyükşehir
Başkanlığı ve Tuşba Belediye Başkanlığı’ndan yasal mevzuat kapsamında konu hakkında gerekli araştırma ve işlemlerin gerçekleştirilerek Müdürlüğümüze kanuni süre içerisinde bilgi verilmesi istenilmiştir.
Müdürlüğümüze konu ile alakalı olarak gelen cevabi nitelikli yazılar değerlendirilerek dilekçenin verildiği yer olan Van Valiliği’ne gönderilmiştir. Ayrıca Müdürlüğümüz tarafından gerekli yazışmalarla alakalı tüm işlemlerin tesis ve ifa edildiği, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğümüzün konu ile ilgili yol, kavşak yapımı işleminin fiziki olarak tesis edilmesi noktasında ilgili idarelerle gerekli yazışmaların yapıldığı, şikayetçi veya diğer ilgililer ile Müdürlüğümüz arasında yargı mercilerine intikal eden ve başvuru konusunu ilgilendiren bir uyuşmazlığın söz konusu olmadığı, başvuru konusuna benzer mahiyette ve idaremize muhatap açılmış olan herhangi bir dava bulunmamaktadır.” şeklinde belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. …” hükmüne, 7. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.” düzenlemesine, 8. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne, 8.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.” hükmüne, 9. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinde; “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: … g) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek… İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır: …a) Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak…” hükmüne, 9.1. “Ulaşım hizmetleri” başlıklı 9’uncu maddesinde; “(Değişik birinci fıkra: 12/11/2012-6360/8 md.)
Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler
Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.
Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.
Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. …” hükmüne, 9.2. “Belediyeler arası hizmet ilişkileri ve koordinasyon” başlıklı 27’nci maddesinde; “(Değişik birinci fıkra: 12/11/2012-6360/11 md.) Büyükşehir kapsamındaki belediyeler arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi tarafından sağlanır. Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri veya ilçe belediyelerinin kendi aralarında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilaf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkilidir.
… büyükşehir belediyelerinde meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park, spor ve kültürel tesislerin büyükşehir belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler arasında dağılımına ilişkin esaslar büyükşehir belediye meclisi tarafından belirlenir…” hükmüne, 10. 03/07/2015 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde; “a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. … Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar…” hükmüne, 11. Yatırım İzleme Ve Koordinasyon Başkanlığı Görev, Yetki Ve Sorumlulukları İle Çalışma Usul
Ve Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, büyükşehir belediyelerinin bulunduğu illerde valiye bağlı olarak kurulan Yatırım İzleme ve
Koordinasyon Başkanlığının görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.” hükmüne, 11.1. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Bakanlık: İçişleri Bakanlığını, b) Başkan: Vali veya valinin görevlendirdiği vali yardımcısını,” hükmüne, 11.2. “Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 5’inci
maddesinde; “(1) Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının görevleri şunlardır:
a) Kamu kurum ve kuruluşlarının yatırım ve hizmetlerinin etkin olarak yapılmasını, izlenmesini ve koordinasyonunu sağlamak, b) İldeki kamu kurum ve kuruluşlarına rehberlik etmek ve bunları denetlemek, … k) Merkezi idare tarafından yapılan her türlü yardımı koordine etmek, denetlemek, izlemek ve acil durumlarda bizzat yerine getirmek, l) Gerektiğinde merkezi idarenin taşrada yapacağı yatırımları yapmak ve koordine etmek, m) İldeki kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülmesi gereken yatırım ve hizmetlerin aksadığının ve bu durumun halkın sağlığı, huzur ve esenliği ile kamu düzeni ve güvenliğini olumsuz etkilediğinin vali veya ilgili bakanlığınca tespit edilmesi durumunda, hizmet ve yatırımın gerçekleştirilmemesi halinde söz konusu yatırım ve hizmetleri, valinin talimatı ile yerine getirmek, /
… s) (Ek:RG-30/12/2016-29934) İlin ihtiyaçları çerçevesinde gerektiğinde her türlü yatırım ve hizmetleri yerine getirebilmek amacıyla, kamu kurum ve kuruluşlarıyla, diğer tüzel kişilerle ve sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapmak ve ortak projeler yürütmek.
ş) (Ek:RG-30/12/2016-29934) Başkanın verdiği diğer görevleri yapmak.” hükmüne, 11.3. “Başkanın görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 6’ıncı maddesinde; “(1) Başkanın görev, yetki
ve sorumlulukları şunlardır:
a) Başkanlığın en üst amiri olarak teşkilâtı sevk ve idare etmek ve denetlemek, …” hükmüne, 12. İl Planlama Ve Koordinasyon Müdürlükleri Kuruluş Görev Ve Çalışma Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu yönetmeliğin amacı, kalkınma planları, bunlara bağlı yıllık programlar ve ilgili mevzuat tarafından valiliklere verilmiş bulunan görevlerin yerine getirilmesine yardımcı olmak üzere kurulmuş bulunan il planlama ve koordinasyon müdürlüklerinin kuruluş, görev ve çalışma esaslarım düzenlemektir.” hükmüne, 12.1. “İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğünün Görevleri” başlıklı 6’ncı maddesinde; “İl planlama
ve koordinasyon müdürlüğünün görevleri şunlardır:
Kalkınma planı ve yıllık programları ile verilen görevler çerçevesinde; a) İl’in ekonomik ve sosyal yapısını belirlemek amacıyla araştırmalar yapmak, ilgili resmi ve özel kuruluşlardan toplanan bilgilerden faydalanarak il envanterini hazırlamak, b) İldeki kamu kuruluşlarınca üst kademelere gönderilecek yatırım tekliflerini inceleyerek varsa aralarındaki uyumsuzluk veya çelişkileri tespit etmek ve bir rapor halinde durumu İl Koordinasyon
Kuruluna sunmak, c) Plan-program uygulamaları ile yıllık programlarda yer alan ildeki kamu yatırımlarını izlemek, ortaya çıkan ve koordinasyonu gerektiren sorunları belirlemek, çözümlenmesi için gerekli tedbirleri tespit ederek valiliğe bildirmek ve çözümlenmesine yardımcı olmak, d) İl Koordinasyon Kuruluna götürülmesi gereken koordinasyon ve izleme konularında gerekçeli rapor hazırlamak, bu kurulun çalışmalarına ilişkin ön hazırlıkları yapmak ve sekreterya hizmetlerini yürütmek, e) Mahalli idarelerin planlama çalışmalarına ve yatırım tekliflerinin hazırlanmasına kalkınma programları doğrultusunda yardımcı olmak, bu idarelerin yatırımlarının uygulanmasını izlemek ve değerlendirmek, … j) İlçelerle, plan ve program uygulamasında etkili bir haberleşme ve işbirliğini sağlamak,” hükmüne, 12.2. “Yıllık İl Yatırım Teklifi” başlıklı 10’uncu maddesinde; “Yıllık programlarda yer alması için ildeki kamu kuruluşlarınca üst kademelere gönderilecek yatırım teklifleri İl Koordinasyon Kurulunca görüşülerek aralarındaki uyumsuzluk ve çelişkiler giderilir.
Müdürlük, söz konusu teklifler üzerinde gerekli incelemeleri yaparak sonucunu bir rapor halinde İl
Koordinasyon Kuruluna sunar.” hükmüne, 12.3. “Mahalli İdareler Yatırımları” başlıklı 12’nci maddesinde; “Mahalli idarelerin planlama çalışmalarına, kalkınma planları doğrultusunda müdürlükçe yardımcı olunur.” hükmüne,
12.4. “İl Koordinasyon Kurulu Toplantıları” başlıklı 13’üncü maddesinde; “Müdürlük, İl Koordinasyon
Kurulu toplantıları için gerekli olan hazırlık çalışmalarının yapılmasından, toplantıda alınan kararların yazılarak valilik kanalıyla ilgili kuruluşlara gönderilmesinden ve sonuçlarının izlenerek valiye bildirilmesinden sorumludur.” hükmüne, 12.5. “Yatırımların izlenmesi” başlıklı 15’inci maddesinde; “Müdürlükçe, il içindeki merkezi ve mahalli idareler yatırımları, yatırımcı kuruluşlardan valilikçe istenen yıllık yatırım projeleri ve bu projeler için hazırlanacak çalışma ve iş programları ile yatırım uygulama raporlarına dayalı olarak vali adına ve vali tarafından düzenlenecek program dairesinde yerinde izlenir.” hükmüne, 13. 13/04/2005 tarihli ve 25785 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlileri Etik Davranış
İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde; “Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, kamu yararını gözetmeyi, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği, hizmette yerindenliği ve beyana güveni esas alırlar.” hükmüne, 13.1. 6’ncı maddesinde; “Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; halkın günlük yaşamını kolaylaştırmayı, ihtiyaçlarını en etkin, hızlı ve verimli biçimde karşılamayı, hizmet kalitesini yükseltmeyi, halkın memnuniyetini artırmayı, hizmetten yararlananların ihtiyacına ve hizmetlerin sonucuna odaklı olmayı hedeflerler.” hükmüne, 13.2. 7’nci maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri ve diğer personeli, kamu hizmetlerini belirlenen standartlara ve süreçlere uygun şekilde yürütürler, hizmetten yararlananlara iş ve işlemlerle ilgili gerekli açıklayıcı bilgileri vererek onları hizmet süreci boyunca aydınlatırlar.” hükmüne, 13.3. 8’inci maddesinde; “Kamu görevlileri, çalıştıkları kurum veya kuruluşun amaçlarına ve misyonuna uygun davranırlar. Ülkenin çıkarları, toplumun refahı ve kurumlarının hizmet idealleri doğrultusunda hareket ederler.” hükmüne yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14. Kamu Denetçisi tarafından, şikâyet başvurusunun kabulü ile kamu hizmeti verilirken “belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ve “haklı beklenti” gibi ilkeleri de göz önünde bulundurarak, 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri
İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile İnsan Hakları Eylem Planında belirtilen hedefler uyarınca şikâyete konu yerle ilgili sorumlu idarenin Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı olduğunun tespiti ile şikâyet konusu talebin Ulaşım Koordinasyon Merkezi, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı ve
İl Koordinasyon Kurulu gündemine taşınması, ihtiyaç analizi yapılarak hizmetin ivediliğine ilişkin değerlendirme yapılması için tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan bu öneri, Türkiye Cumhuriyeti
Kamu Başdenetçisinin uygun görüşlerine arz olunur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 15. Uyuşmazlık konusu özetle; Kalecik TOKİ yolunun günlük 120 tır ve ağır tonajlı araç giriş çıkışı olan bir bölge olduğu, tali yoldan ana yola çıkan araçların 500 metre ileriden dönüş yaparak karşı yöne geçip gitmekte olduğu, sürücü kursu araçlarının da eğitim alanı olarak kullanıldığı, tali yoldan ana yola çıkışlarda
500 metre ilerideki kavşaktan manevra yaparken trafiğin aksadığı, trafik güvenliği açısında tehlikeli
duruma yol açıldığı, belediyenin yol devri yapılmadığını bahane ettiği iddiası ile kavşak yapılması talebi hakkındadır.
16. İlgili İdareler tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Van
Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yolun devir işlemlerinin TOKİ tarafından herhangi bir protokolle Büyükşehir Belediyesine yapılmadığı, dolayısıyla sorumluluğun TOKİ’de olduğu, yerinde yapmış oldukları çalışmalar neticesinde yolda belirtilen nokta ile açık olan orta refüj arasındaki yaklaşık mesafenin 325 metre olduğu, yolun keskin virajlı olması ve direksiyon sınav güzergahı olarak kullanılmasından dolayı, yeni bir orta refüjün açılmasının trafik düzeni ve güvenliği açısından uygun olmayacağı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından şikayet konusu yerin 21/09/2016 tarihinde kesin kabul tutanağı onaylanarak tamamlandığı, yolun imalatları imar planının, sözleşme ve mevzuata uygun olarak tamamlandığı, şikayet konusu kavşak düzenleme ile ilgili olarak ilgili Belediye ve Karayolları Bölge
Müdürlüğü nezdinde işlem tesis edilmesi gerektiği, bölgede yol, kavşak ile ilgili altyapı imalatlarına yönelik İdareleri tarafından herhangi bir yatırım planı bulunmadığı, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca
Bakanlıklarına mahalli idareleri ve bunların idare ile olan alaka ve münasebetlerini düzenleme, mahalli idarelerin iş ve işlemlerini takip etme, sonuçlandırma ve geliştirme görevinin verildiği, bu kapsamda şikayetçinin dilekçesine istinaden Van Valiliğinin 24/09/2019 tarihli yazısı üzerine ilgili İdarelere yazı yazıldığı, Tuşba Belediye Başkanlığının cevabi yazısında kavşağın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında
30 metre genişliğinde yola denk geldiğinin ve Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın 18/07/2014 tarihli ve
123 sayılı kararına binaen 20 metre ve üzeri yolların Büyükşehir Belediye Başkanlığının yetkisinde
olduğundan kavşağın anılan Belediye tarafından yapım işleminin gerçekleştirilmesinin uygun olduğunun, Van Büyükşehir Belediye Başkanlığının 29/11/2019 tarihli cevabi yazısında TOKİ tarafından
Belediyelerine devir yapıldığına dair herhangi bir protokol vb. nitelikte yazı bulunmadığının belirtildiği, söz konusu yazıların Van Valiliği’ne gönderildiği açıklamalarına yer verildiği anlaşılmıştır.
17. Şikâyet konusuna ilişkin mevzuat incelendiğinde; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7’nci maddesinde, büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yolların, meydanların, bulvarların, caddelerin ve ana yolların yapımının büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumluluğunda bulunduğu, kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmanın ise ilçe belediyesinin görev, yetki ve sorumluluğunda bulunduğu, 9’uncu maddesinde, Büyükşehir içindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı başkanlığında Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulacağı, trafik hizmetlerini plânlama ve koordinasyonun bu merkez tarafından yürütüleceği, 27’nci maddesinde, büyükşehir belediyelerinde meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park, spor ve kültürel tesislerin büyükşehir belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler arasında dağılımına ilişkin esasların büyükşehir belediye meclisi tarafından belirleneceği, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde ise imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı hizmetleri hizmetlerini yapmanın belediyenin görev ve sorumluluğu olduğu hükmüne yer verildiği, 17.1. Yatırım İzleme Ve Koordinasyon Başkanlığı Görev, Yetki Ve Sorumlulukları İle Çalışma Usul
Ve Esaslarına Dair Yönetmeliğinin 3’üncü maddesinde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının başkanının vali veya görevlendirdiği vali yardımcısı olduğu, 5’inci maddesinde; Yatırım İzleme ve
Koordinasyon Başkanlığının kamu kurum ve kuruluşlarının yatırım ve hizmetlerinin etkin olarak yapılmasını, izlenmesini ve koordinasyonunu sağlama, ildeki kamu kurum ve kuruluşlarına rehberlik etme ve denetleme, ildeki kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülmesi gereken yatırım ve hizmetlerin aksadığının ve bu durumun halkın sağlığı, huzur ve esenliği ile kamu düzeni ve güvenliğini olumsuz etkilediğinin vali veya ilgili bakanlığınca tespit edilmesi durumunda, hizmet ve yatırımın gerçekleştirilmemesi halinde söz konusu yatırım ve hizmetleri, valinin talimatı ile yerine getirme görevlerinin bulunduğu, İl Planlama Ve
Koordinasyon Müdürlükleri Kuruluş Görev Ve Çalışma Yönetmeliğinin 6’ncı maddesinde yatırım tekliflerini inceleyerek varsa aralarındaki uyumsuzluk veya çelişkileri tespit etme ve bir rapor halinde
durumu İl Koordinasyon Kuruluna sunma, ildeki kamu yatırımlarını izleme, ortaya çıkan ve koordinasyonu gerektiren sorunları belirleme, çözümlenmesi için gerekli tedbirleri tespit etme, mahalli idarelerin yatırımlarının uygulanmasını izleme ve değerlendirme görevlerinin Valilik bünyesinde bulunan İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğünün görevleri arasında sayıldığı, 10’uncu maddesinde yatırım tekliflerinin İl
Koordinasyon Kurulunca görüşüleceği, aralarındaki uyumsuzluk ve çelişkilerin giderileceği hükümlerine yer verildiği anlaşılmaktadır.
18. Somut olayda dosya kapsamında yapılan incelemede; şikâyete konu yerin 21/09/2016 tarihinde kesin kabul tutanağı onaylanarak tamamlandığı, TOKİ tarafından işin bitirildiğine ve devredildiğine ilişkin herhangi bir protokol vb. nitelikte yazı yazılmadığı, şikâyetçinin 17/09/2019 tarihli dilekçesine istinaden Van Valiliği tarafından Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne 20/09/2019 tarihli yazı yazıldığı, İl Müdürlüğünün konuyla ilgili İdarelere yazdığı yazılara istinaden Van Büyükşehir
Belediye Başkanlığının 29/11/2019 tarihli cevabi yazısında TOKİ tarafından Belediyelerine devir yapılmadığının belirtildiği, İl Müdürlüğünün 05/12/2019 tarihli yazısıyla da Van Valiliğine söz konusu durumla ilgili bilgilendirme yapıldığı tespit edilmiştir.
18.1. Diğer yandan ilgili İdarelerin şikâyete konu sürece ilişkin yapılan yazışmaları Kurumumuza gönderdikleri, ancak Kurumumuza gönderilen belgelerin incelenmesinden TOKİ ile yazışma yapıldığına ilişkin bir belge bulunmadığı ve dosya kapsamında yetkili idarenin belirlenmesine ilişkin hususun belirlenmesine konu bir yazı veya devir yapılması, protokol yapılması vs. içeriğe sahip bir yazışmanın bulunmadığı anlaşılmaktadır.
19. Konuya ilişkin Tuşba Belediye Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 30/06/2021 tarihli Bilgi Notunda; “Bahse konu yol Tuşba Belediye Başkanlığının sayılı yazısında belirtildiği gibi talep edilen kavşağın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında 30 metre genişliğindeki yola denk geldiği belirtilerek 20 metre ve üzeri yol ağlarının bakım ve onarımları 18.07.2014 tarih ve 123 sayılı encümen kararına göre Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılmasına karar alınmasına rağmen bahse konu yol ile ilgili herhangi bir protokolle Büyükşehir Belediye Başkanlığına veya Tuşba Belediye
Başkanlığına devir işlemleri yapılmadığından yolun sorumluluğu TOKİ’de olup, Belediyemizce herhangi bir çalışma yapılmamaktadır.
Kalecik Mahallesinde kavşak talebinin olduğu kısımlarda halihazırdaki yapılar dikkate alınarak gerekli incelemeler Müdürlüğümüzün teknik ekiplerince incelenmiştir. Bölgede kavşak açılması durumunda kavşağı kullanmak üzere ikamet adresine ulaşıma katkı sağlayacak yol bulunmamaktadır. Güzergah üzerinde yapılaşmanın az olduğu tespit edilmiştir. Ancak TOKİ’de ikamet eden vatandaşlar ve sürücü kurslarının kursiyerleri tarafından yolun aktif olarak kullanıldığı günün belirli saatlerinde yoğunluk olduğu tespit edilmiştir. Ancak kavşağın güzergahında bulunan parsellerde ifraz işlemleri yapılması ve yapıların yoğunlaşması durumunda kavşağın açılması muhtemeldir.
Van Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığının sayılı yazısında belirtilen yeni bir orta refüjün açılmasının trafik düzeni ve güvenliği açısından uygun olmadığı ibaresinin dikkate alınması hususu belirtilmektedir.” şeklinde belirtilmiştir.
20. Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; 18/07/2014 tarihli ve 123 sayılı Van
Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararında; “ … Büyükşehir il sınırında bulunan 20 m ve üzeri tüm yolların bakım ve onarımı ile yapımına ilişkin iş ve işlemlerin 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7.
maddesi doğrultusunda Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılmasına, 20 m’nin altında bulunan diğer yolların yapım, bakım ve onarımı ile ilgili iş ve işlemlerin ilgili ilçe belediyeleri tarafından yapılmasına, Belediyeler arası ilişkilerde ihtilaf çıkması durumunda 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 27.
Maddesine göre hareket edileceğinin bilinmesine …” şeklinde belirtildiği ve imar planında yolun 30 m genişlikte olduğu tespit edilmiştir.
21. Hukuk devleti ilkesi idarenin “belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ve “haklı beklenti” ilkelerine uygun davranmasını içermektedir. Buna göre, idarenin vatandaşların güvenini boşa çıkaracak uygulamalardan kaçınması gerekir. Hukuk devletinde idareden beklenen açık ve güvenilir olma yükümlülüğüne uygun davranmasıdır. (Anayasa Mahkemesinin 31/01/2013 tarihli E. 2011/45 K. 2013/24 sayılı kararı).
22. Anayasa’nın 2’nci maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesinin önkoşullarından biri kişilerin hukuki güvenliğinin sağlanmasıdır. Hukuk devletinin sağlamakla yükümlü olduğu hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. (Anayasa
Mahkemesinin 07/04/2016 tarihli ve E.2015/94, K. 2016/27 sayılı kararı)
23. 30/04/2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan KDK raporlarının eylem planında dikkate alındığı ve aynı zamanda uygulayıcılara yönelik yol haritası olduğu ifade edilen İnsan Hakları Eylem
Planı; anayasal ve yasal değişikliklerle sistemimize dâhil edilen aralarında Kamu Denetçiliği
Kurumu’nun da olduğu kamusal alanda faaliyet gösteren insan hakları kurum ve kuruluşları için, yeni bir başvuru ve güvence imkânını da beraberinde getirmiştir. (İnsan Hakları Eylem Planı, s. 11, 13, 21, 118) İnsan hakları Eylem Planında; Trafik kazalarında ölüm ve yaralanma riskinin en aza indirilmesi için gerekli tedbirler alınacağı (s.79) ifade edilmiştir.
23.1. İnsan Hakları Eylem Planının “3. Amaç: Hukuki Öngörülebilirlik Ve Şeffaflık” başlığı altında; “Belgede, hukuk kurallarını sosyal ve ekonomik hayatın bir teminatı olarak gören uygulama anlayışına yönelik faaliyetler de öngörülmüştür. Hukuk düzenimizin bir bütün olarak, en yüksek evrensel standartlarda hukuk güvenliği ilkesini gerçekleştirmeye devam etmesi vurgulanmış, bu sayede bireylerin haklı beklentilerinin hukukun koruması altında olduğuna yönelik güçlü bir mesaj verilmiştir. Bu amaç altında ortaya konulan hedefler öncelikle idari usulleri ve bürokratik süreçleri kapsamaktadır. Bu doğrultuda, idarenin işlemlerine karşı yapılan başvurularda bireylere hızla ve tatmin edici cevap verilmesi, bürokrasinin azaltılması ve idareden kaynaklanan sebeplerle hukuka aykırı olan işlemin maliyetinin kişilere yüklenmemesi gerekmektedir.” şeklinde belirtilerek “İdarenin İş ve İşlemlerinde Hukuki
Öngörülebilirlik ve Şeffaflığın Güçlendirilmesi” hedefler arasında sayılmıştır.
23.2. “İyi Yönetim” başlığı altında ise “İdarenin işlemlerine karşı yapılan başvurularda bireylere hızla ve tatmin edici cevap verilmesi, bürokrasinin azaltılması ve idareden kaynaklanan sebeplerle hukuka aykırı olan işlemin maliyetinin kişilere yüklenmemesi gerekmektedir. (İnsan Hakları Eylem Planı, s.38)” şeklinde belirtilmiştir.
23.3. Söz konusu Planda belirtilen hususlar devletimizin iş ve işlemlerinde idarelerin davranış usulüne yönelik vatandaş odaklı bakış açısını ve yol haritasını göstermekle birlikte 2021/9 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile de idareler tarafından dikkate alınma ve uygulanma zorunluluğu bulunmaktadır. Söz konusu Eylem Planında belirtilen hususların İdareler tarafından yapılacak iş ve işlemlerde takip edilmesi ve uygulanması gerekmektedir.
24. Kamu hizmetlerinin vatandaşlar için yaşamsal bir önemi bulunmakta olup, kamu hizmetinin, halkın beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi ve manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır. Kamu
hizmetlerinin sunulmasında belirli standartların yakalanması için tüm kamu görevlilerinin uyması gereken kurallar belirlenmiştir.
25. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte kamu görevlilerinin kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde, sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, kamu yararını gözetmeyi, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği, hizmette yerindenliği ve beyana güveni esas alacakları; halkın günlük yaşamını kolaylaştırmayı, ihtiyaçlarını en etkin, hızlı ve verimli biçimde karşılamayı, hizmet kalitesini yükseltmeyi, halkın memnuniyetini artırmayı, hizmetten yararlananların ihtiyacına ve hizmetlerin sonucuna odaklı olmayı hedefleyecekleri; kamu hizmetlerini belirlenen standartlara ve süreçlere uygun şekilde yürütecekleri, hizmetten yararlananlara iş ve işlemlerle ilgili gerekli açıklayıcı bilgileri vererek onları hizmet süreci boyunca aydınlatacakları, çalıştıkları kurum veya kuruluşun amaçlarına ve misyonuna uygun davranacakları, ülkenin çıkarları, toplumun refahı ve kurumlarının hizmet idealleri doğrultusunda hareket edecekleri belirtilmiştir.
26. Anayasada, Devletin temel amaç ve görevleri arasında kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacak surette sınırlayan ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olarak sayılmıştır.
27. Yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre; 27.1. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca yoların yapım, bakım ve onarımının belediyelerin görevi olduğu, şikâyete konu yerin TOKİ tarafından yapıldığı ve 21/09/2016 tarihinde kesin kabul tutanağı onaylanarak tamamlandığı, TOKİ tarafından işin bitirildiğine ve devredildiğine ilişkin dosya kapsamında herhangi bir protokol vb. nitelikte yazı yazılmadığının anlaşıldığı, Van Valiliği ve Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından söz konusu husus tespit edilmesine rağmen herhangi bir girişimde bulunulmadığı, bu durumun 21/09/2016 tarihinden bu yana devam ettiğinin anlaşılması ile yaklaşık 5 yıldır bir girişimde bulunulmayarak ve yolun sorumluluğu kabul edilmeyerek makul sürenin aşıldığı, 27.2. 18/07/2014 tarihli ve 123 sayılı Van Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararında 20 m ve üzeri tüm yolların bakım ve onarımı ile yapımına ilişkin iş ve işlemlerin Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılması kararı alındığı, şikâyete konu yolun 30 m genişlikte olduğu, ilgili mevzuatta yolun devrine ilişkin bir protokol imzalanması hususuna yer verilmediği ve TOKİ tarafından 21/09/2016 tarihinde kesin kabulün yapılmasıyla anılan tarihten itibaren yola ilişkin yapım, bakım ve onarım görev, yetki ve sorumluluğunun Van Büyükşehir Belediye Başkanlığında olduğu, 27.3. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde, trafik hizmetlerini plânlama ve koordinasyonun Ulaşım Koordinasyon Merkezi tarafından yapılacağının; yatırım ve hizmetlerin etkin olarak yapılmasını, izlenmesini ve koordinasyonunu sağlama, yatırım ve hizmetlerin aksadığının ve bu durumun halkın sağlığını, huzur ve esenliği ile kamu düzeni ve güvenliğini olumsuz etkilediğinin tespit edilmesi durumunda söz konusu hizmetleri yerine getirmenin Valinin başkanlığını yürüttüğü Yatırım
İzleme ve Koordinasyon Başkanlığında bulunduğunun; yılda 4 defa yapılan ve yatırım tekliflerinin ve bu kapsamdaki ihtiyaç, uyumsuzluk ve çelişkilerin ildeki kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticilerinin katılımıyla İl Koordinasyon Kurulunda görüşüleceğinin belirtildiği, 27.4. Şikâyetçi tarafından şikâyete konu yerle ilgili pek çok üretim tesisi bulunduğu, günlük 120 tır ve ağır tonajlı araç giriş çıkışı olduğu, sürücü kursu araçlarının eğitim alanı olarak kullanıldığı, tali yoldan ana yola çıkışlarda 500 metre ilerideki kavşaktan manevra yaparken trafiğin aksadığı, birçok kazalara sebep
olunduğu ve tehlikeli duruma yol açarak kazalara davetiye çıkarıldığı iddialarında bulunulduğu, Van
Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yolun keskin virajlı olması ve direksiyon sınav güzergâhı olarak kullanılmasından dolayı yeni bir orta refüjün açılmasının trafik düzeni ve güvenliği açısından uygun olmayacağının belirtildiği, Tuşba Belediye Başkanlığı tarafından ise kavşak açılması durumunda kavşağı kullanmak üzere ikamet adresine ulaşıma katkı sağlayacak yol bulunmadığı, güzergâh üzerinde yapılaşmanın az olduğu, ancak TOKİ’de ikamet eden vatandaşlar ve sürücü kurslarının kursiyerleri tarafından yolun aktif olarak kullanıldığı, günün belirli saatlerinde yoğunluk olduğu, yeni bir orta refüjün açılmasının trafik düzeni ve güvenliği açısından uygun olmadığı ibaresinin dikkate alınması gerektiğinin belirtildiği, 27.5. Bu kapsamda şikâyete konu talebin şikâyetçinin mezkûr yolda trafiğin aksaması, trafik güvenliği açısından tehlikeli duruma yol açılması iddiaları ve sürücü kurslarının kursiyerleri tarafından yolun aktif olarak kullanılması ile günün belirli saatlerinde yoğunluk olduğu tespiti kapsamında incelenmesi ve ihtiyaç analizi yapılarak yatırım kapsamına alınıp alınmayacağının trafik düzeni ve güvenliği açısından değerlendirilmesi için şikâyet konusu talebin Ulaşım Koordinasyon Merkezi, Yatırım İzleme ve
Koordinasyon Başkanlığı ve İl Koordinasyon Kurulu gündemine taşınması ve hizmetin ivediliğinin belirlenmesinde somut olayın durumuna göre bir değerlendirme yapılması gerektiği tespit edilmiştir.
28. Şikâyetçinin iddiaları, İdarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin hukuk devleti ilkelerinden olan
“belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ilkelerine uygun davranması ile “idarenin vatandaşların güvenini boşa çıkaracak uygulamalardan kaçınması”, “açık ve güvenilir olma yükümlülüğü” gibi ilkeleri, Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelikte belirtilen kamu görevlilerinin kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde, hizmette yerindenliği esas almaları; halkın günlük yaşamını kolaylaştırmayı, ihtiyaçlarını en etkin, hızlı ve verimli biçimde karşılamayı, hizmet kalitesini yükseltmeyi, halkın memnuniyetini artırmayı, hizmetten yararlananların ihtiyacına ve hizmetlerin sonucuna odaklı olmayı hedefleyecekleri; kamu hizmetlerini belirlenen standartlara ve süreçlere uygun şekilde yürütecekleri, hizmetten yararlananlara iş ve işlemlerle ilgili gerekli açıklayıcı bilgileri vererek onları hizmet süreci boyunca aydınlatacaklarına ilişkin ilkeler ve
İnsan Hakları Eylem Planının “3. Amaç: Hukuki Öngörülebilirlik Ve Şeffaflık” başlığı altında yer alan “…idarenin işlemlerine karşı yapılan başvurularda bireylere hızla ve tatmin edici cevap verilmesi, bürokrasinin azaltılması… gerekmektedir.” şeklinde belirtilen amaç ve “İdarenin İş ve İşlemlerinde
Hukuki Öngörülebilirlik ve Şeffaflığın Güçlendirilmesi” hedefi doğrultusunda şikayete konu yola ilişkin sorumlu idarenin Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı olduğunun tespiti ile şikayete konu talebin
Ulaşım Koordinasyon Merkezi, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı ve İl Koordinasyon
Kurulu gündemine taşınması için gerekli çalışmaların yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 29. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Kurumumuzun bilgi ve belge taleplerine süresi içinde cevap verildiği, ancak şikâyetçinin dilekçesi hakkında süresi içerisinde, gerekçeli bir şekilde işlem tesis edilmediği, böylece “kararların gerekçeli olması”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine riayet edilmediği, Van Valiliği tarafından ise Kurumumuzun 22/02/2021 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talebine cevap verilmediği,
böylece “kararların gerekçeli olması”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine riayet edilmediği tespit edilmiş olup, anılan İdarelerin bundan böyle belirtilen ilkelere riayet etmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
30. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Van İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre ŞİKÂYET BAŞVURUSUNUN KABULÜNE, Kamu hizmeti verilirken “belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ve “haklı beklenti” gibi ilkeleri de göz önünde bulundurarak, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye
Kanunu ve Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelik ile İnsan Hakları Eylem Planında belirtilen hedefler uyarınca şikâyete konu yerle ilgili sorumlu idarenin Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı olduğunun tespiti ile şikâyet konusu talebin
Ulaşım Koordinasyon Merkezi, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı ve İl Koordinasyon
Kurulu gündemine taşınması, ihtiyaç analizi yapılarak hizmetin ivediliğine ilişkin değerlendirme yapılması hususunda VAN VALİLİĞİNE ve VAN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, ŞİKÂYETÇİYE, VAN VALİLİĞİNE ve VAN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/