|
ÖZET: Başvuru, Olağanüstü Hal (OHAL) döneminde kamu görevinden çıkarılan bireylerin, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odası tarafından düzenlenen SMMM stajına giriş ve SMMM sınavlarına katılabilme taleplerine ilişkindir. Başvuranlar, 15 Temmuz 2016’daki darbe girişimi sonrası çok sayıda kamu personelinin ihraç edildiğini, bu süreçte yapılan hatalar nedeniyle tüm ihraç edilenlerin aynı muameleye tabi tutulamayacağını savunmuşlardır. İlgili kurumlar, başvuranların durumunu değerlendirirken, kamu görevinden çıkarılanların meslek mensubu olabilmesi için gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığını incelemiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranların taleplerinin hukuka uygun olup olmadığını değerlendirirken, 3568 sayılı Kanun çerçevesinde belirlenen şartların yerine getirilip getirilmediğine odaklanmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda, başvuranların SMMM stajına giriş sınavı ve SMMM sınavına katılma taleplerinin reddedilmesinin hukuka aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuranların durumu hakkında gerekli bilgilendirmelerin yapılmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. Başvuranların, idari işlemlere karşı dava açma hakları saklıdır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/1325-S.2014
BAŞVURU NO : 2018/11114
KARAR TARİHİ : 24/04/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE SERBEST MUHASEBECİ MALİ
MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MÜŞAVİRLER
ODALARI BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : OHAL Kanun Hükmünde Kararnameleri marifetiyle kamu görevinden çıkarılan kişilerin SMMM stajına giriş sınavı ile SMMM sınavına girebilmesi ve SMMM olabilmesine imkan tanınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/09/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuranlar, 15 Temmuz 2016 tarihinde yaşanan darbe teşebbüsü sonrasında kamu kurum ve kuruluşlarından çok sayıda kamu personelinin ihraç edildiğini; ilerleyen süreçte, hem
KHK’lar hem de OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonunca göreve iadelerin gerçekleştirilmesinin hatalar yapılabildiğini gösterdiğini; bu bakımdan, tüm ihraç edilenlerin aynı durumda görülmemesi gerektiğini; ancak mali müşavirlik veya gümrük müşavirliği gibi kariyer alanlarından istifade edebilme yollarının fiilen kapatıldığını; bu kapsamdaki müracaatların Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler
Odaları Birliği (TÜRMOB) tarafından cevaplandırıldığını; TÜRMOB’un anılan konudaki tereddütün giderilmesi için Hazine ve Maliye Bakanlığından görüş istediği ve henüz cevap gelmediğine vurgu yaptığını; darbe teşebbüsü öncesinde, mali müşavir, avukat vb. olanların adli soruşturma geçirip ceza almamaları halinde ruhsatlarının iptal olmadığını; oysaki adli soruşturma geçirmeyen kişilerin, mesleğe başlangıç olan staj giriş sınavına dahi alınmadığını iddia ederek, kamudan ihraç edilen ve adli işlem görmeyen kişilerin, TÜRMOB tarafından düzenlenen SMMM staj başlatma sınavı ile SMMM sınavına girebilmesini ve SMMM olabilmesinin önünün açılmasını talep etmişlerdir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında 28/09/2018 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısıyla Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler
Odaları Birliğinden, 28/09/2018 tarihli ve sayılı yazıyla da Hazine ve Maliye
Bakanlığından başvuruya ilişkin bilgi-belge talep edilmiştir. Bu kapsamda, Türkiye
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinin 11/10/2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ile Gelir İdaresi Başkanlığının 06/11/2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısı Kurumumuza iletilmiştir.
3. Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları
Birliğinin anılan yazısı ve eklerinde özetle,
3.1. Meslek mensubu olabilmenin genel ve özel şartlarının 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali
Müşavirlik ve Yeminli Mai Müşavirlik Kanununun 4 ve 5 inci maddelerinde düzenlendiği; bahse konu Kanunun 36 ncı maddesinin (h) bendinde ise, mesleki ruhsatları verme görevinin
Birlik Yönetim Kurulunda olduğunun belirtildiği; bu kapsamda, meslek mensubu olabilmek için geçirilmesi gereken tüm aşamaların Birliğin denetim ve kontrolünde gerçekleştirildiği;
3.2. Olağanüstü hal kapsamında kamu personeline ilişkin alınan tedbirlere dair kanun hükmünde kararnamelerde, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan bir kısım kamu görevlilerinin memuriyetten çıkarılmalarına karar verildiği; ayrıca bahse konu kararnamelerde, kamu görevinden çıkarılan bu kişilerin, mahkûmiyet kararı aranmaksızın, rütbe ve/veya memuriyetlerinin alınacağı ile bu kişilerin, görev yaptıkları teşkilata yeniden kabul edilemeyecekleri ve bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemeyecekleri, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemeyeceklerinin belirtildiği;
3.3. Bu kapsamda, kamu görevinden çıkarılanlar hakkında verilmiş bir yargı kararı bulunmaması ve memuriyetten çıkarma işleminin bir ceza veya disiplin soruşturmasına dayanmaması sebebiyle, KHK marifetiyle ilişiği kesilenlerin durumlarında tereddüte düşüldüğü;
3.4. 5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunun 13 üncü maddesinin (e) bendi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 145 inci maddesinde,
3568 sayılı Kanundan kaynaklı tereddütleri giderme görevinin Gelir İdaresi Başkanlığına
verildiği; bu nedenle, Başkanlığa resmi yazıyla durumun iletildiği, ancak istenilen görüşün hâlihazırda Birliğe gönderilmediği;
3.5. Öte yandan KHK marifetiyle memuriyetle ilişiği kesilenlerin meslek mensubu olup olmayacaklarına dair tereddüt giderilmeden ruhsat verilmesinin, ileriki süreçte iptalleri beraberinde getireceği;
3.6. Ayrıca konu hakkında nihai işlem tesis etme yetkisinin TÜRMOB’ta olmasına rağmen bu denli tereddütlü bir hususta, Gelir İdaresi Başkanlığının görüşünün alınmadan işlem tesisinin mümkün olmadığı; görüşün gelmesine müteakip bir çözüm yolunun bulunacağı;
3.7. Şikâyetçiyle benzer konumda on sekiz kişinin resmi müracaatta bulunduğu ve sayısız şifahi bilgi isteminin Birliğe iletildiği; bunların tümüne aynı şekilde yanıt verildiği;
3.8. Şikâyetçi veya onun durumuna benzer kişiler tarafından Birlik aleyhine yargı mercilerine başvurulmadığı; bununla birlikte, 672 sayılı KHK’yla görevinden çıkarılıp yeminli mali müşavirlik sınavına alınmayan iki kişinin Birlik aleyhine açtıkları davaların reddedildiği hususlarına yer verilmiş ve hem müracaatlara dönük verilen cevaplar hem de ilgili mahkeme kararları Kurumumuza gönderilmiştir.
4. Gelir İdaresi Başkanlığının anılan yazısı ve eklerinde özetle,
4.1. Olağanüstü hal sırasında çıkarılan kanun hükmünde kararnameler uyarınca kamu görevinden çıkarılanların durumlarının, konuya ilişkin tereddütler dikkate alınmak suretiyle
3568 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile kararlar çerçevesinde değerlendirildiği; bu hususta
TÜRMOB’la gerekli yazışmaların gerçekleştirildiği hususları Kurumumuza bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır.
6. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
7. 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik
Kanununun “Genel şartlar” başlıklı 4 üncü maddesi, “Meslek mensubu olabilmenin genel
şartları şunlardır:
a) T.C. vatandaşı olmak (yabancı serbest muhasebeci mali müşavirler hakkındaki hüküm saklıdır).
b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak.
c) Kamu haklarından mahrum bulunmamak.
d) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.
e) Ceza veya disiplin soruşturması sonucunda memuriyetten çıkarılmış olmamak.
f) Meslek şeref ve haysiyetine uymayan durumları bulunmamak” hükmünü amirdir.
7.1. 3568 sayılı Kanunun “Serbest muhasebeci mali müşavir olabilmenin özel şartları” başlıklı 5 inci maddesinde, “A) Serbest muhasebeci mali müşavir olabilmek için aşağıdaki özel şartlar aranır.
a) Hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi ve siyasal bilimler dallarında eğitim veren fakülte ve yüksekokullardan veya denkliği Yükseköğretim Kurumunca tasdik edilmiş yabancı yükseköğretim kurumlarından en az lisans seviyesinde mezun olmak veya diğer öğretim kurumlarından lisans seviyesinde mezun olmakla beraber bu fıkrada belirtilen bilim dallarından lisanüstü seviyesinde diploma almış olmak.
b) En az üç yıl staj yapmış olmak.
c) Serbest muhasebeci mali müşavirlik sınavını kazanmış olmak.
Kanunları uyarınca vergi inceleme yetkisini almış ve mesleki yeterlilik sınavında başarılı olduktan sonra yeminli mali müşavirlik sınavını vermiş olanlarda, serbest muhasebeci mali müşavirlik sınavını kazanmış olma şartı aranmaz.
d) Serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatını almış olmak” hükmü yer almaktadır.
7.2. 3568 sayılı Kanunun “Staj ve staj süresinden sayılan hizmetler” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Serbest muhasebeci mali müşavirlik stajı, bağımsız çalışan serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir yanında veya şirketlerinde yapılır.
Staja başlayabilmek için staja giriş sınavını kazanmak ve Birlik tarafından kurulan Temel
Eğitim ve Staj Merkezinin eğitim programını tamamlayıp başarılı olmak şarttır” hükmü bulunmaktadır.
7.3. 3568 sayılı Kanunun “Serbest muhasebeci mali müşavirlik sınavı” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrası ise, “Serbest muhasebeci mali müşavirlik sınavı Birlik tarafından yazılı olarak yapılır” şeklinde düzenlenmiştir.
8. Ayrıca olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamelerindeki düzenlemelere örnek olarak, 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yasalaşmasıyla mevzuattaki yerini alan 7080 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Kanun
Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Kamu personeline ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları, “Birinci fıkra gereğince kamu görevinden, Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatından, Jandarma Genel Komutanlığı teşkilatından ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatından çıkarılan kişilerin, mahkûmiyet kararı aranmaksızın, rütbe ve/veya memuriyetleri alınır ve bu kişiler görev yaptıkları teşkilata yeniden kabul edilmezler; bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemezler, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler; bunların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır. Bunların silah ruhsatları, gemi adamlığına ilişkin belgeleri ve pilot lisansları iptal edilir ve bu kişiler oturdukları kamu konutlarından veya vakıf lojmanlarından onbeş gün içinde tahliye edilir. Bu kişiler özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamazlar. Bu kişiler hakkında ilgili bakanlık ve kurumlarca ilgili pasaport birimine derhal bildirimde bulunulur. Bu bildirim üzerine ilgili pasaport birimlerince pasaportlar iptal edilir
Birinci fıkra kapsamında kamu görevinden çıkarılanlar, varsa uhdelerinde taşımış oldukları büyükelçi, vali gibi unvanları ve müsteşar, kaymakam ve benzeri meslek adlarını ve sıfatlarını kullanamazlar ve bu unvan, sıfat ve meslek adlarına bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamazlar” hükmünü amirdir.
9. Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Staj Yönetmeliğinin “Aday Meslek Mensubu Olma
Şartları” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Serbest muhasebeci mali müşavirlik stajına başlamak için Kanunun 4 üncü maddesindeki genel şartlar ile 5/A-a maddesindeki öğrenim şartlarını haiz, staja giriş sınavından en az 60 puan almış ve Birlik tarafından belirlenen staj giderlerini yatırmış olmak gerekir” düzenlemesi bulunmaktadır.
10. Yeminli Mali Müşavirlik ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınav
Yönetmeliğinin “Sınava Kabul Şartları” başlıklı 9 uncu maddesi, “Sınavlara girecek adaylarda; Kanunun 4 üncü maddesindeki genel ve 5, 8, 9 uncu maddelerindeki özel şartları taşımaları yanında 45 inci madde ve 48 inci maddenin ikinci fıkrasının (c), (d), (e) bentleri ile
49 uncu maddesinde belirtilen durumların bulunmaması gerekir.
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik sınavına girebilmek için, aday meslek mensubunun stajı tamamlamış ve yanında veya denetim ve gözetiminde staj yaptığı meslek mensubundan staj değerlendirme notu olarak en az 100 üzerinden 60 almış olması gerekir” hükmünü içermektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranlar ve benzeri durumdakilerin, 3568 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki şartlar bakımından yeniden değerlendirilmesi; bu hususta olumsuz bir tespitin yapılmaması ve diğer koşulları taşımaları kaydıyla, bahse konu durumda olanların SMMM stajına giriş sınavı ile SMMM sınavına alınmaları hususunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği yönündeki öneri, Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 12. Başvuru, Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararnameler ile kamu görevinden ihraç edilen kişilerin serbest muhasebeci mali müşavirlik (SMMM) stajına giriş sınavı ile SMMM sınavına girebilmesi ve SMMM olabilmesinin önünün açılması talebine ilişkindir.
13. 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun
6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, SMMM stajına başlayabilmek için staj giriş sınavının
kazanılması gerektiği belirtilirken, 7 nci maddesinde, SMMM sınavının Türkiye Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB)
tarafından yapılacağı hükme bağlanmıştır. Bununla birlikte, Kanunun 50 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, bahse konu sınavlarla ilgili diğer hususların yönetmelikle belirlenmesi imkânı getirilmiştir.
14. Bu kapsamda yürürlükte olan Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Staj Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde, staja başlama koşulları arasında Kanunun belirttiği genel şartlar, öğrenim şartları ve staj giriş sınavında başarılı olma ile staj giderini yatırmış olma hususları sayılmıştır.
Yeminli Mali Müşavirlik ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınav Yönetmeliğinin 9 uncu
maddesinde ise, SMMM sınavına gireceklerin Kanunun 4 üncü maddesindeki genel ve 5, 8, 9 uncu maddelerindeki özel şartları taşımaları gerektiği hususuna vurgu yapılmıştır.
15. Tüm bu mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; serbest muhasebeci mali müşavir olabilmek için geçilmesi gereken aşamalar arasında bulunan SMMM stajına giriş sınavı ile
SMMM sınavı bakımından, öncelikle 3568 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki genel şartların sağlanması gerektiği anlaşılmaktadır. Zira bu hüküm, hem serbest muhasebeci mali müşavir hem de yeminli mali müşavir olabilmenin temel gereklerini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla başvuranlar ve benzeri konumda olanlar hakkında tesis edilen işlemlerin değerlendirilmesi için
Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararnameler ile kamu görevinden ihraç edilen kişilerin serbest muhasebeci mali müşavirlik meslek mensubu olabilmelerinin mümkün olup olmadığının tespiti gerekmektedir.
16. Bu çerçevede Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere
Dair Kanun Hükmünde Kararnamelerin kamu personeline ilişkin tedbirlere yönelik kısmında kamu görevinden çıkarılan kişilerin, mahkûmiyet kararı aranmaksızın, rütbe ve/veya memuriyetlerinin alınacağı ve bu kişilerin görev yaptıkları teşkilata yeniden kabul edilmeyecekleri ve bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemeyecekleri, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemeyecekleri düzenlenmiştir.
17. 3568 sayılı Kanunun “Yemin” başlıklı 11 inci maddesinde yeminli mali müşavirlik mesleğinin, bir kamu hizmeti olduğu belirtilmekle birlikte serbest muhasebeci mali müşavirlik mesleği açısından kanunda bir belirtme yapılmamıştır. Bu nedenle serbest muhasebeci mali müşavirlik mesleğinin kamu hizmeti sayılıp sayılmayacağının tespiti açısından mesleğin niteliğinin ortaya konulmasına ihtiyaç bulunmaktadır.
18. Serbest muhasebeci mali müşavirlik mesleğinin niteliğini tespit edebilmek amacıyla 3568 sayılı Kanun hükümleri incelendiğinde; 3568 sayılı Kanunda; mesleğe giriş, yetki ve sorumluluklarının düzenlendiği, mesleğin konusunun; gerçek ve tüzelkişilere ait teşebbüs ve işletmelerin; genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, defterlerini tutmak, bilanço, kar-zarar tablosu ve beyannameleri ile diğer belgelerini düzenlemek ve benzeri işleri yapmak, muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, işletmecilik, muhasebe, finans, mali mevzuat ve bunların uygulamaları ile ilgili işlerini düzenlemek veya bu konularda müşavirlik yapmak ve bu sayılan konularda, belgelerine dayanılarak, inceleme, tahlil, denetim yapmak, mali tablo ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor ve benzerlerini düzenlemek, tahkim, bilirkişilik ve benzeri işleri yapmak olarak belirtildiği, yine anılan Kanunda; meslek mensuplarının ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, bu mesleklerin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve iş sahipleri ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadıyla kurulan odaların kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları olacağının, meslek mensuplarının iş elde etmek için reklam sayılabilecek faaliyetlerde bulunamayacaklarının, hizmetlerine karşılık olan ücretin asgari miktarının tarife ile belirleneceğinin, görevleri sırasında veya görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı fiillerinin niteliğine göre Türk Ceza Kanununun kamu görevlilerine ait hükümleri uyarınca cezalandırılacaklarının ve meslekleriyle bağdaşmayacak işlerin düzenlendiği anlaşılmıştır.
19. Öte yandan; 3568 sayılı Kanunun 45 inci maddesine eklenen ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti
Kanununa göre anagayrimenkulün mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde kat
maliklerinin izni ve benzeri şartlar aranmaksızın serbest muhasebeci mali müşavirlik veya yeminli mali müşavirlik faaliyetlerinde bulunulabileceği, bu konuda yönetim planındaki aksine hükümlerin uygulanmayacağı yönündeki düzenlemenin iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesince verilen 04/06/2014 tarihli ve E:2014/75, K:2014/102 sayılı kararda; serbest muhasebeci mali müşavirlik ile yeminli mali müşavirlik arasında ayrım gözetilmemiş ve mali müşavirlik bürolarında yürütülen faaliyetlerin kamu hizmeti olduğunun kabul edildiği belirtilmiştir.
20. Yine Anayasa Mahkemesinin 09/02/2012 tarihli ve E:2010/93, K:2012/20 sayılı kararında da; “Bazı meslekler için, mesleğe giriş, meslek mensuplarının hakları, mesleki yetkileri ve yükümlülükleri kanunlarla belirlenmiştir. Bu mesleklerin mensuplarını bünyelerinde toplayan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları da Anayasa’nın 135. maddesinde düzenlenmiştir. Kanunlarla belirlenen bazı hizmetleri yürütme yetkisi, bir tekel olarak yalnızca bu meslek mensuplarına verilmiştir. Kamu kesiminde görev almayıp kamu görevlisi olmasalar bile bu meslek mensuplarının çalışmalarının kamusal bir yanı mevcut olup bunlar, mesleki etkinlikleri gereği zaman zaman kamu gücünü kullanmaktadırlar.
… Serbest muhasebeci mali müşavirler ile yeminli mali müşavirlerin yürüttükleri hizmetlerin kamusal yönünün de bulunması nedeniyle, bu hizmetlerin etkin, sağlıklı ve tarafsız bir şekilde yerine getirilmesinin sağlanması için, meslek mensuplarının meslekleriyle bağdaşmayacak işleri belirlemek kanun koyucunun takdirindedir…” ifadelerine yer verilerek serbest muhasebeci mali müşavirler ile yeminli mali müşavirlerin yürüttükleri hizmetlerin kamusal yönüne vurgu yapılmıştır.
21. Diğer taraftan; Vergi Usul Kanununun Mükerrer 227 nci maddesinde düzenlenen; vergi beyannamelerinin 3568 sayılı Kanuna göre yetki almış serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavirler tarafından da imzalanması mecburiyeti ile beyannameyi imzalayan veya tasdik raporunu düzenleyen meslek mensuplarının, imzaladıkları beyannamelerde veya düzenledikleri tasdik raporlarında yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından dolayı ortaya çıkan vergi ziyaına bağlı olarak salınacak vergi, ceza, gecikme faizlerinden mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulacaklarına ilişkin düzenlemelerden başvuruya konu mesleğe vergi idaresinin işlerini kolaylaştırmak, vergi kayıp ve kaçağını azaltmak amacıyla vergiye ilişkin belgelerin yasal biçim ve esaslara uygunluğunun bir çeşit ön denetimi işlevinin verildiği anlaşılmaktadır.
22. Tüm bu açıklamalar ışığında Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; serbest muhasebeci mali müşavirlerin, mesleğe giriş, meslek mensuplarının hakları, mesleki yetkileri ve yükümlülüklerinin kanunla belirlenmiş olması, bu mesleklerin mensuplarını bünyelerinde toplayan odaların Anayasada düzenlenen kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu vasfını haiz olmaları, kanunda belirlenen hizmetleri yürütme yetkisinin, bir tekel olarak yalnızca bu meslek mensuplarına verilmiş olması, 3568 sayılı Kanun ve Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca serbest muhasebeci mali müşavirlerce yürütülen hizmetlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda serbest muhasebeci mali müşavirlik mesleğinin kamu hizmeti niteliğini taşıdığı, dolayısıyla Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararnameler marifetiyle kamu görevinden çıkarılan başvuranların SMMM stajına giriş sınavı ile SMMM sınavına girebilmesinin sağlanarak SMMM olabilmelerine imkan verilmesi taleplerinin reddine ilişkin idari işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden
23. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idare tarafından, şikâyetçilerin müracaatları hakkında gerekçeli bir şekilde işlem tesis edildiği; böylece
“kararların gerekçeli olması” ilkesine riayet edildiği tespit edilmiştir. Ancak şikâyetçilere iletilmiş olan yazılarda idarenin bu kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilerek bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
24. 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvuran ya 13/03/2019 tarihli ve sayılı yazı ile bildirilmiştir. Öte yandan 6328 sayılı
Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvuran ye tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANLARA ve TÜRKİYE SERBEST MUHASEBECİ MALİ
MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODALARI BİRLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi