|
ÖZET: Başvuran, kamu görevinden ihraç edildiği süre içinde yapılan Açık Öğretim Ortaokulu ve Açık Öğretim Lisesi sınavlarında gözetmenlik yapmadığı gerekçesiyle ödenmeyen sınav ücretlerinin kendisine ödenmesini talep etmiştir. İdare, başvuranın fiilen görev yapmadığı için bu ücretlerin ödenemeyeceğini belirtmiştir. Danıştay, sınav gözetmenliğinin mutlak ve kişiye bağlı olmadığını, sınavların yapılması veya yapılmaması konusunda idarenin takdir yetkisi bulunduğunu vurgulamıştır.
Başvuranın ihraç olduğu dönemde başka bir gözetmenin görevlendirildiği ve başvuranın görevde olsa bile çeşitli mazeretler nedeniyle sınav görevini yapamayabileceği belirtilmiştir. Bu durumlar göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın talebinin hukuka aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu karar, kamu idaresinin uygulamalarının hukuka uygunluğunu teyit etmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/7865-S.23.12883
BAŞVURU NO : 2023/2983
KARAR TARİHİ : 22/06/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : İhraç Olduğu Dönemde Yapılan Sınavlarda Gözetmenlik Ücretlerinin
Ödenmesi Talebi
BAŞVURU TARİHİ : 02/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran ; Erzurum Açık Ceza İnfaz Kurumu’nda öğretmen olarak görev yapmakta iken 25 Ağustos 2017 tarih ve 693 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildiğini, hakkında yürütülen adli soruşturmanın Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 28 Mart
2019 tarihinde verilen Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar ile sona erdiğini, 14 Aralık 2021 tarihli
OHAL Komisyonu kararı ile iade edildiğini belirtmiştir.
Başvuran 10.01.2022 tarihinde Erzurum Açık Ceza İnfaz Kurumu’nda öğretmen olarak görevine başladığını 14.01.2022 tarihinde Kuruma verdiği dilekçe ile açıkta kaldığı ve görevden ihraç edildiği tarihlerden göreve döndüğü tarihe kadar geçen sürelerde alamadığı mali hakların yasal faizi ile tarafına ödenmesi talebinde bulunduğunu, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün 01.04.2022 tarih ve sayılı yazıları ile geçmişe dönük maaşlarının, banka promosyon ücreti ile eğitime hazırlık ödeneğinin ödeneceğini fakat geçmişe dönük ek ders ve sınav ücretlerinin fiilen görev yapmadığı gerekçesi ile ödenmeyeceğinin tarafına bildirildiğini belirtmiştir. İhraç olduğu sürelerde izinli ya da raporlu olmadığını idarenin tasarrufu ile görevinden ihraç edildiğini eğer idarenin bu tasarrufu olmasaydı görevinin başında olup ek ders görevini yerine getirmiş olacağını açıkta ve ihraç sürecinde alamadığı ek ders ücretleri ile sınav ücretlerinin tarafına ödenmemesinin maddi kaybına neden olduğunu bu nedenle gerekli ödemelerin yapılması için başvuru yaptığını Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün 21/06/2022 tarih ve sayılı yazıları ile “Her ne şekilde olursa olsun izinli veya raporlu olunan sürelerde ek ders ücreti ödenmeyecektir.” hükmü gereğince ret cevabı verildiğini akabinde ilgili işlemin iptali için Erzurum 2. İdare
Mahkemesine dava açtığını ve davanın ek ders ücretlerinin ödenmesi hususunda kabul edildiğini belirtmiştir.
Erzurum Açık Ceza İnfaz Kurumu’nda tek öğretmen olarak görev yaptığı için kamu görevinden çıkarılmasaydı kurumda yapılacak olan Açık Öğretim Ortaokulu ve Açık Öğretim Lisesi sınavlarında doğal olarak görevli olacağı bu nedenle sınav ücretlerinin de ödenmesi gerektiğinden bahisle 01/01/201710/01/2022 yılları arasında Kurumda yapılan Açık Öğretim Ortaokulu ve Açık Öğretim Lisesi sınavlarında sınav ücretlerinin yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumunun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Ceza ve Tevkifevleri Genel
Müdürlüğü’nün 25.05.2023 tarih sayılı yazı ve eklerinde özetle; Başvuranın kamu görevinden çıkarılmasaydı kurumda yapılacak olan Açık Öğretim Ortaokulu ve
Açık Öğretim Lisesi sınavlarında doğal olarak görevli olacağı bu nedenle sınav ücretlerinin de ödenmesi gerektiğinden bahisle 01/01/2017-10/01/2022 yılları arasında Kurumda yapılan Açık Öğretim Ortaokulu ve Açık Öğretim Lisesi sınavlarında sınav ücretlerinin yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesi talebinin 139/1 No.lu Genelgenin Kurumlarda Ders ve Ek Ders Ücretleri: f. “‘Sınav ücreti” başlıklı 12 nci maddesinin; aa. “Birinci fıkrasında “Eğitim uzmanı ve öğretmenler; sınav salonlarını düzenlemek, hükümlü ve tutukluların sınavda hazır bulundurulmalarını sağlamakla yükümlüdür. Eğitim uzmanı ve öğretmenlerden mesai saatleri dışında yapılan her bir açık ilköğretim okulu ve açık öğretim lisesi sınav oturumunda fiilen görev alanlara (6) saat ek ders ücreti ödenir.” hükmü gereğince sınav ücretlerinin, fiilen görev yapılmadığından ödenemeyeceği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
3.2. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler “Genel İlkeler” başlıklı 128’inci maddesinde
“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 10 uncu maddesinde “ (1) (Değişik: 25/7/2018-7145/22 md.) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya
pozisyonuna atanması esastır. (İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 24/12/2019 tarihli ve E.:
2018/159, K.: 2019/93 sayılı Kararı ile.) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi’nin 30/6/2022 tarihli ve E.: 2018/137, K.: 2022/86 sayılı
Kararı ile.) önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır. Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir. Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi’nin 30/6/2022 tarihli ve E.: 2018/137, K.: 2022/86 sayılı Kararı ile.) düşer.
Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye
tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. (İptal cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 30/6/2022 tarihli ve E.:
2018/137, K.: 2022/86 sayılı Kararı ile.) (2) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin başvurunun kabulü halinde ilgili kanun hükmünde kararname hükümleri, söz konusu kurum ve kuruluş bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte söz konusu kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Buna ilişkin işlemler ilgisine göre İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık
Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir. (3) Komisyonun karara bağladığı dosyaya ilişkin olarak Komisyonda bulunan tüm evrak, birinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgilinin son görev yaptığı kurum veya kuruluşa, ikinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgili kurum veya kuruluşa, diğer dosyalarda ise ek 1 inci maddeye göre husumetin yöneltileceği kurum veya kuruluşa devredilir.” 6. Adalet Bakanlığı Ceza Ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün Kurumlarda ders ve ek ders ücretleri başlıklı 139/1 Sayılı genelgesinin “‘Sınav ücreti” başlıklı 12 nci maddesinde; aa. “Birinci fıkrasında
“Eğitim uzmanı ve öğretmenler; sınav salonlarını düzenlemek, hükümlü ve tutukluların sınavda hazır bulundurulmalarını sağlamakla yükümlüdür. Eğitim uzmanı ve öğretmenlerden mesai saatleri dışında yapılan her bir açık ilköğretim okulu ve açık öğretim lisesi sınav oturumunda fiilen görev alanlara (6) saat ek ders ücreti ödenir.”
Hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran (1) numaralı paragrafta ayrıntısına yer verilen başvurusunda özetle; Erzurum Açık Ceza
İnfaz Kurumu’nda öğretmen olarak görev yapmakta iken 25 Ağustos 2017 tarih ve 693 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildiğini, hakkında yürütülen adli soruşturmanın Erzurum Cumhuriyet
Başsavcılığı tarafından 28 Mart 2019 tarihinde verilen Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar ile sona erdiğini, 14 Aralık 2021 tarihli OHAL Komisyonu kararı ile göreve iade edildiğini, Erzurum Açık Ceza
İnfaz Kurumu’nda tek öğretmen olarak görev yaptığı için kamu görevinden çıkarılmasaydı kurumda yapılacak olan Açık Öğretim Ortaokulu ve Açık Öğretim Lisesi sınavlarında doğal olarak görevli olacağı bu nedenle sınav ücretlerinin de ödenmesi gerektiğinden bahisle 01/01/2017-10/01/2022 yılları arasında
Kurumda yapılan Açık Öğretim Ortaokulu ve Açık Öğretim Lisesi sınavlarında sınav ücretlerinin yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep etmektedir.
9. İdaren (2) numaralı paragrafta ayrıntısına yer verilen yazısında özetle; başvurucunun kurumda yapılan
Açık Öğretim Ortaokulu ve Açık Öğretim Lisesi sınavlarında sınav ücretlerinin yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesi talebinin 139/1 No.lu Genelgenin Kurumlarda Ders ve Ek Ders Ücretleri: f. “‘Sınav ücreti” başlıklı 12 nci maddesinin; aa. “Birinci fıkrasında “Eğitim uzmanı ve öğretmenler; sınav salonlarını düzenlemek, hükümlü ve tutukluların sınavda hazır bulundurulmalarını sağlamakla yükümlüdür. Eğitim uzmanı ve öğretmenlerden mesai saatleri dışında yapılan her bir açık ilköğretim okulu ve açık öğretim lisesi sınav oturumunda fiilen görev alanlara (6) saat ek ders ücreti ödenir.” hükmü gereğince Açık Öğretim
Ortaokulu ve Açık Öğretim Lisesi sınav ücretlerinin, fiilen görev yapılmadığından ödenemeyeceğini belirttiği anlaşılmıştır.
10. Başvuranın görevde bulunmadığı süre içerisindeki sınav ücretlerinin kendisine ödenmesine ilişkin talebinin değerlendirilmesinde, sınav gözetmenliği işleminin mutlak ve kişiye bağlı olmadığı, sınavların yapılıp yapılmaması ilgili idarenin takdirinde olduğu, başvuranın ihraç olduğu dönemde yapılan sınavlarda başka bir gözetmenin görevlendirildiği, ilgilinin görevde olsa dahi idarenin takdiri ile başka bir kişinin kuruma atanabileceği ya da sınavlarda görevlendirilebileceği, başvuranın görevde olsa dahi yaşanabilecek çeşitli mazeretler sebebiyle sınav gözetim görevini yapamayabileceği, bu durumların sınavın yapılması hususunda veya sınavın usul ve esaslarında her hangi bir etkisinin bulunmadığı izahtan varestedir. Bu halde mutlak olmayan bir iş hususunda yoksun kalınan bir gelirin varlığından söz edilemeyeceği, fiziki eylem gerektiren bir hususta fiziki eylem gerçekleşmediği sürece buna ilişkin ödeme yapılamayacağı değerlendirilmiş olup idarenin uygulamasında hukuka aykırı bir husus bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 11. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idarenin başvurana karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine de uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi