|
ÖZET: Başvuran, 701 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildiğini, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini ve OHAL İşlemlerini İnceleme Komisyonu tarafından görevine iade edildiğini belirtmiştir. Ayrıca, iki oğlunun çeşitli mülakatlarda başarısız olduğunu ifade ederek, kendisi hakkında yapılan fişleme ve kodlama işlemlerinin masumiyet karinesine ve suçun şahsiliği ilkesine aykırı olduğunu vurgulamıştır. Bu nedenle, kamu kurumları tarafından tutulan kayıtların dijital ortamlardan silinmesini talep etmiştir.
Adalet Bakanlığı, başvuranın durumuna ilişkin açıklamalarında, OHAL Komisyonu kararları doğrultusunda göreve dönenlerin kadro işlemlerinin yürütüldüğünü belirtmiştir. Ancak, başvuranın kamu görevinden çıkarılmasına dair kayıtların silinmediği anlaşılmaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığına kanaat getirerek, HİTAP kayıtlarındaki görevden uzaklaştırma ibarelerinin silinmesi yönünde Adalet Bakanlığı’na tavsiyede bulunmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumunu değerlendirirken, Anayasa ve ilgili mevzuat çerçevesinde, kamu görevinden çıkarılanların iade edilmesi durumunda tüm kayıtların ortadan kalkması gerektiğini belirtmiştir. Bu bağlamda, başvuranın HİTAP kayıtlarının düzeltilmesi ve silinmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Adalet Bakanlığı’nın bu tavsiyeye uygun hareket etmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/353-S.24.544
BAŞVURU NO : 2023/16829
KARAR TARİHİ : 12.01.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Kamu görevinden çıkarılma ve iade işlemlerinin kayıtlardan silinmesi talebi hk
BAŞVURU TARİHİ : 20.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, 701 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildiğini, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığınca kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, OHAL İşlemlerini
İnceleme Komisyonu kararı ile de görevine iade edildiğini belirtmektedir. Başvuran, bir oğlunun Kara Harp
Okulu Subay Beden Eğitimi Öğretmenliği mülakatında, diğer oğlunun da üç kez polis okulu, iki kez subaylık ve bir kez ast subaylık mülakatında başarısız olduğunu ifade etmektedir. Başvuran, atandığı kadrondan kamu görevinden ihraç edilip tekrar atandığının anlaşıldığını, kendisi hakkında yapılan fişleme neticesinde oğullarının sınavlarda başarısız sayılmasının masumiyet karinesi, suçun ve cezanın şahsiliği ilkelerine aykırı olduğunu açıklayarak hakkında kamu kurumlarınca yapılan işlemlerin, kodlama, fişleme ve benzeri kayıtların dijital ortamlardan silinmesi için gereğinin yapılmasını Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Adalet Bakanlığının 02/01/2024 tarihli ve E- – [ – / sayılı yazısında; 2.1. FETÖ/PDY soruşturması kapsamında görevinden ihraç edilenlerden OHAL Komisyonuna itirazları neticesinde göreve dönmeleri uygun görülenler için, 7075 sayılı Kanun’un Kararların Uygulanması başlıklı
/
10’uncu maddesi gereğince, şahıs kadrosu ihdas edildiği, personelin herhangi bir sebeple görevden ayrılması (emeklilik, istifa vb.) durumunda kadrosunun iptal edildiği, bu kadroların takibini yapmak ve münhale çıktığında kadronun iptal edilmesi için Bilgi İşlem Genel Müdürlüğünce “Şahsa Bağlı Kadro” olarak UYAP Kadro Özlük ekranına tanımlandığı, aynı zamanda SHÇEK ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamında atananlar için de aynı uygulamanın devam ettiği, 2.2. Başvurana 7075 sayılı Kanun hükmü uyarınca 3-13 derece aralığında infaz ve koruma memuru şahıs kadrosu ihdas edildiği, kazanılmış hak aylığı ve hizmet yılı bakımından kendisi ile aynı derece ve kademeden maaş alan personele 3 üncü derece kadro tahsis edildiğinden, ilgilinin kadro derecesinin 3 üncü derece olarak dikkate alınmasının uygun olacağının mütalaa edildiği, 2.3. Devlet Personel Başkanlığının 21.04.2019 tarihli ve – -E. görüşünde; “…Söz konusu Kanunun görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılanlar hakkında uygulanan ihtiyati tedbiri tüm hüküm ve sonuçları ile ortadan kaldırmaması sebebiyle Olağanüstü Hal Dönemi içerisinde görevden uzaklaştırılan ve Kanun Hükmünde Kararnamelerile kamu görevinden çıkarılmadan göreve iade edilen
Devlet memurlarının hizmet cetveline (ilgi yazıda belirtilen söz konusu işlemler sebebiyle) girilen bilgilerin silinmesinin uygun olmadığı…” bildirildiğinden ve Genel Müdürlük bünyesinde görev yapan personele ilişkin bilgilere yerinde ve zamanında ulaşılabilmesi, bilgilere erişimde zaman kaybının önüne geçilebilmesi amacıyla, personel hakkındaki tüm iş ve işlemlerin hizmet cetveli ve memuriyet satırlarına işlenmek suretiyle saklandığı, 2.4. Başvuranın oğullarının gireceği sınavı düzenleyen kurumlarca, Bergama Adli Yargı İlk Derece
Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığından bilgi talep edilmediği, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 20 nci maddesinin ikinci fıkrasında; Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinde; “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, /
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesinde; “Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur. Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur.
Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar
Devlet Personel Başkanlığınca belirlenir.”, 6. 5/04/2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Personeli Genel Tebliğinin (Seri No:2) “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığında; “Memurlar, Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar.
Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir… Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur. Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur. Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur: … Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları… diğer mesleki bilgi ve belgeler saklanır… Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar…”, 7. 01/02/2018 tarihli ve 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un
“Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(Değişik: 25/7/2018-7145/22 md.) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine
iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. (İptal üçüncü cümle:
Anayasa Mahkemesi’nin 24/12/2019 tarihli ve E.: 2018/159, K.: 2019/93 sayılı Kararı ile.) Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; Ankara, İstanbul, İzmir illeri dışında ve 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır. Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu
tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir. Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakları düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.”, 8. 29/03/2017 tarihli ve 30022 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7087 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Kabul Edilmesine Dair Kanun ” ile kabul edilen 688 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı
Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin; “İade hükümleri” başlıklı 1 inci maddesinde; “İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Söz konusu personelden bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içerisinde göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.
Bu personelin görevlerine iadesi, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihte bulundukları yöneticilik görevi dışında öğrenim durumları ve kazanılmış hak aylık derecelerine uygun kadro ve pozisyonlara atanmak suretiyle de yerine getirilebilir. Bu maddeye ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür.”, 9. 29/01/1990 tarihli ve 20417 sayılı Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin; “Personel kütüğü ve özlük dosyası” başlıklı 38 inci maddesinde; “Sözleşmeli personel teşebbüs ve bağlı ortaklıklarca tutulacak sözleşmeli personel kütüğüne kaydolunur.
Her sözleşmeli personele bir numara verilir ve bir özlük dosyası tutulur.” “Sicil dosyası” başlıklı 39 uncu maddesinde; “Her sözleşmeli personelin bir sicil dosyası bulunur. Sicil amirleri tarafından düzenlenecek sicil raporları ile varsa müfettiş raporları sicil dosyasına konulur.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. 701 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edilip İzmir Cumhuriyet Başsavcılığınca hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen ve OHAL İşlemlerini İnceleme Komisyonu kararı ile de görevine iade edilen başvuran, çocuklarının mülakatlarda kendisinin kamu görevinden ihraç edilip tekrar atanması nedeniyle başarısız sayıldıklarını belirtmektedir. Bu durumun masumiyet karinesi, suçun ve cezanın şahsiliği ilkelerine aykırı olduğunu açıklayarak hakkında kamu kurumlarınca yapılan işlemlerin, kodlama, fişleme ve benzeri kayıtların dijital ortamlardan silinmesi için gereğinin yapılmasını
Kurumumuzdan talep etmektedir.
12. Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açasından Anayasa’nın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı
Olağanüstü Hal Kanunu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda 01/09/2016 tarihli ve 29818 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamanda Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname (KHK),
08/03/2018 tarihli ve 3035 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7084 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaşmıştır.
13. Alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmış kamu görevlilerinin görevinden çıkarılmasına yönelik süreç içerisinde de kamu kurumlarınca farklı usuller benimsenerek, yapılan inceleme/soruşturmaya göre idari işlemle; inceleme ve soruşturma aşamasında görevden uzaklaştırma sonrasında KHK hükümleriyle veya doğrudan KHK yoluyla, kamu görevinden çıkarma gibi yöntemler uygulandığı görülmüştür.
14. Ancak sonraki süreçte anılan terör örgütleri, yapı, oluşum veya guruplara üyeliği olmadığı halde ihraç edilen kamu görevlilerinin mağduriyetlerini gidermek amacıyla da yine OHAL KHK hükümleriyle bazı kamu görevlilerinin doğrudan kamu görevine iadesine karar verilerek ihraç KHK’larında belirtilen tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı hüküm altına alınmış, diğer yandan bu süreçte doğrudan KHK hükümleri ile ihraç olup kamu görevine iadesine karar verilmeyenler için görevden ihraç kararlarına karşı itirazda bulunmak, hak arama hürriyetini kullanmak, varsa hataların düzeltilmesini sağlamak için 23/01/2017 tarihli resmi gazetede yayımlanan 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu
Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurularak bir kısım kamu görevlileri de Komisyonun vermiş olduğu karara istinaden görevine iade edilmiştir.
15. Başvuru konusu olayda başvuranın 701 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildiği, İzmir
Cumhuriyet Başsavcılığınca kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, OHAL İşlemlerini İnceleme
Komisyonu kararı ile de görevine iade edildiği görülmektedir. İdarenin Kurumumuza gönderdiği bilgi ve belgelerden, edilen ve her ne şekilde olursa olsun (KHK, OHAL Komisyonu Kararı veya Mahkeme Kararı)
/
göreve iade edilen başvuran ve emsal durumdaki personelin “kamu görevinden çıkarılmaya” ilişkin kayıtların; hizmet cetveli ve memuriyet satırlarından silinmediği anlaşılmaktadır.
16. 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında, kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı hükme bağlanmıştır. 18. Ayrıca, Devlet Personel Başkanlığının 07.07.2018 ve 02.11.2018 tarihli yazılarında
Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri kapsamında görevine son verilen kamu görevlilerinden daha sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri, Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonu kararı veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenler için kamu görevinden hiç çıkarılmamış gibi işlem tesis edilmesi gerektiği belirtilmiş ve bu çerçevede kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin bilgilerin hizmet belgesi/hizmet cetvellerinden silinmesi, ancak kamu görevinden çıkarılma ve iade edilmelerine ilişkin kanun hükmünde kararname örneklerinin/yargı kararlarının özlük dosyalarında saklanması gerektiği ifade edilmiştir.
17. KHK ile kamu görevinden çıkarılanlardan, yine KHK’yla veya OHAL Komisyonu Kararıyla görevine iade edilenler hakkında, KHK hükümlerinin tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına yönelik mevzuat düzenlemeleri bulunduğundan, ayrıca idare mahkemesi kararıyla görevine iade edilenler hakkında, mahkeme kararlarının iptal edilen işlemi hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kaldırdığından, bu kişilerin kamu görevinden çıkarıldıkları döneme ilişkin kayıtların HİTAP sisteminden çıkarılması konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Mülga Devlet Personel Başkanlığı ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün görüşleri de bu yöndedir.
18. Ayrıca, kamu görevinden çıkarılıp iade edilmeye ilişkin bilgilerin HİTAP ve personel bilgi sistemi gibi platformlarda tutulmasının ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşmasını mümkün kılabileceği, bu durumun başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açarak, çalışma huzurunu olumsuz etkileyebileceği ve kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği değerlendirilmektedir.
19. Bu itibarla, Anayasal bir hüküm olan idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğundan; hakkaniyet gereğince, başvuranın HİTAP kayıtlarındaki ilgili açıklamaların silinmesi gerekmektedir.
20. Bu noktada belirtmek gerekir ki, Mülga Devlet Personel Başkanlığı ile Çalışma Genel Müdürlüğünün aksi yöndeki görüşlerine rağmen, kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak amacıyla kurulmuş Anayasal bir kurum olan ve idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevli olan
Kurumumuzun işbu kararına istinaden, HİTAP kayıtlarının silinmesinde hukuken herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.
21. Kamu görevinden çıkarılan ancak mahkeme kararı gereği göreve başlayan başvuranın
HİTAP kayıtlarının silinmesi talebi ile Kurumumuza yapılmış olan 22/08/2019 tarihli ve 2019/14377 numaralı başvuruya ilişkin verilen 20/02/2020 tarihli Tavsiye Kararında; “OHAL süreci içerisinde
birbirinin devamı niteliğinde tesis edilen açığa alma işlemi ve akabinde Yönetim Kurulu Kararı ile gerçekleştirilen ihraç işlemi sonrasında birinci derece mahkemesi kararı ile kamu görevine iade edilen başvuranın ihraç edildikten sonra göreve iade edilen kişilerde olduğu gibi özlük dosyası haricinde tutulan, hizmet belgelerinde, KYK, HİTAP bilgileri vb. sistemlerde görevden uzaklaştırıldığına dair kayıtların silinmesi gerektiği, bunun aksine yönelik idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı” gerekçesiyle, başvuranın personel özlük dosyası haricinde tutulan, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip
Programı (HİTAP) vb. elektronik veri tabanlarında tutulan görevden uzaklaştırılmaya ve görevden çıkarılmaya ilişkin kayıtların silinmesi hususunda tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir.
Kurumumuzun bu yönde çok sayıda kararı mevcuttur.
22. Tüm bu açıklamalar, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve Kurumumuzca daha önce benzer konuda verilmiş emsal karar birlikte değerlendirildiğinde; KHK hükümlerine istinaden görevinden ihraç edilen kamu görevlilerinin, görevlerine dönmesini öngören iade KHK’larında kişilerin ihracına yönelik tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hükmü karşısında kamu görevine iade edilen kişilere İdarece tüm mali ve sosyal hakların ödendiği, benzer şekilde çıkarmaya ilişkin KHK’nın diğer etki ve sonuçların da ortadan kaldırılması gerektiği, bu kapsamda ihraç edilip daha sonra göreve iade edilmeye ilişkin bilgilerin hizmet belgesi, hizmet cetveli, sicil hareketleri vb. sistemlerden silinmesi gerektiği konusunda tereddüt bulunmamaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvurana ait HİTAP kayıtlarındaki görevden uzaklaştırmaya ilişkin ibarelerin silinmesi ve gerekli düzeltmelerin yapılması yönünde ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA; /
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Adalet Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/