| ÖZET: Başvuran, 2016-2017 yıllarını kapsayan 3. dönem Kamu Görevlileri Toplu Sözleşmesinin 28. maddesi uyarınca kendisine ilave 1 derece verilmesi gerektiğini, ancak üniversitenin kendisine 2. derece ile göreve başladığını ve bu nedenle ilave 1 derecenin maaş ve özlük haklarına yansıtılmadığını iddia etmiştir. İdare, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın görüşü doğrultusunda, 458 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yalnızca kazanılmış hak aylığı ile emekli keseneğine esas aylıklara uygulanabileceğini, dolayısıyla öğretim elemanlarının görev aylıklarına uygulanamayacağını belirtmiştir. KDK, başvuranın talebinin reddine karar vermiştir. Başvuranın, ilave derece verilmesi talebinin hukuka uygun olmadığı, çünkü görev aylığına esas derecesinde bir ilerleme yapılmadığı ve bu durumun ilgili mevzuatla çelişmediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle, başvurunun haklı olduğuna dair bir kanaate ulaşılamamıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7256-S.20.11498
BAŞVURU NO : 2020/378
KARAR TARİHİ : 13/05/2020
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Özlük haklarına ilişkin talep
BAŞVURU TARİHİ : 07/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle: “2016-2017 yıllarını kapsayan 3. dönem Kamu Görevlileri Toplu
Sözleşmesinin ilave derece verilmesi başlıklı 28 inci maddesinde “457 sayılı kanun hükmünde kararname ile 399 sayılı kanun hükmünde kararnameye eklenen ek geçici madde, 458 sayılı kanun hükmünde kararnameyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa eklenen mülga ek geçici madde hükümleri ile 2005 yılından sonra göreve başlayan tüm kamu personeline ilave
1 derece verilmiştir. Ancak; üniversitemizin personel işleri daire başkanlığı akademisyenlerin
göreve başladığında 2. derece verilerek göreve başlatıldığından tekrar ilave 1 derecenin maaş sair özlük haklarına yansıtılmayacağı tarafımıza yazılı dilekçe ile cevap vermişlerdir. Civar illerdeki üniversitelerde konu ile ilgili tarafımca sözlü görüş sorduğumda derecenin hem emekliliğe hem de maaşa yansıtıldığı bilgisine ulaştım. Derece ilerlemesinin emekliliğe esas alındığı, maaşa ve sair özlük haklarına etkisinin olmadığını, hukuka uymayan bu durumla ilgili hak kaybının önlenmesi teminen tavsiye niteliğinde karar verilmesi …” ve devamla
“İlave 1 derecenin maaşa ve özlük haklarına yansıtılması” talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Bilgi belge ve görüş talebimiz üzerine Muş Alparslan Üniversitesi Rektörlüğünün
sayılı yazısında özetle; “Başvuranın 2914 sayılı Kanuna tabi akademik personel olduğu, teknik bilimler meslek yüksekokulunda öğretim görevlisi olduğu, 2182 sayılı Kanunun uygulanmasında olduğu gibi
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa tabi öğretim elemanlarının görev aylıklarında
uygulanmayacağının belirtildiği, bu itibarla kazanılmış hak aylıkları görev aylıklarına ulaştıktan sonra görev aylıkları ilerleyeceğinden, 3. Dönem toplu sözleşmenin 28. Maddesi uyarınca verilen bir derecenin 121 nolu Devlet Memurları Genel Tebliğinde de belirtildiği gibi görev aylığı kazanılmış hak aylığının önünde olan öğretim elemanlarına uygulanmasının mümkün olmadığı, 122 nolu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğin de yer alan “458 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin öngördüğü bir derece, yalnızca kazanılmış hak aylığı ile emekli keseneğine esas aylıklara uygulandığından, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel
Kanununa tabi öğretim elemanlarının görev aylıklarında uygulanamayacağı belirtildiği, mevzuatta kurumlarına tanınmış bir takdir veya düzenleme yetkisi verilmediğinden iş bu talebe ilişkin uzlaşma yoluna gidilemeyeceği…”
3) Diğer idarelerle görüş talepli yapılan yazışmalarda:
3.1) Hazine ve Maliye Bakanlığının 10.03.2020 tarih ve sayılı
yazısında; “2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşmenin “Kamu
Görevlilerinin Geneline Yönelik Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı İkinci Kısmının “Kamu
Görevlilerinin Geneline Yönelik Toplu Sözleşme” başlıklı Birinci Bölümünün 28 inci maddesinde yer alan; “457 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek geçici madde, 458 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununa eklenen mülga ek geçici madde ve 459 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameyle 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa eklenen ek geçici madde hükümleri; anılan ek geçici maddeler kapsamında belirtilen (sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar dahil) ve bu ek geçici maddeler ile 2/2/2005 tarihli ve 5289 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanmamış olanlardan 15/1/2016 tarihinde görevde bulunanlar (aylıksız izinde bulunanlar dahil) ile bunlardan anılan tarihten önce emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylığı bağlananlar ile dul ve yetim aylığı alanlar hakkında da uygulanır. ” hükmünde 457, 458 ve 459 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelerin kamu personeline ilave bir derece verilmesine ilişkin düzenlemelerinden, 2/2/2005 tarihli ve
5289 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanmamış olup 15/1/2016 tarihinde görevde
bulunanların da yararlanması öngörülmüştür.
458 sayılı Kanun Hükümde Kararnamenin I inci maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa eklenen mülga ek geçici maddede ise; “Bu Kanun ve ek geçici maddelerine göre aylık almakta olan personelden (2802 sayılı
Hâkimler ve Savcılar Kanunu ile 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununa tabi olanlar dahil) 20/2/1979 tarihli 2182 sayılı, 19/2/1980 tarihli ve 2260 sayılı kanunların hükümlerinden yararlanmamış olanların kazanılmış hak aylıkları bir defaya mahsus olmak üzere öğrenim durumlarına bakılmaksızın ve kadro aranmaksızın bir üst derecenin aynı kademesine getirilir ve alt derecede bulunulan kademede geçirilen süre üst derecedeki kademede geçmiş sayılır.
Birinci fıkra esaslarına göre verilen derece, ek geçici 12 ve 13 üncü maddeler kapsamına giren personelden 20/2/1979 tarihli ve 2182 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanmamış olanların emekli keseneklerine esas aylık derece ve kademelerine eklenir.
Emekli keseneklerine esas aylıkları kazanılmış hak aylıklarının üzerinde bulunanlara, birinci fıkra esaslarına göre verilecek derece kazanılmış hak aylıkları ile emekli keseneklerine esas aylık derece ve kademelerine ayrı ayrı uygulanır.
Birinci, ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri, bu fıkraların kapsamına girenlerden bu Kanun
Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce bağlanmış olan emekli, adi malullük, vazife malüllüğü aylıkları ile dul ve yetim aylıkları alanlar hakkında da uygulanır.
Daha önce memuriyeti olanlardan 2182 ve 2260 sayılı kanun hükümlerinden yararlanmamış bulunanlardan bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olanlar hakkında da bu madde hükümleri uygulanır. ” hükmüne yer verilerek 657 sayılı Kanun, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu ve 2914 sayılı Yükseköğretim
Personel Kanunu hükümlerine göre aylık almakta olanlardan 20/2/1979 tarihli 2182 sayılı, 19/2/1980 tarihli ve 2260 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanmamış olanların kazanılmış hak aylıklarının bir defaya mahsus olmak üzere bir üst derecenin aynı kademesine getirilmesine ve alt derecede bulunulan kademede geçirilen sürelerin üst derecedeki kademede geçmiş sayılmasına yönelik hususlar düzenlenmiştir.
Bilindiği üzere, öğretim elemanlarının aylık ve diğer mali haklarına ilişkin hususlar 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununda düzenlenmiş olup anılan Kanunun “Öğretim elemanlarının sınıflandırılması” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Kanuna tabi öğretim elemanlarının sınıfları ile başlangıç dereceleri aşağıda gösterilmiştir.
A) Öğretim üyeleri sınıfı:
Bu sınıf; profesörler, doçentler ve doktor öğretim üyelerinden oluşur. , a)Profesörler, profesör kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren birinci derecenin, b)Doçentler, doçent kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren üçüncü derecenin, c)Doktor öğretim üyeleri, doktor öğretim üyesi kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren beşinci derecenin, ilk kademe aylığını alırlar.
Yukarıdaki (a), (b) ve (c) bentlerine göre üst dereceye atananlar, bu dereceleri kazanılmış hak olarak aldıktan sonra geçirecekleri her yıl için bir kademe ilerlemesinden yararlanırlar.
B) Öğretim görevlileri sınıfı:
Bu sınıf, öğretim görevlilerinden oluşur.
C) Araştırma görevlileri sınıfı:
Bu sınıf, araştırma görevlilerinden oluşur, Öğretim görevlileri ve araştırma görevlilerinin giriş dereceleri (657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun değişik 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler”i ile getirilen kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümleri hariç) Devlet Memurları Kanunu hükümleri uyarınca öğrenim niteliğine ve süresine göre tespit edilecek kazanılmış hak aylık derece ve kademelerine iki derece eklenmek suretiyle belirlenir. ” hükmü, “Öğretim elemanlarının görev aylıkları” başlıklı 4 üncü maddesinde ise; “Öğretim elemanlarının bu Kanunun 3 üncü maddesine göre tespit edilen görev aylıkları kazanılmış hak teşkil etmeyip, aylık ödemelerine esas tutulur ve bu Kanun kapsamından çıkarılmaları halinde dikkate alınmaz.
Öğretim üyelerinden 3 üncü maddenin (A) bendinde gösterilen kadrolara atandıkları tarihte kazanılmış hak aylık dereceleri; unvanları için öngörülen giriş derecelerinin üzerinde olanlar ile bu kadrolara derece yükselmesi suretiyle ulaşanlar hakkında 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun değişik 161 inci maddesi uygulanır ve kazanılmış hak aylıkları başlangıç derecelerinin ileri kademelerine gelenlerin aylıkları, bu kademeler üzerinden ödenir. Bunların başarılı geçen hizmet süreleri, kazanılmış hak derecelerinde kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilir.” hükmü bulunmaktadır.
Buna göre, öğretim elemanları; öğretim üyeleri sınıfı, öğretim görevlileri sınıfı ve araştırma görevlileri sınıfı olmak üzere üç grupta sınıflandırılmış olup anılan 3 üncü maddenin (A)
bendinde, öğretim üyelerinin kadro dereceleri belirtilerek bu kadrolara atandıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren o kadronun ilk kademe aylığını alacakları ve bu şekilde üst dereceye atanan öğretim üyelerinin bu dereceleri kazanılmış hak olarak aldıktan sonra geçirecekleri her yıl için bir kademe ilerlemesinden yararlanacakları belirtilmiştir. Anılan 4 üncü maddenin ikinci fıkrasında ise, öğretim üyelerinden 3 üncü maddenin (A) bendinde gösterilen kadrolara atandıkları tarihte kazanılmış hak aylık dereceleri unvanları için öngörülen giriş derecelerinin üzerinde olanlar ile bu kadrolara derece yükselmesi suretiyle ulaşanlar hakkında 657 sayılı
Kanunun 161 inci maddesi hükmünün uygulanacağı ve kazanılmış hak aylıkları başlangıç derecelerinin ileri kademelerine gelenlerin aylıklarının bu kademeler üzerinden ödeneceği belirtilmiştir.
Öğretim görevlileri bakımında ise, anılan 3 üncü maddenin son fıkrasında, bunların giriş derecelerinin (657 sayılı Kanunun değişik 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler”i ile getirilen kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümleri hariç) 657 sayılı Kanun hükümleri uyarınca öğrenim niteliğine ve süresine göre tespit edilecek kazanılmış hak aylık derece ve kademelerine iki derece eklenmek suretiyle belirleneceği belirtilmiş, ancak öğretim üyelerinde olduğu gibi bunlardan kazanılmış hak aylıkları görev aylıklarının üst derece ve kademelerinde bulunanlar hakkında 657 sayılı kanunun 161 inci maddesi hükümlerinin uygulanacağına dolayısıyla kazanılmış hak aylıkları görev aylıklarının üst derece ve kademelerinde bulunanlar hakkında aylıklarının bu derece ve kademeler üzerinden ödeneceğine yönelik bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Dolayısıyla, söz konusu Toplu Sözleşme hükmüne istinaden 458 sayılı Kanun Hükümde
Kararnamenin I inci maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa eklenen mülga ek geçici madde uyarınca ilave bir derecenin, kapsamda bulunan personelin kazanılmış hak aylıklarına uygulanması öngörülmüş olduğundan, kapsamda olup aylıklarını 2914 sayılı
Kanuna göre almakta olan personel bakımından da uygulamanın belirtilen çerçevede kazanılmış hak aylıkları üzerinden yürütülmesi gerekmektedir. Bununla birlikte, anılan maddeye ilişkin uygulamanın yürütülmesinde 2914 sayılı Kanunun öğretim üyeleri ve öğretim görevlilerinin görev aylıklarına ilişkin yukarıda belirtilen hükümleri çerçevesinde, kazanılmış hak aylıkları görev aylıklarının üzerinde olan öğretim üyeleri bakımından görev aylıklarının 657 sayılı Kanunun 161 inci maddesi çerçevesinde kazanılmış hak aylıklarına uygun olarak ödenmesi gerektiği hususunun ayrıca dikkate alınması gerekmektedir.
Nitekim 2914 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen hükümleri dikkate alınarak, 458 sayılı
Kanun Hükümde Kararnamenin I inci maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa eklenen mülga ek geçici maddenin uygulamasına ilişki olarak 28/10/1991 tarihli ve 21035 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan 122 Seri Nolu Devlet Memurları
Kanunu Genel Tebliğin “II) 458 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Uygulanması” bölümünde de; “Diğer taraftan, 458 sayılı KHK’nın öngördüğü bir derece, yalnızca kazanılmış hak aylığı ile emekli keseneğine esas aylıklara uygulandığından, 2182 sayılı Kanunun uygulanmasında olduğu gibi 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa tabi öğretim elemanlarının görev aylıklarında uygulanmayacaktır.
Bununla birlikte 2914 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle öğretim üyelerinin giriş dereceleri belirlenmiş olup, ilgililerin atandıkları bu dereceleri kazanılmış hak olarak aldıktan sonra geçirecekleri her yıl için bir kademe ilerlemesinden yararlanacakları öngörülmüştür. Bu itibarla, kazanılmış hak aylıkları görev aylıklarına ulaştıktan sonra görev aylıkları ilerleyeceğinden, 458 sayılı KHK uyarınca haklarında bir derece yükselmesi uygulanması suretiyle kazanılmış hak aylıkları görev aylıklarının üzerine çıkan öğretim üyelerinin görev aylıklarının da yeni kazanılmış hak aylıklarına yükseltilerek aylıklarının bu derece üzerinden ödenmesi gerekmektedir.” denilmek suretiyle, 458 sayılı Kanun Hükümde Kararname ile kazanılmış hak aylıklarında yapılması öngörülen bir derece artışın, 2914 sayılı Kanuna göre aylık almakta olan öğretim elemanlarının görev aylıklarına uygulanmayacağı; bununla birlikte, söz konusu ilave derece artışı ile kazanılmış hak aylığı görev aylığının üzerine çıkan öğretim üyeleri ile sınırlı olmak üzere görev aylıklarının kazanılmış hak aylıklarına yükseltileceği ve söz konusu öğretim üyelerinin aylıklarını bu derece üzerinden alacakları hususu düzenlenmiştir. Bu itibarla, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde,
2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3 üncü Dönem Toplu Sözleşmenin İkinci Kısmının Birinci
Bölümünün 28 inci maddesi uyarınca, 2914 sayılı Kanuna göre aylık alan öğretim görevlilerinin kazanılmış hak aylıkları ile emekli keseneğine esas aylıklarında bir derece artış uygulanabilmesi mümkün bulunmakla birlikte söz konusu ilave bir derece artışın öğretim görevlilerinin görev aylığına uygulanabilmesine imkân bulunmadığı mütalaa edilmektedir.”
3.2) Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 02.03.2020 tarih ve 72693546-
045.02E.598901 sayılı yazılarında: “Bilindiği üzere, Kamu Görevlilerinin Geneline ve
Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3.
Dönem Toplu Sözleşmenin “Kamu Görevlilerinin Geneline Yönelik Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı ikinci kısmının “İlave derece verilmesi” başlıklı 28’inci maddesinde; “457 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameyle 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek geçici madde, 458 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa eklenen mülga ek geçici madde ve 459 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa eklenen ek geçici madde hükümleri; anılan ek geçici maddeler kapsamında belirtilen (sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar dahil) ve bu ek geçici maddeler ile 2/2/2005 tarihli ve 5289 sayılı
Kanun hükümlerinden yararlanmamış olanlardan 15/1/2016 tarihinde görevde bulunanlar (aylıksız izinde bulunanlar dahil) ile bunlardan anılan tarihten önce emekli, adî malûllük, vazife malullüğü aylığı bağlananlar ile dul ve yetim aylığı alanlar hakkında da uygulanır.” hükmü ve “Yürürlük süresi ve tereddütlerin giderilmesi” başlıklı 3’üncü maddesinde ise; “(1) Bu Toplu Sözleşme, 1/1/2016-31/12/2017 tarihleri arasında uygulanır. (2) Bu Toplu
Sözleşmenin uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, ilgisine göre Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığı görevli ve yetkilidir.” hükmüne yer verilmiştir. 22/09/1991 tarihli ve 458 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa eklenen ek geçici maddenin birinci fıkrasında; “Bu Kanun ve ek geçici maddelerine göre aylık almakta olan personelden (2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu ile 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununa tabi olanlar dâhil) 20.2.1979 tarihli 2182 sayılı, 19.2.1980 tarihli ve 2260 sayılı Kanunların hükümlerinden yararlanmamış olanların kazanılmış hak aylıkları bir defaya mahsus olmak üzere öğrenim durumlarına bakılmaksızın ve kadro aranmaksızın bir üst derecenin aynı kademesine getirilir ve alt derecede bulunulan kademede geçirilen süre üst derecedeki kademede geçmiş sayılır.” hükmüne yer verilmiştir. Diğer yandan, 121 No’lu Devlet
Memurları Kanunu Genel Tebliğinde; “…458 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin öngördüğü bir derece, yalnızca kazanılmış hak aylığı ile emekli keseneğine esas aylıklara uygulandığından, 2182 sayılı Kanunun uygulanmasında olduğu gibi 2914 sayılı
Yükseköğretim Personel Kanununa tabi öğretim elemanlarının görev aylıklarında uygulanmayacaktır.” hükmüne yer verildiğinden bahisle, ilgi yazınızda söz konusu hususta anılan Tebliğ çerçevesinde görüş tesis edilmesi talep edilmiştir. Bu itibarla, Devlet Memurları
Kanunu Genel Tebliğleri Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürürlüğe konulmakta olduğundan, anılan Tebliğe ilişkin ilgili Bakanlıktan görüş alınmasının daha uygun olacağı değerlendirilmektedir.”
Şeklinde görüş bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi
edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununda düzenlenmiş olup anılan Kanunun
“Öğretim elemanlarının sınıflandırılması” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Kanuna tabi öğretim elemanlarının sınıfları ile başlangıç dereceleri aşağıda gösterilmiştir.
A) Öğretim üyeleri sınıfı:
Bu sınıf; profesörler, doçentler ve doktor öğretim üyelerinden oluşur.
a)Profesörler, profesör kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren birinci derecenin, b)Doçentler, doçent kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren üçüncü derecenin, c)Doktor öğretim üyeleri, doktor öğretim üyesi kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren beşinci derecenin, ilk kademe aylığını alırlar.
Yukarıdaki (a), (b) ve (c) bentlerine göre üst dereceye atananlar, bu dereceleri kazanılmış hak olarak aldıktan sonra geçirecekleri her yıl için bir kademe ilerlemesinden yararlanırlar. B)
Öğretim görevlileri sınıfı:
Bu sınıf, öğretim görevlilerinden oluşur. C) Araştırma görevlileri sınıfı:
Bu sınıf, araştırma görevlilerinden oluşur. Öğretim görevlileri ve araştırma görevlilerinin giriş dereceleri (657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 36 ncı maddesinin “Ortak
Hükümler”i ile getirilen kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümleri hariç)
Devlet Memurları Kanunu hükümleri uyarınca öğrenim niteliğine ve süresine göre tespit edilecek kazanılmış hak aylık derece ve kademelerine iki derece eklenmek suretiyle belirlenir.”
7) 5289 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerine Bir Derece Verilmesi Hakkında
Kanunun 15.01.2015 tarihinde yürürlüğe giren 1 inci maddesinde: “457 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameyle 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek geçici madde, 458 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa eklenen ek geçici madde ve 459 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle 926 sayılı Türk Silahlı
Kuvvetleri Personel Kanununa eklenen ek geçici madde hükümleri; anılan ek geçici maddeler kapsamında belirtilen (sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar dahil) ve bu ek geçici maddelerin hükümlerinden yararlanmamış olanlardan
15.1.2005 tarihinde görevde bulunanlar (aylıksız izinde bulunanlar dahil) ile bunlardan anılan
tarihten önce emekli, adî malûllük, vazife malullüğü aylığı bağlananlar ile dul ve yetim aylığı alanlar hakkında da uygulanır.
8) 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşmenin:
8.1) Yürürlük süresi ve tereddütlerin giderilmesi başlıklı 3 üncü maddesinde: “Bu Toplu
Sözleşme, 1/1/2016-31/12/2017 tarihleri arasında uygulanır.
(2) Bu Toplu Sözleşmenin uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, ilgisine göre Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel
Başkanlığı görevli ve yetkilidir.”
8.2) Kamu Görevlilerinin Geneline Yönelik Mali ve Sosyal Haklar başlıklı İkinci
Kısmının “Kamu Görevlilerinin Geneline Yönelik Toplu Sözleşme” başlıklı Birinci
Bölümünün ilave derece verilmesi başlıklı 28 inci maddesinde: “457 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameyle 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek geçici madde, 458 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa eklenen mülga ek geçici madde ve 459 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle 926 sayılı Türk
Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa eklenen ek geçici madde hükümleri; anılan ek geçici maddeler kapsamında belirtilen (sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar dahil) ve bu ek geçici maddeler ile 2/2/2005 tarihli ve 5289 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanmamış olanlardan 15/1/2016 tarihinde görevde bulunanlar (aylıksız izinde bulunanlar dahil) ile bunlardan anılan tarihten önce emekli, adi malüllük, vazife malullüğü aylığı bağlananlar ile dul ve yetim aylığı alanlar hakkında da uygulanır.”
9) 28/10/1991 tarihli ve 21035 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan
122 Seri Nolu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğin II) 458 Sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Uygulanması” bölümünde de; “Diğer taraftan, 458 sayılı
KHK’nın öngördüğü bir derece, yalnızca kazanılmış hak aylığı ile emekli keseneğine esas aylıklara uygulandığından, 2182 sayılı Kanunun uygulanmasında olduğu gibi 2914 sayılı
Yükseköğretim Personel Kanununa tabi öğretim elemanlarının görev aylıklarında uygulanmayacaktır.
Bununla birlikte 2914 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle öğretim üyelerinin giriş dereceleri belirlenmiş olup, ilgililerin atandıkları bu dereceleri kazanılmış hak olarak aldıktan sonra geçirecekleri her yıl için bir kademe ilerlemesinden yararlanacakları öngörülmüştür. Bu itibarla, kazanılmış hak aylıkları görev aylıklarına ulaştıktan sonra görev aylıkları ilerleyeceğinden, 458 sayılı KHK uyarınca haklarında bir derece yükselmesi uygulanması suretiyle kazanılmış hak aylıkları görev aylıklarının üzerine çıkan öğretim üyelerinin görev aylıklarının da yeni kazanılmış hak aylıklarına yükseltilerek aylıklarının bu derece üzerinden ödenmesi gerekmektedir.” Hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın
talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:
11) Başvuran, “2016-2017 yıllarını kapsayan 3. dönem Kamu Görevlileri Toplu
Sözleşmesinin ilave derece verilmesi başlıklı 28 inci maddesinde “457 sayılı kanun hükmünde kararname ile 399 sayılı kanun hükmünde kararnameye eklenen ek geçici madde, 458 sayılı kanun hükmünde kararnameyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa eklenen mülga ek geçici madde hükümleri ile 2005 yılından sonra göreve başlayan tüm kamu personeline ilave
1 derece verilmiştir. Ancak; üniversitemizin personel işleri daire başkanlığı akademisyenlerin
göreve başladığında 2.derece verilerek göreve başlatıldığından tekrar ilave 1 derecenin maaş sair özlük haklarına yansıtılmayacağı tarafımıza yazılı dilekçe ile cevap vermişlerdir. Civar illerdeki üniversitelerde konu ile ilgili tarafımca sözlü görüş sorduğumda derecenin hem emekliliğe hem de maaşa yansıtıldığı bilgisine ulaştım. Derece ilerlemesinin emekliliğe esas alındığı, maaşa ve sair özlük haklarına etkisinin olmadığını, hukuka uymayan bu durumla ilgili hak kaybının önlenmesi teminen tavsiye niteliğinde karar verilmesi ve ilave 1 derecenin maaşa ve özlük haklarına yansıtılmasını…” talep etmektedir.
12) İdarenin cevap yazısında (2 nolu paragraf) 3. Dönem toplu sözleşmenin 28. Maddesi
uyarınca verilen bir derecenin 121 nolu Devlet Memurları Genel Tebliğinde de belirtildiği gibi görev aylığı kazanılmış hak aylığının önünde olan öğretim elemanlarına uygulanmasının mümkün olmadığı, 122 nolu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğin de yer alan “458 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin öngördüğü bir derece, yalnızca kazanılmış hak aylığı ile emekli keseneğine esas aylıklara uygulandığından, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel
Kanununa tabi öğretim elemanlarının görev aylıklarında uygulanamayacağı belirtilmiştir.
13) Hazine ve Maliye Bakanlığının yazısında (3.1 nolu paragraf) özetle; “…Bu itibarla,
yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3.
Dönem Toplu Sözleşmenin İkinci Kısmının Birinci Bölümünün 28 inci maddesi uyarınca,
2914 sayılı Kanuna göre aylık alan öğretim görevlilerinin kazanılmış hak aylıkları ile emekli
keseneğine esas aylıklarında bir derece artış uygulanabilmesi mümkün bulunmakla birlikte söz konusu ilave bir derece artışın öğretim görevlilerinin görev aylığına uygulanabilmesine imkân bulunmadığı mütalaa edilmektedir…” şeklinde görüş bildirilmiştir. Başvuran, her ne kadar, başka üniversitelerde emsal uygulamalar olduğunu iddia etmiş ise de, kendisine yapılan bildirimlere rağmen buna ilişkin somut belgeleri Kurumumuza bildirmemiştir.
14) Ek olarak başvurana ait hizmet belgesi incelendiğinde, 15/1/2016 tarihinde, 3. Dönem
Kamu Görevlileri Toplu Sözleşmesinin ilave derece verilmesi başlıklı 28 inci maddesine atıfta bulunularak; başvuranın emekli keseneğine esas aylık derecesinin bir derece ilerletilerek 6 ncı derecenin 2 nci kademesinde olan başvuranın 5 inci derecenin 2 inci kademesine yükseltildiği, yine kazanılmış hak aylığına esas derecesinin 1 derece ilerletilerek 6 ncı derecenin 2 nci kademesinde olan başvuranın 5 inci derecenin 2 inci kademesine yükseltildiği görülmüştür.
Dolayısıyla, zaten başvuranın anılan 3. Dönem Toplu Sözleşmenin 28 inci maddesinden yararlandırılmadığı iddiası yerinde olmayıp, görev aylığına esas derecesinde bir ilerleme yapılmadığı ifade edilerek bu yönde bir derece ilerlemesi isteniyorsa, söz konusu maddenin atıfta bulunduğu 458 sayılı KHK ile 657 sayılı Kanuna eklenen geçici ek (mülga) maddede zaten görev aylık derecesinde bir ilerleme öngörülmemiş olması ve yukarıda yer verilen
Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü doğrultusunda, anılan tarihte başvuranın görev aylığında bir derece ilerleme yapılmamış olması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
15) Sonuç olarak; yukarıdaki açıklamalar, ilgili mevzuat hükümleri ve toplu sözleşme ile ilgili
tereddütleri gidermeye yetkili Bakanlık olarak belirlenen Hazine ve Maliye Bakanlığının mezkûr görüş yazısı da dikkate alınarak yapılan değerlendirmeler sonucunda başvurunun haklı olduğuna dair bir kanaate ulaşılamamıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme:
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci
maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlemleri yönünden Van İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Başvuranın talebinin içeriği, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve görüşler çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda yukarıda belirtilen gerekçelerle; Başvurunun REDDİNE,
Kararın, Başvurana ve Muş Alparslan Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi