|
ÖZET: Bu karar, başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 64. maddesinin 3. fıkrası gereğince kalkınmada birinci derece öncelikli yöre hizmetinin kademe ilerlemesinde değerlendirilmesi talebine ilişkindir. Başvuran, 09.08.2019 tarihinde Defterdarlıkta göreve başlamış, ancak 30.11.2019-21.12.2019 tarihleri arasında askerlik nedeniyle aylıksız izin kullanmıştır. İdare, başvuranın iki yıllık fiili çalışma süresinin dolmadığını ve 25.08.2021 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile denetim ve inceleme yetkilerinin kaldırıldığını belirterek talebi reddetmiştir.
Kararda, başvuranın iki yıllık süreyi doldurmadığı ve dolayısıyla 657 sayılı Kanun’un 64. maddesinin 3. fıkrasından yararlanamayacağı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin yürürlük tarihi olan 25.08.2021 itibarıyla başvuranın unvanının yer değiştirmeye tabi unvanlar arasından çıkarıldığı belirtilmiştir. Bu nedenle, başvurunun reddi yönündeki idarenin işlemi hukuka uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/5966-S.22.9092
BAŞVURU NO : 2022/3098
KARAR TARİHİ : 29/04/2022
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
Kalkınmada birinci derece öncelikli yöre hizmetinin kademe
BAŞVURUNUN KONUSU :
ilerlemesinde değerlendirilmesi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 25/02/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle, 657 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası gereği kalkınmada
birinci derece öncelikli yöre hizmetinin kademe ilerlemesinde değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Hazine ve Maliye Bakanlığının konuya ilişkin 28/03/2022 tarih ve sayılı yazısında
özetle; “…Adı geçenin özlük dosyasının incelenmesi neticesinde, 24.06.2014 tarihinde
Defterdarlığı Personel Müdürlüğünde defterdarlık uzman yardımcısı olarak göreve başladığı, 02/02/2015 – 25/07/2019 tarihleri arasında denetim ve İnceleme yetkili defterdarlık uzman yardımcısı olarak Defterdarlığında görev yaptığı, 09.08.2019 tarihinden itibaren
Defterdarlığında denetim ve inceleme yetkili defterdarlık uzmanı olarak göreve başladığı, 30.11.2019-21.12.2019 tarihleri arasında askerlik hizmeti nedeniyle aylıksız izin kullandığı, 83 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 241 inci maddesinde değişiklik yapılarak 25.08.2021 tarihinden itibaren denetim ve inceleme yetkisinin kaldırıldığı ve halen Defterdarlığı Muhakemat Müdürlüğünde defterdarlık uzmanı olarak görevine devam ettiği anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere;
25.06.2012 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Maliye Bakanlığı Defterdarlık Uzmanlığı
Yönetmeliği’nin 35/4 üncü maddesinde “Defterdar emrine verilen Defterdarlık Uzmanları yer değiştirme suretiyle atamaya tabi olup, bunların atama işlemleri 22/9/2000 tarihli ve 24178 sayılı
Resmi Gazele ‘de yayımlanan Maliye Bakanlığı Personelinin Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri çerçevesinde Bakanlıkça yerine getirilir.” Denilmekte.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasında ise “72 nci madde
gereğince belirli bir süre görev yapmak üzere, mecburî olarak sürekli görevle atanan memurlardan kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara, hu yörelerde fiilen çalışmak suretiyle geçirilen her iki yıl için bir kademe ilerlemesi daha verilir. Yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır. İki yıldan az süreler dikkate alınmaz, ” hükmü bulunmaktadır.
Adı geçen, 09/08/2019 tarihinde kalkınmada birinci derecede öncelikli yöre kapsamında olan
Defterdarlığına yer değiştirme suretiyle Denetim ve İnceleme Yetkili Defterdarlık Uzmanı olarak atanmış olup, söz konusu Defterdarlıkta görev yapmakta iken 30.11.2019- 21.12 2019 tarihleri arasında askerlik hizmeti aylıksız izin kullanmak suretiyle görevinden ayrıldığından 657 sayılı
Kanunun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasında belirtilen iki yıllık süre 30.08.2021 tarihinde dolmaktadır.
Ancak 25.08.2021 tarihli ve 31579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 83 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 2 nci maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 241 inci maddesinde değişiklik yapılarak Defterdarlıkların teşkilat ve görev alanına giren konularda teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma yapmakla sadece Muhasebe Denetmeni ve Muhasebe Denetmen
Yardımcıları görevlendirilmiş olup denetim ve inceleme yetkili Defterdarlık Uzman ve
Yardımcılarının bu konudaki yetkileri kaldırılmıştır.
Dolayısıyla 83 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 5 inci maddesinde “Bu Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi yayımı tarihinde yürürlüğe girer” İfadesi yer aldığından söz konusu Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi hukuken Resmi Gazetede yayımlanma tarihi olan 25/08/2021 tarihinden itibaren hüküm ifade edeceğinden adı geçenin unvanı da bu tarih itibarıyla yer değiştirmeye tabi unvanlar arasından çıkartılmıştır.
Bundan dolayı adı geçenin kalkınmada birinci derecede öncelikli yörede fiilen çalışmak suretiyle geçirdiği sürenin iki yıldan az olması nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasından yararlandırılmasına imkan bulunmamaktadır…”
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun ‘Kurumun Görevi’
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ‘Kademe ve kademe ilerlemesi’ başlıklı 64 üncü
maddesinde; (1) Madde 64 – (Değişik: 13/2/2011 – 6111/100 md.) Kademe; derece içinde, görevin önemi veya sorumluluğu artmadan, memurun aylığındaki ilerlemedir.
Memurun kademe ilerlemesinin yapılabilmesi için bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması şartları aranır.
72 nci madde gereğince belirli bir süre görev yapmak üzere, mecburî olarak sürekli görevle atanan
memurlardan kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara, bu yörelerde fiilen çalışmak suretiyle geçirilen her iki yıl için bir kademe ilerlemesi daha verilir. Yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır. İki yıldan az süreler dikkate alınmaz.
Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır.
Bu maddede belirtilen şartları haiz her sınıf ve derecedeki memurlar, hak kazandıkları tarihten geçerli olmak üzere ve başkaca bir işleme gerek kalmaksızın bir ileri kademeye ilerlemiş sayılırlar.
Kademe ilerlemesi ile ilgili onay mercii atamaya yetkili amirdir. Onay mercileri kademe ilerlemeleri ile ilgili yetkilerini devredebilirler.
Kademe ilerlemesine hak kazanamayan memurlar, kurumlarınca her ay alınacak toplu onaylarla belirlenir. Kademe ilerlemesi yapmış sayılanlardan ilerlemeye müstahak olmadıkları sonradan tespit edilenlerin kademe ilerlemeleri, ilerlemiş sayıldıkları tarihten geçerli olmak üzere iptal edilir.”
6) 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin ‘Uzman ve Denetmen İstihdamı’ başlıklı 241 inci
maddesinde (Değişik başlık: RG-25/8/2021-31579-CK-83/2 md.): (1) Bakanlık merkez teşkilatında 657 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesine göre Hazine ve Maliye Uzmanı ile Hazine ve Maliye Uzman
Yardımcısı; taşra teşkilatında aynı Kanunun ek 44 üncü maddesine göre Defterdarlık Uzmanı ve
Defterdarlık Uzman Yardımcısı ile defterdarlıkların teşkilat ve görev alanına giren konularda teftiş, denetim, soruşturma ve inceleme işleri yaptırmak üzere 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesi uyarınca doğrudan defterdara bağlı Muhasebe Denetmeni ve Muhasebe
Denetmen Yardımcısı istihdam edebilir.
(2) (Mülga:RG-25/8/2021-31579-CK-83/2 md.)
(3) Hazine ve Maliye Uzmanı ile Hazine ve Maliye Uzman Yardımcısı, mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarınca Adalet Uzmanı ve Adalet Uzman Yardımcısına denktir.
(4) (Ek:RG-25/8/2021-31579-CK-83/2 md.) Muhasebe Denetmeni ve Muhasebe Denetmen
Yardımcısı, mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin ek 30 uncu maddesi uyarınca Ürün Denetmeni ve Ürün Denetmen
Yardımcısına denktir.” 25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 83 nolu Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 5 nici maddesinde “Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayımı tarihinde yürürlüğe girer” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ:
Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Başvuran özetle, 657 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası gereği kalkınmada
birinci derece öncelikli yöre hizmetinin kademe ilerlemesinde değerlendirilmesini talep etmektedir.
8) İlgili idarenin yukarıda (2 nolu paragrafta) yer verilen yazısında özetle, başvuranın 09.08.2019
tarihinden itibaren Defterdarlığında denetim ve inceleme yetkili defterdarlık uzmanı olarak göreve başladığı, 30.11.2019- 21.12.2019 tarihleri arasında askerlik hizmeti nedeniyle aylıksız izin kullandığı, askerlik hizmeti için aylıksız izin kullanmak suretiyle görevinden ayrıldığından 657 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasında belirtilen iki yıllık sürenin 30.08.2021 tarihinde dolduğu, ancak 25.08.2021 tarihli ve 31579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 83 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
241 inci maddesinde değişiklik yapılarak Defterdarlıkların teşkilat ve görev alanına giren konularda
teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma yapmakla sadece Muhasebe denetmeni ve muhasebe denetmen yardımcılarının görevlendirildiği, Defterdarlık uzman ve yardımcılarının bu konudaki yetkilerinin kaldırıldığı ve 83 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 5 inci maddesinde “Bu
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayımı tarihinde yürürlüğe girer” ifadesinin yer aldığı, söz konusu
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hukuken Resmi Gazetede yayımlanma tarihi olan 25/08/2021 tarihinden itibaren hüküm ifade edeceğinden adı geçenin unvanının da bu tarih itibarıyla yer değiştirmeye tabi unvanlar arasından çıkartıldığı, bundan dolayı adı geçenin kalkınmada birinci derecede öncelikli yörede fiilen çalışmak suretiyle geçirdiği sürenin iki yıldan az olması nedeniyle
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasından
yararlandırılmasına imkan bulunmadığı görüşlerine yer verilmiştir.
9) Başvuran 657 sayılı yasanın 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası gereğince kendisine bir kademe
ilerlemesi verilmesini talep etmektedir. Söz konusu fıkrada “72 nci madde gereğince belirli bir süre görev yapmak üzere, mecburî olarak sürekli görevle atanan memurlardan kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara, bu yörelerde fiilen çalışmak suretiyle geçirilen her iki yıl için bir kademe ilerlemesi daha verilir. Yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır. İki yıldan az süreler dikkate alınmaz” hükmüne yer verilmiştir. Buna göre başvuranın öncelikle kalkınmada öncelikli yörede belirli bir görevi sürekli yapmakla atanmış ve en az iki yıl çalışmış olması gerekir. İdare ise, öngörülen sürenin dolmadığını iddia etmektedir. Başvuru da çözülmesi gereken uyuşmazlıklardan birisi de iki yıllık sürenin dolup dolmadığıdır.
9.1) Başvuru kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, başvuranın 09.08.2019
tarihinde itibaren Defterdarlığında denetim ve inceleme yetkili defterdarlık uzmanı olarak göreve başladığı, 30.11.2019-21.12.2019 tarihleri arasında askerlik görevini yapmak üzere aylıksız izne ayrıldığı, 83 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci maddesi ile 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 241 inci maddesinde değişiklik yapılarak 25.08.2021 tarihinden itibaren denetim ve inceleme yetkisinin kaldırıldığı, göreve başlama tarihi (09/08/2019) ile 83 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Resmi Gazete’de yayımlandığı tarih arasında her ne kadar 2 yıllık geçtiği görülmekte ise de, bu dönemde başvuranın 30.11.2019-21.12.2019 tarihleri arasında aylıksız izinde olduğu idarenin açıklamalarından da anlaşılmaktadır. Bu durumda, aylıksız izinli
olunan dönem bakımından, 64 üncü maddenin üçüncü fıkrasında öngörülen fiilen çalışma şartının yerine getirilmediği ve söz konusu Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin ilgili hükümlerinin Resmi
Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe gireceği de dikkate alındığında, idarenin bu yönde tesis edilmiş olan işleminde mevzuata aykırı bir yön bulunmadığı değerlendirilmektedir. Ayrıca, söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Resmi Gazete’de yayımlanmakla, belirtilen yürürlük tarihinden itibaren bütün gerçek ve tüzel kişiler yönünden bağlayıcı olup, ayrıca bu durumun başvurana tebliğ veya tefhim edilmesine gerek bulunmamaktadır.
10) Sonuç olarak yapılan değerlendirme neticesinde, belirtilen sebep ve gerekçelerle başvurunun
reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
11) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Van İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvuru kapsamında yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Yukarıda açıklanan sebep ve gerekçelerle Başvurunun REDDİNE,
Kararın Başvuran ve Hazine ve Maliye Bakanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi