|
ÖZET: Bu karar, şikayetçinin SGK 4C Tescil ve HİTAP kayıtlarının düzeltilmesi ve hususi pasaport talebinin reddi üzerine yapılan hukuki değerlendirmeleri içermektedir. Şikayetçi, 677 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığını, beraat kararı almasına rağmen hususi pasaport alamadığını belirtmiştir. Ancak, ilgili mevzuat gereği, kamu görevinden çıkarılanların hususi pasaport alma hakkı bulunmamaktadır. 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14/A maddesi, yalnızca emeklilik veya çekilme sebepleriyle görevlerinden ayrılanlara hususi pasaport verilmesini öngörmektedir.
Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü ve diğer idarelerden alınan yazılarda, şikayetçinin kamu görevinden çıkarılmasının yasal bir işlem olduğu ve bu durumun pasaport verilmesini engellediği belirtilmiştir. Ayrıca, 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamesi uyarınca, terör örgütleriyle bağlantılı olduğu tespit edilenlerin pasaportlarının iptal edileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi hukuka aykırı bulunarak reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/16968-S.21.27163
BAŞVURU NO : 2021/10549
KARAR TARİHİ : 02/12/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, SGK 4C Tescil ve HİTAP kayıtlarının düzeltilerek
Hususi Pasaport formu tanzim edilebilmesi için gereğinin yapılması talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/06/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan şikayetçi özetle; Anadolu Üniversitesi’nde görev yapmakta iken
677 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığını, Kurumun ihbarı ile hakkında Eskişehir 2. Ağır Ceza
Mahkemesinde açılan / Esas numaralı davada beraat kararı verildiğini, Kurumuna yapmış olduğu ilk müracaatında 17.02.2021 tarih, – – sayılı yazı ile Hususi Pasaport konusunda da
İl Nüfus Müdürlüğüne başvurması gerektiği şeklinde cevap verildiğini,
1.1. İl Nüfus Müdürlüğü’nün ise normal pasaport alması için herhangi bir engel bulunmadığını, hususi pasaport için kurum onaylı Hususi Pasaport Formu gerektiğini, memuriyetten çıkarıldığı için hususi pasaport alamayacağını tarafına şifahi olarak bildirdiğini, Kurumuma yazdığı ikinci dilekçede “SGK 4C
Tescil ve HİTAP kayıtlarının düzeltilerek Hususi Pasaport formu tanzim edilebilmesi için gereğinin yapılması’’ talebine ‘HİTAP kayıtları konusunda yapacakları bir şey olmadığını, Hususi Pasaport konusunda da İl Nüfus Müdürlüğüne başvurması gerektiğini tekraren ve şifahi olarak bildirildiğini ancak dilekçesine hala cevap alamadığını ifade ve iddia ederek,
1.2. Hakkındaki beraat kararına rağmen SGK 4C Tescil kayıtlarında hâlâ “Kamu Görevinden Çıkarıldı” ibaresinin kaldırılmaması, defaatle istemde bulunmasına rağmen şahsına Hususi Pasaport Formu tanzim edilmemesinin; Ağır Ceza Mahkemesi kararının tanınmaması anlamına mı gelmekte olduğu, 35 yıl fiili, 43 yıl 6 ay FHZ ile kamu görevinde bulunan bir emekli olarak kayıtlarda bu ibareyi görmek zorunda mı olduğu, daha önce kazanılmış hakkı olan Hususi Pasaport konusunda talebinde haksız mı olduğu sorusuyla birlikte,
1.3. Kurumuna kanuni süreç içerisinde yaptığı hususi pasaport alabilmesi için gereken işlemlerin yapılması talebi doğrultusunda SGK 4C Tescil ve HİTAP kayıtlarının düzeltilerek Hususi Pasaport formu tanzim edilebilmesi için gereğinin yapılması talebinde bulunmaktadır.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla 13/08/2021 tarih ve sayılı yazımız ile Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü’nden, 05/10/2021 tarih ve sayılı görüş isteme yazısı ile bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup, Anadolu
Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığı İdari Personel Özlük İşleri Şube
Müdürlüğü’nden alınan 23/08/2021 tarih ve – – sayılı yazıda özetle; “…
hakkında Üniversitemizde Araştırmacı (6191) olarak görevli iken 22.07.2016 tarihinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 137.maddesi uyarınca ihtiyati tedbir olarak “Görevden Uzaklaştırma” kararı alınmıştır.
, 22.07.2016 tarihli 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca Milli Güvenlik
Kurulunca Devletin Milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı belirlendiğinden 25.07.2016 tarihli 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4/8-d maddesi uyarınca Üniversitemiz Yönetim Kurulunun
05.08.2016 gün ve 24/1 sayılı Kararı ile 05.08.2016 tarihi mesai sonu itibariyle Kamu Görevinden
Çıkarılmış olup adı 22.11.2016 tarihli ve 29896 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 677 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamede kamu kuruluşlarından ihraç edilenler listesinde yer alınıştır.
kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin olarak Olağanüstü Hal İşlemleri inceleme
Komisyonuna başvuru yapmış ancak başvurusu reddedilmiştir.
7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun Geçici 4. maddesinde “… 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanununun ek 7 nci maddesi hükmü saklıdır.” hükmü bulunmaktadır.
5682 Sayılı Pasaport Kanununun Ek 7.maddesinde bulunan ” … karar verilenlere, başvurmaları hâlinde
kolluk birimlerince yapılacak araştırma sonucuna göre İçişleri Bakanlığınca pasaport verilebilir.” hükmü uyarınca ilgiliye pasaport verilmesi konusunda yapılacak araştırma sonucuna göre İçişleri Bakanlığı yetkilidir.
SGK 4 C Tescil ve Hitap kayıtlarında sigortalılık ilişkisinin sona ermesi nedenleri işlem kodları ile belirlenmekte olup “kamu görevinden çıkarıldı” ibaresinin bulunmasının KHK ihraç kararının zorunlu bir sonucu olduğu ve ayrılabilir nitelikte ilave bir tedbir olmadığı düşünülmektedir.
7075 Sayılı Kanunun Geçici 4. maddesinin kamu görevinden çıkarma işlemine karşı yen bir başvuru yolu
getirmemesi hususu dikkate alınarak olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlarla kamu görevinden çıkarılanların Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından kamu görevine iade kararının bulunması halinde veya kamu görevine iade başvurusunun reddine ilişkin kararın mahkemelerce iptal edilmesi halinde SGK 4/C Tescil ve HİTAP kayıtlarındaki sigortalılık ilişkisinin sona erme nedenini belirten kodda düzeltme yapılabilir.
Yukarıda Açıklanan nedenlerle:
1-İlgilinin şikayetleri konusunda Kuruntumuzun yapacağı bir işlem bulmamaktadır.
2- ile Kurumumuz arasında yapılan yazışmalar ile Kurumuzun başka idareler ile yapmış olduğu yazışmalar ekte gönderilmektedir.
3-Başvuru konusu talep hakkında mahkeme kararlarına ilişkin bilgi ve belgeler ekte gönderilmektedir.
Bilgilerinize arz ederim.” açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Kurumumuzun uyuşmazlık konusu hakkında 05/10/2021 tarih ve S.21.22800 sayılı görüş isteme yazısına istinaden;
3.1. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün 15.10.2021 tarih ve – – sayılı cevabi yazısında özetle; “ … hakkında yapılan incelemede Anadolu
Üniversitesinde “Araştırmacı” unvanında görev yapmakta iken 677 sayılı (7083 sayıl Kanun) KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı, ayrıca, Ankara Valiliği tarafından sisteme eklenen idari karar kaydının olduğu, Eskişehir Valiliği tarafından girilen idari karar kaydının 13.11.2020 tarihinde kaldırıldığı anlaşılmıştır.
677 sayılı KHK’nın 1 nci maddesinde; “… Bu kişiler hakkında bakanlıkları ve kurumlarınca ilgili pasaport
birimine derhal bildirimde bulunulur. Bu bildirim üzerine pasaport birimlerince pasaportlar iptal edilir.
(3) Birinci fıkra kapsamında … kamu görevinden çıkarılanlar, varsa uhdelerinde taşımış oldukları büyükelçi, vali gibi unvanları ve müsteşar, kaymakam ve benzeri meslek adlarını ve sıfatlarını kullanamazlar ve bu unvan, sıfat ve meslek adlarına bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamazlar. ” hükmü yer almaktadır.
5682 sayılı Pasaport Kanununun 14/A bendinde hususî damgalı pasaportlar; “birinci, ikinci ve üçüncü
derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T. C . Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle Sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, … Bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilir.”
C) bendinde hususi damgalı pasaport; “Talep edenin mensup bulunduğu makamın yetkili amirinin başvurusu üzerine İçişleri Bakanlığınca verilir.
… .” hükmü yer almaktadır.
Bu itibarla; ‘nun 677 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılması, uhdesinde taşımış olduğu mesleki unvan ve sıfatı kullanamayacak ve bu unvan ve sıfata bağlı olarak tanınan haklardan yararlanamayacak olması nedeniyle, 5682 sayılı Pasaport Kanununun 14 üncü maddesinin (A) bendinin birinci fıkrasında sayılan şartları taşımadığı anlaşıldığından hususi damgalı pasaport hakkından yararlanmasına imkan bulunmamaktadır.
hakkında alınan ilgi sayılı yazı ve ekleri ilişikte gönderilmiş olup, şikayet başvurusunun incelenmesi ve şikayetçiye verilecek cevaba esas teşkil edecek bilgi ve belgelerin Kamu Denetçiliği
Kurumuna gönderilmesini ve sonucundan Genel Müdürlüğümüze bilgi verilmesi hususunda; Bilgi ve gereğini arz ve rica ederim.” açıklamalarına yer verilmiştir.
3.2. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 14.10.2021 tarih ve sayılı cevabi yazısında; “ T.C. Kimlik numaralı
‘nun Kurumunuza yaptığı başvurusu hakkındaki ilgide kayıtlı yazınız üzerine konu incelenmiştir.
İlgide kayıtlı yazınızdan, ilgilinin Anadolu Üniversitesi’nde görev yapmakta iken 677 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname ile 5/8/2016 tarihinde kamu görevinden çıkarıldığını ve hakkında yapılan yargılama sonucunda beraat ettiğini ancak hususi pasaport alamadığını belirterek, SGK/4C Tescil ve HİTAP kayıtlarının düzeltilmesi istemiyle Kurumunuza müracaat ettiği anlaşılmıştır.
Bilindiği üzere, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Sigortalı bildirimi ve tescili” başlıklı 8 inci maddesi, “… 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri çalıştıracak işverenler, bu kapsamda ilk defa veya tekrar çalıştırmaya başlattıkları kişileri,
7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıcından itibaren, onbeş gün
içinde sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdürler. Aynı kamu idaresinin farklı birimleri arasındaki naklen tayin ve görevlendirmelerde bildirim yapılmaz. …”
“Sigortalılığın sona ermesi” başlıklı 9 uncu maddesi ise “… 2) Diğer hallerde ise görevden ayrıldıkları tarihten, …itibaren sona erer … Birinci fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından, (b) bendinde belirtilen şekillerde sona erenlerin durumları ise kendileri ve sözü edilen bentte belirtilen faaliyetin sona erme halinin bildirildiği kuruluşlar veya vergi daireleri tarafından, en geç on gün içinde Kuruma bildirilir. …” hükmünü amirdir.
Bu hükümler uyarınca, 2008 yılı Ekim ayı başından sonra ilk defa 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında sigortalı olanlar ile 5434 sayılı Kanuna tabi olarak çalışmakta iken
5510 sayılı kanunun geçici 1 inci maddesi uyarınca Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında sigortalı sayılanlar için sigortalılık başlangıcından itibaren on beş gün içinde sigortalı işe giriş bildirgesi, ölüm, istifa, nakil (aynı kamu idaresinin birimleri veya farklı kamu idareleri arasında), kamu görevinden çıkarılma, meslekten çıkarılma, Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarılma, Emniyet Genel
Müdürlüğü teşkilatından çıkarılma, göreve son verilme, askerlik nedeniyle ücretsiz izin, yedek subay terhis olma, başka kurumda geçici görevlendirme, emeklilik re’sen emeklilik, ücretsiz izin, müstafi sayılma, sözleşme feshi, okulu tamamlamadan ayrılma, askeri öğrencilikten ayırma, ilişiği kesme, devre kaybı, seçimler nedeniyle istifa, devlet memurluğundan çıkarılma gibi durumlarda sigortalılıklarının sona erdiği günü takip eden günden başlamak üzere 10 gün içinde Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesinin e-sigorta yoluyla düzenlenmesi gerekmektedir.
Yukarıdaki hükümlerden de görüleceği üzere, Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi ile Sigortalı İşten Ayrılış
Bildirgesinin ne şekilde, kim tarafından ve hangi sürelerde Kurumumuza verileceği açık şekilde ifade edilmiş olup, Kurumumuzca hazırlanan Hizmet Takip Programı ve 5510 4/1-c (Devlet Memurları) Tescil işlemleri Programına bilgi girişinin sorumluluğu tamamen sigortalıların görev yaptıkları Kurumlara aittir.
Bu nedenle, ilgilinin görevden ayrılış tarihinde ve ayrılış nedeninde herhangi bir hata var ise bu hatanın
Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgelerini düzenlemekle yükümlü olan son defa görev yaptığı Kurumca düzeltilmesi mümkün bulunmaktadır.
Diğer taraftan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamındaki sigortalıların tüm hizmet bilgilerinin elektronik ortama alındığı
Hizmet Takip Programına (HİTAP) ilişkin 5/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 28 inci maddesi ile
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğine 14/4/2012 tarihinden geçerli olmak üzere eklenen ek 6 ncı madde uyarınca kamu kurum ve kuruluşları 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışan sigortalılarının hizmet başlangıcından itibaren hizmet belgesinin düzenlenmesine esas
olan bilgilerini web sitesi üzerinden kişi bazında, toplu veri veya internet servisi yöntemlerinden biri kullanılarak, süresi içerisinde Kurumumuza göndermekle yükümlüdür.
Söz konusu Yönetmelik maddesine göre Hizmet Takip Programı ve 5510 4/1-c (Devlet Memurları) Tescil
İşlemleri Programına internet üzerinden aktarılan bilgilerin doğruluğundan kamu idareleri sorumlu olup, aktarılan bilgiler adli ve idari makamlar nezdinde resmî belge olarak geçerli sayılmakta ve sigortalıların emeklilik öncesi hizmet birleştirme, ihya, borçlanma (askerlik, aylıksız izin v.b.) gibi işlemleri ile elektronik ortamda emeklilikte tabi oldukları hizmet süresi ve yaş hesabı yapılmakta ve bu bilgiler esas alınarak emekli aylıkları bağlanmaktadır.
İlgilinin de, tabi olduğu personel mevzuat hükümlerine göre görev yaptığı kurumca tutulmakta olan özlük ve hizmet bilgisine ilişkin olarak Hizmet Takip Programı ve 5510 4/1-c (Devlet Memurları) Tescil İşlemleri
Programına aktarılmış olan kayıtlardan, 22/7/2016 tarihinde “GÖREVDEN UZAKLAŞTIRILDI (657 S.K.
137. MD.)” sebep kodu ile görevinden uzaklaştırıldığı, “667 S.K.H.K. 4. MD. 1. FIKRA (d) BENDİ
GEREĞİNCE KAMU GÖREVİNDEN ÇIKARILDI” sebep kodu ile de görevinden çıkarıldığı daha sonra gerek Kanun Hükmünde Kararname gerekse 685 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan OHAL
İşlemleri İnceleme Komisyon Kararı ile görevine iade edildiğine ilişkin herhangi bir bilgi girişi yapılmadığı açıkta iken de emeklilik talebinde bulunması üzerine 1/9/2016 tarihinden itibaren emekli aylığının bağlandığı anlaşılmıştır.
Esasen, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalıların özlük dosyaları görev yaptıkları kurumlarınca tutulduğundan, Kurumumuzca gerek SGK 4/C Tescil gerekse
HİTAP kayıtlarında herhangi bir silme, değiştirme veya düzletme işlemi yapılması mümkün değildir.
Diğer taraftan, ilgilinin 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 5/8/2016 tarihinde kamu görevinden çıkarılması ve yapılan bu işlem sonrasında görev yaptığı Anadolu Üniversitesi’nce Kurumumuz Hizmet
Takip Programı ve 5510 4/1-c (Devlet Memurları) Tescil işlemleri Programına “667 S.K.H.K. 4. MD. 1.
FIKRA (d) BENDİ GEREĞİNCE KAMU GÖREVİNDEN ÇIKARILDI” sebep kodunun seçilmek suretiyle giriş yapılmış olması veya ilgili hakkında ortaya çıkan yeni durumlara göre durumunun yeniden değerlendirilerek yapılan işlemin değiştirilmesi tümüyle Anadolu Üniversitesi’ne ait bir tasarruf olup, bu aşamada Kurumumuzca resen yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.
Ayrıca, ilgide kayıtlı yazınızdan ilgilinin Kurumunca Hizmet Takip Programı ve 5510 4/1-c (Devlet
Memurları) Tescil İşlemleri Programına girilen “667 S.K.H.K. 4. MD. 1. FIKRA (d) BENDİ GEREĞİNCE
KAMU GÖREVİNDEN ÇIKARILDI” sebep koduna ilişkin kayda istinaden hususi pasaport talebinin reddedildiği belirtilmekte ise de, Kurumumuz veri tabanında bulunan hizmet başlangıç ve bitiş sebep kodları sigortalıların tabi oldukları personel kanunlarına veya diğer yasal mevzuata göre oluşturulmuş sebep kodları olup, bu kodlardan hangisinin seçileceği mevcut düzenlemeler kapsamında ilgililerin görev yaptıkları kurumlara aittir.
Bu nedenlerle, Kurumumuz Hizmet Takip Programı ve 5510 4/1-c (Devlet Memurları) Tescil İşlemleri
Programına sigortalıların görev yaptıkları kamu kurumlarınca girilen kayıtlara göre diğer kamu kuramlarınca tesis edilmiş işlemlerde Kurumumuzun herhangi bir sorumluluğu veya kusura bulunmamaktadır.
Buna göre, ilgide kayıtlı yazınızda sorulan sorulara aşağıda maddeler halinde cevap verilmiştir.
(1) ve (2) Kurumumuzu ilgilendiren yönüne ilişkin hususlar yukarıda açıklanmış olup bilgi girişi ve bunun sorumluluğu ilgililerin görev yaptıkları kurumlara ait olduğundan Kurumumuzca başka bir kamu kurumunun idari işleminden kaynaklanan bu kayıtların düzeltilmesi veya kaldırılması mümkün değildir.
(3) İlgilinin konuya ilişkin olarak Kurumumuza müracaatı bulunmadığından herhangi bir bilgi ve belge gönderilememiştir.
(4) Konuya ilişkin olarak gerek ilgili gerekse başka şahıslar tarafından Kurumumuz aleyhine açılmış bir dava tespit edilememiştir. Bilgi edinilmesini arz ederim.” açıklamalarına yer verilmiştir.
4. Ayrıca Ankara Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü’nce Kurumumuza iletilen 21.10.2021 tarih ve – – sayılı yazıda özetle, “ …MERNIS Veri Tabanında yapılan incelemede;
Adı geçenin 16.09.2013 tarihli seri numaralı hususi damgalı pasaportuna 13.11.2020 tarihli
“Hak Sahipliğinin Yitirilmesi” kaydı düşüldüğü, pasaport Düzenlemeye Engel Durumlar Sorgulamasında
DPB Sonuçları: İHRAÇ, NVİGM Sonuçları Aktif İdari Kararlar: VAR olarak tespit edildiği ve Hava
Kuvvetleri Komutanlığının 14.07.2021 tarihli yazısı ile rütbeleri geri alınanların bulunduğu listede ismi bildirildiğinden
1- 5682 sayılı Pasaport Kanununun 14/A Maddesinde; “Türkiye Büyük Millet Meclisi eski üyeleri, eski bakanlar ile birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlilerine; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
Kurulu üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilme ve emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı aranmaz. Bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilir.” hükmündedir.
Bu durumda; 677 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılma (İHRAÇ) cezası verilerek kendi iradesi dışında memuriyet görevi sona erdirilen ‘na hususi damgalı pasaport tanzim edilmesinin yasal olarak mümkün olmadığı tespit edilmiştir.
2- Yukarıda anılan Kanun’un 14. maddesinde; aynı maddede sayılan görevlerden yalnızca emeklilik ve çekilme haklarını kullanarak ayrılmış olanlara hususi damgalı pasaport verileceğinin hükme bağlandığı ve kamu görevinden çıkarılma cezasıyla tecziye edilenlerin, 5682 sayılı Kanun’ un 14/A maddesinde yer alan emeklilik sebebiyle görevlerinden ayrılmış olanlar kapsamında olmadığı açıktır. Zira hususi damgalı pasaport hakkı, 5682 sayılı Kanun’un 14/A maddesinde sayılan görevlerden, emekli olan veya çekilenler bakımından sınırlı olmak suretiyle verilmiş bir haktır.
Bu kapsamda ‘nun kamu görevinden çıkartıldığı (İHRAÇ), emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifesinden ayrılmadığı aşikârdır.
3-Adı geçen hakkında Müdürlüğümüz evrak kaydında herhangi bir gelen/giden yazışma kaydının bulunmadığı tespit edilmiştir. Bilgi ve gereğini arz ederim.” açıklamalarına yer verilmiştir.
4.1. Eskişehir Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü’nce Kurumumuza iletilen 20.10.2021 tarih ve – – sayılı yazıda; “İlgi (a) da kayıtlı yazınızda bahse konu olan
‘ ile ilgili olarak; Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığı İdari Personel
Özlük İşleri Müdürlüğünün, 26.07.2016 tarih ve sayılı yazıları ekindeki liste ismi yer alan ilgilinin
Emniyet Müdürlüğünce İdari Kararı girilmiş ve ilgilinin 20.10.2020 tarihinde Müdürlüğümüze vermiş olduğu İdari Kararının kaldırılması ile ilgili dilekçe ile, İçişleri Bakanlığının 2019/14 sayılı genelge gereği.
Müdürlüğümüzce 22.10.2020 tarih ve sayılı yazımız ile Eskişehir İl Emniyet Müdürlüğü Pasaport
İdari Karar Komisyonu ile yazışmalara başlanılmıştır.
Eskişehir İl Emniyet Müdürlüğü Pasaport İdari Karar Komisyonunun, 06.11.2020 tarih ve – – – – sayılı Pasaport İdari karar Komisyonunca İlgili
‘nun idari kararının kaldırılması yönünde karar verilmiş ve Müdürlüğümüzce ilgilinin
Pasaport idari kararı 13.11.2020 tarihinde kaldırılmış ve 13.11.2020 tarih ve sayılı yazımız ile
İlimizde bulunan Pasaport İdari Kararının kaldırıldığına dair, ilgili kişiye tebligat yapılmıştır. Bilgilerinize arz ederim. açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
6.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğinin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
7. 677 sayılı KHK’nın “Kamu personeline ilişkin tedbirler” başlıklı 1’nci maddesinde; (1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan; a) Ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler Türk Silahlı Kuvvetlerinden, b) Ekli (2) sayılı listede yer alan kişiler
Jandarma Genel Komutanlığı teşkilatından, c) Ekli (3) sayılı listede yer alan kişiler Emniyet Genel
Müdürlüğü teşkilatından, ç) Ekli (4) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden, başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir.
(2) Birinci fıkra gereğince Türk Silahlı Kuvvetlerinden, Jandarma Genel Komutanlığı teşkilatından, Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatından ve kamu görevinden çıkarılan kişilerin, mahkûmiyet kararı aranmaksızın, rütbe ve/veya memuriyetleri alınır ve bu kişiler görev yaptıkları teşkilata yeniden kabul edilmezler; bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemezler, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler; bunların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır. Bunların silah ruhsatları, gemi adamlığına ilişkin belgeleri ve pilot lisansları iptal edilir ve bu kişiler oturdukları kamu konutlarından veya vakıf lojmanlarından onbeş gün içinde tahliye edilir. Bu kişiler özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamazlar. Bu kişiler hakkında bakanlıkları ve kurumlarınca ilgili pasaport birimine derhal bildirimde bulunulur. Bu bildirim üzerine pasaport birimlerince pasaportlar iptal edilir.
(3) Birinci fıkra kapsamında Türk Silahlı Kuvvetlerinden, Jandarma Genel Komutanlığı teşkilatından, Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatından ve kamu görevinden çıkarılanlar, varsa uhdelerinde taşımış oldukları büyükelçi, vali gibi unvanları ve müsteşar, kaymakam ve benzeri meslek adlarını ve sıfatlarını kullanamazlar ve bu unvan, sıfat ve meslek adlarına bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamazlar.”,
8. 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun Geçici 4. maddesinde, “
Bu Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen işlemlere bağlı olarak olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlarda yer alan ilave tedbirlere karşı hakkında tedbir uygulanan kişi, kanuni temsilcisi ya da mirasçıları tarafından tedbiri uygulayan veya tedbirle ilgili olan kamu kurum ve kuruluşlarına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde başvurulur. Kamu kurum ve kuruluşları, başvuru üzerine yapacağı inceleme sonucuna göre en geç altı ay içinde başvurunun reddine veya tedbirin kaldırılmasına karar verir. 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanununun ek 7 nci maddesi hükmü saklıdır.”,
9. 5682 Sayılı Pasaport Kanunun;
9.1. “Hususi pasaportlar” başlıklı 14’üncü maddesinde, “Hususî damgalı pasaportlar; (…)(4) birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle Sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapanlardan en az 15 yıl mesleki kıdemi olan öğretim üyeleri ile birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olan belediye başkanlarına; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurulu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri ile vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilme ve emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı aranmaz. Bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilir. …
C) Hususi ve Hizmet Damgalı Pasaportlar; Talep edenin mensup bulunduğu makamın yetkili amirinin başvurusu üzerine İçişleri Bakanlığınca verilir. Bu nev’i pasaportlar aynı şart dahilinde İçişleri
Bakanlığının muvafakati ve Dışişleri Bakanlığının vereceği talimat üzerine, Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik ve elçiliklerince de verilebilir. Yukarıdaki «A» ve «B» bendlerinde yazılı eşlere ve çocuklara hususi veya hizmet damgalı pasaport verilmesi veya çocukların refakat hanesine kaydı için de aynı yazılı başvuruya lüzum vardır. Emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanların hususi damgalı pasaport alabilmeleri için durumlarını gösteren belgelerle, doğrudan İçişleri Bakanlığına müracaat etmeleri lazımdır. …”,
9.2. Ek 7. Maddesinde, “Millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı nedeniyle; A) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ilan edilen olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlar uyarınca kamu görevinden çıkarılmaları veya rütbelerinin alınması nedeniyle pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan, B) 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 5 inci maddesi ve 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin geçici 35 inci maddesi uyarınca pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan, C) Mahkemelerce yurt dışına
çıkmaları yasaklananlar hariç olmak üzere bu Kanunun 22 nci maddesi uyarınca pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan, haklarında aynı nedenlerden dolayı; devam etmekte olan herhangi bir idari veya adli soruşturma veya kovuşturma bulunmayanlara, kovuşturmaya yer olmadığına, beraatine, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine karar verilenlere, mahkûmiyet kararı bulunanlardan cezası tümüyle infaz edilenlere veya ertelenenlere, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilenlere, başvurmaları hâlinde kolluk birimlerince yapılacak araştırma sonucuna göre İçişleri Bakanlığınca pasaport verilebilir.”,
10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesinde; “Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar.
Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur.
Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur.
Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar
Devlet Personel Başkanlığınca belirlenir.” ,
11. 15/04/2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Personeli Genel Tebliğinin (Seri No:2) “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığı altında; “…1-Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir… 3-Her memur için bir özlük dosyası tutulur.
Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur. 4Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur. 5-Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur: … Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları… diğer mesleki bilgi ve belgeler saklanır… 7-Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar…” ,
12. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların hizmet bilgilerinin alınması” başlıklı EK 6’ncı maddesinde, “ (1)
Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulananlar ile ilk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına tabi olan sigortalıların hizmet başlangıcından itibaren hizmet belgesinin düzenlenmesine esas olan ve “https://hitap.sgk.gov.tr/HitapWeb/” adresindeki Hizmet Takip Programında (HİTAP) yer alan; a) Özlük ve nüfus, b) Hizmet belgesi, c) Öğrenim durumu, ç) Lisansüstü öğrenim/kurs, d) Tashih ve kaza-i rüşt kararı (ergin kılınma), e) Diğer kanunlara/statülere tabi hizmet, f) Askerlik, g)
Tazminat, ğ) Unvan, h) Açık süre, ı) Borçlanılan hizmet, i) İtibari hizmet süresi, j) Emeklilik belgesi, bilgi formatları kamu idareleri tarafından web sitesi üzerinden kişi bazında, toplu veri veya internet servisi yöntemlerinden biri kullanılarak Kuruma gönderilir. …”,
hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
13. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14. Şikayetçi, iş bu Kararın 1. Nolu paragrafında, “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde yer verilen gerekçelere istinaden SGK 4C Tescil ve HİTAP kayıtlarının düzeltilerek Hususi
Pasaport formu tanzim edilebilmesi için gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
15. Şikayet konusu hakkında idarelerden alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden; şikayetçinin
Anadolu Üniversitesi’nde ‘Araştırmacı’ olarak görevli iken 22.07.2016 tarihinde 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 137. maddesi uyarınca ihtiyati tedbir olarak “Görevden Uzaklaştırma” kararı alındığı, 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4/8-d maddesi uyarınca Üniversite Yönetim
Kurulunun 05.08.2016 gün ve 24/1 sayılı Kararı ile Kamu Görevinden Çıkarıldığı, 22.11.2016 tarihli ve
29896 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede kamu kuruluşlarından
ihraç edilenler listesinde yer aldığı, başvurucu hakkında Eskişehir 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 05.12.2017 tarihli; E: / , K: / sayılı kararıyla beraat kararı verildiği, şikayetçinin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin olarak Olağanüstü Hal İşlemleri inceleme Komisyonuna yaptığı başvurusunun ret edildiği, bu kararın hukuka aykırı olduğunu ileri sürülerek iptali istemiyle açtığı davanın Ankara 20. İdare
Mahkemesinin 14/10/2020 tarih ve E. / ve K. / sayılı kararı ile reddedildiği, ayrıca, Ankara Valiliği tarafından sisteme eklenen idari karar kaydının olduğu, Eskişehir Valiliği tarafından girilen idari karar kaydının 13.11.2020 tarihinde kaldırıldığı anlaşılmıştır.
16. Şikayet konusu ve buna bağlı talepler dikkate alındığında, şikayetçinin ‘SGK 4C Tescil ve HİTAP kayıtlarının ilgili idarece düzeltilmesi talebi’ hakkında ilgili mevzuat yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; 657 sayılı Devlet memurları Kanunu’nun 109 uncu maddesine göre memurların Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolacağı, her memur için bir özlük dosyası tutulacağı, özlük dosyasına; memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulacağı, memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulacağı hüküm altına alınırken, özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar Devlet
Personel Başkanlığınca belirlenmiş olup yukarıda anılan Kamu Personeli Genel Tebliğine göre; 657 sayılı
Kanunun 6111 sayılı Kanunla değiştirilen “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesinin son fıkrasında, “Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar Devlet Personel Başkanlığınca belirlenir.” denildiği ve mezkur hükme istinaden belirlenen usul ve esaslara göre işlem yapılması gerekli olduğu, özlük dosyalarının memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulacağı hükümlerine yer verilmiştir. (Kurumumuzun 12/02/2020 tarih ve 2020/2293-S.20.3664 sayılı Ret Kararı)
B
17. Uyuşmazlık konusu ve buna bağlı talep hakkında, Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü’nden alınan cevabi yazıda özetle “ SGK 4 C Tescil ve Hitap kayıtlarında sigortalılık ilişkisinin sona ermesi nedenlerinin işlem kodları ile belirlenmekte olduğu “kamu görevinden çıkarıldı” ibaresinin bulunmasının
KHK ihraç kararının zorunlu bir sonucu olduğu ve ayrılabilir nitelikte ilave bir tedbir olmadığı, 7075 Sayılı
Kanunun Geçici 4. maddesinin kamu görevinden çıkarma işlemine karşı yen bir başvuru yolu getirmemesi hususu dikkate alınarak olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlarla kamu görevinden çıkarılanların Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından kamu görevine iade kararının bulunması halinde veya kamu görevine iade başvurusunun reddine ilişkin kararın mahkemelerce iptal edilmesi halinde SGK 4/C Tescil ve HİTAP kayıtlarındaki sigortalılık ilişkisinin sona erme nedenini belirten kodda düzeltme yapılabileceği” yönünde değerlendirmelerde bulunulduğu,
17.1 Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısında özetle, “ İlgili mevzuat uyarınca
kamu kurum ve kuruluşlarının, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışan sigortalılarının hizmet başlangıcından itibaren hizmet belgesinin düzenlenmesine esas olan bilgilerini web sitesi üzerinden kişi bazında, toplu veri veya internet servisi yöntemlerinden biri kullanılarak, süresi içerisinde Kurumlarına göndermekle yükümlü olduklarını, şikayetçinin de, tabi olduğu personel mevzuat hükümlerine göre görev yaptığı kurumca tutulmakta olan özlük ve hizmet bilgisine ilişkin olarak Hizmet Takip Programı ve 5510 4/1-c (Devlet Memurları) Tescil İşlemleri Programına aktarılmış olan kayıtlardan, 22/7/2016 tarihinde “GÖREVDEN UZAKLAŞTIRILDI (657 S.K. 137. MD.)” sebep kodu ile görevinden uzaklaştırıldığı, “667 S.K.H.K. 4. MD. 1. FIKRA (d) BENDİ GEREĞİNCE KAMU
GÖREVİNDEN ÇIKARILDI” sebep kodu ile de görevinden çıkarıldığı daha sonra gerek Kanun
Hükmünde Kararname gerekse 685 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan OHAL İşlemleri
İnceleme Komisyon Kararı ile görevine iade edildiğine ilişkin herhangi bir bilgi girişi yapılmadığı açıkta iken de emeklilik talebinde bulunması üzerine 1/9/2016 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandığını ve 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalıların özlük dosyaları görev yaptıkları kurumlarınca tutulduğundan, Kurumlarınca gerek SGK 4/C Tescil gerekse HİTAP kayıtlarında herhangi bir silme, değiştirme veya düzletme işlemi yapılması mümkün olmadığı” yönünde değerlendirmelerde bulunulduğu, tespit edilmiştir.
18. Tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, başvuranın 677 sayılı
KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı ve karara karşı itirazının Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyonu tarafından ret edildiği ayrıca, İdare Mahkemesi tarafından açtığı davanın ret edildiği, açıkta iken emeklilik talebinde bulunması üzerine 1/9/2016 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandığı hususları dikkate alındığında, başvuranın SGK 4/C Tescil ve HİTAP kayıtlarındaki sigortalılık ilişkisinin sona erme nedenini belirten kodda düzeltme yapılması talebi karşısında ilgili idarece tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
19. Şikayetçinin, ilgili idarece ‘Hususi Pasaport formu tanzim edilebilmesi için gereğinin yapılması’ talebi hakkında ilgili mevzuat yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; 6749 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul
Edilmesine Dair Kanun’un “Yürütülen soruşturmalarda alınacak tedbirler” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı nedeniyle haklarında idari işlem tesis edilenler ile aynı gerekçeyle haklarında suç soruşturması veya kovuşturması yürütülenlerin, işlemi yapan kurum ve kuruluşlarca ilgili pasaport birimine derhal bildirileceği, bu bildirim üzerine ilgili pasaport birimlerince pasaportların iptal edilebileceği, 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun “Hususi pasaportlar” başlıklı 14’üncü maddesinin (A) fıkrasında, hususi damgalı pasaportların; birinci, ikinci ve üçüncü
derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlilerine; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verileceği, bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verileceği, 5682 sayılı Pasaport
Kanunu’nun “Pasaport veya vesika verilmesi yasak olan haller” başlıklı 22’nci maddesinde, yurt dışına çıkmaları; mahkemelerce yasaklananlara, memleketten ayrılmalarında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere ve terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen yurtdışındaki her türlü eğitim, öğretim ve sağlık kuruluşları ile vakıf, dernek veya şirketlerin kurucu ve yöneticisi olduğu veya bu yerlerde çalıştığı İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere pasaport veya seyahat vesikası verilmeyeceği, Ek 7’nci maddesinde; haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan, haklarında aynı nedenlerden dolayı; devam etmekte olan herhangi bir idari veya adli soruşturma veya kovuşturma bulunmayanlara, kovuşturmaya yer olmadığına, beraatine, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine karar verilenlere, mahkûmiyet kararı bulunanlardan cezası tümüyle infaz edilenlere veya ertelenenlere, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilenlere, başvurmaları hâlinde kolluk birimlerince yapılacak araştırma sonucuna göre İçişleri Bakanlığınca pasaport verilebileceği hüküm altına alınmıştır.
20. Uyuşmazlık konusu ve buna bağlı talep hakkında, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel
Müdürlüğü’nden alınan cevabi yazıda özetle, ‘Şikayetçinin, 677 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılması, uhdesinde taşımış olduğu mesleki unvan ve sıfatı kullanamayacak ve bu unvan ve sıfata bağlı olarak tanınan haklardan yararlanamayacak olması nedeniyle, 5682 sayılı Pasaport Kanununun 14 üncü maddesinin (A) bendinin birinci fıkrasında sayılan şartları taşımadığının anlaşılması nedeniyle, hususi damgalı pasaport hakkından yararlanmasına imkan bulunmadığı.’ yönünde değerlendirmede bulunulduğu, Ankara Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü’nden alınan yazıda özetle ‘677 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılma (İHRAÇ) cezası verilerek kendi iradesi dışında memuriyet görevi sona erdirilen şikayetçinin hususi damgalı pasaport tanzim edilmesinin yasal olarak mümkün olmadığı’ yönünde değerlendirmede bulunulduğu tespit edilmiştir.
21. Tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 5682 sayılı Pasaport
Kanunu’nun 14’üncü maddesine göre hususi damgalı pasaportlardan faydalanma hakkına sahip olanlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilme imkanı söz konusu olmakla birlikte, yasal mevzuat uyarınca kamu görevinden çıkarılmak suretiyle kamu görevinden ayrılanlara hususi damgalı pasaport düzenlenebilmesi mümkün değildir. (Kurumumuzun 02/08/2021 tarih ve 2021/11102-S.21.17852 sayılı Ret Kararı) Diğer bir ifadeyle, hususi damgalı pasaport hakkının, 5682 sayılı Kanun’un 14/A maddesinde sayılan görevlerden, emekli olan veya çekilenler bakımından sınırlı olmak suretiyle verilmiş bir hak olduğu, kamu görevinden çıkarılma cezasıyla tecziye edilenlerin, 5682 sayılı Kanun’un 14/A maddesinde yer alan emeklilik sebebiyle görevlerinden ayrılmış olanlar kapsamında olmadığı, şikayetçinin kamu görevinden çıkartıldığı ve bu durumun Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu ve akabinde Mahkeme tarafından iptal edilmediği Ceza Mahkemesi tarafından verilen beraat kararının, tesis edilen kamu görevinden çıkarma cezası işlemini ortadan kaldırmadığı nedenleriyle başvuranın ‘Hususi Pasaport formu tanzim edilebilmesi için gereğinin yapılması’ talebi karşısında ilgili idarece tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
22. Başvuranın iddiaları, idarelerin açıklamaları, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idarelerce, şikayet konusu hakkında tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın şikayetçiye tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, ilgili İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Sadettin KALKAN
Kamu Başdenetçisi V.