|
ÖZET: Uyuşmazlık, davacının davalı idare ile imzaladığı hizmet sözleşmesi çerçevesinde asgari ücret artışından kaynaklanan fiyat farkı talep etme hakkının olup olmadığı üzerinedir. İlk Derece Mahkemesi, sözleşmenin hükümleri gereği davacının bu talebini reddetmiştir. Davacı, Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 8. maddesine dayanarak fiyat farkı ödenmesini istemiştir. Ancak mahkeme, sözleşmenin 14. maddesi ve ilgili teknik şartname hükümleri gereği fiyat farkı ödenmeyeceğini belirterek davayı reddetmiştir.
Bursa Bölge Adliye Mahkemesi de, istinaf başvurusunu değerlendirerek, fiyat farkı talebinin akit serbestisi ilkesi gereği mümkün olmadığını ve sözleşmede fiyat farkı ödenmesine dair bir hüküm bulunmadığını vurgulamıştır. Ayrıca, Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun geçici maddeleri çerçevesinde de davacının talebinin geçersiz olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak, mahkeme, davacının fiyat farkı talep etme hakkının bulunmadığına karar vermiş ve ilk derece mahkemesinin kararını onaylamıştır. Bu durum, kamu ihale sözleşmelerinde fiyat farkı ödenebilmesi için gerekli şartların yerine getirilmediğini göstermektedir. |
6. Hukuk Dairesi 2024/1334 E. , 2024/3318 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1128 E., 2024/333 K.
HÜKÜM/KARAR: Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: Bursa 10. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/174 E., 2021/237 K.
1- İlk Derece Mahkemesince; hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin niteliği ve hükümleri gereği davacının asgari ücret artışından kaynaklı fiyat farkı talep edemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
2- İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
3- Bu karara karşı süresinde davacı vekilince temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Davacı davasında, davalı idare ile aralarında düzenlenen 26.04.2018 tarihli sözleşme ile 01.07.2018-30.06.2019 tarihleri arasında yemek ve kahvaltı hizmet alımı işini üstlendiğini, edimin ifa edildiği 2019 yılı için 2018 yılı için belirlenen asgari ücret üzerinden ödeme yapıldığını, Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 8. maddesi esaslarına göre kendilerine fark ödenmesi gerektiğini belirterek, asgari ücret fiyat farklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş, İlk Derece Mahkemesi tarafından davanın reddine karar verilmiş, davacının istinaf talebi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, taraflar arasındaki sözleşmenin 8,14 maddeleri ile sözleşme eki teknik şartname hükümlerine göre fiyat farkı ödenmeyeceğinin kararlaştırıldığı, akit serbestisi ilkesine göre davacının fiyat farkı talep edemeyeceği gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Fiyat farkı verilebilmesi” başlıklı 8/1 maddesinde “Sözleşme türlerine göre fiyat farkı verilebilmesine ilişkin esas ve usulleri tespite Kamu İhale Kurumunun teklifi üzerine Cumhurbaşkanı yetkilidir” hükmü bulunmakta olup, bu madde hükmüne göre yapım işleri, hizmet alım ve mal alım sözleşmeleri ile ilgili ayrı ayrı olmak üzere ilk kez 24.12.2002 tarihli 2002/5037, 2002/5038, 2002/5039 sayılı “4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen (yapım,mal alım,hizmet alım) Alımlarda Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” çıkarılmış, bu esaslar 31.08.2013 tarihinde çıkarılan 2013/5215, 2013/5216, 2013/5217 sayılı “4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen (Mal,yapım,hizmet) Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” hakkında kararın 11. maddesine göre yürürlükten kaldırılmış, bu kararlar ile belirlenen yeni esaslar son olarak 24.02.2022 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan “24.02.2022 tarihli 5202 sayılı 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar” ve “4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar” ile “4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esasların yürürlüğe konulmasına” ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı ile son şeklini alarak uygulanmaya devam edilmektedir.
Yapım, alım ve hizmet alım sözleşmeleri yönünden hükümleri benzer olmakla beraber eldeki dosyada ihtilaf “hizmet alım sözleşmesi”nden kaynaklandığından inceleme ve değerlendirme “4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” üzerinden yapılmış olup bu esasların 7.1 maddesinde “Bu esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için, söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde, bu esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir” hükmü bulunmakta olup, 8. maddede ise “İdari şartnamesi ile sözleşmesinde fiyat farkı verilmesi öngörülmeyen işlerde, 4735 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebepler ya da idareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde, uzatılan süre içinde ve bu süreye göre revize edilen iş programına uygun olarak gerçekleştirilen iş kalemleri ya da iş grupları için fiyat farkı hesaplanır” hükmü bulunmaktadır.
Her iki hüküm birlikte incelendiğinde fiyat farkının verilebilmesi için öncelikle yapılacak işlerin idari şartname ve sözleşmelerinde “bu esaslara göre” fiyat farkının verilebileceğine ilişkin hüküm bulunması, fiyat farkı öngörülmemiş ise 4735 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebepler ya da idareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması gerekmektedir.
Ülkemizde ve dünyada ham madde temininde ve tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar ile girdi fiyatlarındaki beklenmeyen artışlar nedeniyle Kamu İhale sözleşmeleri Kanunu’na geçici 3,4,5,6 ve 7. maddeler eklenmiş olup geçici 3. maddede “elektrik alım sözleşmeleri” için fiyat farkı düzenlemesi, geçici 4. maddede “imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışlar meydana gelmesi nedeniyle” fesih, tasfiye veye devire ilişkin esaslar düzenlenmiş, geçici 5 ve 6. maddelerde de “belirtilen tarihler arasındaki” mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine “ihale dokümanında fiyat farkı verilmesine ilişkin hüküm bulunup bulunmadığına bakılmaksızın” fiyat farkı verilmesi, fesih, tasfiye veya devir yapılabilmesine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Geçici 7. maddede ise “Yapım işlerine ek fiyat farkı ve süre uzatımı verilmesi”ne ilişkin düzenleme yapılmıştır.
Geçici 3. madde “Ek fiyat farkına ilişkin esaslar” ile ilgili olarak 20.06.2018 tarihli 2018/11993 nolu Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiş, bu esaslar 30.06.2018 tarihli 30.464 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmış, geçici 5.madde ile ilgili esaslar 23.02.2022 tarihli 5203 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmiş bu esaslar 24.02.2022 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanmış, Geçici 6. maddeye ilişkin esaslar ise 5546 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmiş bu esaslar 13.05.2022 tarihli Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Geçici 5. maddeye göre “1/7/2021 ile 31/12/2021” tarihleri arasında,geçici 6. maddede ise “1/1/2022 ile 31/3/2022 tarihleri arasında” yapılan hizmet için esaslarda belirtilen ilkelere göre fiyat farkı verilmesi kabul edilmiştir.
Uyuşmazlığa konu hizmet alım sözleşmesi ile ilgili olan Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun geçici 5 ve 6. maddelere ihale dokümanında fiyat farkı verilmesine ilişkin hüküm bulunup bulunmadığına bakılmaksızın fiyat farkı verilmesi için “Hizmetin”, “Madde metninde belirlenen tarihler” arasında gerçekleşmesi koşulu bulunmaktadır.
Somut olayda taraflar arasındaki 26.04.2018 tarihli sözleşmede hizmet dönemi 01.07.2018-30.06.2019 tarihleri arası olarak belirlenmiş, 14. maddede ise fiyat farkı verilmeyeceği, ancak mücbir sebep veya idareden kaynaklanan nedenlerle süre uzatımı verilirse “Yürürlükte bulunan fiyat farkına ilişkin esaslar” dikkate alınarak fiyat farkının hesaplanacağı kabul edilmiştir. Dosya kapsamına göre süre uzatıldığına ilişkin bir belge ya da tartışma bulunmamaktadır. Bu durumda davacının sözleşme 14. maddede kararlaştırıldığı şekilde “4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar”ın 7.1 ve 8. maddesine göre fiyat farkı talebinde bulunması mümkün değildir.
Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun geçici 5. ve 6. maddeler yönünden yapılan incelemeye göre sözleşme konusu hizmet alım dönemi 01.07.2018-30.06.2019 tarihler arasında olup, bu maddelerde belirlenen dönemler arasında olmadığından davacının bu maddeler kapsamında da talepte bulunması mümkün değildir. Mahkemece davanın bu gerekçeler ile reddine karar verilmesi gerekir iken sadece sözleşme özgürlüğü bulunduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış ise de, karar sonucu itibari ile doğru olduğundan, gerekçenin değiştirilerek düzeltilerek onanması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi kararına ilişkin davacı vekilinin tüm temyiz sebeplerinin reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 09.10.2024 gününde oy birliğiyle karar verildi.