|
ÖZET: Bu Danıştay kararı, Elazığ Belediyesinde çalışmış bir başvuranın, 2004-2010 yılları arasında kullanmadığı yıllık izin sürelerinin parasal karşılığının ödenmesi talebine ilişkindir. Başvuran, bu süre zarfında hizmet alımı statüsünde çalıştığını, 2010’dan itibaren 4-B sözleşmeli ve 2013’ten itibaren memur kadrosunda görev yaptığını belirtmiştir. İdare ise, başvuranın izin alacaklarının 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğunu ve başvuranın o dönemde özel bir şirkette çalıştığını, dolayısıyla idarenin sorumluluğu olmadığını savunmuştur.
Danıştay, başvuranın özel bir şirkette çalıştığı döneme ait izin belgelerinin mevcut olmadığını ve bu nedenle idarenin sorumluluğuna gidilemeyeceğini belirtmiştir. İlgili yıllarda başvuranın idarenin personeli olmadığı ve özlük dosyasının özel şirkette bulunduğu için, başvuranın alacak talebinin zamanaşımına uğradığına karar verilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiş ve idarenin herhangi bir sorumluluğu olmadığı kanaatine varılmıştır. Bu karar, kamu idarelerinin sorumluluğunu belirleyen önemli bir içtihat niteliğindedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/10534-S.23.16836
BAŞVURU NO : 2023/6012
KARAR TARİHİ : 22/08/2023
RET KARARI
ELAZIĞ BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Kullanmadığı izin sürelerinin parasal karşılığının verilmesi talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 26/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran Elazığ Belediyesinde 2004 ile 2010 yılları arasında hizmet alımı statüsünde temizlik işleri
müdürlüğüne bağlı çalışmaktayken, 2010 yılında 4-B sözleşmeli statüsüne geçiş yaptığını, 2013 yılından beri de memur kadrosunda çalıştığını, 2004-2010 yılları arasında hizmet alımı personeli olarak çalıştığı süre içerisinde, bir işçinin kazanılmış haklarından olan toplam 90 gün yıllık iznini kullanmadığını, memurluğa geçtiği zaman, tarafına 90 günlük izin alacağı ödemesi yapılması gerekiyorken ilgili ödemenin yapılmadığını belirterek ilgili belediyeye müfettiş atanmasını ve tarafına yapılması gereken ödeme miktarlarının zimmet çıkartılarak tarafına ödenmesi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2)Elazığ Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen – – sayılı ve 06/07/2023 tarihli cevabi yazıda özetle; Eski Borçlar Kanununa göre yıllık izin alacaklarının 5 yıllık zamanaşımına tabii olduğu yeni Borçlar Kanununun 01/07/2012 yılında yürürlüğe girdiği, 2004- 2010 yılları arasındaki alacağa ilişkin olarak eski Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanacağı bu nedenle bir alacağının bulunmadığı, ilgili yıllara ilişkin izin evraklarının ve özlük dosyalarının belirtilen yıllarda Sos. Hizm. Yemek İnş. Pet.
San. Ve Tic. LTD. ŞTİ tarafından muhafaza edildiği, Belediye’ye teslim edilmediği, 90 günlük iznin olup olmadığının tespit edilemediği, belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinde “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) Mülga 818 sayılı Borçlar Kanununun “Beş senelik müruru zaman” başlıklı 126 ıncı maddesinde
“Aşağıdaki alacak veya davalar hakkında beş senelik müruru zaman cari olur:
1 – Alelümum kiralar ile resülmal faizleri ve muayyen zamanlarda tediyesi meşrut aidat hakkındaki davalar.
2 – Erzak bedeli ve nafaka ve otel ve lokanta masraflarına müteallik davalar.
3 – (Değişik bend: 29.06.1956 – 6763 S.Kanun/Madde Sanatkarların veya esnafın emeklerinin karşılığı,
perakendecilerin sattıkları malların parası, noterlerin mesleki hizmetleri karşılığı, başkalarının maiyetinde çalışan veya müstahdemi olan kimselerin, hizmetçilerin, yevmiyecilerin ve işçilerin ücretleri hakkındaki davalar;
4 – (Ek bend: 29.06.1956 – 6763 S. Kanun/Madde 41) Ticari olsun olmasın bir şirket akdine dayanan ve
ortaklar arasında veya şirketle ortaklar arasında açılmış bulunan bütün davalar ile bir şirketin müdürleri, temsilcileri, murakıplariyle şirket veya ortaklar arasındaki davalar, vekalet akdinden, komüsyon aktinden, acentalık mukavelesinden, ticari tellallık ücreti davası hariç, tellallık akdinden doğan bütün davalar, mütaahhidin kasıt veya ağır kusuru ile akdi hiç veya gereği gibi yerine getirmemiş ve bilhassa ayıplı malzeme kullanmış veya ayıplı bir iş meydana getirmiş olması sebebiyle açılacak davalar hariç olmak üzere istisna akdinden doğan bütün davalar.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan ‘Ret Karar Önerisi’
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Başvuran, 2004 ile 2010 yılları arasında hizmet alımı statüsünde temizlik işleri müdürlüğüne bağlı
çalışmaktayken, 2010 yılında 4-B sözleşmeli statüsüne geçiş yaptığını, 2013 yılından beri de 657 Devlet
Memur kadrosunda çalıştığını, 2004-2010 yılları arasında hizmet alımı personeli olarak çalıştığı süre içerisinde, bir işçinin kazanılmış haklarından olan toplam 90 gün yıllık iznini kullanmadığını, kullanmadığı izinlerin parasal değerinin de verilmediğini belirterek parasal karşılığının ödenmesini ve ilgili belediyeye müfettiş atanmasını talep etmektedir.
8) İdare tarafından gönderilen belgelerden; Başvuranın bahsi geçen yıllarda şirkete bağlı olarak çalıştığı,
özlük dosyasının da ilgili şirkette bulunduğu bu nedenle kullandırılmayan izin sürelerine ilişkin herhangi bir bilgiye ulaşılamadığı anlaşılmaktadır.
9) Başvuranın 2010 yılında 4-B personel olarak, 2013 yılından itibaren de 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa tabii memur olarak çalışmaya başladığı, 2010 yılından önce de özel bir şirkette personel olarak çalıştığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvuranın özel şirkette işçi olarak çalıştığı tarihleri kapsayan 2004 ve
2010 yılları arasına denk gelen kullanmadığını iddia ettiği 90 günlük iznin parasal değer karşılığını özel
hukuk hükümlerine göre talep edebileceği değerlendirilmiştir.
10) Kanun hükümlerinin geriye yürümemesi ilkesi gereği alacağın doğduğu yıllarda yürürlükte olan madde
hükümlerinin uygulanması esastır. Söz konusu tarihte yürürlükte olan mülga Borçlar Kanunun 126 ıncı maddesinin 3. fıkrası gereği, başkalarının mahiyetinde çalışanların alacaklarının 5 yıllık zamanaşımına tabii olduğu düzenlenmiştir. Bu nedenle söz konusu 5 yıllık zamanaşımı süresi dolduktan sonra alacaklının alacağını isteyemeyeceği, istese bile zamanaşımı def’i ile karşılaşacağı muhakkaktır.
11) Borçlar Kanununa göre başkalarının mahiyetinde çalışanların alacaklarının 5 yıllık zamanaşımına tabii
olduğu, 5 yıllık zamanaşımı süresi dolduktan sonra alacaklının alacağını isteyemeyeceği, istese bile zamanaşımı def’i ile karşılaşacağı, bahsi geçen sürelerde başvuranın özel bir şirket elemanı olarak çalıştığı dolayısıyla idarenin personeli olmadığı ve özlük dosyasının da Sosyal Hizmetler Ltd. Şti. tarafından anılan idareye teslim edilmediğinden arşivde belirtilen tarihlere ait herhangi bir izin evrakı olmadığı anlaşılmaktadır.
12) Ayrıca Elazığ Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğünün 23/01/2019 tarihli yazısı ile
başvuranın hizmet alımı kapsamında çalışırken, 22/10/2013 tarihinde memur statüsünde çalışmaya devam ettiği ve çalıştığı sürelerden doğan İşçilik alacağının bulunmadığı belirtilmiştir.
13) Dolayısıyla gerek idarenin elinde söz konusu dönemlere ilişkin herhangi bir bilgi belge olmadığı,
gerekse hizmet alımı kapsamında yukarıda yer verilen özel şirket elemanı olduğu anlaşıldığından ve başvurucunun da kurumumuza herhangi bir bilgi ve belge sunmadığı değerlendirildiğinden başvuranın alacağı açısından idari ve mali açıdan ilgili idarenin herhangi bir sorumluluğuna gidilemeyeceği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
14) İdarenin kusurlu sorumluluk hallerine göre idarenin sorumluluğuna gidilebilmesi için başta ilgili
hizmetin idare tarafından yürütülüyor olması gerekmektedir. Bu nedenle kullandırılmayan izinlerin parasal değerinin ödenmemesinden idarenin sorumlu tutulması için en başta o tarih aralığında ilgilinin idarenin istihdam ettiği personel olması gerekmektedir. Ancak söz konusu tarihlerde başvuranın özel bir şirket elemanı olarak çalıştığı dolayısıyla idarenin personeli olmadığı ve özlük dosyasının da ilgili şirket uhdesinde olduğu anlaşılmaktadır.
15) Yapılan değerlendirmeler neticesinde; Başvuranın alacağı açısından söz konusu tarihlerde idarenin
personeli olmaması nedeniyle idarenin kusurunun olmadığı değerlendirilmiş olup hem idari hem de mali açıdan sorumluluğuna gidilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, idarenin söz konusu ilkelere aykırı bir işlemine rastlanmamıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Elazığ İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve ELAZIĞ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Başdenetçisince karar verildi.
Türkiye Cumhuriyeti Kamu
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi