|
ÖZET: Başvuran, 2016 yılında açığa alındıktan sonra 2019’da kamu görevinden çıkarıldığını ve bu süreçte yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesini talep etmiştir. İlgili mahkeme, kamu görevinden çıkarılma işleminin iptaline ve yoksun kalınan hakların 21.11.2019 tarihinden itibaren yasal faiziyle ödenmesine karar vermiştir. Başvuranın talebi, açıkta geçirdiği süreler için 1/3 oranında maaş ödemeleri ve geliştirme ödeneğinin ödenmesi yönündedir.
İdare, başvuranın yasal faiz talebini reddetmiş, zira mahkeme kararı yalnızca 21.11.2019 tarihinden itibaren hakların ödenmesini öngörmektedir. Ayrıca, geliştirme ödeneği için fiilen çalışma şartı aranmaktadır. Ancak, Danıştay ve ilgili mevzuat hükümleri göz önüne alındığında, başvuranın taleplerinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve görevine başladığı tarihe kadar olan geliştirme ödeneğinin ödenmesi hususunda Çankırı Karatekin Üniversitesi Rektörlüğü’ne tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/6246-S.21.10087
BAŞVURU NO : 2021/6146
KARAR TARİHİ : 19/04/2021
TAVSİYE KARARI
ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın açıkta geçirdiği sürelere ait 1/3 oranında maaş tutarlarına ilişkin yasal faizin ve geliştirme ödeneğinin ödenmesi talepleri hk.
BAŞVURU TARİHİ : 16/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Çankırı Karatekin Üniversitesi Mühendislik Fakültesi
Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümünde Dr. Öğr. Üyesi olarak görev yapmakta olduğunu, 2016 yılında açığa alındığını, akabinde 2019 yılı Aralık ayında kamu görevinden çıkarıldığını, kamu görevinden çıkarılma işlemin iptali için dava açtığını, Kastamonu İdare Mahkemesinin E. / E. kararı gereği işlemin iptal edildiğini, kararın Bölge İdare Mahkemesi tarafından da onandığını, işe iade işleminden sonra tarafına mali ve sosyal haklarının bir kısmının ödenmediğini iddia ederek, açıkta geçirdiği sürelere ait 1/3 oranında maaş ödemelerinin yasal faizinin ödenmesi (2016-Ağustos/2019-Aralık: 40 ay) ile görevine başlayana kadar geçen sürelerdeki geliştirme ödeneğinin ödenmesini talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Çankırı Karatekin
Üniversitesi tarafından gönderilen 5/4/2021 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Dr. Öğr. Üyesi ’nun Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik
Anabilim Dalında öğretim üyesi olarak görev yapmakta olduğu,
2.2. Başvuranın açıkta geçirdiği sürelere ait 1/3 oranında maaş ödemelerinin yasal faizinin (2016
Ağustos/2019 Aralık:40 Ay) Kastamonu İdare Mahkemesinin (Esas No 2019/1902, Karar No 2020/940)
Kararı gereğince ödenmeyeceği,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2.3. Şikâyette bulunan öğretim üyesinin geliştirme ödeneğinden yararlanabilmesi için görevin fiilen yapılması şartı arandığı, bu nedenle, başvuru sahibi öğretim üyesinin talep etmiş olduğu geliştirme ödeneğinin; ilgili dönemlerde fiilen çalışma şartını sağlanmadığından ödenemediği,
2.4. Başvuran ile idare arasında şikâyet konusu talebe ilişkin olarak başvuran veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı,
2.5. Başvuru talebinde bulunan öğretim üyesinin, kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kararın iptali için
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ve Üniversiteye karşı açtığı dava neticesinde; Kastamonu İdare
Mahkemesinin (Esas No / , Karar No ) Kararı ile dâva konusu işlemin iptaline, davacıya görevinden ayrı kaldığı süre içinde mahrum kaldığı parasal haklarının ödenmesi gereken tarihlerden ödeme tarihine kadar işletilecek yasal faiziyle ödenmesine karar verdiği, söz konusu mahkeme ilamında; “ Öte yandan, Anayasanın 125. maddesinde idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunun kurala bağlandığı, davacının kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesinin istenildiği, işlem tarihinden öncesine faiz işletilemeyeceğinden, hukuka aykırılığı saptanan kamu görevinden çıkarılması işlemi nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal hakların işlemin tesis edildiği 21.11.2019 tarihinden itibaren yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerekmektedir.” şeklinde yasal faizin uygulanacağı zamana ilişkin hüküm kurulduğu, anılan tarihten öncesine 40 aylık 1/3 maaş kesintilerine yasal faiz tutarının ödenemeyeceğinin dilekçe sahibi öğretim üyesinin açıkta olduğu döneme ilişkin yasal faiz talebi ile ilgili ödemenin mahkeme ilamı gereğince yapılamadığı,
İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28’inci maddesinde: “(1)Danıştay, Bölge İdare
Mahkemeleri, İdare ve Vergi Mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz (30) günü geçemez.
… .”,
6. 11.10.1983 tarih ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun “Geliştirme Ödeneği” başlıklı 14’üncü Maddesinde: “ Diğer yükseköğretim kurumlarına göre sosyo-ekonomik açıdan daha az gelişmiş yerlerde öğretim yapan ve/veya yeterli sayıda öğretim elemanı sağlanamayan yükseköğretim kurumları ile bunların bölümlerinde görevli öğretim elemanlarına; almakta oldukları aylık gösterge ve ek gösterge toplamının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
bulunacak miktarın beş katına kadar geliştirme ödeneği ödenebilir. Geliştirme ödeneği verilecek yükseköğretim kurumları, ödeneğin verilmesine ilişkin usul ve esaslar ile oran veya miktarları, bu ödenekten yararlanma süresi ile yararlanamayacak olanlar ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı Kararı ile tespit edilir. Bu ödenek damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz”
7. 375 sayılı 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu, 2802 Sayılı Hakimler Ve Savcılar Kanunu, 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu,
5434 Sayılı T.C. Emek Li Sandığı Kanunu İle Diğer Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılması, Devlet Memurları Ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet
Taban Aylığı Ve Kıdem Aylığı İle Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Geçici 35’inci maddesinde, “B) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl süreyle; terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; …
7) 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa tabi personel, Yükseköğretim
Kurulu Başkanının teklifi üzerine Yükseköğretim Kurulunun kararıyla; yükseköğretim kurumları ile yükseköğretim üst kuruluşlarındaki 657 sayılı Kanuna tabi personel ise yükseköğretim kurumları ile yükseköğretim üst kuruluşlarının en üst yöneticisinin teklifi üzerine, yükseköğretim kurumlarında üniversite yönetim kurulunun, yükseköğretim üst kuruluşlarında ise Yükseköğretim Kurulunun kararıyla kamu görevinden çıkarılır.
… ”
8. 04.04.005 tarih ve 2005/8681 sayılı Geliştirme Ödeneğine Dair Bakanlar Kurulu Kararının,
8.1. 1’inci Maddesinde: “Diğer yükseköğretim kurumlarına göre sosyo-ekonomik açıdan daha az gelişmiş yerlerde öğretim yapan ve/veya yeterli sayıda öğretim elemanı sağlanamayan yükseköğretim kurumlarında görevli öğretim elemanlarına; almakta oldukları aylık gösterge ve ek gösterge toplamının memur aylık katsayısı ile çarpımı suretiyle hesaplanacak tutara, ekli cetvelde yükseköğretim kurumlarının bulunduğu yerleşim yerlerine göre belirlenen oranların uygulanması sonucu bulunacak miktarda geliştirme ödeneği ödenir.”
8.2. 2’nci Maddesinde: “Geliştirme ödeneği; a) Bu ödeneğin verilmesi öngörülen yerlerdeki yükseköğretim kurumlarına ait öğretim elemanı kadrosuna atanarak, atandığı yükseköğretim kurumunda fiilen çalışanlara,…”
8.3. 3’üncü Maddesinde: “Geliştirme ödeneği, çalışmayı izleyen aybaşında ödenir. Bu ödeneğe, ödeneğin verilmesi gereken yükseköğretim kurumlarında fiilen göreve başlanıldığı tarihten itibaren hak kazanılır.
Görevden ayrılma halinde, o ay içinde çalışılan günler itibarıyla hesap edilerek ödenir. Daha yüksek veya daha düşük geliştirme ödeneğine hak kazanacak şekilde görev yerleri değişenler hakkında da aynı usule göre işlem yapılır.”
8.4. 6’ncı Maddesinde: “Geliştirme ödeneğinden yararlanabilmek için görevin ilgili yükseköğretim kurumlarında fiilen yapılması şarttır.
Ancak; a) Yıllık izin süresince, b) Bir takvim yılında toplam 15 günü aşmayan mazeret izni süresince,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
….
fiilen çalışma şartı aranmaz.”
hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. 2016 yılında açığa alınan, akabinde 2019 yılı Aralık ayında kamu görevinden çıkarılan başvuran açıkta
geçirdiği sürelere ait 1/3 oranında maaş ödemelerinin yasal faizinin ödenmesi (2016-Ağustos/2019-Aralık:
40 ay) ile görevine başlayana kadar geçen sürelerdeki geliştirme ödeneğinin ödenmesini talep etmektedir.
11. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın 2.8.2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı, akabinde 375 sayılı KHK’nın geçici 35’inci maddesi uyarınca Yükseköğretim
Genel Kurulu Kararı ile 21.11.2019 tarihinde kamu görevinden ihraç edildiği, söz konusu ihraç işleminin iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle dava açtığı, Kastamonu İdare Mahkemesinin E. / , K. sayılı kararı ile görevden çıkarma işleminin iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların 21.11.2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle davacıya ödeneceği yönünde hüküm kurulduğu, söz konusu mahkeme kararı uyarınca 13.11.2020 tarih ve sayılı Rektörlük Oluru ile 16.11.2020 tarihinde görevine başladığı anlaşılmaktadır.
12. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 35’inci maddesinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl süreyle; terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel
Kanununa tabi personelin, Yükseköğretim Kurulu Başkanının teklifi üzerine Yükseköğretim Kurulunun kararıyla; kamu görevinden çıkarılacağı hükme bağlanmakta, 2914 sayılı Kanununun 14’üncü Maddesinde, diğer yükseköğretim kurumlarına göre sosyo-ekonomik açıdan daha az gelişmiş yerlerde öğretim yapan ve/veya yeterli sayıda öğretim elemanı sağlanamayan yükseköğretim kurumları ile bunların bölümlerinde görevli öğretim elemanlarına; almakta oldukları aylık gösterge ve ek gösterge toplamının 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu uyarınca belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın beş katına kadar geliştirme ödeneği ödenebileceği düzenlenmekte, 2005/8681 sayılı Geliştirme Ödeneğine Dair
Bakanlar Kurulu Kararının 6’ncı Maddesinde, geliştirme ödeneğinden yararlanabilmek için görevin ilgili yükseköğretim kurumlarında fiilen yapılmasının şart olduğu öngörülmekte, 2577 sayılı Kanunun 28’inci maddesinde ise, Danıştay, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare ve Vergi Mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu ve bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz (30)
günü geçemeyeceği hüküm altına alınmaktadır.
– Başvuranın açıkta geçirdiği sürelere ait 1/3 oranında maaş ödemelerinin yasal faizinin ödenmesi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
16. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve yargı içtihatları birlikte göz önünde bulundurularak, başvuranın sözü edilen taleplerinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kastamonu İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın görevden uzaklaştırma işlemi nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklara ilişkin faizin ödenmesi ile başvuranın açığa alındığı tarihten göreve başladığı tarihe kadar olan sürece ilişkin geliştirme ödeneğinin ödenmesi hususlarında ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve gereği için ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr