Kamu görevinden çıkarılan memurun göreve iade sonrası aile ve çocuk yardımı ödeneği talebi ve idarenin hatalı işlemi nedeniyle oluşan külfetin değerlendirilmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/7823-S.21.12572

BAŞVURU NO : 2020/103161

KARAR TARİHİ : 21/05/2021

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : KÜTAHYA E TİPİ KAPALI VE AÇIK CEZA İNFAZ KURUMU

MÜDÜRLÜĞÜ

Başvuranın kamu görevinden çıkarıldığı döneme ait mali ve sosyal

BAŞVURUNUN KONUSU :

haklarının ödenmesi talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 23/12/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Kütahya E Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumunda görev yapmakta iken 701 sayılı KHK ile görevden alındığını, OHAL Komisyonu Kararı ile 15/10/2020 tarihinde tekrar görevine başladığını, 08/04/2018 tarihinde evlendiğini ve 16/05/2019 tarihinde çocuğunun dünyaya geldiğini, geriye dönük maaşlarının ödendiğini, aile ve çocuk yardımının verilen kararla göreve başladığı tarihten önceki 3 aya kadar ödendiğini, kamu görevinden çıkarılması sebebiyle aile ve çocuk yardımını bildirmesinin mümkün olmadığını, 677 sayılı KHK uyarınca göreve iade edilenlere kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesi gerektiğinin öngörüldüğünü, bu kapsamda aile ve çocuk yardımının eksiksiz olarak tarafına ödenmesi gerektiğini, geriye dönük maaşlarının ödendiğini ancak yasal faizinin ödenmediğini, Anayasa

Mahkemesinin 2015/4812 no.lu bireysel başvuru hakkında verdiği 07/02/2019 tarihli kararı uyarınca yasal faizin ödenmesi gerektiğini belirtmekte olup, evlendiği ve çocuğunun olduğu tarihten göreve başladığı tarihe kadar olan tüm aile ve çocuk yardımlarının faiziyle birlikte ödenmesini ve tarafına yapılan geriye dönük maaş ödemelerinin yasal faiziyle ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Kütahya E Tipi

Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü tarafından gönderilen 16/03/2021 tarih ve / sayılı cevabi yazı ve ekleri ile 17/03/2021 tarih ve / sayılı cevabi yazı ve ekinde özetle;

2.1. Kütahya E Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumunda İnfaz ve Koruma Memuru olarak görev yapmakta olan başvuranın, 701 sayılı Olağan Üstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında

Kanun Hükmünde Kararname gereğince, 09/07/2018 tarihinde Kurumdan ilişiğinin kesildiği, Adalet

Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 09/10/2020 tarihli ve – – / sayılı yazısı ile görevine iade edilerek 15/10/2020 tarihinde Kurumdaki görevine başladığı,

2.2. Başvuranın görevine başladığı ay hemen münferit maaş yapıldığı ve Ekim 2020 maaşının ödendiği, sonrasında Temmuz 2018 – Eylül 2020 arası 27 aylık maaş ödemesinin yapıldığı, ilgilinin Kurumdan ayrıldığı dönemde bekar olması sebebiyle kendisine aile ve çocuk yardımı ödemesinin yapılmadığı,

2.3. Başvuranın 15/10/2020 tarihinde Aile Durum bildiriminde bulunduğu, 17/11/2020 tarihli dilekçesi ile 04/08/2018 tarihinde evlendiğini ve 16/05/2019 tarihinde çocuğunun olduğunu beyan ederek geçmişe dönük aile yardımı ve çocuk yardımı ödemesini talep ettiği, ancak başvuranın dilekçesinde geriye dönük faiz talebinde bulunulmadığı, başvuranın dilekçesine istinaden Kurumun 17/11/2020 tarihli ve / sayılı yazısı ile Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne görüş sorulduğu,

2.4. Başvuru konusuyla ilgili olarak Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 26/11/2020 tarihli ve – – / sayılı cevabi görüş yazısına göre işlem yapılarak başvurana geçmişe dönük 3 aylık aile ve çocuk yardımı ödemesinin yapıldığı,

ifade edilmiştir.

3. Ayrıca, Kurumumuza aynı konuda (başvuranın kamu görevinden çıkarıldığı döneme ait mali ve sosyal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebi ile) yapılmış bir başvuru kapsamında görüş talebini içeren yazımıza istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm

Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 03/10/2019 tarih ve E. 374894 sayılı cevabi yazıda özetle;

3.1. Başvurana 657 sayılı Kanunun 202 inci maddede belirtilen koşulları taşıması kaydıyla eşi için ödenen aile yardımı ödeneğine evlendiği tarihi takip eden aybaşından itibaren ve 206 ncı maddede belirtilen koşullan taşıması kaydıyla da çocuğu için ödenen aile yardımına çocuğunun doğduğu tarihi takip eden aybaşından itibaren yeniden göreve başladığı tarihe kadar geçen süre için aile yardımı ödeneği yerilmesi gerektiğinin düşünüldüğü,

3.2. 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde

Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Kararın uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin 2577/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanunun 22 inci maddesiyle değiştirilen birinci fıkrasında kamu görevinden çıkarılmış olanların görevlerinden ayrı kaldıkları tarihi takip eden aybaşından yeniden göreve başladıkları tarihe kadar geçen süre için mali ve sosyal haklarının ödeneceğinin öngörüldüğü, ancak bu ödemelere herhangi bir şekilde faiz tahakkuk ettirilebileceğinden söz edilmediği, bu itibarla, kamu görevinden çıkarılmış olanlardan Olağanüstü Hal işlemleri İnceleme Komisyonu kararı sonucu görevine iade edilen personelin aile yardımı dahil olmak üzere geriye dönük mali ve sosyal haklarına ilişkin ödemelerde kanuni faiz uygulanmasının mümkün olamayacağının değerlendirildiği,

açıklamalarında bulunulmuştur.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 2709 sayılı T.C. Anayasasının,

4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

4.2. “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.”

5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun,

6.1. “Aile Yardım Ödeneği” başlıklı 202 nci maddesinde, “Evli bulunan Devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verilir. Bu yardım, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500, çocuklarından herbiri için de 250 gösterge rakamının (72 nci ay dahil olmak üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı)aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir. Eşlerden birine iş akdi veya toplu sözleşme gereği çocukları için yapılan aile yardımı ödeneği daha düşük ise, yalnız aradaki fark ödenir…”,

6.2. “Aile Yardımı Ödeneğinin Ödeme Usulü” başlıklı 203 üncü maddesinde, “Aile yardımı ödeneği

Devlet memurlarına her ay aylıklarıyla birlikte ödenir…”,

6.3. “Aile yardımı ödeneğine hak kazanma” başlıklı 204 üncü maddesinde, “Memur, eş için ödenen aile yardımı ödeneğine evlendiği; çocuk için ödenen yardıma da çocuğunun doğduğu tarihi takip eden ay başından itibaren hak kazanır.”,

7. 08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7075 sayılı

“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin

Kabul Edilmesine Dair Kanun” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme

Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin; “Komisyonun oluşumu” başlıklı 1’inci maddesinde; “ (1) Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri

İnceleme Komisyonu kurulmuştur.”

7.1. “Komisyonun görevleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “ Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir.

a) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi, b) Öğrencilikle ilişiğin kesilmesi c) Dernekler, vakıflar, sendika, federasyon ve konfederasyonlar, özel sağlık kuruluşları, özel öğretim kurumları, vakıf yükseköğretim kurumları, özel radyo ve televizyon kuruluşları, gazete ve dergiler, haber ajansları, yayınevleri ve dağıtım kanallarının kapatılması. …”

7.2. “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin (1), (2) ve (3) numaralı fıkralarında; “(1)

“Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır.

Ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alınır. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; Ankara, İstanbul, İzmir illeri dışında ve 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır. Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir. Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakları düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.

(2) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin başvurunun kabulü halinde ilgili kanun hükmünde kararname hükümleri, söz konusu kurum ve kuruluş bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte söz konusu kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Buna ilişkin işlemler ilgisine göre İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı veya Vakıflar Genel

Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.

(3) Komisyonun karara bağladığı dosyaya ilişkin olarak Komisyonda bulunan tüm evrak, birinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgilinin son görev yaptığı kurum veya kuruluşa, ikinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgili kurum veya kuruluşa, diğer dosyalarda ise ek 1 inci maddeye göre husumetin yöneltileceği kurum veya kuruluşa devredilir.”

hükümleri düzenlenmektedir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9. Kütahya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda görev yapmakta iken 701 sayılı KHK ile görevden alınan, bu süreçte evlenen ve çocuğu dünyaya gelen, OHAL İnceleme Komisyonunun iade kararı ile 15/10/2020 tarihinde görevine başlayan başvuran, evlendiği tarihten iade olup göreve başladığı tarihe kadar hak etmiş bulunduğu aile yardımı ödeneğinin ve çocuğunun dünyaya geldiği tarihten göreve başladığı tarihe kadar hak ettiği çocuk yardımı ödeneğinin faizi ile birlikte ödenmesi ile tarafına yapılan geriye dönük maaş ödemelerinin yasal faizinin ödenmesini talep etmektedir.

10. İlgili idareden temin edilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın görevine başladığı ay münferit maaşı yapılarak Ekim 2020 maaşının ödendiği ve sonrasında Temmuz 2018 – Eylül 2020 arası döneme ilişkin 27 aylık maaş ödemesinin yapıldığı, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel

Müdürlüğünün görüşü doğrultusunda, başvurana iade edildiği tarihten itibaren geçmişe dönük 3 aylık dönem (Temmuz, Ağustos ve Eylül/2020) için eş ve çocuk yardımı ödendiği, ancak diğer ayların ödemesinin yapılmadığı anlaşılmaktadır.

11. Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarında çeşitli kadrolarda görev yapmakta iken FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatı/iltisakı bulunduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan ancak sonrasında yapılan incelemeler neticesinde terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisak veya bunlarla irtibatı olmadığı tespit edilenler çeşitli kanun hükmünde kararnameler ile yine doğrudan başka bir idari işlem tesis edilmesine gerek olmadan kamu görevine iade edilmişlerdir.

12. Söz konusu Kanun Hükmünde Kararnamelerin “İade hükümleri” başlıklı maddelerinde; daha önce çeşitli OHAL kararnameleri ile kamu görevinden çıkarılan ilgililerin kamu görevine iadeleri hususundaki usul belirtilerek; iade olan kamu görevlileri hakkında anılan OHAL kararnamelerinin tüm hüküm ve sonuçlarının yayım tarihinden itibaren ortadan kalkmış sayılacağı, ilgililerin kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceği hüküm altına alınmıştır.

13. Diğer yandan, 23/1/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde

Kararnamenin “Komisyonun Oluşumu” başlıklı 1 inci maddesinde; “Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/712016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur ” hükmü ile Olağanüstü

Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.

14. Ancak 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun

Hükmünde Kararnamede ilgililerin göreve iadesi durumunda kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesine ilişkin hüküm bulunmaması nedeniyle OHAL Komisyonuna yapılan başvurunun kabulü sonucu kamu görevine iade usulü ile anılan Komisyon kurulmadan önce olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri ile yapılan

iade usulü farklılığını gidermek amacıyla 25/7/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7145 sayılı Bazı

Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 7075 sayılı

Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 10 uncu maddesinde yapılan değişiklik ile ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır.

15. Somut olayda, başvuranın Kütahya E Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumunda görev yapmakta iken

701 sayılı KHK ile ihraç edildiği, bu süreçte evlendiği ve çocuk sahibi olduğu, OHAL İnceleme

Komisyonunun iade kararı ile 15/10/2020 tarihinde tekrar görevine başladığı, başvurana sadece geriye dönük üç aylık dönem için eş ve çocuk yardımı ödendiği, diğer ayların ödemesinin yapılmadığı, ihraç edildiği tarih ile göreve iade edildiği tarih arasındaki geriye dönük maaş ödemelerinin yapıldığı, ancak faiz ödemesi yapılmadığı görülmektedir.

16. Bilindiği gibi Hukuk devletinin gereklerinden biri de idarenin hukukla bağlı olması ve hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden dolayı kişilere verdiği zararların tazmini olup, Anayasanın 125 inci maddesinde de

İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede ülkemizde 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açısından Anayasanın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiş, alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmışlardır.

17. Diğer yandan alınan tedbirler nedeniyle idarî işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanların mağduriyetlerini gidermek amacıyla da ilgililerin kamu görevine dönmesini öngören OHAL

KHK’larıyla düzenleme yapılarak, görevine iade edilmesine karar verilenler açısından çıkarılmaya ilişkin

Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerinin tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Bu doğrultuda, kamu görevinden çıkarılan ancak OHAL İnceleme Komisyonunun Kararı ile de göreve iade edilen başvuranın, aile ve çocuk yardımı ödeneği için bildirimde bulunamamasının kendi kusurundan kaynaklanmadığı, bir başka deyişle kamu görevinde bulunmadığı süreçte başvurandan söz konusu bildirimlerde bulunmasını beklemenin hayatın olağan akışına uygun olmadığı, dikkate alındığında İdarenin hatalı işlemi nedeniyle oluşan külfetin başvurana yükletilemeyeceği açık olup, bildirimde bulunma imkânı olmayan başvurana Hazine ve Maliye Bakanlığının görüş yazısında da belirtildiği üzere aile ve çocuk yardımı ödeneklerinin ödenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

18. Kaldı ki Danıştay Birinci Dairesinin Esas No; 1982/112, Karar No: 1982/130 sayılı kararında belirtilen; “… haklarında tesis edilen göreve son, verme, görevden çekilmiş sayılma ya da benzeri işlemlerin iptali üzerine görevine döndürülenlerin, dava dilekçelerinde aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin bir istemde bulunup bulunmadıklarına bakılmaksızın, işlemin tesisi tarihinden sonraki bütün maddi hakların ödenmesi

gerektiği” kararı üzerine 25.2.1983 tarihli 81 Seri Numaralı Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde de; Danıştay Kararı doğrultusunda düzenlemeye gidilerek gerek ihtilafların kısa zamanda çözümlenmesi gerekse kurumların boş yere yargı giderlerini ödememeleri bakımından uygulamanın Danıştay Birinci

Dairesinin anılan kararı doğrultusunda işlem yapılması gerektiği belirtilmiş olup, bu çerçevede başvurana anılan Tebliği uyarınca da başvuranın görev yapamadığı dönemlere ait aile ve çocuk yardımı ödeneklerinin ödenmesi gerektiği açıktır.

19. Başvuranın geriye dönük mali haklarına ilişkin faizlerin ödenmesi talebiyle ilgili olarak yapılan değerlendirmede de, her ne kadar göreve iade edilen kamu görevlilerine iade KHK’larında geriye dönük mali hakların ödenmesi yönünde açık hüküm bulunmasına rağmen faize ilişkin bir hüküm bulunmadığı görülmekte ise de, gerek Anayasa Mahkemesinin 2015/4812 numaralı bireysel başvuru üzerine vermiş olduğu, 07/02/2019 tarihli kararında belirtmiş olduğu; … açıkta iken göreve iade edilen memura, mali haklarının faiziyle beraber ödenmemesinin mülkiyet hakkının ihlali olduğu yönündeki değerlendirmesi, gerekse yukarıda sözü edilen Danıştay Birinci Dairesinin Kararında belirtilen “… dava dilekçelerinde aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin bir istemde bulunup bulunmadıklarına bakılmaksızın, işlemin tesisi tarihinden sonraki bütün maddi hakların ödenmesi gerektiği” şeklindeki hüküm uyarınca başvurana geçmişe yönelik mali haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

20. Ayrıca, Kurumumuza 10/07/2019 tarihinde aynı konuda yapılmış olan 2019/12302 numaralı başvuru kapsamında, Kurumumuzca 19/12/2019 tarihinde “başvurana, kamu görevinden çıkarıldığı tarihten göreve başladığı tarihe kadar olan sürece ilişkin olarak mahrum kaldığı mali ve sosyal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için” ilgili idareye Tavsiye Kararı verilmiş olduğu tespit edilmiştir.

21. Tüm bu açıklamalar, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri, yargı kararları ve Kurumumuzun emsal tavsiye kararı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin tesis etmiş olduğu idari işlem nedeniyle kendi iradesi dışında görevinden çıkarılan ancak daha sonra görevine iade edilen başvurana, görev yapamadığı dönemlere ilişkin olarak ödenmesi gereken mali ve sosyal haklarının faizi ile birlikte ödenmesi gerektiği, bunun aksi yönünde tesis edilen idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

23. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kütahya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Başvurana, kamu görevinden çıkarıldığı tarihten göreve başladığı tarihe kadar olan sürece ilişkin olarak mahrum kaldığı mali ve sosyal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için

ADALET BAKANLIĞI KÜTAHYA E TİPİ KAPALI VE AÇIK CEZA İNFAZ KURUMU

MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

ADALET BAKANLIĞI KÜTAHYA E TİPİ KAPALI VE AÇIK CEZA İNFAZ KURUMU

MÜDÜRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın başvurana ve gereği için ADALET BAKANLIĞI KÜTAHYA E TİPİ KAPALI VE AÇIK

CEZA İNFAZ KURUMU MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi