|
ÖZET: Danıştay kararında, Giresun ili Tirebolu ilçesinden Çanakçı ilçesine atanan bir öğretmenin sürekli görev yolluğu talebi incelenmiştir. Başvuran, atama sonrası harcırah ödemesi yapılmadığını iddia ederek bu talebiyle ilgili hukuki süreç başlatmıştır. Kamu görevlilerinin atama sonrası yeni görev yerlerinde katlandıkları maddi külfetlerin karşılanması gerektiği, bu bağlamda yolluk ödemesinin kamu hizmetinin gerektirdiği bir zorunluluk olduğu belirtilmiştir.
Başvurunun reddedilme gerekçesi, başvuranın yeni memuriyet mahalline evini ve aile fertlerini nakletmediği iddiasıdır. Ancak, yapılan incelemede, başvuranın ikamet adresinin değiştiği ve bu değişikliğin atama tarihinden sonra gerçekleştiği tespit edilmiştir. İdarenin, başvuranın ikametgahının değişmediğini ispatlayacak yeterli delil sunamadığı, dolayısıyla harcırah talebinin reddinin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın sürekli görev yolluğu talebinin kabul edilmesi gerektiği yönünde tavsiye kararı verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/18495-S.21.29491
BAŞVURU NO : 2021/18271
KARAR TARİHİ : 03/01/2022
TAVSİYE KARARI
GİRESUN İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Sürekli görev yolluğu ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/08/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle; Giresun ili Tirebolu ilçesinde öğretmen olarak
çalışmakta iken, 2017 yılında Çanakçı ilçesine atamasının yapıldığını, göreve başladıktan sonra
Çanakçı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nden yolluk ödenmesini talep ettiğini ancak Çanakçı İlçe Milli
Eğitim Müdürlüğü’nün dilekçelerine cevap vermediğini belirterek, söz konusu ödemenin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Giresun Valiliği İl Millî Eğitim Müdürlüğünün 17/11/2021 tarihli ve – –
sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.2) Başvuranın 02/06/2017 tarihinde Çanakçı Çok Programlı Anadolu Lisesinde Müdür Yardımcısı olarak
göreve başladığı, 07/10/2019 tarihinde Çanakçı ilçesindeki görevinden ayrıldığı,
2.2) Başvuran tarafından Çanakçı Çok Programlı Anadolu Lisesi Müdürlüğüne verilen dilekçenin
14/12/2021 tarih ve sayılı yazı ile Çanakçı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne ulaştığı, Müdürlük tarafından başvuranın talebine 18/12/2017 tarih ve sayılı yazı ile İl Milli Eğitim
Müdürlüğünün 20/06/2017 tarih ve sayılı yazısına istinaden ikametgâhını değişmediği gerekçesiyle olumsuz cevap verildiği, İfade edilmiştir.
3) Giresun İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 20/06/2017 tarih ve sayılı yazısında, “Harcırah
Kanunu uyarınca bir göreve naklen atanan memur veya hizmetlinin sürekli görev yolluğuna hak kazanabilmesi için yeni memuriyet mahalline evini ve aile fertlerini nakletmesi gerektiği hususunda daha dikkatli olunması ve yapılacak işlemlerde ekli yazıda anılan hükümler dikkate alınmak suretiyle gereğinin yapılmasını rica ederim.” denilmektedir.
4) Giresun Valiliği Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünün 10/12/2021 tarih ve – –
sayılı yazısında, “Giresun İli Tirebolu, Görele ve Çanakçı İlçeleri 6245 Sayılı Harcırah
Kanununun 3 üncü maddesinin (g) bendinde yer alan memuriyet mahalli tanımı kapsamında farklı görev mahalli oldukları değerlendirilmektedir.” denilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
6) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
7) 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun;
7.1) “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde, “(a) Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol
masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını, … (g)
Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri ifade eder.”
7.2) “Daimi vazife harcırahının mebdei” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Daimi vazife harcırahı: a)
(Mülga: 31/7/2003-4969/1 md.) b) Naklen veya tahvilen başka bir mahalle gönderilenlere, bu tayinleri sırasında mezunen başka bir mahalde bulunsalar dahi, eski memuriyetleri mahallinden c) Muvakkat vazife ile veya vekaleten bir yerde bulundukları esnada asli vazife mahalli değişenlere eski memuriyetleri mahallinden itibaren verilir.”
7.3) “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verilmesini icabettiren
haller” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında, “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı aşağıdaki hallerde verilir: 1. (Değişik: 1/7/2006-5538/2 md.) Yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar…”
8) Adres Kayıt Sistemi Yönetmeliğinin “Beyanda şüphe” başlıklı 29 uncu maddesinde, “(1) Beyan
edilen adres değişiklikleri hakkında şüpheye düşülmesi veya aynı yerleşim yerinin farklı hane halkından olanların beyanlarının tespiti halinde, mülki idari amirinin yazılı emri ile kolluk makamları tarafından gerekli soruşturma ve inceleme yapılarak sonucu nüfus müdürlüğüne bildirilir.”
9) Adres Kayıt Sistemi Uygulama Yönergesinin “Beyanda şüphe” başlıklı 39 uncu maddesinde, “(1)
Beyan edilen adres değişiklikleri hakkında şüpheye düşülmesi veya bu Yönergenin 18 inci maddesindeki düzenlemeye aykırı beyanların tespiti halinde, mülki idari amirinin yazılı emri ile kolluk makamları tarafından gerekli soruşturma ve inceleme yapılarak sonucu nüfus müdürlüğüne bildirilir.
(2) Yapılan soruşturma sonucunda belirtilen adreste yaşanmadığının anlaşılması halinde geçici adres kütüğündeki kayıt silinir. İlgili hakkında 5490 sayılı Kanunun 67 nci maddesinde öngörülen şekilde işlem yapılır. Beyanın doğru olduğunun anlaşılması halinde ise kişinin geçici adres kütüğündeki kaydı aile kütüğüne aktarılarak geçici adres kütüğündeki kaydı silinir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü
yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran, yukarıda açıklandığı üzere, Giresun ili Tirebolu ilçesinden Çanakçı ilçesine atanması
nedeniyle tarafına sürekli görev harcırahı ödenmesini talep etmektedir.
12) Kamu görevlileri kendi istekleri veya yetkili idari makamlarca bulundukları yerden başka bir yere veya
bulundukları görevden başka bir göreve atanabilmekte ve atamaya bağlı olarak yeni görev yerlerinde göreve başlayabilmek için bazı giderler yapmak zorunda kalmaktadırlar. Bu maddi külfetin kamu hizmetinin yürütülmesinden kaynaklanması nedeniyle, isteklerine veya mazerete dayalı olarak gerçekleşse dahi, söz konusu külfetin karşılanmasına kamunun da katkı sağlaması gerekmektedir. Bu bağlamda, yolluk ödemesi, kamu hizmetinin gerektirdiği durumlarda, kişilerin katlanacakları zorunlu giderleri karşılamak üzere Harcırah Kanunu çerçevesinde yapılan parasal bir idari işlem olarak tanımlanmaktadır.
13) Somut olayımızda, başvuranın 25/05/2017 tarihinde Tirebolu Anadolu İmam-Hatip Lisesi
Müdürlüğünden Çanakçı Çok Programlı Anadolu Lisesi Müdürlüğüne atamasının yapıldığı, Çanakçı
Çok Programlı Anadolu Lisesi Müdürlüğüne harcırah talepli dilekçe ile başvuruda bulunduğu, Çanakçı
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 20/06/2017 tarih ve sayılı yazısına istinaden ikametgâhını değişmediği gerekçesiyle harcırah talebinin reddedilmesi üzerine bakılan başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır.
14) Danıştay 2. Dairesinin 2004/6912 Esas ve 2007/1670 nolu kararında, “T.C Halk Bankası Muğla
Şubesinde şef olarak görev yapan davacının 4046 sayılı Yasa uyarınca hizmetine ihtiyaç kalmadığı gerekçesi ile Genel Müdürlük kadrosuna “banka şube şefi” olarak atamasının yapıldığı, daha sonra aynı
Yasa uyarınca Orman Genel Müdürlüğü, Muğla Orman Bölge Müdürlüğü, … Orman İşletme
Müdürlüğü emrine şef olarak atandığı, davacının Genel müdürlük emrine atandığına ilişkin yazıyı
10.6.2002 günü tebellüğ ederek “yeni görevine başladığını” bildiren Muğla-İkamet adresli dilekçeyi
imzaladığı, davacı Genel Müdürlük emrine atanmakla birlikte gerek davacı, gerekse davalı tarafından, davacının T. Halk Bankası Genel Müdürlüğünün bulunduğu Ankara ilinde hangi birimde görev yaptığına dair bir bilgi ve belge sunulamadığı, bu durumun davacının idari olarak Genel müdürlük kadrosuna ataması yapılmış olmakla birlikte, Muğla ilindeki ikametgahında yeni görev beklediğini gösterdiği, sonuç olarak Ankara’ya hiç gitmeyen ve görev yapmayan davacının ikametgahının bulunduğu, Muğla İl Merkezindeki Orman Bakanlığı kuruluşuna yapılan ataması sebebiyle, Harcırah
Kanununun yukarıya alınan 5. maddesindeki unsurlardan hiç birine hak kazanmadığı anlaşıldığından….” denilerek Ankara’da bir göreve atanan ama görev yapmayan davacının atanmasının, daha sonradan (birkaç ay içerisinde) ikametgahının bulunduğu yere yapılmasından dolayı, ilgiliye harcırah verilmesi gerektiği yönündeki mahkeme kararını hukuka uygun bulmayarak bozma kararı vermiştir.
15) Bu kapsamda başvuru konusu incelendiğinde Harcırah Kanunu uyarınca naklen atanan başvuranın
sürekli görev yolluğuna hak kazanıp kazanmadığını tespit etmek için yeni memuriyet mahalline başvuranın evini ve aile fertlerini nakledip nakletmediği hususunun açıklığa kavuşması gerektiği anlaşılmaktadır.
16) 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 10 uncu maddesi uyarınca, sürekli görev yolluğu personelin yurt
içinde veya yurtdışındaki bir göreve naklen atanan memur ve hizmetlilere ödeneceği, aynı Kanunun 3 üncü maddesinde ise “memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller….” denilerek memur veya hizmetlinin ikametgahının da memuriyet mahalli olarak hüküm altına alındığı görülmektedir.
17) Başvurana ait “Tarihçeli Yerleşim Yeri Bilgileri Raporu” incelendiğinde, başvuranın yerleşim yeri
adresinin 07/01/2016 tarihinde Köyü Kale Mevkii No: Görele/GİRESUN iken 05/06/2017
tarihinde Merkez Mahalle Şehit Uzman Çavuş İzzet EMİR Caddesi No: / İç Kapı No:
Çanakçı/GİRESUN adresi olarak değiştiği, 25/05/2017 tarihinde Çanakçı Çok Programlı Anadolu
Lisesi Müdürlüğüne naklen atamasının yapıldığı dikkate alındığında söz konusu ikamet değişikliğinin atama işleminden sonra olduğu, bu bakımdan başvuranın 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 10 uncu maddesi kapsamında sürekli görev yolluğuna hak kazanması gerektiği anlaşılmaktadır.
18) Ancak başvuranın yeni memuriyet mahalline evini ve aile fertlerini nakletmediği, dolayısıyla
ikametinin değişmediği gerekçesiyle başvurana sürekli görev yolluğu verilmediği görülmektedir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden de başvuranın Çanakçı ilçesinde oturduğuna dair beyan ettiği söz konusu adreste başvurana ait su ve elektrik aboneliğinin bulunmaması nedeniyle ilgili İdarece başvuranın evini ve aile fertlerini nakletmediği kanaatine varıldığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte başvuranın beyan ettiği adrese ait su ve elektrik aboneliğinin olmamasının başvuranın söz konusu adreste oturmadığı anlamına gelemeyeceği, su ve elektrik aboneliğinin başvuran dışında başka bir kişinin üzerinde olma ihtimalinin de mevcut olduğu, Adres Kayıt Sistemi Yönetmeliğinin “Beyanda şüphe” başlıklı 29 uncu maddesi çerçevesinde beyan edilen adres değişiklikleri hakkında şüpheye düşülmesi halinde, mülki idari amirinin yazılı emri ile kolluk makamları tarafından gerekli soruşturma ve inceleme yapılarak sonucun nüfus müdürlüğüne bildirilmesi gerektiği, böylelikle yapılan soruşturma sonucunda beyan sahibinin belirtilen adreste yaşayıp yaşamadığının anlaşılabileceği, somut olayda ise söz konusu usulün takip edilmediği, kolluk makamları tarafından gerekli soruşturma ve incelemenin yapılamadığı, hal böyleyken başvuranın yeni memuriyet mahalline evini ve aile fertlerini nakledip
nakletmediği hususunun ilgili İdare tarafından hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde ispatlanamadığı görülmektedir.
19) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; dosyadaki bilgi ve belgeler, anılan mevzuat
hükümleri ve tüm dosya içeriği göz önünde bulundurularak başvuruya konu olaylar bir bütün olarak incelendiğinde, başvuranın Giresun ili Tirebolu ilçesinden Çanakçı ilçesine naklen atandığı ve sonrasında yerleşim yeri adresinin Çanakçı ilçesi olarak değiştiği, ilgili İdarece başvuranın taşındığını beyan ettiği Çanakçı ilçesindeki adresine evini ve aile fertlerini nakletmediği gerekçesiyle başvurana sürekli görev yolluğu verilmediği, Adres Kayıt Sistemi Yönetmeliğinin “Beyanda şüphe” başlıklı 29 uncu maddesi çerçevesinde beyan edilen adres değişiklikleri hakkında şüpheye düşülmesi halinde, mülki idari amirinin yazılı emri ile kolluk makamları tarafından gerekli soruşturma ve inceleme yapılarak sonucun nüfus müdürlüğüne bildirilmesi gerektiği, böylelikle yapılan soruşturma sonucunda beyan sahibinin belirtilen adreste yaşayıp yaşamadığının anlaşılabileceği, somut olayda ise söz konusu usulün takip edilmediği, kolluk makamları tarafından gerekli soruşturma ve incelemenin yapılamadığı, bu nedenle başvuranın yeni memuriyet mahalline evini ve aile fertlerini nakletmediği hususunun ilgili
İdare tarafından hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde ispatlanamadığı, hal böyleyken başvuranın taşındığını beyan ettiği adrese itibar edilmesi ve başvurana farklı görev mahalline atanması nedeniyle sürekli görev yolluğu verilmesi gerektiği anlaşıldığından başvuranın sürekli görev yolluğu ödenmesi talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden ve Gönderme Kararımız üzerine hem başvurana hem de Kurumumuza kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ordu İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın Giresun ili Tirebolu ilçesinden Çanakçı ilçesine naklen atanması nedeniyle tarafına ödenmesi gereken sürekli görev yolluğunun hesaplanarak ödenmesi yönünde GİRESUN İL MİLLİ
EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
GİRESUN İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve GİRESUN İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi