Kamu görevi olmayan katılımcılara 6245 sayılı Kanun uyarınca harcırah ödenemeyeceği ve yapılan harcamaların hukuka uygun olmadığı değerlendirilmiştir (Sayıştay)

Konu: Bölgesel kültürleri tanıma, kurumlar arası deneyim ve birikimleri paylaşmak amacıyla yapılan geziye ait ücret ödenmesi.

255 sayılı ek ilamın 1 inci maddesiyle; Vali, İl Özel İdaresi Genel Sekreteri, İl Genel Meclisi Başkanı, 30 meclis üyesi, çeşitli meslek odaları, birlik, kooperatif, dernek başkanları ve gazetecilerden oluşan kişiler için … şehirlerine gezi düzenlenmesi ile ilgili olarak üzerinde kamu görevi olan personelin alabileceği harcırah bedeli toplamının, gezi masrafı olarak ödenen toplam tutardan düşülmesi sonucu kalan toplam … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu, İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü (Harcama Yetkilisi) … göndermiş olduğu temyiz dilekçesinde özetle;

… Valisi başkanlığında İl Özel İdaresi Genel Sekreteri, İl Genel Meclisi Başkanı ve 30 meclis üyesi ile İlin meslek odaları, birlik, kooperatif, demek başkanları ve basın mensuplarından oluşan 16 kişi olmak üzere toplam 49 kişilik heyetle; bölgesel kültürleri tanıma, kurumlar arası deneyim ve birikimleri paylaşmak amacıyla 28-31 Mart 2013 tarihleri arasında … gezisine dair, valilik makamının 21.03.2013 tarih ve 2403 sayılı Olur’unun düzenlendiğini,

“İl Özel İdaresi Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Hakkında Yönetmelik” in 3. maddesinde; “Temsil, ağırlama ve törenlere ait giderlerin konu, kapsam ve miktarı ile davet edileceklerin tespit ve tayini valinin takdirine tabidir.” denildiğini, düzenlenen geziye katılan kişilerin, mezkûr Yönetmelik çerçevesinde Valinin takdiri doğrultusunda geziye iştirak ettiklerini,

Yine Yönetmelik’ in Temsil Giderleri başlıklı 4. maddesinin f bendinde belirtildiği üzere mahalli örf ve âdetin gerektirdiği faaliyetler ile diğer sosyal faaliyetlere iştirak edilmesi ile ilgili giderlerin temsil gideri olarak ödenebildiği, yapılan gezinin amacı ve niteliği itibariyle bu madde kapsamında yer aldığı, bu gezi temasları için il özel idaresi personeli olmayan kişilerin götürülmesinin, gerek İl gerekse gezinin amacına ulaşması açısından son derece gerekli olduğunu,

Gezi için yapılan harcamaların Yönetmelik’ in 8. maddesinde belirtildiği üzere Vali emir ve onayı doğrultusunda yapıldığını, geziye katılan kişilere, içlerinde il özel idare personeli bulunması hasebiyle her ne kadar beyanname doldurtulmuş ise de, şahıslara herhangi bir ödeme yapılmadığını, harcama tutarlarının Doğrudan Temin yöntemiyle usulüne göre firmalara ödendiğini,

Söz konusu harcamanın, niteliği itibariyle açıkça temsil ağırlama gideri kapsamında yer aldığını, bu sebeple harcırah ya da yolluk beyannamesi ile kişilere herhangi bir ödeme yapılmadığını, harcamalara ilişkin tutarın Doğrudan Temin yöntemiyle … Turizm Organizasyon Reklam ve Yayıncılık LTD. ŞTİ.’ ye ve diğer ilgili firmalara ödendiğini,

Ortada bir kamu zararının olmadığını, ödemelerin 3.6.1.1. Temsil Ağırlama Giderleri tertibinden yapılması gerekirken, sehven 03.5.9.03 Kurslara Katılma ve Eğitim Giderleri terbinden yapıldığını, dolayısıyla işlemler neticesinde bir kamu zararı değil, sehven, usulde muhasebe hatası bulunduğunu, yapılan hesap hatasının 2013 yılında gerçekleştiğinden, yılı geçen ve kapatılan dönem hesapları üzerinde bugün itibariyle herhangi bir işlemin yapılması kanunen mümkün olmadığını,

Bu itibarla, düzenlenen gezi neticesinde bir kamu zararının oluşmadığını, yapılan işlemin muhasebeleştirme sırasında sehven yapılan tertip hatası olduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılığın karşılama yazısında;

“İl Özel İdareleri İl Genel Meçlisi Üyeleri ile Özel İdaresi personeli olmayan kişilerin bölgesel kültürleri tanıma, kurumlar arası deneyim ve birikimleri paylaşma amacıyla 28-31 Mart 2013 tarihleri arasında … şehirleri için düzenlenen gezi ile ilgili Valilik onayı alınmış olup programının uygulanması ile ilgili doğrudan temin yöntemi ile ihalesi yapılmış ve harcama tutarının yüklenici firmaya ödendiğini dolayısıyla yapılan ödemenin İl Özel İdaresi Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Hakkındaki Yönetmeliğin 3,4 ve 8. maddelerine uygun olduğunu ileri sürerek tazmin hükmünün kaldırılmasını,” istediğini,

Dava konu gezi programına katılan Vali, İl Özel İdaresi Genel Sekreteri, İl Genel Meclis başkanı ile üyeleri ile diğerlerine sadece 6245 sayılı Kanunun 4 ve 8. maddeleri gereği harcırah bedeli ödenmesi mümkün olduğu halde İl Özel İdaresi Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Hakkındaki Yönetmeliğin 3,4 ve 8. maddelerine istinaden … Turizmden doğrudan temin yöntemi ile hizmet satın alınarak bedelinin bütçeden karşılanması anılan yönetmelik hükümlerine uygun olmadığını,

Bu durum karşısında gezi bedeli olarak özel idare bütçesinden yapılan ödemeden hesaplanan harcırah toplamının mahsubu sonucu neden olunan …-TL. Kamu Zararı hakkında verilen tazmin hükmünün 6085 sayılı Kanun’un 55/7. maddesi gereği olduğu gibi tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı, şeklinde görüş bildirmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

6245 sayılı Kanun’un “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinin (a) bendinde harcırah:

“Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını;… ifade eder.” şeklinde tanımlanmış olup Kanun’un “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinde ise:

“Bu Kanunda belirtilen hallerde:

1. Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara;

2. Memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere;…

Harcırah verilir.”

hükmüne yer verilmiş, “Memur veya hizmetli olmayanların harcırahı” başlıklı 8 inci maddesinde; “Memur veya hizmetli olmadıkları halde bu Kanuna tabi kurumlarca geçici bir görev ile görevlendirilenlere verilecek yol masrafı ve gündelik, bunların bilgi seviyeleri ve faaliyet sahaları ile mahalli şartlar dikkate alınarak 4 ncü dereceye kadar olan memurlardan herhangi birine verilen yol masrafı ve gündeliğe kıyasen ilgili kurumca takdir olunur…” denilmektedir.

Kanun’un “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde de; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:

1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;…”

denilmektedir.

6245 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen maddeleri bir bütün olarak ele alındığında, harcıraha hak kazanılabilmesi için genel olarak iki şartın bir arada gerçekleşmesi öngörülmektedir. Bunlar, memuriyet mahalli dışında görevlendirilme ve bu görevlendirilmenin kurumlara ait resmi bir görevin ifası nedeniyle gerçekleşmesidir. Dolayısıyla her bir görevlendirme işleminde harcıraha hak kazanılabilmesi için öncelikle bu iki şartın yani memuriyet mahalli dışına görevlendirilme ve bu işlemin resmi bir görevin ifası nedeniyle gerçekleşmesi ayrı ayrı aranmaktadır.

Öte yandan memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere de harcırah verileceği 6245 sayılı Kanun’un yukarıda da yer alan 4 üncü maddesinin 2 nci bendinde açıkça ifade edilmiştir.

Rapor dosyasının incelenmesinden; İl Valisi, İl Özel İdaresi Genel Sekreteri, İl Genel Meclisi Başkanı, 30 meclis üyesi, çeşitli meslek odaları, birlik, kooperatif, dernek başkanları ve gazetecilerden oluşan kişiler için … şehirlerine gezi düzenlendiği, denetçisi tarafından; söz konusu organizasyonun resmi kurs, toplantı ve eğitim semineri niteliğinin olmadığı, her hangi bir resmi programa katılımın sağlanmadığı, karşı taraftan davet olmadığı, tur operatörünün hazırladığı programa göre yapılan bir gezi niteliğinde olduğu, harcırahın geçici bir görev ile görevlendirilenlere verilebileceği, burada ise görevlendirme değil, bölgesel kültürleri tanıma, kurumlar arası deneyim ve birikimleri paylaşmak amacıyla düzenlenmiş bir gezinin söz konusu olduğu, söz konusu geziye il genel meclisi üyelerinin yanında çeşitli meslek odaları, birlik, kooperatif, dernek başkanları ve gazetecilerden oluşan bir grubun da götürüldüğü, bu grup içerisinde bulunan kişiler içinde harcırah beyannamesi düzenlendiği, yol ve konaklamaya ilişkin giderlerin de yine bu kapsamda ödendiği iddia edilerek yapılan harcamanın tümü için tazmin talebinde bulunulduğu; Sayıştay 1. Dairesi tarafından düzenlenen 112 sayılı ilamın 3 üncü maddesinde yer alan “İl Özel İdaresinde kamu görevi ifa eden Vali, Genel Sekreter, İl Genel Meclisi Başkanı ve Meclis Üyeleri dışında … şehirlerine düzenlenen geziye katılan çeşitli meslek odaları, birlik, kooperatif, dernek başkanları ve gazetecilere 6245 sayılı Kanun uyarınca geçici görev yolluğu ödenmesi mümkün değildir. Denetçi tarafından bahse konu geziye katılan Vali, İl Özel İdaresi Genel Sekreteri, İl Genel Meclisi Başkanı ve 30 Meclis üyesi ile ildeki meslek odaları, birlik, kooperatif, dernek başkanları ve gazetecilerden oluşan 16 kişilik grup için harcırah ve konaklama bedeli hesaplanarak kamu zararı tutarı belirlenmiştir. Ancak kamu zararının tespitinin, 6245 sayılı Kanun çerçevesinde üzerinde kamu görevi olanların alabilecekleri harcırah ve konaklama bedelinin hesaplanarak, gezi masrafı olarak ödenen toplam tutardan düşülmesi suretiyle yapılması gerekmektedir. Bu itibarla, 6245 sayılı Kanun çerçevesinde üzerinde kamu görevi olanların alabilecekleri harcırah ve konaklama bedelinin tespit edilip, bir Ek raporla Daireye intikali için konunun hüküm dışı bırakılmasına oy birliğiyle karar verildi.” gerekçesi ile hüküm dışı kararı verildiği; daha sonra ise hazırlanan ek rapor üzerine temyize konu 255 sayılı İlamın 1 inci maddesiyle “…asıl ilamın 3 üncü maddesi ile verilmiş olan hüküm dışı kararının kaldırılarak, 6245 sayılı Kanun çerçevesinde üzerinde kamu görevi olan Vali, İl Özel İdaresi Genel Sekreteri, İl Genel Meclisi Başkanı ve 30 Meclis üyesinin alabileceği harcırah bedeli toplamının, … TL olmasına rağmen bu gezi için ödenen tutar … TL ödenmiş olması nedeniyle fazla ödenen ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen toplam … TL kamu zararının,..” denilerek söz konusu gezinin zımnen bir görevlendirme kapsamında kaldığı kabul edilerek anılan geziye katılan ve uhdesinde kamu görevi bulunan Vali, İl Özel İdaresi Genel Sekreteri, İl Genel Meclisi Başkanı ve 30 meclis üyesinin alabileceği harcırah bedeli düşülmek suretiyle kalan tutar için tazmin kararı verildiği anlaşılmıştır.

Sorumlu tarafından söz konusu harcamanın, niteliği itibariyle açıkça temsil ağırlama gideri kapsamında yer aldığı, bu sebeple harcırah ya da yolluk beyannamesi ile kişilere herhangi bir ödeme yapılmadığı, harcamalara ilişkin tutarın Doğrudan Temin yöntemiyle, … Turizm Organizasyon Reklam ve Yayıncılık LTD. ŞTİ.’ ye ve diğer ilgili firmalara ödendiği ifade edilmekte ise de … İl Özel İdaresi İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü’nün 25.02.2013 tarihli “Görevlendirme” konulu ve 1640 sayılı Olur’unda aynen:

“Bölgesel kültürleri tanıma, kurumlar arası deneyim ve birikimlerin paylaşımı amacıyla; ekli listede isimleri bulunan İl Genel Sekreterimiz …, İl Genel Meclisi Başkan ve Üyelerinin katılımıyla Sayın Valimiz … başkanlığında … gezisi yapılacaktır.

Söz konusu geziye katılacak olanların 28-31 Mart 2013 tarihleri arasında uçakla … illerine gönderilmelerini, tahakkuk edecek geçici görev yolluklarının 2013 yılı gider bütçesinin ilgili tertibinden ödenmesini; … görevi başına dönünceye kadar İl Genel Sekreterlik görevinin vekaleten, İl Genel Sekreter Yardımcısı … tarafından yürütülmesini müsaadelerinize arz ederim.”

denilmekte ve yazı ekinde de Vali, İl Özel İdaresi Genel Sekreteri, İl Genel Meclisi Başkanı ve 30 meclis üyesi ile çeşitli meslek odaları, birlik, kooperatif, dernek temsilcileri ve gazetecilerden oluşan iki sayfalık bir liste yer almaktadır.

Gerçekleştirilen organizasyon nedeniyle; … TL tutarında 49 kişi İstanbul gidiş-dönüş bedeli, … TL 33 İl Genel Meclis üyesi … uçak bileti bedeli, … TL 33 İl Genel Meclis üyesi … konaklama bedeli, … TL 16 kişi … … uçak bileti bedeli, … TL 16 kişi … konaklama bedeli, … TL 33 İl Genel Meclis üyesi Havaalanı-… şehir içi tur bedeli ve … TL 13 kişi Havaalanı-… şehir içi tur bedeli olmak üzere toplam … TL ödendiği görülmektedir.

İl Özel İdaresi Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde temsil giderleri sayma yoluyla:

“a) İl’de ekonomik, sosyal, kültürel, sportif ve sanat alanlarında başarılı çalışmaları tespit edilen veya bu konularda ulusal veya uluslararası alanlarda başarılı çalışmalarıyla ödüllendirilen kişi veya kişiler için toplantılar düzenlenmesi, bu kişilere şilt, plaket, ödül ve hediye verilmesi ile çiçek veya çelenk gönderilmesi,

b) Spor faaliyetleri, kongre, konferans ve seminer gibi toplantılara ilişkin karşılama, ağırlama ve organizasyon yapılması,

c) Gerçek veya tüzelkişilere plaket, ödül, hediye verilmesi, çiçek gönderilmesi,

d) İl’de göreve başlayan veya ayrılan protokole dahil kişiler için toplantılar düzenlenmesi, ziyafet verilmesi, plaket ve hediye verilmesi, çiçek gönderilmesi,

e) Cenaze törenleri için alınacak çiçek bedelleri ile vakıflardan kiralanan madeni çelenklerin kira bedellerinin ödenmesi,

f) Mahalli örf adetin gerektirdiği faaliyetler ile diğer sosyal faaliyetlere iştirak edilmesi,

g) Dış ülkelere hediye gönderilmesi veya götürülmesi,

ile ilgili giderlerdir.”

şeklinde belirtilmiş olup temyize konu ilamda ilişikli görülen gezinin bu kapsamda olmadığı açıktır.

Öte yandan 6245 sayılı Kanun’un başlangıçta yer verilen “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinin iki numaralı bendinde; memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere harcırah verileceği açıkça belirtilmiştir. Memur veya hizmetli olmayanların harcırahı ise Kanun’un 8 inci maddesinde; memur veya hizmetli olmadıkları halde 6245 sayılı Kanun’a tabi kurumlarca geçici bir görev ile görevlendirilenlere verilecek yol masrafı ve gündelik, bunların bilgi seviyeleri ve faaliyet sahaları ile mahalli şartlar dikkate alınarak 4 ncü dereceye kadar olan memurlardan herhangi birine verilen yol masrafı ve gündeliğe kıyasen ilgili kurumca takdir olunur şeklinde belirlenmiştir.

Buna göre söz konusu program nedeniyle alınan “Olur” ekinde görevlendirilenlerden uhdesinde kamu görevi olanların 6245 sayılı Kanun’a göre kadro unvanları ile müktesep dereceleri için öngörülen miktarda; uhdesinde kamu görevi olmayanlar içinse 4 üncü dereceye kadar olan memurlardan herhangi birine verilen yol masrafı ve gündelik kadar harcırah hesaplanması gerekmektedir.

Bu kabule göre anılan programa katılanlar için ödenmesi gereken harcırah hesabı aşağıdaki şekilde olacaktır.

Unvan Yevmiye Yol Masrafı Konaklama Bedeli Toplam

Günlük

(a) Gün Sayısı

(b) Yevmiye

Tutarı

(c=a x b x Kişi Sayısı) Gidiş-Dönüş Otobüs Ücreti

(Ödeme Emri Belgesinde Yer Alan Tutar (Kişi Başına … TL) Baz Alınmıştır.) Uçak Bileti

(Ödeme Emri Belgesinde Yer Alan Tutar Baz Alınmıştır.) Konaklama Masrafı

(d=a x 3 gün x 1,5)

Vali … 4 … … … … …

Genel Sekreter … 4 … … … … …

Meclis Başkanı … 4 … … … … …

Meclis Üyeleri (30 Kişi) … 4 … … … … …

STK Temsilcileri ve Gazeteciler (16 Kişi) … 4 … … … … …

Toplam …

Bu itibarla sorumlunun konuya ilişkin iddialarının kısmen kabul edilerek 255 sayılı ek İlamın 1 inci maddesiyle verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünden mevzuata uygun olarak ödenen … TL’nin düşülerek, geriye kalan ve mevzuata aykırı olarak ödenen … TL’nin;

Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) … ile diğer sorumlular (Vali) … ve (Genel Sekreter) …

Uhdelerinde kalmak üzere, hükmün 11.972,85 TL olarak DÜZELTİLEREK TASDİKİNE, Oyçokluğu ile,

(.. Daire Başkanı …, .. Daire Başkanı … ile Üyeler … ve …’nun “Söz konusu organizasyon nedeniyle yapılan harcamanın temsil ve ağırlama faaliyeti kapsamında gerçekleştiği, “İl Özel İdaresi Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Hakkında Yönetmeliğin” 3 üncü maddesinde “Temsil, ağırlama ve törenlere ait giderlerin konu, kapsam ve miktarı ile davet edileceklerin tespit ve tayini valinin takdirine tabidir.” Şeklinde belirlendiği, buna göre Valinin uygun görmesi ile bölgesel kültürleri tanıma, kurumlar arası deneyim ve birikimlerin paylaşımı amacıyla bu ve benzeri organizasyonların yapılabileceğinde tereddüt bulunmadığı, ayrıca Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde de temsil giderlerinin sayma yoluyla:

“a) İl’de ekonomik, sosyal, kültürel, sportif ve sanat alanlarında başarılı çalışmaları tespit edilen veya bu konularda ulusal veya uluslararası alanlarda başarılı çalışmalarıyla ödüllendirilen kişi veya kişiler için toplantılar düzenlenmesi, bu kişilere şilt, plaket, ödül ve hediye verilmesi ile çiçek veya çelenk gönderilmesi,

b) Spor faaliyetleri, kongre, konferans ve seminer gibi toplantılara ilişkin karşılama, ağırlama ve organizasyon yapılması,

c) Gerçek veya tüzelkişilere plaket, ödül, hediye verilmesi, çiçek gönderilmesi,

d) İl’de göreve başlayan veya ayrılan protokole dahil kişiler için toplantılar düzenlenmesi, ziyafet verilmesi, plaket ve hediye verilmesi, çiçek gönderilmesi,

e) Cenaze törenleri için alınacak çiçek bedelleri ile vakıflardan kiralanan madeni çelenklerin kira bedellerinin ödenmesi,

f) Mahalli örf adetin gerektirdiği faaliyetler ile diğer sosyal faaliyetlere iştirak edilmesi,

g) Dış ülkelere hediye gönderilmesi veya götürülmesi,

ile ilgili giderlerdir.”

Şeklinde belirtilmiş olduğunu buna göre gerçekleşen organizasyonun Yönetmeliğin (f) bendine göre “sosyal faaliyetlere iştirak edilmesi” kapsamında yer alması nedeniyle yapılan harcamanın hukuka uygun olduğundan İlam hükmünün Kaldırılmasına karar verilmesi gerekir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı,

Üyeler …, … ve …’ın “İl Özel İdaresinde kamu görevi ifa eden Vali, Genel Sekreter, İl Genel Meclisi Başkanı ve Meclis Üyeleri dışında … şehirlerine düzenlenen geziye katılan çeşitli meslek odaları, birlik, kooperatif, dernek başkanları ve gazetecilere 6245 sayılı Kanun uyarınca geçici görev yolluğu ödenmesinin mümkün olmadığı, harcırahın kurumlara ait resmi bir vazifenin ifası için ödenebileceği, resmi bir vazife ile ancak kamu görevlilerinin görevlendirilebileceği, 6245 sayılı Kanun’un “Memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere” harcırah ödenebileceğini düzenleyen 4 üncü maddesindeki hükmün memur olmayanlar için her durumda yapılan görevlendirmeleri kapsamayacağı, her bir görevlendirme için ifa edilecek hizmetin kuruma ait resmi bir görev olması gerektiği, çeşitli meslek odaları, birlik, kooperatif, dernek başkanları ve gazetecilerin … şehirlerine düzenlenen geziye katılımlarının resmi bir görevin ifası kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmaması nedeniyle, İlam hükmünün Tasdikine karar verilmesi gerekir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)

Karar verildiği 08.02.2017 tarih ve 42707 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.