|
ÖZET: Bu karar, başvuranın 670 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edilmesinin ardından OHAL Komisyonu tarafından göreve iade edilmesi ve sonrasında İçişleri Bakanlığı Araştırma Merkezine atanması sürecini ele almaktadır. Başvuran, 23 yıl boyunca emniyet hizmetleri sınıfında görev yapmış ve bedelini ödeyerek satın aldığı zati demirbaş tabancasının iadesini talep etmiştir. İlgili mevzuat incelendiğinde, başvuranın zati demirbaş tabancasının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
6136 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeline Dair Yönetmelik’in 11. maddesi, başvuranın durumunu kapsayan düzenlemeler içermektedir. Bu bağlamda, başvuranın kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin hükümlerin ortadan kalkmasıyla birlikte, silahının iade edilmesi gerektiği belirtilmiştir. İdarenin, başvuranın talebine süresinde cevap vermemesi de hukuka aykırı bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın tabancasının iade edilmesi yönünde Emniyet Genel Müdürlüğü’ne tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/15115-S.21.24193
BAŞVURU NO : 2021/7250
KARAR TARİHİ : 20/10/2021
TAVSİYE KARARI
EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın zati demirbaş tabancasının tarafına iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 05/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda;
1.1) Emniyet Genel Müdürlüğü Kırşehir İl Emniyet Müdürlüğünde Emniyet Hizmetleri Sınıfı 3. Sınıf
Emniyet Müdürü kadrosunda görev yapmaktayken meslek hayatının 23 üncü yılında 670 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildiğini,
1.2) OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonunun 01/10/2019 günlü ve / sayılı karan ile göreve
iade edildiğini, ancak önceki görevine başlatılması yerine 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul
Edilmesine Dair Kanunun 10/A maddesine göre sınıf ve statüsü değiştirilerek İçişleri Bakanlığı
Personel Genel Müdürlüğü bünyesinde yeni kurulan Araştırma Merkezine Genel İdari Hizmetler
Sınıfı (GİH) Araştırmacı (Ş) kadrosuna atandığını,
1.3) Tarafına halen görev yapmış olduğu Çankaya Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından
16/12/2020 tarihinde tebliğ edilen İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri
Dairesi Başkanlığının 09/10/2020 tarihli ve – – – sayılı yazısında “OHAL Komisyonuna yapmış oldukları müracaatın kabul edilmesi üzerine içişleri
Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü Araştırma Merkezi Müdürlüğüne atanan personellerin eski görevlerinde kullandıkları zati demirbaş tabancalarının kendilerine iade talebinde bulundukları, bu silahların kendilerine geri verilip verilmemesi hususunda tereddütlerin hasıl olması üzerine Hukuk
Müşavirliğinden görüş talep edildiği, konuya ilişkin İçişleri Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel
Müdürlüğünce bildirilen görüşte ise; Araştırma Merkezinde istihdam edilme işlemi özel bir kanunla düzenlendiğinden, yapılan uygulamanın başka bir kuruma naklen atama işlemi olarak kabul edilemeyeceği ve 17/03/1989 tarihli 20111 sayılı resmi gazete de yayınlanan Emniyet Hizmetleri
Sınıfı Personeline Görevlerinde Kullanılmak Üzere Bedeli Mukabil Zati Demirbaş Tabanca Satışına
Dair yönetmelik hükümlerinin uygulanamayacağı, kendilerine görevlerinden dolayı satışı yapılan zati demirbaş tabancaların verilemeyeceği ancak bedellerinin iade edilebileceği diğer ruhsatlı silahları ile ilgili ise işlem tesisi eden ruhsat birimlerine müracaat etmeleri durumda kendilerine veya yasal mirasçılarına verilebileceği değerlendirildiği”nin bildirildiğini ve bildirilen görüş doğrultusunda hareket edilmesi gerektiğinin belirtildiğini,
1.4) Ancak; 6136 Sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 7 maddesi 4/a
fıkrasında “ … en az on yıl görev yapmış olmak kaydıyla istifa etmek veya kurum değiştirmek suretiyle
Emniyet Genel Müdürlüğünden ayrılan emniyet hizmetleri sınıfı personel ateşli silahları taşıyabilirler veya mesken ya da işyerinde bulundurabilirler.” hükmünün mevcut olduğu; yine 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un Ek-8 ve Ek-9 maddelerine dayanılarak çıkarılan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeline Görevlerinde Kullanılmak Üzere Bedeli
Mukabili Zati Demirbaş Tabanca Satışına Dair Yönetmeliğin 11 inci maddesinde “… İhraç hali hariç,
20 hizmet yılını tamamladıktan sonra görevden veya memuriyetten ayrılanlardan, görev esnasında
veya görevden doğan sakatlanma halleri ile sağlık açısından emniyet hizmetleri sınıfı veya çarşı ve mahalle bekçisi vasfını kaybettiği için memuriyetten ayrılan veya kadrosu başka hizmet sınıflarına aktarılanlardan silahı geri alınmaz.” hükmünün bulunduğunu,
1.5) KHK hükümleri ile Emniyet Teşkilatından çıkarıldığını, yine KHK hükümlerine dayanarak karar
veren Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı ile kamu görevine iade edildiğini, bu karar ile idarenin hatası neticesinde kamu görevinden çıkarılmama ilişkin hakkındaki tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkmış sayılacağına ve tüm mali ve sosyal haklarımın ödenmesine karar verildiğini, OHAL Komisyonu kararı neticesinde ilgili yasa hükümlerine göre İçişleri Bakanlığı bünyesinde kurulan Araştırma Merkezine atanmasının yapıldığını, akabinde kendi isteği dışında geçici görevlendirme ile Genel İdari Hizmetler (GİH) Sınıfı Araştırmacı unvanı ile ilk önce Ankara
Valiliğinde sonra Çankaya Kaymakamlığında ve daha sonrasında ise Çankaya Halk Eğitim
Merkezinde görevlendirildiğini, Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfında (EHS) A sınıfı 3.Sınıf Emniyet Müdürü rütbesinde görev yapmakta iken sınıfının, unvanının, kadrosunun ve çalıştığı kurumun tamamen değişerek başka bir hizmet sınıfına aktarıldığını,
1.6) Araştırma Merkezinde görevlendirilmesinin her ne kadar özel bir kanunla düzenlenmiş olsa da, yine
aynı Kanunda “İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır” hükmünün de mevcut olduğunu, ayrıca hakkındaki atama işleminin başka bir kuruma naklen atama işlemi olarak kabul edilmesi gerektiğini, ruhsatlı diğer silahlar kendilerine veya yasal mirasçılarına verilirken Emniyet Teşkilatında 23 yıl boyunca kullanmış olduğu bedeli tarafından tamamen ödenmiş olan silahın tarafına verilmemesinin 6136 sayılı Kanun hükümlerine, yine bu
Kanunda dayanılarak çıkarılan Yönetmelik hükümlerine ve Anayasamızda güvence altına alınan mülkiyet hakkı ve kanun önünde eşitlik hakkı hükümlerine açıkça aykırı olduğunu,
1.7) Kaldı ki kendisiyle aynı meslek grubundaki bir çok personelin KHK hükümleri ile ihraç edildikten
sonra yine KHK hükümleri ile mesleğine iade edildiğini, KHK ile mesleğe iade kararı verilen bu emniyet personelinin ihraçtan önceki görevlerine döndürüldüğünü ve halen kendilerine ait silahları
ile görevlerine devam etmekte olduklarını; yine, emniyet personeli olarak görev yapıp meslekte 10 yılının dolduran, kendi isteği ile istifa eden, başka kuruma atanan personel zati demirbaş silahını alabildiğini, hatta akıl sağlığı ile ilgili sorunlar nedeni ile silahı elinden alman personelin silahının yakınlarına verilebildiğini; ayrıca görüş yazısında belirtildiği üzere, şahsına ait bedelini ödemiş olduğu zati demirbaş silahın yönetmelik hükümlerindeki şartları taşıdığı halde tarafına verilmezken, ruhsatlı diğer silahların kendisine veya yasal mirasçılara verilebildiğini, eğer zati demirbaş silahın tarafına verilmesinde bir sakınca görülüyorsa diğer ruhsatlı silahların verilmesinde neden bu sakınca görülmediğini anlamadığını,
1.8) Ayrıca, idarenin Araştırma Merkezinde istihdam edilme işlemi özel bir kanunla düzenlendiğinden
yapılan uygulamanın başka bir kuruma naklen atama işlemi olarak kabul edilemeyeceği ve 17/03/1989 tarihli 20111 sayılı Resmi Gazelede yayınlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeline
Görevlerinde Kullanılmak Üzere Bedeli Mukabil Zati Demirbaş Tabanca Satışına Dair Yönetmelik hükümlerinin uygulanamayacağına dair görüş yazısında “kadrosu başka hizmet sınıflarına aktarılanlar” ve “başka kuruma naklen atama işlemi” tabirlerinin yeterince açık bir şekilde değerlendirilmediğini, bir personelin hangi durumda kadrosunun başka kuruma atanma işlemi olarak sayılacağı, hangi durumda başka kuruma naklen atama işlemi olacağı, kendisinin durumumda olan birisinin bu uygulamalardan hangisine tabi olacağının mevzuata dayandırılarak açık ve net bir şekilde belirtilmediğini, sadece hakkındaki atama işleminin özel bir kanunla yapıldığı ifadesiyle açıklandığı, oysaki bu özel kanunda bu mevzu ile ilgili hiçbir karşı veya engelleyici bir hüküm bulunmadığını, aksine tüm mali ve sosyal haklarının geri verilmesi hususunda düzenlemelerin mevcut olduğunu, bu bağlamda idarenin göreve iade edildikten sonra Araştırma Merkezinde istihdam edilmesinin özel bir kanunla düzenlendiğinden başka kuruma naklen atama işlemi olarak kabul edilememesinin yasal mevzuattaki dayanağının açık ve net şekilde ortaya konulması gerekliliğinin idari bir işlemin başlıca unsurlarından olduğunu,
1.9) Emniyet Genel Müdürlüğüne yukarıda izahını yapmış olduğu gerekçelerin bulunduğu ve bedeli
tarafından ödenmiş olan CZ Marka seri numaralı tabancanın tarafıma verilmesi talepli ve 03/02/2021 tarihli dilekçesine halen yasal süresi içerisinde cevap verilmediğini ifade ederek; mezkur hususların, iddiaların, konu ile ilgili işlemlerin, açıklamaların ve ilgili mevzuatın birlikte göz önüne alınarak değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Emniyet Genel Müdürlüğünün 05/08/2021 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1) Destek Hizmetleri Başkanlığının 14/07/2021 tarihli ve sayılı yazısında;
başvuranın durumunda olan tüm personelin demirbaş tabancaları ile ilgili olarak 17/03/1989 tarihli ve 20111 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeline
Görevlerinde Kullanılmak Üzere Bedeli Mukabili Zati Demirbaş Tabanca Satışına Dair Yönetmelikte herhangi bir hüküm bulunmadığından 26/02/2020 tarihinde görüş sorulduğunun,
2.2) Hukuk Müşavirliğinin 29/06/2020 tarihli cevabi yazısında gönderilen İçişleri Bakanlığı Hukuk
Hizmetleri Genel Müdürlüğünün yazısında “… zati tabancalarının iadesinin mümkün olmayacağı, ancak tabanca bedellerinin iade edilebileceği, ruhsatlı diğer tabancalarının ise kendilerine iade edilebileceği gibi 6136 Sayılı Kanuna göre işlemlerinin de yapılabileceği”nin belirtildiğinin,
2.3) Destek Hizmetleri Daire Başkanlığınca başvuranın dosya tetkikinden, başvuranın Kırıkkale Emniyet
Müdürlüğünün 31/01/2020 tarihli yazısı ile Destek Hizmetleri Daire Başkanlığına gönderilen ve
Genel Müdürlüğün merkez deposuna teslim edilen tabancasının tarafına verilmesi ile ilgili dilekçesine 10/03/2020 ve 01/07/2020 tarihlerinde cevap verildiğinin,
2.4) Başvuranın Destek Hizmetleri Daire Başkanlığına gönderilen ve zati demirbaş tabancasının muhafaza
edilmesine dair dilekçesine 09/10/2020 tarihinde cevap verildiğinin,
2.5) Destek Hizmetleri Daire Başkanlığına gönderilen ve tabancasının tarafına iade edilmesine ilişkin
dilekçesine de 04/05/2021 tarihinde cevap verildiği, konu ile ilgili 25/06/2020 tarihli İçişleri
Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü görüşü çerçevesinde işlem tesis edildiğinin bildirildiğinin belirtildiği,
2.6) Kırşehir İl Emniyet Müdürlüğünün 16/07/2021 tarihli ve sayılı
yazısında, başvuranın zati demirbaş tabancası ile ilgili olarak Kırşehir Emniyet Müdürlüğünce herhangi bir işlem yapılmadığı, başvuran hakkında İçişleri Bakanlığının 2016/17 sayılı Genelgesine istinaden 17/07/2016 tarihinde OHAL-AİLE FERTLERİ olarak, 670 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığından dolayı ise OHAL İHRAÇ-YÖN.16/L olarak sadece 6136 Sayılı Kanun ile ilgili işlemlerle sınırlı olan Pol-Net 4 silah ruhsat projesine ret kaydı girildiği, her iki ret kaydının da OHAL
İşlemleri İnceleme Komisyonunun 01/10/2019 tarihli iade kararına istinaden kaldırıldığının bildirildiği,
2.7) Personel Daire Başkanlığının 20/07/2021 tarihli ve sayılı yazısında,
başvuranın Kırşehir Emniyet Müdürlüğünde sicil sayılı 3. Sınıf Emniyet Müdürü rütbesinde görev yapmakta iken 670 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildiği ve kamu görevine iadesine ilişkin Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapmış olduğu başvurusunun kabul edildiği,
7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 10/A maddesinin birinci fıkrasındaki
“… Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından başvurunun kabulü kararı verilenlerden, eski kadro, rütbe veya unvanına atanması ilgili bakan onayı ile uygun görülmeyenler ilgisine göre Milli Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı bünyesinde kurulan araştırma merkezlerinde bu madde esaslarına göre istihdam edilir.” hükmü uyarınca Bakanlık Makamının 16/11/2019 tarihli onayı ile İçişleri Bakanlığı Araştırma Merkezinde görevlendirilmesinin uygun görüldüğü, akabinde Bakanlık Makamının 31/12/2019 tarihli Onayı ile Araştırma Merkezine atamasının yapıldığı ve 24/01/2020 tarihinde Araştırma Merkezindeki görevine başladığının bildirildiği,
2.8) Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığının 26/07/2021 tarihli ve sayılı
yazısında, Anayasanın İkinci Bölümünde kişilerin temel hak ve ödevlerinin maddeler halinde sayıldığının, bu haklar arasında dileyen herkesin ruhsatlı silah alabileceğine ilişkin herhangi bir hükmün bulunmadığının, başvuranın ruhsatlı silah sahibi olabilmesinin bir temel hak olmayıp ancak
Kanun ve Yönetmelikte belirlenen bütün şartları taşıması kaydıyla mümkün olduğunun, temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasına dahi belirli sebeplere bağlı kalınmak kaydıyla sınırlama getirilebileceğinin Anayasada belirtildiğinin,
2.9) Kimlerin hangi hal ve şart altında ruhsatlı silah alabileceğinin, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar
ile Diğer Aletler Hakkında Kanun ve bu Kanunun uygulanmasına dair 91/1779 sayılı Yönetmelik ile belirlendiğinin,
2.10) İlgili mevzuat kapsamında, başvuranın OHAL Komisyonunca kamu görevine iade edildiğinden,
91/1779 sayılı Yönetmeliğin 4 üncü maddesine göre bulundurma ruhsatı verilebileceğinin, ancak kendi isteğiyle ayrılmadığı ve kurum tarafından atandığından, dolayısıyla 6136 sayılı Kanunun 7/14A maddesine girmediğinden dolayı silah ruhsat harcı yatırması gerektiğinin,
2.11) Bakanlık Oluru ile İçişleri Bakanlığı Araştırma Merkezi bünyesine atandığından durumunun 91/1779
sayılı Yönetmeliğin 9/1-r maddesine girmediğinin ve silah taşıma ruhsatı verilemeyeceğinin,
2.12) Mevzuata uygun şekilde adına kayıtlı zati tabancasının ilgili birimce tarafına teslim edilmesi halinde
ruhsatlandırma işleminin yapılabileceğinin değerlendirildiğinin bildirildiği ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
3.1) “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”
3.2) “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde;
“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.”
3.3) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü
ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun Ek 4 üncü maddesinde;
“(Ek: 25/7/2018-7145/12 md.)
26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu
kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar ile Milli Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ve iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle kamu görevinden çıkarılanların silah ruhsatları iptal edilir, bu silahların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir ve 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli
Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun ek 8 inci maddesine göre ilgili idarelerce işlem tesis edilir. Müsadere hükümleri saklıdır.
Birinci fıkrada belirtilen sebeplerin ortadan kalkması hâlinde, mülkiyeti kamuya geçirilen silahlar sahibine iade edilir. İadesinin mümkün olmaması hâlinde rayiç değeri tespit edilerek sahibine ödenir.”
6) 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un “Türk Silahlı
Kuvvetleri ile genel kolluk kuvvetleri personeli ve Dışişleri Bakanlığı diplomatik kariyer memurlarına ilişkin kararların uygulanması” başlıklı 10/A maddesinde; “(1) Terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilmesi sebebiyle kamu görevinden, meslekten veya görevden çıkarılan ya da ilişiği kesilen subay, astsubay, uzman jandarmalar ile Emniyet Genel Müdürlüğünde emniyet hizmetleri sınıfına tabi olanlar ve Dışişleri Bakanlığı diplomatik kariyer memurlarından; haklarında mahkemeler tarafından göreve iade mahiyetinde karar verilenler ile Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından başvurunun kabulü kararı verilenlerden, eski kadro, rütbe veya unvanına atanması ilgili bakan onayı ile uygun görülmeyenler ilgisine göre Milli Savunma
Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı bünyelerinde kurulan araştırma merkezlerinde bu madde esaslarına göre istihdam edilir.
… (4) Bu madde kapsamında araştırma merkezlerinde göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihi takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları eski kurumları tarafından ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz. Mahkeme kararları saklı kalmak üzere, ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu madde kapsamında yer alanlar bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır.”
7) 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un
7.1) Birinci maddesinde
“Ateşli silahlarla mermilerinin ve bıçaklarla salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel olarak yapılmış bulunan diğer aletlerin memlekete sokulması, yapılması, satılması, satın alınması, taşınması veya bulundurulması bu kanun hükümlerine tabidir.”
7.2) 7 nci maddesinde;
“Ateşli silahları ancak; … 4. A) … 31/1/2018 tarihli ve 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun gereğince meslekten veya Devlet
memurluğundan çıkarılanlar hariç olmak üzere; emekli subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ile mecburi hizmetini tamamlayarak istifa etmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan subay, astsubay ve uzman jandarmalar ile en az on yıl görev yapıp sözleşmelerinin uzatılmaması sonucu veya kendi isteğiyle
Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan uzman erbaşlar ile en az on yıl görev yapmış olmak kaydıyla istifa etmek veya kurum değiştirmek suretiyle Emniyet Genel Müdürlüğünden ayrılan emniyet hizmetleri sınıfı personeli, … 5. Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte belirlenecek esaslara göre valiler tarafından verilecek izin vesikasını alanlar, … taşıyabilirler veya mesken ya da işyerinde bulundurabilirler.
Birinci fıkranın (4) numaralı bendinin (A) alt bendinden istifade edenler ilgili Kuvvet Komutanlıkları, Emniyet Genel Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Komutanlığı veya Jandarma Genel Komutanlığının kayıtlarına geçmek ve bu makamlarca verilen belgelere işlenmek şartıyla ateşli silah taşıyabilirler veya bulundurabilirler. Bu şekilde düzenlenen belgeler, taşıma veya bulundurma izin belgesi yerine geçer.
Birinci fıkranın (1), (2), (3) ve (4) numaralı bentlerinde sayılan kişilere ait silahların, … taşımasına veya bulundurmasına yetki veren kayıt ve belgeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
… 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlara affa uğramış olsalar bile ateşli silah taşıma ve bulundurma izni verilemez.”
7.3) Ek 8 inci maddesinde;
“ … Emniyet Genel Müdürlüğünce temin edilen tabanca ve mermiler, emniyet hizmetleri sınıfı personeline; … görevlerinde kullanmak üzere bedeli mukabili zati demirbaş silah olarak satılır.
Satılan silahların ayrılma, ihraç ve benzeri sebeplerle geri alınma usul ve esasları ile satılma şekil ve şartları, zayi, hasar, onarım, kadro standardı dışı bırakılması, eğitim ve görevde kullanılan mermilerin bedelli veya bedelsiz temini ve diğer hususlar çıkarılan yönetmeliklerle belirlenir.
8) 21/03/1991 tarihli ve 91/1779 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla kabul edilen ve 01/06/1991
tarihli ve 20888 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler
Hakkında Yönetmeliğin
8.1) “Amaç ve kapsam” başlıklı birinci maddesinde;
“Bu Yönetmeliğin amacı, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamında bulunan her türlü ateşli silahlarla mermilerinin ve bıçaklarla salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel olarak yapılmış bulunan diğer aletlerin memlekete sokulması, yapılması, satılması, satın alınması, taşınması veya bulundurulmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Bu Yönetmelik, Kanun kapsamındaki silahlarla ilgili ruhsatların düzenlenmesini, yenilenmesini, gerektiğinde geri alınmasını veya iptalini, bağış, satış veya veraseten intikal yolu ile el değiştirmesini,
ruhsata bağlanan silahların kayıt ve tescilini, … silah ve mermi edinilmesini, … bunlarla ilgili izin, kayıt ve tescil işlemlerini kapsar.”
8.2) “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu Yönetmelikte geçen; … Zati demirbaş tabanca: Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığı bünyesindeki subay, astsubay, uzman jandarma çavuş ve uzman erbaşlar ile emniyet hizmetleri sınıfı personeline görevlerinde kullanılmak üzere, bedeli mukabili zati demirbaş olarak satılan, personelin memuriyeti süresince Devlet malı silah statüsünü muhafaza eden ve üçüncü kişilere satış, devir veya hibesi yapılamayan, emekli olduklarında envanter kaydından çıkartılarak adlarına zati silah olarak ruhsata bağlanacak tabancaları, … ifade eder.”
8.3) “Taşıma ruhsatı verilebilecek diğer meslek mensupları” başlıklı 9 uncu maddesinde;
“Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendine istinaden valiler, aşağıda belirtilen kişilere, durumlarının bu Yönetmelik hükümlerinde aranan şartlara uygunluğunun tespit edilmesi halinde silah taşıma ruhsatı verebilir.
… r) … Emniyet Hizmetleri Sınıfına dahil kadrolar ile M.İ.T. hizmetlerinde çalışmış olanlardan asli memur statüsünü kazanmış olup, ihraç ve benzeri sebepler dışında tamamen kendi isteğiyle kurumlarından ayrılanlara,”
9) 17/03/1989 tarihli ve 20111 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet
Hizmetleri Sınıfı Personeline Görevlerinde Kullanılmak Üzere Bedeli Mukabili Zati Demirbaş
Tabanca Satışına Dair Yönetmeliğin
9.1) “Amaç ve Kapsam” başlıklı birinci maddesinde;
“Bu Yönetmelik Emniyet Genel Müdürlüğünce temin edilen tabanca ve mermilerin Emniyet
Hizmetleri Sınıfı Personeline görevlerinde kullanılmak üzere, bedeli mukabilinde zati demirbaş tabanca olarak satılması, bu tabancaların personelin ayrılması, ihraç edilmesi ve benzeri sebeplerle görevi bırakmaları halinde geri alınması usul ve esasları ile satılma şekli ve şartları zayii, hasar, onarım, kadro standardı dışına bırakılması, eğitim ve görevde kullanılan mermilerin bedelli veya bedelsiz temini esas ve usullerini belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.”
9.2) “Kısaltma ve Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmelikte geçen; … f) “Zati Demirbaş Tabanca” Emniyet Teşkilatının kuvvesinde kayıtlı Devlet Malı Silah iken, bu
Yönetmelik hükümleri gereği Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeline bedeli mukabili satışı yapılan, personelin memuriyeti süresince Devlet Malı Silah statüsünü muhafaza eden, görevi süresince taşınmak ve kullanılmak zorunluluğu olan üçüncü kişilere satış, devir ve hibesi yapılamayan ancak; personelin emekli olup, memuriyetten ayrıldığında kuvve kaydından çıkarılarak personelin zati malı olacak silahı,
… ifade eder.”
9.3) 6 ncı maddesinde;
“… Borç ödemesi tamamlandıktan sonra görevine devam ederken vefat edenlerin tabanca ve mermileri muhafaza kaydıyla geri alınır. Veraset ilamına göre mirasçılarından eş, anne, baba ve çocuklardan birinin talebi ve diğerlerinin de noterden tasdikli muvafakatları halinde talepte bulunana, 6136 sayılı Kanun’ a göre silah bulundurmaya veya taşımaya mani hali bulunmaması halinde umumi hükümler içerisinde 15.1.1982 gün ve 8/4182 sayılı kararname eki yönetmeliğe göre bu tabanca ve mermiler verilir. …
… Görev anında vefat eden veya şehit edilen personelin zati demirbaş tabancasının vefat veya şehit düşme esnasında zayi veya gasp edilmiş olması hallerinde, aradaki fiyat farkı defaten ödenmek kaydıyla zayi olan tabanca yerine kaim olmak üzere, personelin eş, anne, baba veya çocuklarından birinin talebi ve diğerlerinin de muvafakatları halinde talepte bulunana, silah taşıma veya bulundurmaya mani halinin de bulunmaması şartı ile zati demirbaş tabanca verilir.”
9.4) 11 inci maddesinde;
“Meslekten çıkarılan veya memuriyetten ihraç edilen personel ile asaleti tasdik olmadan herhangi bir nedenle meslekten veya memuriyetten ayrılan personelden satışı yapılan zati demirbaş tabanca geri alınır.
İhraç hali hariç, 20 hizmet yılını tamamladıktan sonra görevden veya memuriyetten ayrılanlardan, görev esnasında veya görevden doğan sakatlanma halleri ile sağlık açısından emniyet hizmetleri sınıfı veya çarşı ve mahalle bekçisi vasfını kaybettiği için memuriyetten ayrılan veya kadrosu başka hizmet sınıflarına aktarılanlardan silahı geri alınmaz.
10 hizmet yılını tamamladıktan sonra meslekten veya memuriyetten ayrılanlar, ayrılış tarihindeki
tabanca satış bedelinin % 50’sini defaten ödedikleri takdirde satışı yapılan tabanca geri alınmaz.
Asaleti tasdik olduktan sonra Emniyet Hizmetleri Sınıfından başka hizmet sınıflarına aktarılanlardan, ayrılış tarihindeki tabanca satış bedelinin % 100 ünü daha peşin olarak ödedikleri takdirde, silahı geri alınmaz.”
9.5) 12 nci maddesinde;
“…Akli dengesizlik gösterenlerin sağlık kurulu raporuna binaen silahlı görev yapamayacağının belirlenmesi halinde, 1 yıl içerisinde müracaat etmeleri ve 6136 sayılı Kanun uyarınca silah bulundurma ve taşımaya mani hallerinin olmadığını belgelendirmeleri halinde silah, personelin var ise eş veya çocuklarına, yok ise anne veya babasına verilir.”
9.6) 13 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmeliğin 6 ncı, 11 inci ve 12 inci maddelerinde belirtilen hallerde tabancanın geri alınması ve bedelinin ilgiliye ödenmesi merkezdeki ita amirinin onayı ile olur.
Silahın geri alınması halinde ödeme, ödemenin yapılacağı tarihteki silahın satış fiyatı üzerinden yapılır.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın görevdeyken
bedelini ödeyerek satın aldığı zati demirbaş tabancasının tarafına iade edilmesi konusunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran, özetle, emniyet hizmetleri sınıfında görev yapmakta iken bedelini ödeyerek satın aldığı
zati demirbaş tabancasının iadesini talep etmektedir.
12) Somut olayımızda,
12.1) Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde 3. Sınıf Emniyet Müdürü olarak çalışmakta olan başvuranın
silah ruhsatları hakkında 17/07/2016 tarihinde İçişleri Bakanlığının 2016/17 sayılı Genelgesine istinaden sadece 6136 Sayılı Kanun ile ilgili işlemlerle sınırlı olan Pol-Net 4 silah ruhsat projesine iki adet ret kaydı girilmiş,
12.2) Ardından başvuranın 17/08/2016 tarihli ve 670 sayılı KHK ile görevinden ihraç edilmesi nedeniyle
mezkur KHK’nın 4 üncü maddesine istinaden zati demirbaş tabancası geri alınmış ve 22/06/2017 tarihinde Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının deposuna teslim edilmiş,
12.3) OHAL Komisyonunun 01/10/2019 tarihli kararıyla Komisyon tarafından ilgili kamu kurum ve
kuruluşlarıyla yapılan yazışmalardan başvuran hakkında terör örgütleri ile Milli Güvenlik Kurulunca
Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatını ortaya koyan herhangi bir bilgi ve belge edinilmemesi nedeniyle başvuranın kamu görevinden çıkarılma işlemine karşı yaptığı kamu görevine iade talebi yerinde görülmüş,
12.4) Bunun üzerine başvuranın ataması 31/12/2019 tarihli Bakanlık Makam Onayı ile 7075 sayılı
Kanun’un 10/A maddesi uyarınca İçişleri Bakanlığı Araştırma Merkezine yapılmış ve başvuran 24/01/2020 tarihinde buradaki görevine başlamış, ayrıca Pol-Net 4 üzerindeki başvurana ait silah ruhsatına ilişkin ret kayıtları kaldırılmış,
12.5) Diğer yandan, Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının başvuranın durumunda olan tüm personelin
demirbaş tabancaları ile ilgili olarak 26/02/2020 tarihinde Hukuk Müşavirliğinden görüş sorulmuş, Hukuk Müşavirliğinin 29/06/2020 tarihli cevabi yazısının ekinde gönderilen İçişleri Bakanlığı Hukuk
Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 25/06/2020 tarihli ve sayılı yazısında zati tabancalarının iadesinin mümkün olmayacağı, ancak tabanca bedellerinin iade edilebileceği, ruhsatlı diğer tabancalarının ise kendilerine iade edilebileceği gibi 6136 Sayılı Kanuna göre işlemlerinin de yapılabileceği belirtilmiş, bu durum Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının 09/10/2020 tarihli ve E– – sayılı yazısıyla Ankara İl Emniyet Müdürlüğüne bildirilmiş,
12.6) Bu yazının Çankaya Kaymakamlığının 14/12/2020 tarihli – – sayılı yazısı
ile 16/12/2020 tarihinde başvurana tebliğ edilmesi üzerine 03/02/2021 tarihli dilekçe ile bu karara
itirazda bulunularak zati demirbaş tabancasının tarafına iade edilmesini talep etmiş, ancak bu dilekçesine süresinde cevap verilmediği gerekçesiyle tarihinde Kurumumuza başvurmuş,
12.7) Bununla birlikte Destek Hizmetleri Başkanlığının 04/05/2021 tarihli ve – –
– sayılı yazısıyla emniyet teşkilatında emniyet hizmetleri sınıfında göreve başlaması halinde tarafına yeniden zati demirbaş tabancası verilebileceği, 3173 sayılı
Kanun’un Ek-4 üncü maddesinde belirtilen sebeplerin ortadan kalkması ve müracaat edilmesi halinde varsa ruhsatlı tabancasının iade edilebileceği, iadesinin mümkün olmaması halinde rayiç bedelinin iade edilebileceği ifade edilerek talebi reddedilmiştir.
13) Bilindiği üzere, 15 Temmuz 2016 tarihinde başlatılan hain darbe girişimi akabinde çıkarılan
Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleriyle terör örgütleri ile Milli Güvenlik Kurulunca
Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı bulunan kamu görevlileri doğrudan başka bir idari işlem tesis edilmesine gerek olmadan Kararnamelerle kamu görevinden çıkarılmış, ayrıca bunlardan Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatından çıkarılan kişilerin silah ruhsatları iptal edilmiş ve zati demirbaş silahları ilgili mevzuat uyarınca geri alınmıştır.
14) Diğer yandan, 25/7/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7145 sayılı Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 22 nci maddesi ile 7075 sayılı
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 10 uncu maddesinde yapılan değişiklik ile OHAL Komisyonunca başvurusu kabul edilen ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı düzenlenmiş, ayrıca aynı Kanun’un
23 üncü maddesi ile 7075 sayılı Kanuna eklenen 10/A maddesi ile OHAL Komisyonunca başvurusu
kabul edilen emniyet sınıfı personelinin Bakan onayı ile kurulan araştırma merkezlerinde araştırmacı unvanıyla atanabileceği hükmü getirilmiştir.
15) Bunun yanında, 7145 sayılı Kanun’un 12 nci maddesiyle 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’na
eklenen Ek 4 üncü maddenin birinci fıkrasında, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar ile Milli Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ve iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle kamu görevinden çıkarılanların silah ruhsatları iptal edilir, bu silahların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir ve 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer
Aletler Hakkında Kanunun Ek 8 inci maddesine göre ilgili idarelerce işlem tesis edileceği; ikinci fıkrasında ise, birinci fıkrada belirtilen sebeplerin ortadan kalkması hâlinde, mülkiyeti kamuya geçirilen silahların sahibine iade edileceği, iadesinin mümkün olmaması hâlinde rayiç değeri tespit edilerek sahibine ödeneceği yönünde düzenleme yapılmıştır.
16) Ateşli silahlarla mermilerinin ve bıçaklarla salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel olarak
yapılmış bulunan diğer aletlerin memlekete sokulması, yapılması, satılması, satın alınması, taşınması veya bulundurulması hususlarını düzenleyen 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler
Hakkında Kanun’un Ek 8 inci maddesinde, emniyet hizmetleri sınıfı personeline görevlerinde kullanmak üzere bedeli mukabili zati demirbaş silah olarak satılacağı, satılan silahların ayrılma, ihraç ve benzeri sebeplerle geri alınma usul ve esasları ile satılma şekil ve şartları, zayi, hasar, onarım,
kadro standardı dışı bırakılması, eğitim ve görevde kullanılan mermilerin bedelli veya bedelsiz temini ve diğer hususların çıkarılan yönetmeliklerle belirleneceği düzenlenmiştir.
17) 6136 sayılı Kanun’un Ek 8 inci maddesi uyarınca çıkarılan ve 17/03/1989 tarihli ve 20111 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeline Görevlerinde
Kullanılmak Üzere Bedeli Mukabili Zati Demirbaş Tabanca Satışına Dair Yönetmelikte (Yönetmelik), Zati Demirbaş Tabanca, “Emniyet Teşkilatının kuvvesinde kayıtlı Devlet Malı Silah iken, bu Yönetmelik hükümleri gereği Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeline bedeli mukabili satışı yapılan, personelin memuriyeti süresince Devlet Malı Silah statüsünü muhafaza eden, görevi süresince taşınmak ve kullanılmak zorunluluğu olan üçüncü kişilere satış, devir ve hibesi yapılamayan ancak; personelin emekli olup, memuriyetten ayrıldığında kuvve kaydından çıkarılarak personelin zati malı olacak silah” şeklinde tanımlanmıştır.
18) Yönetmeliğin 11 inci maddesinin 2 nci fıkrasında ise, “ihraç hali hariç, 20 yılını doldurduktan sonra
görevden veya memuriyetten ayrılanlardan” silahlarının geri alınamayacağı düzenlenmiştir. Mezkur ibrenin “memuriyetten ayrılanlar” kısmı, Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde yer alan zati demirbaş tabancanın tanımında yer alan “emekli olup memuriyetten ayrılanlar” olarak kabul edilebilir ise de, “görevden ayrılanlar” ibaresinin emniyet hizmetleri sınıfındaki görevlerinden (mesleklerinden)
ayrılanlara işaret ettiği açıktır. Bu konuda Yönetmelikte görevden ayrılmanın usulüne ilişkin herhangi bir belirleme yapılmadığına ve ihraç edilenler dışında bir istisnaya yer verilmediğine göre, emekliye ayrılmak suretiyle memuriyetten ayrılanların yanında, 20 yıl hizmetini doldurduktan sonra kendi isteğiyle naklen atama yoluyla, istifa yoluyla, idarece mevzuatın verdiği yetkiye dayanarak kadro unvanının değiştirilmesi suretiyle ve benzeri hallerde görevden ayrılma hallerinde de zati demirbaş silahların geri alınmayacağı anlaşılmaktadır.
19) Bu noktada belirtmek gerekir ki, başvuran tarafından 2 nci fıkrada yer alan “kadrosu başka hizmet
sınıflarına aktarılanlardan” ibaresinin de kendi durumuna işaret ettiği ifade edilmekte ise de, fıkranın düzenleniş biçimi ve maddenin tamamı bir bütün olarak ele alındığında, “20 yılını doldurduktan sonra ibresi” ile “başka hizmet sınıflarına aktarılanlardan” ibaresinin irtibatlandırılmadığı, fıkrada münhasır olarak görev esnasında veya görevden doğan sakatlanma halleri ile sağlık açısından emniyet hizmetleri sınıfı veya çarşı ve mahalle bekçisi vasfını kaybettiği için kadrosu başka hizmet sınıfına aktarılanlardan bahsedildiği görülmektedir. Ancak, yukarıda bahsedildiği üzere, fıkranın ilk kısmında yer alan 20 hizmet yılını doldurduktan sonra görevden ayrılanların kapsamına idarece kadrosu başka hizmet sınıflarına aktarılmak suretiyle veya benzeri şekilde görevinden ayrılan personelin de dahil olduğu değerlendirilmektedir.
20) Diğer yandan, 6136 sayılı Kanun’un 7 inci maddesinin birinci fıkrasının 4.A bendinde, en az on yıl
görev yapmış olmak kaydıyla istifa etmek veya kurum değiştirmek suretiyle Emniyet Genel
Müdürlüğünden ayrılan emniyet hizmetleri sınıfı personelinin ateşli silah taşıyabilecekleri veya mesken ya da işyerinde bulundurabilecekleri düzenlenmiştir. Bu düzenlemede de kurum değiştirmenin ilgilinin kendi isteğiyle gerçekleşmesi gerektiği yönünde bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
21) Bu noktada, her ne kadar idarece Kurumumuza gönderilen 05/08/2021 tarihli ve sayılı
yazısının ekinde yer alan Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığının 26/07/2021 tarihli ve sayılı yazısında, mezkur bentte yer alan “kendi isteğiyle” ifadesine dikkat çekilerek başvuranın bu madde hükmünden yararlanamayacağı ifade edilmişse de, bu ifadenin “en
az on yıl görev yapıp sözleşmelerinin uzatılmaması sonucu veya kendi isteğiyle Türk Silahlı
Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan uzman erbaşlar” ibaresinin içerisinde geçtiği, emniyet hizmetleri sınıfına ilişkin olan “en az on yıl görev yapmış olmak kaydıyla istifa etmek veya kurum değiştirmek suretiyle Emniyet Genel Müdürlüğünden ayrılan emniyet hizmetleri sınıfı personeli” ibaresinde böyle bir ifadenin bulunmadığı görüldüğünden, uzman erbaşlarla ilgili kısımda yer alan bir ibarenin emniyet teşkilatı personeli için teşmil edilmesinin doğru olmadığı değerlendirilmektedir. Kaldı ki, bendin uzman erbaşlara ilişkin mezkur ibaresinde, en az 10 yıl hizmet yapan ancak idarece sözleşmesinin uzatılmaması nedeniyle görevinden ayrılan, diğer bir ifadeyle idarenin tasarrufu nedeniyle görevinden ayrılan, uzman erbaşların da silah taşıma ve bulundurma hakkından yararlanabileceğinin düzenlendiği görülmektedir.
22) Esasen emniyet hizmetleri sınıfından ayrılanlarla ilgili böyle bir düzenleme yapılmasının
gerekçesinin, personel rejimimizde kurum değiştirmek suretiyle emniyet hizmetleri sınıfından ayrılmanın sadece personeli talebi ve rızasıyla gerçekleşebilmesi olduğu değerlendirilmektedir. Yine de personelin isteği dışında idareni tek taraflı tasarrufuyla kurum değiştirmek suretiyle emniyet hizmetleri sınıfından ayrılması durumunun düzenlenmemiş olmasının, en az 10 yıl hizmet ettikten sonra idarece çalıştığı kurumu değiştirilen personelin ihraç edilenler gibi söz konusu haktan yararlanamayacaklarının kabul edilmesi, diğer bir ifadeyle bu personelin disiplin hükümleri çerçevesinde veya terör örgütleri ile irtibatı nedeniyle ihraç edilmiş kişiler ile aynı muameleye tabi tutulması hakkaniyete uygun değildir.
23) Bu konuda, Hukuk Müşavirliğinin 29/06/2020 tarihli cevabi yazısının ekinde gönderilen İçişleri
Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 25/06/2020 tarihli ve sayılı yazısında, başvuran ve benzer durumdaki personelin zati demirbaş tabancalarının geri verilemeyeceğinin gerekçesi olarak kendi istekleriyle kurum değiştirmeleri gerekçesine değil, “Araştırma Merkezinde istihdam edilme işlemi özel bir kanunla düzenlendiğinden, yapılan uygulamanın başka bir kuruma naklen atama işlemi olarak kabul edilemeyeceği” görüşüne yer verilerek, söz konusu atamanın naklen atama mahiyetinde sayılmadığı gerekçesine dayanıldığı görülmektedir. Ancak, 7075 sayılı Kanunda veya başkaca bir mevzuatta, 7075 sayılı Kanun’un 10/A maddesiyle verilen takdir yetkisine dayanarak ilgili Bakan tarafından personelin araştırma merkezlerine atanmasının naklen atama olmadığına dair bir düzenleme yer almamaktadır. Kaldı ki, söz konusu görüşte yasal bir dayanağa yer verilmediği gibi, araştırma merkezlerine yapılan atamaların kurum değiştirme veya görevden ayrılma olarak kabul edilmemesi gerektiğinin mi kastedildiği anlaşılamamaktadır.
24) Kamu personel rejimimizde personelin çalışmakta oldukları kurumdan aynı bakanlığa bağlı olsa bile
başka bir kuruma atanması naklen atama olarak tabir edilmekte olup, atama işleminin özel bir kanun uyarınca yapılmış olmasının veya personelin talebi dışında gerçekleşmesinin atamanın mahiyetini değiştirmemektedir. Başvuranın OHAL Komisyonu kararına istinaden göreve iade edilmesiyle, kamu görevinden çıkarıldığı tarih ile 31/12/2019 tarihli Bakanlık Makamı Onayına kadar geçen süreçte
Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde 3. Sınıf Emniyet Müdürü unvanında çalışmış kabul edilmiş ve mali haklarının buna göre ödenmiş olup, 7075 sayılı Kanun’un 10/A maddesinin verdiği yetkiye dayanarak alınan Bakanlık Makamının Onayı ile İçişleri Bakanlığı Araştırma Merkezine atanmasıyla başka bir kuruma atandığı açık olduğundan, başvuranın atamasının naklen atama ve kurum değiştirme mahiyetinde olduğuna şüphe bulunmamaktadır.
25) Diğer yandan, her ne kadar zati demirbaş tabanca Devlet malı olarak tanımlansa ve emniyet hizmetleri
sınıfındaki personelin görevinde kullanmak üzere personele satışı yapılmış ise de, bu tabancaların belli durumlarda meslekten ayrılan, istifa eden, emekliye ayrılan personele de verildiği; hatta silah taşıma veya bulundurmaya mani halinin de bulunmaması şartıyla Emniyet Hizmetleri Sınıfı
Personeline Görevlerinde Kullanılmak Üzere Bedeli Mukabili Zati Demirbaş Tabanca Satışına Dair
Yönetmeliğin 6 ncı maddesi uyarınca borç ödemesi tamamlandıktan sonra görevine devam ederken vefat edenlerin, 12 nci maddesi uyarınca sağlık kurulu raporuna binaen silahlı görev yapamayacağının belirlenmesi halinde akli dengesizlik gösterenlerin, eş, anne, baba ve çocuklardan birine zati demirbaş tabancasının, görev anında vefat eden veya şehit edilen personelin zati demirbaş tabancasının vefat veya şehit düşme esnasında zayi veya gasp edilmiş olması hallerinde zayi olan tabanca yerine kaim olmak üzere yeni bir zati tabancanın verildiği göz önünde bulundurulduğunda; OHAL Komisyonu kararıyla suçsuzluğu ortaya çıkan ve emniyet hizmetleri sınıfında 23 yıl fiili hizmeti bulunana başvuranın, 7075 sayılı Kanun’un 10/A maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılmasına rağmen, yorum yoluyla 6136 sayılı Kanun’un 7 inci maddesinin birinci fıkrasının (4.A)
numaralı bendindeki ve Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeline Görevlerinde Kullanılmak Üzere
Bedeli Mukabili Zati Demirbaş Tabanca Satışına Dair Yönetmeliğin 11 inci maddesindeki düzenlemelerden yararlandırılmamasının eşitlik ilkesine ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
26) Sonuç olarak, Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, yukarıda yapılan açıklamalar
ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 670 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildikten sonra, OHAL Komisyonunun 01/10/2019 tarihli kararıyla görevine iade edilen, ancak 7075 sayılı Kanun’un 10/A maddesi ile verilen yetkiye dayanarak Bakanlık Makam Onayı ile İçişleri
Bakanlığı Araştırma Merkezine atanan ve 23 yıl fiili hizmeti bulunan başvuranın, 6136 sayılı
Kanun’un 7 inci maddesinin birinci fıkrasının (4.A) numaralı bendindeki ve Emniyet Hizmetleri
Sınıfı Personeline Görevlerinde Kullanılmak Üzere Bedeli Mukabili Zati Demirbaş Tabanca Satışına
Dair Yönetmeliğin 11 inci maddesindeki şartları taşıdığı değerlendirildiğinden, bedelini ödeyerek satın aldığı zati demirbaş tabancasının tarafına iade edilmesi yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
27) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, idarenin başvuranın dilekçesine süresinde cevap vermemesi nedeniyle “makul sürede karar verme” ilkesine, ayrıca başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
28) 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci
maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren
altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu, başvurana 01/10/2021 tarihli ve sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın zati demirbaş tabancasının tarafına iade edilmesi yönünde EMNİYET GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASI,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve gereği için EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi